• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 13.8°C / 16.9°C
    2 BF
    83%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 13.6°C / 15.6°C
    0 BF
    86%
  • Πάτρα
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 12.0°C / 15.1°C
    1 BF
    73%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 11.9°C / 11.9°C
    1 BF
    100%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 9.9°C / 9.9°C
    2 BF
    81%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 12.3°C / 15.0°C
    1 BF
    82%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 9.1°C / 10.4°C
    1 BF
    82%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 13.6°C / 15.2°C
    1 BF
    88%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 14.8°C / 17.5°C
    2 BF
    78%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 14.9°C / 14.9°C
    0 BF
    88%
  • Ερμούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    18°C 16.1°C / 19.1°C
    3 BF
    77%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 14.6°C / 15.6°C
    3 BF
    71%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    13°C 12.9°C / 12.9°C
    1 BF
    71%
  • Λάρισα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    13°C 12.5°C / 12.9°C
    0 BF
    94%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 12.5°C / 15.0°C
    0 BF
    100%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 13.8°C / 19.8°C
    2 BF
    69%
  • Χαλκίδα
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 14.4°C / 17.1°C
    1 BF
    95%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 12.3°C / 14.3°C
    1 BF
    89%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 13.7°C / 15.7°C
    1 BF
    80%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 10.8°C / 10.8°C
    0 BF
    90%

Οψη του στρατοπέδου

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το στρατόπεδο συγκέντρωσης του Κεμπέιτ

  • A-
  • A+
Τα στρατόπεδα συγκέντρωσης της ερήμου, όπου φυλακίστηκαν χιλιάδες Ελληνες αγωνιστές μετά τα γεγονότα του Απριλίου του 1944, αποτέλεσαν προάγγελο των τόπων εξορίας που λειτούργησαν στην Ελλάδα μεταπολεμικά. Η βίαιη διάλυση των ελληνικών αντιφασιστικών δυνάμεων στη Μέση Ανατολή ουσιαστικά ήταν προμήνυμα της ξένης παρέμβασης στα πολιτικά πράγματα της χώρας, γεγονός που επαληθεύτηκε με τα Δεκεμβριανά της Αθήνας και με τα γεγονότα των Χριστουγέννων του '44 στη Μυτιλήνη

Τη δεκαετία του '40, ο απελευθερωτικός αγώνας των Ελλήνων κατά του φασισμού δεν δινόταν μόνο στον ελλαδικό χώρο αλλά και στη Μέση Ανατολή, όπου οργανώθηκε αντιφασιστικό κίνημα. Το διάστημα 1941-1944, σχηματίστηκαν, κυρίως στην Αίγυπτο, ελληνικά στρατιωτικά σώματα, τα οποία αγωνίστηκαν κατά των δυνάμεων του Αξονα και πήραν μέρος σε κρίσιμες μάχες, όπως αυτή του Ελ Αλαμέιν.

Ομως, μετά τα γεγονότα του Απρίλη του '44, τα σώματα αυτά διαλύθηκαν από τις αγγλικές δυνάμεις, με αποτέλεσμα πολλοί Ελληνες αγωνιστές να φυλακιστούν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης που λειτούργησαν στη Λιβυκή Ερημο, το διάστημα 1944-1946.

Ιστορικό πλαίσιο (Μάιος 1941-Μάιος 1944)

Στα τέλη Μαΐου του 1941, έφτασε στην Αλεξάνδρεια η «εξόριστη κυβέρνηση Τσουδερού», μαζί με τμήματα του στρατού ξηράς και του πολεμικού στόλου. Παράλληλα, άρχισαν να καταφθάνουν στην Αίγυπτο χιλιάδες πολίτες, στρατιώτες και αξιωματικοί, τόσο από την ηπειρωτική όσο κι απ' τη νησιωτική Ελλάδα. Ετσι, σταδιακά συγκροτήθηκαν ένοπλα ελληνικά σώματα που αριθμούσαν 30.000 περίπου αγωνιστές και τα οποία τέθηκαν υπό την επιχειρησιακή εποπτεία των αγγλικών δυνάμεων της Μέσης Ανατολής.

Οι Ελληνες αγωνιστές των σωμάτων αυτών ανέπτυξαν έντονη αντιφασιστική δράση, επηρεασμένοι και από το απελευθερωτικό κίνημα στην Ελλάδα. Στις 10 Οκτωβρίου 1941, λοιπόν, ιδρύθηκε η Αντιφασιστική Στρατιωτική Οργάνωση (ΑΣΟ), τον Δεκέμβρη του 1941 συγκροτήθηκε η Αντιφασιστική Οργάνωση Ναυτικού (ΑΟΝ) και, λίγους μήνες αργότερα, η Αντιφασιστική Οργάνωση Αεροπορίας (ΑΟΑ). Οι τρεις οργανώσεις ενοποιήθηκαν πολιτικά και οργανωτικά το 1943 από το Κεντρικό Γραφείο Αντιφασιστικών Οργανώσεων Μέσης Ανατολής, γραμματέας του οποίου ήταν ο Γιάννης Σαλλάς.

Αριστερά: Πανοραμική όψη Δεξιά: Σύγχρονη πινακίδα

Οταν τον Μάρτιο του 1944 έγινε γνωστός στην Αίγυπτο ο σχηματισμός της Κυβέρνησης του Βουνού, της ΠΕΕΑ (Πολιτική Επιτροπή Εθνικής Απελευθέρωσης), οι ελληνικές αντιφασιστικές δυνάμεις τάχθηκαν με το μέρος της, στηρίζοντας την πρόταση για σχηματισμό κυβέρνησης ενότητας. H στάση αυτή προκάλεσε έντονη ανησυχία στους Αγγλους, οι οποίοι θεώρησαν ότι κινδύνευαν τα σχέδιά τους για έλεγχο των πολιτικών πραγμάτων στην Ελλάδα, μετακατοχικά.

Τον Απρίλιο του 1944, στρατιώτες και ναύτες που υπηρετούσαν στις Ενοπλες Δυνάμεις της Μέσης Ανατολής εξεγέρθηκαν και κατέλαβαν τα στρατόπεδα και τα πλοία που υπηρετούσαν, ως ένδειξη υποστήριξης στο ΕΑΜ. Η εξέγερση διήρκεσε σχεδόν τρεις εβδομάδες και έληξε τον Μάιο του ίδιου έτους, όταν οι Βρετανοί την κατέστειλαν βίαια σε συνεργασία με τη ελληνική φιλοβασιλική «εξόριστη» κυβέρνηση. Ετσι, οι ελληνικές στρατιωτικές δυνάμεις οδηγήθηκαν σε διάλυση.

Το καλοκαίρι του 1944, στήθηκαν στρατοδικεία και ναυτοδικεία που καταδίκασαν όσους συμμετείχαν στα κινήματα. Περίπου 20.000 στρατιώτες και αξιωματικοί του στρατού, της αεροπορίας και του ναυτικού οδηγήθηκαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης που λειτούργησαν σε διάφορες περιοχές της ερήμου. Τα στρατόπεδα αυτά, που έμειναν γνωστά ως «Σύρματα», βρίσκονταν στο Κασασίν, στο Καμπρίτ και στην Αμρίγια της Αιγύπτου, στην Μπάρντια, στο Τμίμι και στο Γιαντζούρ της Λιβύης, στο Ντεκαμερέ της Ερυθραίας και στο Κεμπέιτ (Γκεμπέιτ στα αραβικά) του Σουδάν. Οι Ελληνες πολιτικοί κατάδικοι υπέστησαν πολλές φορές βασανιστήρια και διαβίωναν σε απάνθρωπες συνθήκες, έχοντας να αντιμετωπίσουν την έλλειψη νερού και την υπερβολική ζέστη της ερήμου.

Στρατόπεδο συγκέντρωσης Κεμπέιτ

Ενα από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης που λειτούργησαν στην έρημο ήταν αυτό στο Κεμπέιτ (Γκεμπέιτ στα αραβικά) του Σουδάν. Βρισκόταν σε υψόμετρο 500 περίπου μέτρων ανάμεσα σε βουνά, ήταν περιφραγμένο με πλέγματα και είχε ως φύλακες Αγγλους στρατιώτες. Στο εσωτερικό του υπήρχε ένας ασφαλτοστρωμένος δρόμος, που το χώριζε σε δύο τμήματα: στο αριστερό που κρατούνταν οι ποινικοί και στο δεξί που βρίσκονταν οι Ελληνες πολιτικοί κρατούμενοι. Σημαντικές πληροφορίες για τη διαβίωση των κρατουμένων μπορούμε να αντλήσουμε από συνέντευξη του αγωνιστή Γιάννη Πρωτόπαπα (διαθέσιμη στο διαδίκτυο), ο οποίος παρέμεινε έγκλειστος στο στρατόπεδο για δεκαοκτώ μήνες, μέχρι τον Φεβρουάριο του 1946.

Χορωδία των κρατουμένων

Οι Ελληνες κρατούμενοι γρήγορα οργανώθηκαν και ανέπτυξαν σχέσεις αλληλεγγύης μεταξύ τους. Μέσα στο στρατόπεδο σχημάτισαν ομάδες εργασίας που ανέλαβαν την καθαριότητα και τα μαγειρεία, ενώ κατάφεραν να χτίσουν κι ένα μικρό θέατρο με κερκίδα, όπου μία φορά την εβδομάδα ανέβαινε παράσταση. Επίσης, είχαν φτιάξει ομάδα χορωδίας, ασχολούνταν με την κηπουρική και έπαιζαν ποδόσφαιρο ή βόλεϊ. Σημαντική βοήθεια στους έγκλειστους παρείχε η ελληνική παροικία του Χαρτούμ, που τους προμήθευε με αγαθά και υλικά, όπως χαρτί, γραφική ύλη, τσιμέντο κ.ά.

ΕΑΜΙΤΙΚΗ γωνιά

Στο στρατόπεδο υπήρχε χώρος όπου οι κρατούμενοι μπορούσαν να διαβάσουν και ο οποίος ονομάστηκε «ΕΑΜΙΤΙΚΗ ΓΩΝΙΑ». Τα απογεύματα, οι έγκλειστοι προσέρχονταν εκεί ανά ωράρια, ανάλογα με τον θάλαμό τους. Επίσης, με τη βοήθεια δασκάλου, πολιτικού κρατούμενου, οργανώθηκαν μαθήματα για αναλφάβητους. Τέλος, στα υπόγεια του στρατοπέδου είχε τοποθετηθεί γραφομηχανή, με την οποία οι κρατούμενοι τύπωναν τα δικά τους έντυπα.

Στο Κεμπέιτ (Γκεμπέιτ στα αραβικά) εκδόθηκαν έντυπες και χειρόγραφες εφημερίδες και περιοδικά που περιέγραφαν από αριστερή σκοπιά την πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα και στον κόσμο ή είχαν φιλολογικό περιεχόμενο. Μερικά από τα έντυπα αυτά ήταν: οι εφημερίδες «Κύμα», «Εξόρμηση», «Αγωνιστής της Ενότητας», «Κρήτη» (εβδομαδιαία), «Εγκυκλοπαιδική Ηχώ» (μηνιαία), καθώς και το μηνιαίο περιοδικό «Λαϊκή Πέννα».

Κρατούμενοι στο Κεμπέιτ

Τα στρατόπεδα συγκέντρωσης της ερήμου, όπου φυλακίστηκαν χιλιάδες Ελληνες αγωνιστές μετά τα γεγονότα του Απριλίου του 1944, αποτέλεσαν προάγγελο των τόπων εξορίας που λειτούργησαν στην Ελλάδα μεταπολεμικά. Η βίαιη διάλυση των ελληνικών αντιφασιστικών δυνάμεων στη Μέση Ανατολή ουσιαστικά ήταν προμήνυμα της ξένης παρέμβασης στα πολιτικά πράγματα της χώρας, γεγονός που επαληθεύτηκε με τα Δεκεμβριανά της Αθήνας και με τα γεγονότα των Χριστουγέννων του '44 στη Μυτιλήνη.

*Δάσκαλος


Πηγές:

Συνέντευξη: «Γιάννης Πρωτόπαπας (1920-2020) − Στρατόπεδο συγκέντρωσης Κεμπέιτ Σουδάν / Β' Παγκόσμιος Πόλεμος» 
*Το φωτογραφικό υλικό αντλήθηκε από το ΕΛΙΑ, τα ΑΣΚΙ, το Αρχείο ΚΚΕ και το βίντεο της συνέντευξης.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η δράση των ταγμάτων ασφαλείας
Το βιβλίο του Απόστολου Παρτσακλού παρακολουθεί τη δράση των κατ' εξοχήν ένοπλων δωσιλογικών ομάδων, των ταγμάτων ασφαλείας, που ειδικά στη Μεσσηνία δοκιμάστηκε σκληρά από την ασύμμετρη βία.
Η δράση των ταγμάτων ασφαλείας
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η ιστοριογραφία της Κατοχής και οι μεταλλάξεις του αυριανισμού
Τον Απρίλη του ‘84 ο Χάγκεν Φλάισερ υπήρξε κύριος οργανωτής του πρώτου διεθνούς συνεδρίου σε ελληνικό έδαφος για την περίοδο 1936-1944.
Η ιστοριογραφία της Κατοχής και οι μεταλλάξεις του αυριανισμού
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Για εκείνους που θα έρθουν»
Στο νέο της βιβλίο η Κατερίνα Μπαλκούρα ανέσυρε από την ταραγμένη τριετία 1941-1944 της γερμανικής κατοχής και της αντίστασης ανεκτίμητα διαμάντια της νεότερης ιστορίας.
«Για εκείνους που θα έρθουν»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Μνήμες Κατοχής και οι ελληνικές διεκδικήσεις αποζημιώσεων
Οι βιντεοσκοπημένες αφηγήσεις μαρτύρων, αντιστασιακών και επιζώντων στρατοπέδων συγκέντρωσης, μαζικών εκτελέσεων και του Ολοκαυτώματος, αποτελούν μια ιδιαίτερα σημαντική πηγή ιστορικής γνώσης.
Μνήμες Κατοχής και οι ελληνικές διεκδικήσεις αποζημιώσεων
ΝΗΣΙΔΕΣ
Το ημερολόγιο της ομηρίας στα ναζιστικά κάτεργα
Ενα μοναδικό ντοκουμέντο στο φως της δημοσιότητας 74 χρόνια μετά ● Γεγονότα μέσα από τις καθημερινές καταγραφές του 30χρονου τότε Πέτρου Σταμέλου που συνελήφθη στο μπλόκο του Βύρωνα και οδηγήθηκε σε γερμανικά...
Το ημερολόγιο της ομηρίας στα ναζιστικά κάτεργα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας