• Αθήνα
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 16.0°C / 16.0°C
    6 BF
    57%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 13.9°C
    4 BF
    58%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    15°C 15.3°C / 15.3°C
    6 BF
    63%
  • Ιωάννινα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    8°C 8.3°C / 8.3°C
    5 BF
    87%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αυξημένες νεφώσεις
    16°C 15.5°C / 15.5°C
    6 BF
    67%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 11.1°C / 11.1°C
    3 BF
    73%
  • Κοζάνη
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    7°C 7.2°C / 7.2°C
    3 BF
    76%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 12.4°C / 12.4°C
    5 BF
    75%
  • Ηράκλειο
    Αυξημένες νεφώσεις
    19°C 19.1°C / 19.1°C
    3 BF
    74%
  • Μυτιλήνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 17.7°C / 17.7°C
    6 BF
    75%
  • Ερμούπολη
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 17.6°C / 17.6°C
    7 BF
    73%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 15.9°C / 15.9°C
    6 BF
    64%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 15.6°C / 15.6°C
    7 BF
    63%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 12.7°C / 12.7°C
    4 BF
    60%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 11.9°C / 11.9°C
    3 BF
    71%
  • Ρόδος
    Αυξημένες νεφώσεις
    21°C 20.9°C / 20.9°C
    6 BF
    81%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    15°C 14.8°C / 14.8°C
    4 BF
    63%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 13.8°C / 13.8°C
    5 BF
    67%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    13°C 13.1°C / 13.1°C
    4 BF
    54%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 6.9°C / 6.9°C
    2 BF
    82%
Dreamstime.com
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η εξουθένωση των φροντιστών μας

  • A-
  • A+
Είναι απαραίτητη η διαρκής ενδυνάμωση των ανθρώπων που παρέχουν φροντίδα για την αποφυγή μιας νέας επιδημίας: την επιδημία εξουθένωσης των φροντιστών μας.

Τι μπορούμε να κάνουμε όταν η επαγγελματική μας ιδιότητα -που έχει κεντρική σημασία για την ταυτότητά μας- απειλεί την ψυχική μας υγεία, όταν οι ψυχολόγοι αποσταθεροποιούνται ψυχικά και οι γιατροί εμφανίζουν αυτοκτονικές τάσεις, δηλαδή όταν οι θεραπευτές δεν είναι πια σε θέση να θεραπεύσουν τους άλλους, αλλά χρήζουν οι ίδιοι φροντίδας;

Το 2018 η Pamela Wible υπέγραφε ένα άρθρο στη «Washington Post» με τίτλο «Τι έμαθα από τις αυτοκτονίες των 757 γιατρών». Το κείμενο ήταν προϊόν μιας πενταετούς έρευνας με θέμα «Γιατί οι γιατροί βάζουν τόσο συχνά τέλος στη ζωή τους». Η Αμερικανίδα αρθρογράφος εξέδωσε μάλιστα και ένα βιβλίο, αφού αντάλλαξε εκατοντάδες επιστολές με εξουθενωμένους ψυχικά γιατρούς που έπασχαν από αυτοκτονικό ιδεασμό ή κατάθλιψη.

Το 2019 o Court Strode υπέγραψε στο αμερικανικό «Vice» ένα άρθρο με τίτλο «Πώς έχασα τον θεραπευτή μου από αυτοκτονία». Το κείμενο κατέληγε πως οι ψυχίατροι έχουν τα υψηλότερα ποσοστά αυτοχειρίας από όλους τους υπόλοιπους γιατρούς.

Τον περασμένο Ιανουάριο το περιοδικό «Forbes» δημοσίευσε ένα άρθρο με τίτλο «Πρέπει να μιλήσουμε για το burn out των θεραπευτών μας». Η δημοσιογράφος συγκέντρωνε μαρτυρίες ψυχολόγων και ψυχοθεραπευτών που εξουθενώθηκαν ψυχικά από την πανδημία, καθώς δεν μπορούσαν να διαχειριστούν τις προκλήσεις με τις οποίες ήρθαν αντιμέτωποι.

Πριν από λίγες ημέρες οι Γιατροί του Κόσμου έλαβαν την πρωτοβουλία να διοργανώσουν ένα webinar γύρω από την «Αυτοφροντίδα για τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας» στο πλαίσιο του προγράμματος OPENS MINDS 21.

Πέντε επαγγελματίες ψυχικής υγείας μίλησαν για τη σημασία της αυτοφροντίδας και για τις προκλήσεις που την καθιστούν αναγκαία μέσω των εμπειριών τους από προγράμματα Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης των Γιατρών του Κόσμου Ελλάδας.

Ενδεικτικά ο ψυχολόγος-ψυχοθεραπευτής Ιωάννης Καλυβόπουλος, ο οποίος τα τελευταία χρόνια έρχεται καθημερινά αντιμέτωπος με το κομμάτι του πληθυσμού που βρίσκεται σε χρόνια ευαλωτότητα, μια ευαλωτότητα που αυξάνεται λόγω της συνθήκης της πανδημίας, αναφερόμενος στο πώς μπορούμε να προστατευτούμε από την επαγγελματική εξουθένωση, επέμεινε στην τήρηση των ορίων και στην έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων.

Παρουσίασε μια σειρά βημάτων μέσα από τα οποία ο επαγγελματίας υγείας καλείται να επιτελέσει τον δικό του ρόλο· τα όριά του προλαμβάνοντας ή αντιμετωπίζοντας εγκαίρως συμπτώματα εξουθένωσης και ισορροπώντας ανάμεσα στις δυνατότητες και στις προσδοκίες του περιβάλλοντος. Επισήμανε δε τη σημασία λήψης βοήθειας των ειδικών από ειδικούς, επισημαίνοντας πως οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας που εργάζονται στους Γιατρούς του Κόσμου φροντίζουν διαρκώς για την πρόληψη του burn out μέσα από τις εποπτείες με ομότιμους και τη συνεχιζόμενη εκπαίδευση και κατάρτιση.

Για ποιο λόγο ωστόσο κάποια επαγγέλματα παραμένουν πιο επιρρεπή για την εμφάνιση επαγγελματικής εξουθένωσης; Τι σημαίνει τελικά το γεγονός πως τα επαγγέλματα υγείας και εν γένει τα επαγγέλματα παροχής κοινωνικών υπηρεσιών προκύπτουν μέσα από μελέτες πιο επιρρεπή στο τραύμα;

Το τραύμα παρατηρείται όταν μια σοβαρή βλάβη πλήττει το προστατευτικό περίβλημα του ψυχισμού μας. Η λέξη προέρχεται από το ρήμα «τιτρώσκω» που σημαίνει «διαπερνώ». Κάποιοι άνθρωποι, κυρίως επαγγελματίες υγείας -συχνά ιδεαλιστές με έντονη ανάγκη ελέγχου-, καταλήγουν να «διαπερνώνται» από κάθε δυσκολία ή απογοήτευση καθώς ταυτίζονται με την εργασία τους σε σημείο που βιώνουν κάθε αποτυχία ως τραυματικό γεγονός.

Ετσι φτάνουν με μεγαλύτερη συχνότητα από άλλους στα όρια της επαγγελματικής εξουθένωσης. Βάσει των στοιχείων μιας πρόσφατης έρευνας του Εργαστηρίου Υγιεινής της Ιατρικής Σχολής του ΑΠΘ ένας στους τέσσερις γιατρούς στην Ελλάδα (25%) και ένας στους τρεις ειδικευόμενους (35%) εμφανίζει επαγγελματική εξουθένωση.

Να υπενθυμίσουμε πως ο όρος «burn out» χρησιμοποιήθηκε πρώτη φορά το 1974 από τον Herbert Freudenberger για να περιγράψει τα συμπτώματα σωματικής και ψυχικής εξουθένωσης των επαγγελματιών σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας και σε χώρους που δημιουργούνται στενές σχέσεις μεταξύ των επαγγελματιών και των ατόμων που έχουν ανάγκη από φροντίδα.

Σύμφωνα με τον Freudenberger, οι περισσότερο ευάλωτοι να αναπτύξουν επαγγελματική εξουθένωση είναι οι αφοσιωμένοι, δηλαδή εκείνοι που αισθάνονται τόσο μια εσωτερική πίεση να προσφέρουν όσο και μια εξωτερική να αποδώσουν. Κίνδυνο για ανάπτυξη επαγγελματικής εξουθένωσης διατρέχει τόσο ο «αφοσιωμένος εργαζόμενος», ο οποίος αναλαμβάνει υπερβολικά πολλή δουλειά, ο «υπερδεσμευμένος εργαζόμενος», ο οποίος δεν βρίσκει ικανοποίηση στη ζωή εκτός εργασίας, και ο «αυταρχικός εργαζόμενος», ο οποίος αισθάνεται ότι κανείς άλλος εκτός από εκείνον δεν μπορεί να διεκπεραιώσει τη δουλειά με την ίδια αποτελεσματικότητα.

Λίγο αργότερα η Christina Maslach έδωσε έναν πιο περιεκτικό ορισμό περιλαμβάνοντας τόσο τη σωματική όσο και την ψυχική και νοητική εξουθένωση, η οποία παρατηρείται σε κάθε επαγγελματία που η δουλειά του απαιτεί τη συνεχή επαφή με άλλους ανθρώπους. Για τη Maslach το σύνδρομο -που χαρακτηρίζεται από συναισθηματική εξάντληση, αποπροσωποποίηση και πτώση των προσωπικών επιτευγμάτων- δεν εμφανίζεται ξαφνικά αλλά προοδευτικά. Γι’ αυτό και οι περισσότεροι ειδικοί επιστήμονες περιγράφουν την επαγγελματική εξουθένωση ως την «προοδευτική απώλεια του ιδεαλισμού, της ενέργειας και του σκοπού, η οποία βιώνεται από ανθρώπους που εργάζονται σε επαγγέλματα προσφοράς ως αποτέλεσμα της εργασίας τους».

Συμπέρασμα; Είναι απαραίτητη η διαρκής ενδυνάμωση των ανθρώπων που παρέχουν φροντίδα για την αποφυγή μιας νέας επιδημίας: την επιδημία εξουθένωσης των φροντιστών μας. Οπως είναι απαραίτητο οι φροντιστές να μην εγκλωβίζονται στον ρόλο του σωτήρα -ενίοτε παντοδύναμου ήρωα- και οι ωφελούμενοι στον ρόλο του θύματος.

Μία από τις πιο σημαντικές καλές πρακτικές στη «φροντίδα» ωφελούμενων και θεραπευτών ταυτόχρονα είναι η εφαρμογή της πρακτικής των «ομότιμων φροντιστών», η οποία ανοίγει τον δρόμο προς την ανθρώπινη χειραφέτηση, ενώ επιβεβαιώνει τη διαλεκτική σχέση μεταξύ ψυχικής εξουθένωσης και περιβάλλοντος σε μια εποχή που τα οργανωτικά και παραγωγικά μοντέλα μεταμορφώνονται και οι επαγγελματίες υγείας βρίσκονται στην πρώτη γραμμή…

Οι Γιατροί του Κόσμου ανήκουν σε εκείνους που εφαρμόζουν -ενίοτε όχι προσχεδιασμένα- την καλή πρακτική Peer Support Work, βάσει του οποίου ωφελούμενοι της οργάνωσης μαθαίνουν να επεξεργάζονται με διαφορετικό τρόπο την εμπειρία τους έτσι ώστε να είναι σε θέση να συμμετάσχουν στη διαδικασία φροντίδας των Αλλων ως πολιτισμικοί διαμεσολαβητές, κάτι που είναι εξαιρετικά ευεργετικό όχι μόνο για τους νέους ωφελούμενους υπηρεσιών υγείας, αλλά και για τους θεραπευτές.

Διότι λειτουργούν ως γέφυρες μεταξύ των δύο διευκολύνοντας τη διαδικασία παροχής ιατρικής φροντίδας, ενώ παράλληλα η συμμετοχή τους στην παραγωγική διαδικασία είναι ένα ζωντανό μήνυμα ενσωμάτωσης ετερογενούς. Διότι ενσαρκώνουν ένα ζωντανό μήνυμα ελπίδας για τους ανθρώπους που βρίσκονται στην κατάσταση στην οποία είχαν βρεθεί προηγουμένως, ενώ παράλληλα σηκώνουν ένα μέρος του φορτίου των φροντιστών.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΙΑΤΡΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Στις πόσες μέρες πεθαίνουν οι κοριοί;
Η διοίκηση του Ευαγγελισμού γνωρίζει τη διαφορά ανάμεσα σε μια μετανοσοκομειακή δομή και σε μια ψυχιατρική κλινική; Ποιο στοιχειώδες εξατομικευμένο θεραπευτικό πλάνο συνοδεύει καθέναν και καθεμία από τους...
Στις πόσες μέρες πεθαίνουν οι κοριοί;
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο καρκίνος θεραπεύεται
H έγκαιρη ανίχνευση αποτελεί σημαντικό παράγοντα για τη μείωση της θνησιμότητας από τη νόσο.
Ο καρκίνος θεραπεύεται
ΝΗΣΙΔΕΣ
Το αποτύπωμα του Covid στους χρόνια πάσχοντες
Η διενέργεια μιας μελέτης πάνω στην ψυχολογική φθορά που προκάλεσε η συνθήκη της πανδημίας για να διαπιστωθεί πως η θλίψη και το στρες επέδρασαν στο ανοσοποιητικό σύστημα είναι απαραίτητη.
Το αποτύπωμα του Covid στους χρόνια πάσχοντες
ΝΗΣΙΔΕΣ
Οι μαθητές δίνουν μαθήματα ζωής
Η αιμοδοσία αποτελεί μία πολύ σημαντική και ουσιαστική διαδικασία ιδιαίτερα στις δύσκολες μέρες της πανδημίας που διανύουμε.
Οι μαθητές δίνουν μαθήματα ζωής
ΥΓΕΙΑ
Ο εφιάλτης της Λέρου ξυπνά στον «Ευαγγελισμό»
Συνθήκες απάνθρωπες, αδιανόητες εν έτει 2020, επικρατούν στην Ψυχιατρική Κλινική που λειτουργεί στον 9ο όροφο του «Ευαγγελισμού», όπου ασθενείς νοσηλεύονται κλειδωμένοι και συνωστισμένοι ασφυκτικά.
Ο εφιάλτης της Λέρου ξυπνά στον «Ευαγγελισμό»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας