• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    24°C 21.2°C / 25.8°C
    1 BF
    65%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 22.4°C / 23.8°C
    1 BF
    74%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    23°C 17.0°C / 23.2°C
    1 BF
    42%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 15.9°C / 19.7°C
    0 BF
    77%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.9°C / 21.9°C
    1 BF
    78%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    23°C 21.0°C / 23.2°C
    1 BF
    69%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    17°C 17.4°C / 19.5°C
    1 BF
    77%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.7°C / 20.7°C
    1 BF
    38%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.8°C / 18.8°C
    2 BF
    82%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    24°C 21.8°C / 23.9°C
    1 BF
    60%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    23°C 18.8°C / 23.8°C
    1 BF
    73%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    20°C 19.9°C / 19.9°C
    3 BF
    86%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.9°C / 21.9°C
    1 BF
    51%
  • Λάρισα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    21°C 20.9°C / 21.2°C
    2 BF
    73%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    24°C 18.5°C / 24.4°C
    1 BF
    63%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 26.8°C / 26.8°C
    2 BF
    47%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 21.4°C / 26.0°C
    2 BF
    62%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    20°C 19.6°C / 19.6°C
    2 BF
    82%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    23°C 22.5°C / 23.9°C
    2 BF
    74%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    15°C 15.4°C / 15.4°C
    1 BF
    83%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η αλήθεια του ελλειπτικού λόγου

  • A-
  • A+
Η ποίηση της Γκλικ διεκδικεί την καθαρότητα των πραγμάτων αλλά παραιτείται από τη λάμψη τους, αποκηρύσσει κάθε αυθεντία και βεβαιότητα και επιστρέφει στο απέριττο και το ατελές.

Το βιβλίο «Πιστή και ενάρετη νύχτα» είναι η πρώτη ποιητική συλλογή της Αμερικανίδας ποιήτριας Λουίζ Γκλικ που κυκλοφορεί στα ελληνικά (εκδόσεις Στερέωμα 2021).

Η Γκλικ έχει εκδώσει δεκατρείς σύντομες ποιητικές συλλογές σε πενήντα χρόνια και το 2020 της απονεμήθηκε το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας «για την αυστηρή ομορφιά του ποιητικού της έργου που καθιστά την ατομική ύπαρξη οικουμενική», όπως δήλωσε η Σουηδική Ακαδημία.

Η ποίηση της Γκλικ, απογυμνωμένη από κάθε συναισθηματισμό, είναι λιτή που θα μπορούσε να τη συγκρίνει κανείς με την Arte Povera. Η Γκλικ ελκύεται από ό,τι μπορεί να σφυρηλατηθεί, από αυτό που αρχίζει αλλά δεν τελειώνει, από αυτό που βρίσκεται σε εξέλιξη. Η ίδια έχει δηλώσει ότι της αρέσει το άρρητο, αυτό που υπονοείται και η σιωπή. Επίσης ότι θαυμάζει τα ερείπια και τα ατελή σκίτσα. Σκίτσα του Holbein, όπως λέει η ίδια, όπου η τέχνη διατυπώνει τη δύναμη του ημιτελούς.

Η ποίησή της διεκδικεί την καθαρότητα των πραγμάτων αλλά παραιτείται από τη λάμψη τους, αποκηρύσσει κάθε αυθεντία και βεβαιότητα και επιστρέφει στο απέριττο και το ατελές. Η Γκλικ, ορμώμενη από έναν πόνο παρόντα και βασιζόμενη σε καθημερινές σχέσεις, οικογενειακές ή ερωτικές που υπονοούνται, καταφέρνει να διατυπώσει το βίωμα του καθενός και το διαχρονικό και αναπόφευκτο της απώλειας και του θανάτου. Χρησιμοποιεί δίπολα που αντιτίθενται όπως ο εσωτερικός και ο εξωτερικός χώρος, η μνήμη και η λήθη, η καθημερινότητα και ο μύθος, η πραγματικότητα και το όνειρο.

Τα νοήματα της ποίησής της είναι διφορούμενα και υποκρύπτουν πολλαπλά επίπεδα ανάγνωσης. Η Γκλικ φέρνει στην επιφάνεια τα κρυμμένα βάθη της καθημερινότητας, το ορατό είναι μακρινό και η έννοια διαφεύγει. Οι ιστορίες της ξεκινούν κι αμέσως εκτροχιάζονται, η γλώσσα σταματά και δεν δηλώνει αυτό που θέλει να αποκαλύψει· κι αυτό γιατί η Γκλικ συνειδητά επιλέγει την αλήθεια του ελλειπτικού λόγου και την ακρίβεια του αποσπασματικού.

Το «εγώ» ή το «εμείς» στην Γκλικ, το άτομο ή η συνύπαρξη των ανθρώπων, είναι μια διφορούμενη ταυτότητα που διατρέχει όλη την ποίησή της. Ετσι μπορεί να υποθέσει κανείς, για παράδειγμα, ότι στο ποίημα «Παραβολή» το «εμείς» είναι μια απροσδιόριστη κι αφηρημένη κοινότητα ή οι αναγνώστες του βιβλίου ή όποιος άλλος εξομοιώνεται με την ιστορία του ποιήματος. Το «εγώ» στο ποίημα «Πιστή και ενάρετη νύχτα» είναι, κατά τη γνώμη μας, το ποιητικό «εγώ» που συνθέτει η παιδική ηλικία.

Η ποίηση της Γκλικ είναι η ποίηση της ανθρώπινης ύπαρξης και του μυστηρίου που διαπερνά τη ζωή. Η αίσθηση του οικείου και του μακρινού συνυπάρχουν, η συγκίνηση και το δράμα είναι αποστασιοποιημένα αλλά όχι ψυχρά, και ορισμένες φορές υπάρχει ένα ιδιότυπο χιούμορ και μια ανάλαφρη αισιοδοξία.

Θαυμαστή είναι η απλότητα της γλώσσας της: απλότητα στη σύνταξη, λέξεις απόλυτα κατανοητές, συντομία του λόγου. Η Γκλικ, βασιζόμενη στη συναισθηματική πολυπλοκότητα των ανθρώπινων σχέσεων και στο αίνιγμα της ζωής, χρησιμοποιεί την αντίφαση για να επανατοποθετήσει κριτικές και μικρές φιλοσοφικές όψεις της ανθρώπινης υπόστασης. Η ποίησή της μπορεί να χαρακτηριστεί ποίηση υπαρξιακής μοναξιάς και διαλογισμού.

Πριν κλείσω το σημείωμα αυτό θα ήθελα να κάνω μερικές παρατηρήσεις για το ποίημα-πεζό «Πιστή και ενάρετη νύχτα» που είναι, κατά τη γνώμη μας, από τα ωραιότερα του βιβλίου. Οταν η θεία του παιδιού ράβει στον επάνω όροφο κι επιδιορθώνει τα ρούχα, παρακάτω στο ποίημα αναφέρεται ότι «Η μέρα είχε γίνει απρόβλεπτη. Ρωγμές πρόβαλλαν στο απέραντο γαλάζιο». Η προσπάθεια της θείας να επιδιορθώσει τις τρύπες στα ρούχα σε μια στιγμή που ο ουρανός έχει ρωγμές ίσως να αναφέρεται στην προσπάθεια της θείας να συναρμολογήσει τα κομμάτια μιας ζωής που έχει ρήγματα πριν ακόμη ξεκινήσει.

Αυτό οφείλεται στον θάνατο των γονιών του παιδιού από κάποιο δυστύχημα στο δέντρο, που υπονοείται. Το παιδί νιώθει την απώλεια, «δεν φαντάζεστε πόσο συγκλονιστικό είναι για ένα μικρό παιδί να σταματάει αιφνίδια κάτι συνεχές». Αδυνατεί να διαβάσει την ίδια στιγμή που ο αδελφός του διαβάζει το βιβλίο που φέρει τον τίτλο του ποιήματος και το μόνο που κάνει είναι να παρατηρεί και να ακούει: «Ισως η κύρια απασχόληση ενός μικρού παιδιού είναι να παρατηρεί και ν’ ακούει». Υπάρχουν πολλοί χρόνοι στο ποίημα, το παιδί μικρό, μετά μεγάλο μέχρι να ενηλικιωθεί και να απομυθοποιήσει την παιδική ηλικία. Το ποίημα αναφέρεται, επίσης, και στην καλλιτεχνική δημιουργία.

Συνοψίζοντας να σημειώσουμε ότι με τα είκοσι τέσσερα ποιήματα του βιβλίου με επικεφαλής το ποίημα με τον εύλογο τίτλο «Μεσάνυχτα» και τα υπόλοιπα να αναφέρονται σε διαφορετικές ώρες της ημέρας, με το πέρασμα στο ποιητικό έργο της Γκλικ, ακόμη και στο ίδιο το ποίημα, από τη μία χρονική στιγμή στην άλλη και σε διαδοχικές πραγματικότητες, η ποιήτρια αναλαμβάνει το δύσκολο έργο να συλλάβει με θαυμαστό, κατά τη γνώμη μας, τρόπο την άπιαστη ζωή μέσα από τον χρόνο που κυλάει.

*Πρ. ανώτερο στέλεχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ζωγράφος, βιβλιόφιλη


Τη σελίδα αυτήν δεν τη φτιάχνουν επαγγελματίες κριτικοί βιβλίου. Οι παρουσιάσεις είναι των ίδιων των αναγνωστών, εκείνων ακριβώς για τους οποίους γράφτηκε το βιβλίο. Είναι γραμμένες από αναγνώστες και απευθύνονται σε αναγνώστες. Και αυτό τις κάνει πιο προσωπικές, πιο προσιτές και πιο ανθρώπινες. Αν θέλετε να μοιραστείτε όσα νιώσατε διαβάζοντας ένα βιβλίο, στείλτε το κείμενό σας στο [email protected]

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΝΗΣΙΔΕΣ
Οι μεγάλοι τεχνουργοί
Tο «υποκειμενικό» τού Ελιοτ έβρισκε το αντίστοιχό του στην υπαρξιακή «αποκάλυψη» του Τζόις και οι δυο τους προϋπέθεταν την ύπαρξη ενός τεχνουργού δοσμένου απόλυτα στην επιστήμη της κατασκευής.
Οι μεγάλοι τεχνουργοί
ΝΗΣΙΔΕΣ
Νοτισμένα στη νοσταλγία
Στα ποιήματα του Δημήτρη Παπαστεργίου η φύση σαν «τρυφερή νουθεσία» συνομιλεί με τη βιωμένη εμπειρία και μεταστοιχειώνεται σε μοτίβα ψυχικών διαθέσεων.
Νοτισμένα στη νοσταλγία
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ανάμεσα στην Κόλαση και στον Παράδεισο
Ο Αρθούρος Ρεμπώ ακολουθεί μια περιπετειώδη περιπλάνηση, αναγνωρίζεται ως ποιητική ιδιοφυΐα, επικρίνεται για την αντισυμβατική ζωή του και τερματίζει στα είκοσι τους λογαριασμούς του με την ποίηση.
Ανάμεσα στην Κόλαση και στον Παράδεισο
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο λογοτέχνης και νομικός
Ο Ασημάκης Πανσέληνος είχε γράψει την ποιητική συλλογή του «Μέρες Οργής», που είχε εκδοθεί από την εκδοτική εταιρεία «Ο Γλάρος» τον Μάη του 1945.
Ο λογοτέχνης και νομικός
ΝΗΣΙΔΕΣ
Λέξεις ολάνθιστες
Ο αναγνώστης νιώθει έντονα στα ποιήματα του Κυριάκου Ιωαννίδη ότι η ποίηση είναι και μεταφορά εικόνων.
Λέξεις ολάνθιστες

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας