• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    12°C 8.8°C / 14.5°C
    1 BF
    86%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 9.7°C / 13.3°C
    0 BF
    79%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 11.6°C / 15.0°C
    3 BF
    80%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 9.9°C / 11.4°C
    1 BF
    93%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 14.9°C / 14.9°C
    4 BF
    82%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 9.0°C / 12.6°C
    1 BF
    86%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    5°C 5.4°C / 6.7°C
    1 BF
    93%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 11.2°C / 14.6°C
    2 BF
    94%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 12.7°C / 16.5°C
    2 BF
    80%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 8.9°C / 8.9°C
    5 BF
    78%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    16°C 15.5°C / 17.4°C
    4 BF
    72%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    12°C 12.3°C / 12.3°C
    3 BF
    71%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 16.1°C / 16.1°C
    5 BF
    72%
  • Λάρισα
    Ασθενής ομίχλη
    6°C 5.5°C / 5.9°C
    0 BF
    100%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 5.5°C / 13.4°C
    1 BF
    100%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 14.8°C / 17.8°C
    1 BF
    85%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    12°C 9.8°C / 14.8°C
    2 BF
    72%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 9.3°C / 12.7°C
    1 BF
    85%
  • Κατερίνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 9.7°C / 13.3°C
    1 BF
    78%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 5.8°C / 5.8°C
    2 BF
    90%

Νίκος Γραικός: Ερωτήματα – Μια ζωή ερωτηματικά και θαυμαστικά, Εκδόσεις Συρτάρι, 2020

Φωτ.: Πολύβιος Ανεμογιάννης
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Αμείλικτα «Ερωτήματα»

  • A-
  • A+
Τα κείμενα του Νίκου Γραικού είναι γραμμένα με αμεσότητα και τρυφερή γοητεία ενώ ως προς την αυτοβιογραφική διάστασή τους ο συγγραφέας δεν κολακεύει.

Τον Νίκο Γραικό οι περισσότεροι τον έμαθαν από την υποψηφιότητά του για το Ευρωκοινοβούλιο στις εκλογές του 2019. Και ήταν μια καίρια συμμετοχή στη λίστα των υποψηφίων του ΣΥΡΙΖΑ, με ξεχωριστό συμβολικό βάρος. Τόσο καίρια που, σε πρωτοσέλιδό του, ο ομοφοβικός και λαϊκίστικος Τύπος τού επεφύλαξε τον τίτλο «Παντρεμένος με άνδρα ένας από τους υποψήφιους ευρωβουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ» – λες και αυτή ήταν η είδηση. Ωστόσο, το μικρό αναγκαίο βιογραφικό γνωριμίας με τους υποψήφιους ευρωβουλευτές είχε μεγαλύτερο ενδιαφέρον.

Ο Γραικός είναι «ιδρυτικό μέλος του Συλλόγου Φωνή-Γραφή για τη διάδοση των νέων ελληνικών στη Γαλλία. Είναι συντονιστής και βασικός καθηγητής από το 1994. Είναι οργανωτής μεγάλου αριθμού συναυλιών και πολιτιστικών εκδηλώσεων, κυρίως για τη μετάφραση, έκδοση και διάδοση της ελληνικής λογοτεχνίας στη Γαλλία. Υπήρξε μπροστά στην προσπάθεια για τη διατήρηση των εδρών των Νεοελληνικών Σπουδών στα γαλλικά πανεπιστήμια.

Υπήρξε πρωτεργάτης και ως μέλος του Δ.Σ. της επιστημονικής Εταιρείας Νεοελληνικών Σπουδών. Είναι Ιδρυτικό μέλος του Δικτύου φιλελληνικών και ελληνογαλλικών συλλόγων και για δύο θητείες, μέλος του Δ.Σ. Υπήρξε, μάλιστα, και υποψήφιος στις Δημοτικές εκλογές στο Παρίσι με ενωτικό αριστερό ψηφοδέλτιο, ενώ είναι και μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος Γαλλίας».

Από όλες αυτές τις ιδιότητες και δράσεις, η ελληνική ομοφοβική συντήρηση επέλεξε το τελευταίο: «Είναι παντρεμένος με τον Φιλίπ Ρενιέ που είναι δραστήριο μέλος σε πολλές κοινωνικές οργανώσεις, παλεύει για την αναγνώριση της διαφορετικότητας στην κατά κανόνα συντηρητική παροικία».

Η αλήθεια είναι ότι ο Νίκος Γραικός «κατοικεί» σε πολλούς χώρους: της παιδικής ηλικίας, της νεότητας, της ενηλικίωσης, της παιδείας, της τέχνης, της πολιτικής… Κατοικεί σε χώρες: τη Γαλλία, την Ελλάδα, την Ευρώπη. Πάνω απ’ όλα, όμως, κατοικεί στο καταδικό του σαλόνι, κατά προτίμηση σ’ ένα «μικρό βιεννέζικο σαλονάκι», της παιδικής ηλικίας, της μύχιας εκμυστήρευσης, των μπερδεμάτων και των εξομολογήσεων.

Εκκινώντας από την ατομική κατάσταση, η αφήγησή του καταφέρνει να γίνει συλλογική αποτίμηση, κρίση και –το δίχως άλλο– «Ερωτήματα» (όπως είναι άλλωστε ο τίτλος του βιβλίου του).

Οι βασικοί άξονες των κειμένων θα μπορούσαν να ταξινομηθούν σε ζητήματα ανοιχτά, σε θέματα μάχης: αυτοβιογραφία, μετανάστευση, πατρίδα, οικογένεια, πολιτική, κοινότητες, Αριστερά και, βεβαίως, στην αναζήτηση ταυτότητας. Μάλλον, στη διερεύνηση των πολλών ταυτοτήτων: «Νίκος παιδί», «γιος του μπαρμπα-Γραικού» (της θυσιαστικής Αριστεράς), «Νίκος φοιτητής», «Νίκος αστός» (με τις θετικές και αρνητικές συνδηλώσεις του όρου), «Νίκος της ισονομίας των πολιτών», «θείος Νίκος», «Νίκος divin» κ.ο.κ.

Τα κείμενα του Νίκου Γραικού είναι γραμμένα με αμεσότητα· με τρυφερή γοητεία για το ταξίδι που διαρκεί και με αγάπη για τους παρόντες και απόντες συνταξιδιώτες του – με καμπύλες αυτογνωσίας, κοινωνικής και ατομικής διερεύνησης, κύματα μνήμης, αποτιμήσεις, παραδοχής σφαλμάτων και αποκαλύψεις. Είναι ένα απολύτως σκόπιμο ταξίδι αφήγησης, με το οποίο –αν ερμηνεύω σωστά τον συγγραφέα– προσπαθεί να καταλάβει ποιος είναι, ποιος είναι ο Αλλος και –στο μέτρο των ατομικών και συλλογικών δράσεων– εάν μπορεί να κάνει κάτι· κάτι να γίνει· κάτι ν’ αλλάξει.

Ως προς την αυτοβιογραφική διάσταση των κειμένων, ο συγγραφέας δεν κολακεύει. Δεν κοιμίζει τα θηρία του με κόλπα και τεχνικές του θηριοδαμαστή. Κι αυτή είναι η άλλη, η γλυκόπικρη διάσταση. Μιλάει για τους παρόντες και γι’ αυτούς «που υπόσχονται ότι θα είναι πάντα εδώ, και ίσως να το λένε ειλικρινά, αλλά είναι πάντα απόντες!».

Είναι ο περιπατητής, ο μετανάστης, αυτός που ρωτάει, που σκέφτεται φωναχτά, που ανοίγει πόρτες· το ξενάκι που εγκαταστάθηκε κι έμαθε να ανοίγει τα κλουβιά ατομικών και συλλογικών δαιμονίων. Δεν είναι πάντα εύκολο να ξεκλειδώνεις κώδικες, καθώς διαβάζεις ο ίδιος το βιβλίο της ζωής σου. Ωστόσο, ο Γραικός κατορθώνει να μαθαίνει ο ίδιος την πολιτική οικονομία του «κοινωνικού», τις ιδιοτροπίες του Αλλου, χωρίς φτιασίδια· δίχως μασκαρέματα.

Κατά κανόνα, επιλέγει να μιλάει σε πρώτο πρόσωπο: «Η Ελληνική κοινότητα του Παρισιού έγινε το χωριό που δεν είχα ποτέ […]» (σ. 33), «[…] ζω εδώ και χρόνια με τον Φιλίπ που τώρα είναι πια στην Κοινότητα και αυτός, μιας και είμαστε και οι δυο Ελληνογάλλοι […] Ξέρω ότι η ταυτότητά μου έχει πολλές όψεις» (σ. 34).

Το βιβλίο του Νίκου Γραικού από της εκδόσεις Συρτάρι είναι μια μικρή πολύτιμη κιβωτός. Σωστός θησαυρός προσωπικών χώρων, «άχρηστων» εξομολογήσεων, ροή για «Μια ζωή γεμάτη ερωτηματικά και θαυμαστικά» (όπως είναι ο υπότιτλός του), γραμμένο από έναν άνθρωπο της εποχής του που σίγουρα έχει διαλέξει μετερίζι. Είναι μια, κοινωνιολογικού τύπου, υποδειγματική σπουδή «διαδρομής του βίου» που παρ’ ολίγον να περάσει απαρατήρητη.

Ωσπου τελικά, μου χαρίστηκε. Ετσι ή αλλιώς, «τα τραπέζια με φίλους σε ηρεμούν» και, κυρίως, όταν –πριν από την κατακλείδα τους– αποκαλύπτουν ευεργετικά την καθαρτήρια ύλη του μνησιπήμονα πόνου – αυτού που μας κληροδότησε ο Αισχύλος: είναι παρηγορητικά και αισιόδοξα μαζί· υπενθυμίζουν παθήματα και ταυτόχρονα μας συνετίζουν. Ενα πράγμα, δηλαδή, διόλου αυτονόητο!

Αντιγράφω (σ. 156): «Και πώς θα ήθελα να νιώσω ένα χέρι μέσα στο δικό μου! Το χέρι των γονιών, των φίλων, μια ερωτικά ζεστή παλάμη, το χέρι των συντρόφων που με κρατούν γερά στις διαδηλώσεις όταν είμαστε περιφρούρηση, το χέρι του παιδιού που δεν αξιώθηκα να έχω. Και ακούω μια μελωδία. Τον παφλασμό των κυμάτων αλλά κυρίως το περίφημο “ζει, ζει, ζει, ζει και ζει” των τζιτζικιών της ίδιας της ζωής. Και αρχίζω να χορεύω και πάλι. Οσο με κρατάνε τα πόδια μου. Ελάτε. Πάμε. Εμπρός. Ολοι μαζί. “Tous ensemble tous”. Τα χέρια ενωμένα, ώμο με ώμο, τα πόδια γερά στη γη, το στήθος περήφανα μπροστά, τα μαλλιά λυτά στον αέρα, τα μάτια υγρά από το μεθύσι των όσων κάναμε, αλλά κυρίως των όσων έχουμε να κάνουμε ακόμα».

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΝΗΣΙΔΕΣ
Πληγές και «λάθη»
Ο Αύγουστος Κορτώ είναι ένας συγγραφέας με αξιοζήλευτο ταλέντο στη ροή της αφήγησης που σε μεταφέρει σε τοπία και καταστάσεις.
Πληγές και «λάθη»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Καιροί παράξενοι, παράξενοι καιροί…
Το νέο μυθιστόρημα του Μιχάλη Φακίνου «Το Πέτρινο 8» μας εξωθεί να καταγράψουμε τα συναισθήματα και τις σκέψεις που συνειρμικά σκάνε στο μυαλό μας.
Καιροί παράξενοι, παράξενοι καιροί…
ΝΗΣΙΔΕΣ
Τα τερτίπια της ζήλιας
Ο Machado ήταν επιληπτικός και γεννήθηκε στη φτώχεια ωστόσο έγινε ο πιο επιδραστικός μυθιστοριογράφος και συγγραφέας διηγημάτων της Βραζιλίας.
Τα τερτίπια της ζήλιας
ΝΗΣΙΔΕΣ
Μετά λόγου γνώσης
Το βιβλίο του Γιάννη Τόλιου παρεμβαίνει με τρόπο κριτικό και σφαιρικό στην οικονομία, την εργασία, την πολιτική, τον πολιτισμό και τις διεθνείς συμμαχίες.
Μετά λόγου γνώσης
ΝΗΣΙΔΕΣ
Τα λόγια των ανθρώπων πληγώνουν
Ο Κοέν ζωγραφίζει τη φρίκη, τη ναυτία που προκαλεί αυτό το απρόσμενα βαθύ και μοχθηρό μίσος, και μας αφήνει άναυδους.
Τα λόγια των ανθρώπων πληγώνουν
ΝΗΣΙΔΕΣ
Χειραγωγούμαστε προς το εύκολο
Οι συγγραφείς μας προτρέπουν να αναγνωρίσουμε τη διαφορά ανάμεσα στα προσφερόμενα προϊόντα της βιομηχανίας της ψυχαγωγίας και εκείνα της ενδεχόμενης «αληθινής κουλτούρας».
Χειραγωγούμαστε προς το εύκολο

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας