• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 10.4°C / 12.3°C
    3 BF
    35%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    9°C 8.2°C / 10.0°C
    3 BF
    37%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    15°C 14.0°C / 15.0°C
    2 BF
    42%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    12°C 11.9°C / 11.9°C
    1 BF
    17%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    9°C 8.9°C / 8.9°C
    3 BF
    20%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    9°C 6.9°C / 9.8°C
    3 BF
    32%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    5°C 4.4°C / 6.8°C
    4 BF
    26%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    13°C 12.4°C / 14.6°C
    2 BF
    42%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 10.5°C / 14.9°C
    5 BF
    71%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 7.9°C / 8.9°C
    3 BF
    49%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    11°C 10.5°C / 14.1°C
    5 BF
    62%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 7.9°C / 10.7°C
    4 BF
    62%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 14.9°C / 14.9°C
    4 BF
    55%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 10.5°C / 11.0°C
    0 BF
    30%
  • Λαμία
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 10.1°C / 12.2°C
    2 BF
    60%
  • Ρόδος
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 10.8°C / 12.8°C
    2 BF
    72%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 9.7°C / 12.5°C
    3 BF
    34%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 9.3°C / 10.5°C
    1 BF
    29%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    9°C 7.6°C / 10.5°C
    3 BF
    44%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    5°C 4.8°C / 4.8°C
    2 BF
    31%

Αντόνιο Γκράμσι: Δημοσιογραφία και Τύπος, Μετάφραση, επιλογή κειμενων: Δημήτρης Δεληολάνης, Εκδόσεις Στοχαστής

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ελεύθερος και ασυμβίβαστος

  • A-
  • A+
Ο Δεληολάνης μάς παρουσιάζει έναν Γκράμσι που παρεμβαίνει καθημερινά μέσα από τη μόνιμη στήλη του στο ένθετο για το Τορίνο της σοσιαλιστικής εφημερίδας «Avanti» και ξαφνιάζει όλους εμάς σήμερα με την οξυδέρκειά του, το κριτικό του πνεύμα, τη μεγάλη κοινωνική ευαισθησία του.

«Δεν ανήκα ποτέ στην κατηγορία των δημοσιογράφων που πουλούν τον κονδυλοφόρο τους σε όποιον προσφέρει περισσότερα και αναγκάζονται να λένε συνεχώς ψέματα, καθώς ενέταξαν πλέον το ψέμα στην επαγγελματική τους υπόσταση. Υπήρξα δημοσιογράφος ελεύθερος από κάθε δέσμευση, που είχε πάντα μία και μόνο γνώμη, και δεν αναγκάστηκα ποτέ να κρύψω τις απόψεις μου για να γίνω αρεστός στους εκδότες μου».

Αντόνιο Γκράμσι
Επιστολή στην Τατιάνα Σουχτ
Φυλακή της Τούρι, 12 Οκτωβρίου 1931


Εναν άλλο Γκράμσι, τον Γκράμσι δημοσιογράφο, που ωστόσο δεν έρχεται σε αντίθεση με τον πολιτικό ηγέτη, τον οργανικό διανοούμενο, τουναντίον, λειτουργεί συμπληρωματικά, μας παρουσιάζουν οι εκδόσεις Στοχαστής στο βιβλίο με τίτλο «Δημοσιογραφία και Τύπος».

Πρόκειται για μια επιλογή άρθρων του ηγέτη, συνιδρυτή του Κομμουνιστικού Κόμματος Ιταλίας αλλά και ιδρυτή και διευθυντή της εφημερίδας «L’ Unita», τα οποία επέλεξε, μετέφρασε και επιμελήθηκε με αγάπη και γνώση ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Δημήτρης Δεληολάνης, που ήταν και επί δεκαετίες ανταποκριτής ελληνικών μέσων στη Ρώμη.

Τα συνολικά 107 άγνωστα στο ελληνικό κοινό κείμενα του Σαρδηνού κομμουνιστή διανοούμενου που περιλαμβάνονται σε αυτόν τον τόμο -ο ένατος των εκδόσεων Στοχαστή με έργα του Γκράμσι- αποτελούν ένα πολύ μικρό μέρος της μεγάλης σε όγκο αρθρογραφίας του, είναι ωστόσο αντιπροσωπευτικά και αποκαλύπτουν μια σχεδόν αφανή για τον Ελληνα αναγνώστη πλευρά του Γκράμσι, αυτή του δημοσιογράφου.

Ο Δεληολάνης μάς παρουσιάζει έναν Γκράμσι που παρεμβαίνει καθημερινά μέσα από τη μόνιμη στήλη του στο ένθετο για το Τορίνο της σοσιαλιστικής εφημερίδας «Avanti» και ξαφνιάζει όλους εμάς σήμερα με την οξυδέρκειά του, το κριτικό του πνεύμα, τη μεγάλη κοινωνική ευαισθησία του («Προς υπεράσπιση ενός κλέφτη», «Ποιος σκότωσε περισσότερο», «Πίστις, ελπίς, έλεος»), την τόλμη αλλά και τη μαεστρία της γραφής του, συχνά με χιούμορ κι άλλοτε με λεπτή ειρωνεία, με τα τολμηρά ζητήματα που τον απασχολούν, αλλά και με τη μεγάλη γκάμα της θεματολογίας του.

Σχολιάζει τα κινήματα («Μικρό κάθαρμα»), την πολιτική συγκυρία («Δραστήρια και ενεργητική ουδετερότητα»), την εξουσία («Σαμπάνια», «Η μεταρρύθμιση της αστυνομίας»), τον εθνικισμό («Γαϊδουράκι», «Διδακτικές κωμωδίες», «Πάλη των τάξεων και πόλεμος»), την οικονομία («Μια μορφή υπεραξίας», «Παπαδίστικες σοφιστείες», «Οι καρχαρίες συνεδριάζουν»), τους θεσμούς («Βρέχει, κλέφτες της κυβέρνησης»), τα ήθη («Εν αρχή ην το σεξ», «Κοκαΐνη», «Η πατρίδα στο καφέ Μαφέι») αλλά και το σεξ («Η αιδώς»), την ιταλική σημαία, το Βατικανό («Ο Πάπας και η σχισματική εκκλησία») και βεβαίως τα πολιτιστικά δρώμενα.

Ο Γκράμσι αναδεικνύεται μέσα από τα δημοσιογραφικά του κείμενα και ως ένας πολύ σημαντικός κριτικός θεάτρου αλλά και των τεχνών γενικότερα. Παρακολουθεί από κοντά το κίνημα των φουτουριστών, σχολιάζει τον κινηματογράφο και γράφει θεατρικές κριτικές («Καίσαρ και Κλεοπάτρα», Τζορτζ Μπέρναντ Σο, «Η ηδονή της τιμιότητας», «Ετσι είναι αν έτσι νομίζετε», Λουίτζι Πιραντέλο, «Το κουκλόσπιτο», Ερρίκος Ιψεν), οι οποίες βρίσκουν μεγάλη ανταπόκριση στο κοινό.

Ο δημοσιογράφος Γκράμσι μάς ξαφνιάζει και με την υπέροχη γραφή του, συντρίβει την ξύλινη γλώσσα του αγκιτάτορα και μας χαρίζει κάποια λογοτεχνικά διαμάντια, όπως η «Ελεγεία για το κόκκινο χρώμα», που θα έβρισκαν τη θέση τους όχι μόνο σε μια συλλογή δημοσιογραφικών κειμένων, αλλά και σε μια ανθολογία της ιταλικής λογοτεχνίας.

Σε πολλά από τα κείμενα που επέλεξε ο Δημήτρης Δεληολάνης για να υπηρετήσει και τον τίτλο του βιβλίου, ο Γκράμσι αναφέρεται στην ελευθερία του λόγου, στη δεοντολογία και την αποστολή του δημοσιογράφου, αλλά και στη λογοκρισία που ασκεί η εξουσία και στις ψευδείς ειδήσεις, θέματα που και σήμερα παραμένουν εξαιρετικά επίκαιρα.

Χλευάζει τις ανακριβείς, διαστρεβλωμένες και συχνά ολοκληρωτικά κατασκευασμένες «ανταποκρίσεις» των Ιταλών δημοσιογράφων, απεσταλμένων στην επαναστατική Ρωσία ή τη Λιβύη, που κατέγραψαν και μετέδωσαν μια φαντασιακή «πραγματικότητα» συχνά μέσα από το δωμάτιο του ξενοδοχείου τους, από το οποίο ποτέ δεν βγήκαν, ή και από τα γραφεία της εφημερίδας τους.

«Αν θέλεις να στηρίξεις την άποψή σου με ψέματα και ανύπαρκτες ειδήσεις, τότε οι απόψεις σου δεν αξίζουν τίποτα. Αλλαξε άποψη και κοίτα να καταλάβεις και να ερμηνεύσεις σωστά την πραγματικότητα» γράφει ο Γκράμσι.

Οπως σημειώνει χαρακτηριστικά ο Δημήτρης Δεληολάνης στην εισαγωγή του βιβλίου, «η αρθρογραφία του Γκράμσι σηματοδοτεί επίσης και μια τομή στην έως τότε αντίληψη περί δημοσιογραφίας που κυριαρχούσε στον σοσιαλιστικό Τύπο, που περιοριζόταν ουσιαστικά σε δημοσιεύματα με προπαγανδιστικό και μόνο χαρακτήρα. Αντιθέτως, ο Γκράμσι εγκαταλείπει τη συνθηματολογία για να ασχοληθεί με συγκεκριμένες αναλύσεις και κριτικές με επιχειρήματα και στοιχεία. Κυρίως υπερασπίζεται μέχρις εσχάτων την αρχή ότι ο διανοούμενος πρέπει να αναζητεί και να εκφράζει παντού και πάντοτε μόνον την αλήθεια. Οταν καταπατά τον χρυσό αυτό κανόνα, προδίδει τον ίδιο τον κοινωνικό ρόλο του, διαψεύδει και ακυρώνει τον εαυτό του».

Η πολιτική στράτευση του Αντόνιο Γκράμσι δεν έπνιγε τη δημοσιογραφία και ο ίδιος αρνήθηκε να παίξει τον ρόλο του δημοσιογράφου-προπαγανδιστή. Σεβόταν την αλήθεια και ασκούσε κριτική παραμερίζοντας τις ιδεολογικές του προκαταλήψεις. Ισως γι’ αυτό να παραμένει τόσο επίκαιρος και σήμερα και ως διανοητής και ως δημοσιογράφος.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΕΜΕΙΣ ΚΙ ΑΥΤΑ
Της Αλλοπάρ*
Οι εφημερίδες έφερναν τεράστια κέρδη στους εκδότες, οι οποίοι όχι μόνο δεν παραπονιούνταν, αλλά βολεύονταν, διότι δεν ήταν εύκολο στον οποιονδήποτε να βγάλει μια εφημερίδα έχοντας να πληρώσει τέτοιους μισθούς.
Της Αλλοπάρ*
ΕΜΕΙΣ ΚΙ ΑΥΤΑ
Της Αλλοπάρ*
Τον Θεοφύλακτο Παπακωνσταντίνου τον «γνώρισα» διαβάζοντας τα άρθρα του στη «Μεσημβρινή», την απογευματινή «αδελφή» της «Καθημερινής» της Ελένης Βλάχου.
Της Αλλοπάρ*
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο τυποκτόνος νόμος της κυβέρνησης του «Συνα­γερμού»
Οι Ελληνες δημοσιογράφοι και τα μέσα ενημέρωσης της χώρας μας έδωσαν στο παρελθόν σκληρούς αγώνες για το δικαίωμα του πολίτη να πληροφορείται τις ειδήσεις πλουραλιστικά και όχι μέσα από παραμορφωτικούς φακούς...
Ο τυποκτόνος νόμος της κυβέρνησης του «Συνα­γερμού»
ΕΜΕΙΣ ΚΙ ΑΥΤΑ
Της Αλλοπάρ*
Κατά τη διάρκεια της άδειάς μου έκανα κάτι που πάντα ήθελα να κάνω, αλλά πάντα το ανέβαλα: κατέβασα απ’ τη βιβλιοθήκη μου κάποια βιβλία ξεχασμένα και αδιάβαστα. Κάποια απ’ αυτά τα διάβασα και τα βρήκα και πολύ...
Της Αλλοπάρ*
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η ελευθερία του Τύπου και το μέλλον της Ευρώπης
Σε μια περίοδο που η Ε.Ε. αντιμετωπίζει τον δεξιό λαϊκισμό, το προσφυγικό, τις ανισότητες και τις συνέπειες του Βrexit, η Ενωση Ευρωπαίων Δημοσιογράφων διοργάνωσε σεμινάριο με σκοπό μέσα από τον διάλογο να...
Η ελευθερία του Τύπου και το μέλλον της Ευρώπης

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας