• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 23.9°C / 27.4°C
    3 BF
    51%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 22.0°C / 23.9°C
    5 BF
    41%
  • Πάτρα
    Σποραδικές νεφώσεις
    25°C 24.0°C / 26.6°C
    2 BF
    63%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 23.9°C / 26.1°C
    2 BF
    33%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 18.0°C / 21.9°C
    2 BF
    60%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    22°C 21.6°C / 25.0°C
    3 BF
    37%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    21°C 18.7°C / 21.4°C
    3 BF
    30%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 26.3°C / 26.3°C
    1 BF
    44%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.8°C / 28.2°C
    3 BF
    59%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.9°C / 25.1°C
    3 BF
    47%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.8°C / 24.8°C
    1 BF
    41%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 20.7°C / 24.7°C
    2 BF
    53%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    23°C 22.9°C / 22.9°C
    4 BF
    73%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 24.5°C / 26.9°C
    4 BF
    29%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    26°C 22.8°C / 26.6°C
    2 BF
    49%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.6°C / 26.8°C
    4 BF
    57%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    27°C 24.5°C / 27.2°C
    4 BF
    26%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 22.1°C / 22.3°C
    3 BF
    71%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.5°C / 23.9°C
    2 BF
    48%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    19°C 19.1°C / 19.1°C
    1 BF
    58%
EUROKINISSI/ΑΝΤΩΝΗΣ ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Εκτοπισμένοι από τις πόλεις μας

  • A-
  • A+
H προσπάθεια ανάπλασης του αθηναϊκού κέντρου κρύβει μια προσπάθεια αλλαγής του πολιτικού χαρακτήρα της πόλης με σαφή πρόθεση τη δημιουργία μιας ελεγχόμενης ατμόσφαιρας πόλης, όπως για παράδειγμα να σταματήσουν οι διαδηλώσεις και οι συλλογικές διεκδικήσεις.

Οι πόλεις μας αλλάζουν. Και εμείς μαζί τους. Ενίοτε και αντίστροφα. Οι γειτονιές μας διανύουν περιόδους κοσμοπολιτισμού και γκετοποίησης, αναγέννησης ή εγκατάλειψης, συμβάλλοντας καταλυτικά σε αυτό που είμαστε. Και αυτό που είμαστε τις διαμορφώνει και τις μεταμορφώνει.

Τι υπηρετούν τελικά οι αέναοι βιολογικοί κύκλοι ανάπτυξης και παρακμής των πόλεων μας και πώς αντανακλώνται στον ψυχισμό και στην κοινωνική μας οργάνωση; Τι είναι η Αθήνα για τους Αθηναίους σήμερα και τι εκφράζει η πρόθεση του δημάρχου Αθηναίων να δώσει στην Πανεπιστημίου την αίσθηση ενός ευρωπαϊκού βουλεβάρτου;

Το δικαίωμα στην πόλη -έγραφε ο Ανρί Λεφέβρ- είναι κάτι περισσότερο από την ελευθερία πρόσβασης του ατόμου στους αστικούς πόρους: «Είναι το δικαίωμα να αλλάζουμε τους εαυτούς μας μέσω των αλλαγών στην πόλη» όπως το επαναδιατύπωσε ο Ντέιβιντ Χάρβεϊ, επιμένοντας πως πρόκειται πολύ περισσότερο για ένα κοινό παρά ατομικό δικαίωμα από τη στιγμή που αυτή η αλλαγή αναπόφευκτα εξαρτάται από μια συλλογική δύναμη προκειμένου να γίνει ο μετασχηματισμός της αστικοποίησης.

Για τον Λεφέβρ, που έχει υπογράψει μεταξύ άλλων τα εμβληματικά βιβλία «Δικαίωμα στην πόλη» και «Η παραγωγή του χώρου», «η ελευθερία να σχηματίζουμε και να ανασχηματίζουμε τις πόλεις και τους εαυτούς μας είναι ένα από τα πιο σημαντικά αλλά και παραμελημένα ανθρώπινα δικαιώματα» καθώς η πόλη, παρ' όλο που υποτάσσεται στο κράτος, δεν χάνει τη μορφοποιητική σημασία της. Ή μήπως τελικά τη χάνει;

Ο Λεωνίδας Οικονόμου, συγγραφέας τού «Πόλεις, Δίκτυα, Τοπικότητες. Ανθρωπολογικές προσεγγίσεις του αστισμού», μας εξηγεί πως η προσπάθεια ανάπλασης της Αθήνας είναι μέρος μιας νεοφιλελεύθερης πολιτικής, η οποία ξεκίνησε με το «Rethink Athens» και έχει στόχο τη δημιουργία περιοχών κατανάλωσης για ανώτερα-μεσαία στρώματα και τουρίστες.

Ο κοινωνικός ανθρωπολόγος που στο τελευταίο βιβλίο του φωτίζει τους πολιτικούς και πολιτισμικούς ρόλους των πόλεων, σκιαγραφώντας τους τρόπους με τους οποίους συνδιαμορφώνουν τις κοινωνικές σχέσεις και τον πολιτισμό, επισημαίνει πως ο εξευγενισμός (gentrification) σημαίνει «διώχνουμε τα ανεπιθύμητα στρώματα».

Ποιο είναι το κίνητρο λοιπόν της ανάπλασης-αναδιοργάνωσης μιας πρωτεύουσας; Για τον Λεωνίδα Οικονόμου η προσπάθεια ανάπλασης του αθηναϊκού κέντρου κρύβει μια προσπάθεια αλλαγής του πολιτικού χαρακτήρα της πόλης, με σαφή πρόθεση τη δημιουργία μιας ελεγχόμενης ατμόσφαιρας πόλης, όπως για παράδειγμα να σταματήσουν οι διαδηλώσεις και οι συλλογικές διεκδικήσεις.

Οι πόλεις -σημείωνε ο Ντέιβιντ Χάρβεϊ- αποτελούν βασικές εστίες πολιτικών επαναστάσεων, όπου αναπτύσσονται βαθύτερα ρεύματα κοινωνικής και πολιτικής αλλαγής.

Στο βιβλίο του «Χώροι Νεοφιλελευθερισμού» ο μαρξιστής ανθρωπογεωγράφος καταλήγει πως οι πόλεις φτιάχνονται πλέον για τους πλούσιους και απομακρύνουν τους φτωχούς. Ποια είναι ωστόσο η δική μας ευθύνη σε αυτό; Για ποιο λόγο δεχόμαστε παθητικά κάθε προσπάθεια αναδιοργάνωσης, κάθε νεοφιλελεύθερη στρατηγική η οποία έχει εμφανώς εγκαταλείψει τον ολοκληρωμένο αστικό σχεδιασμό με αποτέλεσμα να μη λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες μας και να μας διώχνει από τις γειτονιές μας;

Ο Λεωνίδας Οικονόμου αντιμετωπίζει την πόλη ως μια μηχανή διακυβέρνησης, ως κομβικό σημείο «που επιτελεί ειδικούς ρόλους στο πλαίσιο ενός ευρύτερου πλέγματος σχέσεων και συνοικισμών», όπως αναφέρει στο «Πόλεις, Δίκτυα, Τοπικότητες».

Τι είδους ρόλους επιτελεί η Αθήνα μας ως κέντρο εξουσίας και πολιτισμού, ως χώρος ανάδυσης και υλοποίησης νέων ταυτοτήτων και κοινωνικοτήτων; Κατά πόσο συναινούμε σε αυτό και γιατί δεν διεκδικούμε μια «ανανεωμένη πρόσβαση στην αστική ζωή» -φράση δανεική από τον Λεφέβρ;

Κάποτε οι Αθηναίοι συναίνεσαν στην ανοικοδόμηση της πόλης τους μέσα από την αντιπαροχή και την ανέγερση πολυκατοικιών. «Μαζί τη χτίσαμε» μας λέει ο Λεωνίδας Οικονόμου, θίγοντας τη διάσταση της συνευθύνης και τη «χρόνια ακροβασία κράτους και πολιτών σε μια ημιπαράνομη ζωή». Και αυτό συνεχίζεται. Τα τελευταία χρόνια οι Αθηναίοι της πολυϊδιοκτησίας συναινούν στον εξευγενισμό της ελληνικής πρωτεύουσας μέσω του Airbnb, συμβάλλοντας στον εκτοπισμό των μόνιμων κατοίκων εξαιτίας της δυσκολίας εξεύρεσης στέγης.

Αυτό οφείλεται και στο γεγονός πως ο Δήμος Αθηναίων δεν έχει κάνει (ακόμα) τίποτα για να προστατέψει την κατοικία, όπως για παράδειγμα ο Δήμος της Λισαβόνας που φρόντισε να διασφαλίσει την πρόσβαση των μόνιμων κατοίκων σε προσιτή και αξιοπρεπή κατοικία. Συγκεκριμένα ο Δήμος της Λισαβόνας επέλεξε να ανακαινίσει κτίρια που βρίσκονται στην ιδιοκτησία του για να διατεθούν ως κατοικίες προσιτού και εγγυημένου ενοικίου και παράλληλα να επιδοτήσει τους ιδιοκτήτες των ακινήτων προκειμένου να διαθέσουν ξανά τα ακίνητά τους στην αγορά της μακροχρόνιας μίσθωσης σε προσιτές τιμές.

Ο Δήμος Αθηναίων επιλέγει ωστόσο να επενδύσει σε μια αισθητική αναβάθμιση της Αθήνας. Και ναι, θα θέλαμε πολύ να περπατάμε σε ένα ευρωπαϊκό βουλεβάρτο στην ελληνική μητρόπολη, με την προϋπόθεση πως θα μπορούμε να μένουμε στην πόλη μας δίχως να μας εκτοπίζουν νεοφιλελεύθερες στρατηγικές εξευγενισμού..

Και φυσικά θα θέλαμε να κάνουμε τον περίπατό μας στη σκιά των πλατανιών, με την προϋπόθεση πως θα είχαν προηγηθεί πολιτικές πρωτοβουλίες που θα είχαν εντάξει τη χωρική διάσταση στις πολιτικές αντιμετώπισης του κοινωνικού αποκλεισμού. Διότι όλοι γνωρίζουμε πως ο χωρικός παράγοντας επιδρά στην παραγωγή ανισοτήτων και διαχωρισμών. Γιατί ο χώρος -πάνω απ’ όλα- είναι μια θεμελιώδης διάσταση της κοινωνικής πολιτικής, εφόσον η κατοίκηση στον χώρο σχετίζεται με την πρόσβαση ή τον αποκλεισμό από αστικούς πόρους.

Και με δεδομένο πως η αστικοποίηση -όπως σημειώνει ο Χάρβεϊ- είναι μια πανίσχυρη δυναμική που επανακαθορίζει με νέο τρόπο τη μορφή των πόλεων, αλλά και το ποιος μπορεί να ζει εκεί και ποιος όχι, δεν μπορούμε παρά να διεκδικήσουμε έναν δήμο που δεν θα στερεί από τους κατοίκους του δικαιώματα, προνόμια και ευκαιρίες.

Εάν λοιπόν ο Δήμος Αθηναίων δεν αναλάβει τις ευθύνες του απέναντι στους δημότες του, ας αναλάβουμε εμείς την ευθύνη του εαυτού που θέλουμε να έχουμε και του χώρου όπου θέλουμε να κατοικούμε. Η πόλη άλλωστε είναι ένας ζωντανός οργανισμός που μετασχηματίζεται διαρκώς. Και αυτός ο μετασχηματισμός -έγραφε ο Λεφέβρ- είναι «έργο των πολιτών της, οι οποίοι, ζώντας σε αυτή, δρουν συλλογικά συμβάλλοντας στην εξέλιξή της». Μέσω του χώρου εξάλλου συγκροτούνται σχέσεις εξουσίας, αλλά και αντίστασης. Και με τον χώρο θα αλληλοεπιδρά πάντα ο ανθρώπινος ψυχισμός.

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΝΗΣΙΔΕΣ
3η Σεπτεμβρίου
Η μέρα συνδέθηκε με το Σύνταγμα αρχικά, όταν τα ξημερώματα της 3ης Σεπτεμβρίου του 1843 εκδηλώθηκε στη μεγάλη πλατεία Ανακτόρων στο κέντρο της Αθήνας κίνημα εναντίον του καθεστώτος του βασιλιά Οθωνα.
3η Σεπτεμβρίου
ΝΗΣΙΔΕΣ
Για ένα «Κοινωνικό Πιάτο» φαγητό που δεν «Μπορούμε» ν' αφήσουμε να πάει χαμένο
Το «Social Plate» εντάσσεται στο ολοκληρωμένο σύστημα πρόληψης παραγωγής αποβλήτων τροφίμων διάρκειας έξι χρόνων και το οποίο θα είναι βιώσιμο και μετά την ολοκλήρωση του LIFE-IPCEI Greece.
Για ένα «Κοινωνικό Πιάτο» φαγητό που δεν «Μπορούμε» ν' αφήσουμε να πάει χαμένο
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Λαός και Κολωνάκι»
Υπολογίζεται ότι την παραμονή των Χριστουγέννων περνούσαν κάθε ώρα περισσότεροι από 1.000 άνθρωποι από τα στολισμένα καταστήματα της αγοράς.
«Λαός και Κολωνάκι»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Οι δρόμοι έχουν ιστορία και οι δημότες τη γνωρίζουν
Απόφαση του δημοτικού συμβουλίου της Θεσσαλονίκης για μετονομασία δρόμου μας θυμίζει τι είχε συμβεί πριν 60 χρόνια σε αντίστοιχη περίπτωση στην Καισαριανή.
Οι δρόμοι έχουν ιστορία και οι δημότες τη γνωρίζουν
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η πλατεία Ομονοίας και ο Μεγάλος Περίπατος
Ο τρόπος σχεδιασμού και υλοποίησης της δοκιμαστικής φάσης των συγκεκριμένων προτάσεων που φέρουν τον γενικό τίτλο «Μεγάλος Περίπατος» αλλά και η ανάπλαση της πλατείας Ομονοίας προκαλούν ένα σχετικό...
Η πλατεία Ομονοίας και ο Μεγάλος Περίπατος
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Μεγαλεπήβολος Περίπατος: Κείμενο Παρέμβασης 40 κατοίκων της Αθήνας
Δεν είναι παράγοντες της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Δεν είναι -πώς το λένε τελευταία οι κυβερνητικοί μας;- παρακρατικοί. Δεν είναι καν κουκουλοφόροι. Είναι πολίτες της Αθήνας, που με την υπογραφή τους,...
Μεγαλεπήβολος Περίπατος: Κείμενο Παρέμβασης 40 κατοίκων της Αθήνας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας