• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    32°C 28.9°C / 34.0°C
    4 BF
    44%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    34°C 31.6°C / 36.1°C
    3 BF
    28%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    32°C 32.0°C / 33.7°C
    2 BF
    44%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    31°C 30.6°C / 30.6°C
    2 BF
    32%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 28.9°C / 29.1°C
    3 BF
    42%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    33°C 31.0°C / 35.5°C
    2 BF
    32%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 27.0°C / 29.5°C
    3 BF
    26%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    32°C 32.4°C / 32.4°C
    2 BF
    34%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    29°C 28.8°C / 29.1°C
    4 BF
    45%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    31°C 26.2°C / 30.9°C
    4 BF
    42%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.8°C / 28.4°C
    3 BF
    51%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 27.9°C / 28.7°C
    2 BF
    45%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    32°C 31.9°C / 31.9°C
    3 BF
    51%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    31°C 31.2°C / 31.2°C
    3 BF
    20%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    31°C 30.6°C / 31.5°C
    2 BF
    40%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    30°C 29.8°C / 29.9°C
    4 BF
    45%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    31°C 30.3°C / 33.8°C
    2 BF
    20%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 27.7°C / 28.3°C
    3 BF
    73%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    33°C 31.7°C / 33.9°C
    2 BF
    31%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 27.4°C / 27.4°C
    1 BF
    45%
© Andrey Avramchuk
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Χορεύουμε όσο το σώμα υπηρετεί τις προθέσεις μας

  • A-
  • A+
Το «OMMA» είναι μια ανταλλαγή ανάμεσα στις πολιτιστικές αποσκευές του Ζοζέφ Νατζ από την Κεντρική Ευρώπη και στη Μαύρη Αφρική.

Η χορογραφική ιδιοφυΐα του Ζοζέφ Νατζ διακρίνεται σε όλες ανεξαιρέτως τις δουλειές του. Το αθηναϊκό κοινό τον γνώρισε μέσα από τον «Μικρό Εωθινό Ψαλμό», το «Cherry-Brandy» και το «Paso Doble». Εχει φιλοξενηθεί αρκετές φορές στο Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας. Σε λίγες μέρες, η νέα του παραγωγή «ΟΜΜΑ», όπου συνεργάζεται για πρώτη φορά με Αφρικανούς χορευτές, θα παρουσιαστεί στο Παλαιό Ελαιουργείο της Ελευσίνας.

Γεννημένος στη Βοϊβοντίνα, αυτόνομη επαρχία της πρώην Γιουγκοσλαβίας, από ουγγρόφωνη οικογένεια, ο Νατζ ξεκίνησε να σπουδάσει στη Βουδαπέστη ιστορία της μουσικής, σωματική έκφραση και θέατρο, αλλά σύντομα βρέθηκε στο Παρίσι και στον κόσμο του χορού.

Εδώ και τριάντα πέντε χρόνια, δημιουργεί χορογραφίες που φέρουν τη χαρακτηριστική του πνοή, παρόλο που ποικίλλουν αφάνταστα σε θεματολογία. Ανθρωπος της κίνησης και όχι του λόγου, είχε την ευγένεια να μοιραστεί μαζί μας τη συναρπαστική πορεία του και τις σκέψεις του για την τέχνη.

● Ενώ υπάρχει μια διακριτή γραμμή στη δουλειά σας, πολλές από τις παραστάσεις σας είναι πολύ διαφορετικές μεταξύ τους. Θεωρείτε πως έχετε συγκεκριμένο ύφος;

Είχα ένα ύφος που ανέπτυξα από το ξεκίνημά μου το 1987. Αυτό διήρκεσε από την «Comedia Tiempo» μέχρι ίσως και το «Atem». Κάθε τόσο υπήρχαν και εξαιρέσεις, όπως το «Βόιτσεκ» - εντελώς διαφορετικό ως προσέγγιση και φόρμα. Ηταν σε μπουφόνικη κατεύθυνση, με πρόσωπα τραβηγμένα στην υπερβολή. Υπήρξαν λοιπόν στιλιστικές και αισθητικές εξαιρέσεις, διαισθητικά απαραίτητες για να παραμένω πάντοτε στην αιχμή σε σχέση με τα ερωτήματα της σκηνής και του θεάτρου. Ηταν κάτι περισσότερο από ασκήσεις ύφους.

Τέτοιο ήταν και το «Paso Doble», όπου έβαλα επί σκηνής έναν εικαστικό καλλιτέχνη που ποτέ δεν είχε ξανακάνει κάτι τέτοιο. Ηταν ένα στοίχημα, αλλά η δυνατότητα της εξερεύνησης ήταν πιο ισχυρή από την ανησυχία για το αν θα επιτύχουμε ή όχι. Τώρα συνεχίζω με το «ΟΜΜΑ». Είναι επίσης ένα είδος ανοίγματος. Αναζητώ νέα εδάφη και δυνατότητες διαλόγου. Οι ερμηνευτές προσπαθούν να εκφραστούν και με τη φωνή, τον λόγο. Αυτό είναι καινούργιο για μένα. Με ενδιαφέρει πολύ να περνάω από εμπειρίες που δεν είχα ώς τώρα και να βλέπω μετά πού βρίσκομαι.

● Στο «ΟΜΜΑ» συνεργάζεστε με Αφρικανούς χορευτές. Τι φέρνει αυτό στο χορογραφικό σας λεξιλόγιο;

Με βοήθησε να ξανασκεφτώ όλο το φορτίο αυτών των χρόνων – είναι πια σαράντα χρόνια που μαστορεύω. Ενιωθα πως ένας μεγάλος κύκλος είχε ολοκληρωθεί. Στην αρχή ήταν ένας μοναχικός στοχασμός, ένας διαλογισμός πάνω στην ίδια την πηγή, στο στοιχειώδες τού τι αντιπροσώπευε για μένα η κίνηση. Γιατί την επέλεξα; Πώς η γραφή, η έκφραση και η δραματουργία επί σαράντα χρόνια εκφράζονταν μέσα από την κίνηση;

Για να τεθεί αυτό το ερώτημα με τρόπο όχι μοναχικό αλλά συλλογικό, πίστευα διαισθητικά ότι θα έπρεπε να το μοιραστώ με χορευτές προερχόμενους όσο πιο μακριά είναι δυνατόν από τον δικό μου τόπο. Ενιωσα ότι θα έπρεπε να είναι από την Αφρική. Ηταν η επιβεβαίωση δύο επισκέψεων στη Μαύρη Αφρική: η πρώτη με τον Ντομινίκ Μερσί, όταν είχαμε ερμηνεύσει το «Μικρός Εωθινός Ψαλμός» σε ένα φεστιβάλ στην Μπουρκίνα Φάσο. Εκεί είχα την ευκαιρία να δω πολλές αφρικανικές ομάδες. Διοργάνωσαν μια βραδιά γνωριμίας που μου άρεσε πολύ.

Εξελίχτηκε σε ένα είδος συλλογικού συγχρονισμού, συλλογικής χαράς μέσω του χορού. Δυο μέρες μετά, όταν είδα επί σκηνής αυτό που πρότειναν, ένιωσα πως κάτι έλειπε. Ηθελαν να το κάνουν με υπερβολικά δυτικό τρόπο. Επέστρεψα με αντιφατικές εντυπώσεις. Δύο χρόνια αργότερα ξαναπήγα με τον Μικέλ Μπαρτσελό και το «Paso Doble» στο Μάλι. Παίξαμε την παράσταση αποκλειστικά για τους κατοίκους ενός χωριού. Ηταν απίστευτη εμπειρία. Είχα την ευκαιρία να ζήσω κάποιες μέρες μαζί τους. Το αποκορύφωμα ήταν η βραδιά αποχαιρετισμού. Είχαν καλέσει μουσικούς κι έναν χορευτή του χωριού που αυτοσχεδίαζε. Δεν είχα ξαναδεί χορό τόσο ισχυρό, τόσο υπέροχο. Χρειάστηκε η απόσταση κάποιων χρόνων, γιατί συνέχιζα τη δουλειά και τις περιοδείες με την ομάδα μου, αλλά και γιατί πάντα αφήνω χρόνο για να αποκρυσταλλωθεί μια ιδέα. Και ιδού… Εκανα μια ακρόαση στο Παρίσι για χορευτές από τη Μαύρη Αφρική, επέλεξα οκτώ και αρχίσαμε να συνδιαλεγόμαστε.

● Πώς δουλέψατε;

Οι πρώτες συναντήσεις ήταν για να καταλάβει ο ένας τον άλλο, να δω τι περιμένω και πώς αυτοί μπορούν να αντιδράσουν σε αυτό. Τους ζήτησα να ξεχάσουν όλα όσα είχαν κάνει ώς τώρα, είτε από την πλευρά του σύγχρονου είτε του παραδοσιακού χορού. Κι εγώ ο ίδιος προσπάθησα να ξεκινήσω από μια tabula rasa, να ξαναβρώ την αναρώτηση του από πού μπορεί να προέλθει μια ισχυρή κίνηση μέσα από τις προσωπικές μας μνήμες, ώς πού μπορούμε να φτάσουμε με το φαντασιακό μας κι από ποιες πηγές μπορεί να αναβλύσει κάποια κίνηση που μας εκπλήσσει – τόσο οι ερμηνευτές όσο κι εγώ ως θεατής εκ του σύνεγγυς.

Χρειάστηκε πολύς χρόνος και κόπος από τη μεριά τους, γιατί έπρεπε να απαλλαγούμε από πολλά απόβλητα, πολλές αυτόματες αντιδράσεις που εγκαθίστανται στους χορευτές με τα χρόνια. Τελικά ήρθε μια στιγμή που εμφανίζονταν όλο και περισσότερο κινήσεις που τους ταίριαζαν και που δεν τις είχα δει αλλού. Αρχίσαμε να συσσωρεύουμε προσωπικές τελετουργίες, κατόπιν αντιδράσεις μεταξύ τους και συλλογικές τελετουργίες. Ξεκίνησα μετά να κάνω την τοποθέτηση όλων αυτών στον χώρο και τον χρόνο, να χορογραφήσω δηλαδή.

Το «OMMA» είναι ταυτόχρονα πολύ αφρικανικό, γιατί προέκυψε από τις μνήμες και τα γονίδιά τους, όμως το σύνολο, ακόμα κι αν δεν το ένιωθα στις παραστάσεις μου ώς τώρα, φέρει την υπογραφή μου. Είναι μια ανταλλαγή ανάμεσα στις δικές μου πολιτιστικές αποσκευές από την Κεντρική Ευρώπη και στη Μαύρη Αφρική. Ηθελα μια απόδειξη πως το πλησίασμα περιοχών τόσο απομακρυσμένων και τόσο διαφορετικών πολιτιστικά μπορεί να δημιουργήσει έδαφος συνεννόησης και καινούργια υλικά. Αυτή ήταν η πρόκληση.

@ Sophie Carles

● Αυτό μου θυμίζει κάτι που έχετε πει παλαιότερα: πως ο χορός είναι για σας όπως τα παλαιότερα επαγγέλματα, μια δουλειά τεχνίτη. Το πιστεύετε ακόμα;

Ναι. Κάνεις κάτι, αποκτάς εμπειρία, και κατόπιν γίνεται διανοητική διαδικασία. Η ανάλυση για μένα έρχεται πάντοτε μετά.

● Υπήρξαν συγκεκριμένες εμπειρίες που σας οδήγησαν στον χορό;

Οχι, ήταν πολύ πιο απλό. Ενας καθηγητής με είχε δει στην αυλή του Πανεπιστημίου στη Βουδαπέστη, όπου δεν σπούδαζα χορό αλλά θέατρο και σωματική έκφραση - από περιέργεια και μόνο. Μου είπε: «Ζοζέφ, έχεις μια ιδιαίτερη αίσθηση της κίνησης, πρέπει να ασχοληθείς πιο σοβαρά». Τελικώς με έπεισε. Ηταν μια ανακάλυψη για μένα τον ίδιο, γιατί είχα ήδη περάσει τα 20.

Θεωρούσα το σώμα μου ως ένα όργανο με το οποίο μπορούσα να κάνω μουσική, πράγμα που πάντα ήθελα, αλλά δεν τα κατάφερνα με τα μουσικά όργανα. Και ξαφνικά το σώμα μου με άκουγε! Ημουν τόσο χαρούμενος γι' αυτό που αποφάσισα να το επιχειρήσω σε βάθος. Πήγα στο Παρίσι. Βούτηξα στην ποικιλομορφία του σύγχρονου χορού που βρήκα εκεί στις αρχές της δεκαετίας του '80. Επί 5-6 χρόνια έκανα μαθήματα, έμαθα να χορεύω με όλους τους τρόπους. Συνεργάστηκα με πολλές ομάδες. Τελικώς μετά από έξι χρόνια άρχισα να κάνω τις δικές μου χορογραφίες, και αυτό συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Τώρα πια δεν μπορώ να βγω από αυτόν τον κύκλο. Τελείωσε! (Γέλια)

● Αναφερθήκατε στον «Μικρό Εωθινό Ψαλμό». Κάποτε όλοι πίστευαν πως η πορεία ενός χορευτή σταματούσε στα σαράντα, μετά βίας σαράντα πέντε του χρόνια. Εσείς μας δείξατε πως ο χορευτής μπορεί να συνεχίσει και πως με τον χρόνο κερδίζει περισσότερα από όσα χάνει.

Ναι. Είναι πολύ παράδοξο. Προφανώς χάνουμε σε σωματικότητα, σε δεξιοτεχνία, όμως κερδίζουμε σε ωριμότητα, σε βαθύτητα, σε καθετότητα, όπως συνηθίζω να λέω. Από τη στιγμή που το σώμα ακολουθεί τις προθέσεις μας στον ελάχιστο βαθμό, μπορούμε να υπηρετήσουμε τον χορό, μπορούμε να κερδίσουμε πηγαίνοντας προς τον μινιμαλισμό. Επανυπολογίζοντας την εσωτερική και συναισθηματική φόρτιση γινόμαστε όλο και πιο καλοί και σωστοί με τα χρόνια. Αυτό ζήσαμε με τον Ντομινίκ, γιατί χορέψαμε αυτό το κομμάτι επί είκοσι χρόνια.

Πειραματιστήκαμε πάνω στους ίδιους μας τους εαυτούς για το τι σημαίνει να προχωράς σε ηλικία και να υπηρετείς τη σκηνική γραφή του παρελθόντος. Να βλέπεις πώς αυτή αποκρυσταλλώνεται, πώς επιβεβαιώνεται πάνω στο σώμα σου. Αποφασίσαμε να σταματήσουμε εδώ και δυο-τρία χρόνια γιατί ο Ντομινίκ έλεγε «έκλεισα πια τα εβδομήντα, το σώμα μου πονάει παντού». Αστειευόμενοι λέμε πως ξεκινήσαμε όταν εγώ ήμουν 44 κι εκείνος 51, σύνολο 95 χρόνια επί σκηνής, και λέγαμε πως θα σταματήσουμε όταν φτάσουμε τα 100 χρόνια. Ομως σταματήσαμε όταν το σύνολο ήταν γύρω στα 130 χρόνια! Τόσα είναι τα χρόνια ενός ολόκληρου κορ ντε μπαλέ!

● Χρησιμοποιήσατε τη λέξη «καθετότητα», έναν όρο που συνήθιζε ο Γκροτόφσκι, κατεξοχήν άνθρωπος του θεάτρου. Το θέατρο παίζει σημαντικό ρόλο σε αυτό που κάνετε;

Τεράστιο. Ισως και τον πρώτο ρόλο. Συλλογικές εμπειρίες που να μπορούμε να βιώσουμε δεν μας απομένουν και πολλές - μόνο η μουσική, το θέατρο κι ο χορός. Πρέπει να διατηρήσουμε αυτό τον ανεκτίμητο θησαυρό. Βλέπω το θέατρο να επιζεί από όλα, τα φεστιβάλ εξακολουθούν να υπάρχουν και το κοινό έρχεται. Διακρίνω έναν κίνδυνο από την πλευρά του κοινού τα τελευταία χρόνια: το ναρκωτικό που λέγεται κινητά. Είναι κάτι που διαστρέφει την καθημερινότητα όλων και γίνεται εθιστικό.

Χάνεται η δυνατότητα συγκέντρωσης. Τώρα που βρίσκομαι στο κοινό παρακολουθώντας το «ΟΜΜΑ», βλέπω πολλά φωτάκια να ανάβουν από θεατές που βγάζουν το κινητό για να τσεκάρουν τα μηνύματά τους κατά τη διάρκεια της παράστασης. Αυτό με κάνει έξαλλο! Πρέπει να απαγορευτεί διά νόμου. Γινόμαστε καταναλωτές, όπως κάνουμε ζάπινγκ στην τηλεόραση.

Δεν καταλαβαίνω γιατί είναι ανάγκη να δεχόμαστε και να στέλνουμε τόση πληροφορία κάθε μέρα. Είναι παγίδα. Κινδυνεύουμε να αφεθούμε και να παραμείνουμε ναρκωμένοι με αυτό το εργαλείο κολλημένο στο χέρι μας. Αυτή τη τεχνολογική διευκόλυνση για να μένουμε συνδεδεμένοι με τον κόσμο μπορεί να διαταράξει την ηρεμία, τον χώρο που το θέατρο απαιτεί. Αυτό το μοίρασμα που δεν συμβαίνει αλλού, το να είμαστε μαζί. Επρεπε να το πω…

● Ολοι σχεδόν οι άνθρωποι σημαδεύονται από την παιδική τους ηλικία. Η δική σας έχει παίξει ρόλο στη δουλειά σας;

Ναι. Ημουν πολύ τυχερός που γεννήθηκα εκεί που γεννήθηκα. Μεγάλωσα σε ένα χωριό, σε μια κοινότητα. Βίωσα την αποδοχή του άλλου, του τρελού του χωριού που δεν ήταν έγκλειστος σε άσυλο αλλά τον προσέχαμε όλοι, την αξία της σωματικής εργασίας… Και φυσικά τις πολιτιστικές αποσκευές που με ώθησαν να διασαφηνίσω τη θέση μου: είμαι περιθωριακός, προερχόμενος από τα σύνορα, από την επαρχία, σε σχέση με τις πρωτεύουσες, τα κέντρα του πολιτισμού.

Ενιωθα πως είχα ένα πλεονέκτημα επειδή ήξερα κι αυτό το σύμπαν. Μετά γνώρισα την πρωτεύουσα, αρχικά την πιο κοντινή, τη Βουδαπέστη. Υστερα το Παρίσι. Απέκτησα μια άλλη θεώρηση: οι πρωτεύουσες που ήδη γνώριζα, το Βελιγράδι και η Βουδαπέστη, έμοιαζαν επαρχιακές σε σύγκριση με το Παρίσι. Ξεκινώντας από ένα πολύ μικρό μέρος, ήταν η ευαισθησία μου που με ώθησε να ακολουθήσω έναν δρόμο για αλλού. Μετά αυτός ο δρόμος δεν σταματούσε πια - με τις περιοδείες και τα ταξίδια σε ολόκληρο τον κόσμο ολοκλήρωσα την πορεία μου. Να πηγαίνω να βλέπω, να βλέπω συνέχεια μέχρι να κατανοήσω το Ολον, αυτό που συμβαίνει τη Γη. Είναι λοιπόν η παιδική ηλικία, αλλά και η διαδρομή μετά που δημιούργησαν το σύνολο.

*Δημοσιογράφος, σκηνοθέτης και μεταφραστής


⚫ Το «ΟΜΜΑ» σε χορογραφία και κοστούμια του Ζοζέφ Νατζ θα παρουσιαστεί στο Ανοιχτό Θέατρο του Παλαιού Ελαιουργείου στην Ελευσίνα στις 15 και 16 Σεπτεμβρίου στις 20.30.

Γενική Είσοδος: 10€, Μειωμένο: 5€. Η παράσταση είναι κατάλληλη άνω των 14 ετών.

Προπώληση εισιτηρίων:
● Γραφεία ΚΕΔΕ (Παγκάλου & Κίμωνος 11, Ελευσίνα): Δευτέρα - Παρασκευή 09.00- 18.00 & Σάββατο 09.00-13.00
● Παλαιό Ελαιουργείο, παραλία Ελευσίνας: 19.00-21.00 και αποκλειστικά για τις παραστάσεις της ημέρας
● Πλατεία Ηρώων (Ελευσίνα): Κυριακή - Παρασκευή 19.00 – 23.00
● Ηλεκτρονικά, μέσω viva.gr

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η τέχνη δεν μένει στα στερεότυπα
Η Μπάρμπαρα Κάουφμαν, παλιά χορεύτρια και βοηθός της Πίνα Μπάους, που ανέλαβε τη διεύθυνση των προβών του «Κυανοπώγωνα» μαζί με την Ελένα Πικόν, μας αφηγείται τις αναμνήσεις της από την αξέχαστη Πίνα.
Η τέχνη δεν μένει στα στερεότυπα
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η ζωή μου είναι και η τέχνη μου
Η ταλαντούχα χορογράφος και χορεύτρια Κατερίνα Ανδρέου επιστρέφει στο Φεστιβάλ Αθηνών και μιλά στην «Εφ.Συν.» για την παράσταση «Mourn Baby Mourn», την πορεία της και τα μελλοντικά καλλιτεχνικά της σχέδια.
Η ζωή μου είναι και η τέχνη μου
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η ταινία αυτής της εβδομάδας ...και της επόμενης και της μεθεπόμενη και μην τη χάσετε!
Ο Ντε Σίκα στην βραβευμένη με όσκαρ ταινία «Ο κήπος των Φίντζι Κοντίνι» κατορθώνει αριστοτεχνικά να δώσει μία από τις μεγαλύτερες ταινίες περί Ολοκαυτώματος, δίχως να μιλήσει καν γι’ αυτό.
Η ταινία αυτής της εβδομάδας ...και της επόμενης και της μεθεπόμενη και μην τη χάσετε!
ΝΗΣΙΔΕΣ
Οι αγώνες συνεχίζονται...
Η Μαγκί Μαρέν χορογραφεί εδώ και 45 χρόνια, με μια ποικιλία στη φόρμα αληθινά μοναδική με το τελευταίο της έργο να έχει ως αφετηρία τον Θουκυδίδη.
Οι αγώνες συνεχίζονται...
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ληστεύουμε τη δύναμη της φύσης, και η φύση είναι θηλυκή
Η ομάδα του Akram Khan Company εμφανίζεται στο Ηρώδειο και το Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης με το «Outwitting the Devil» (Ξορκίζοντας το Κακό) βασισμένο στο Επος του Γκιλγκαμές.
Ληστεύουμε τη δύναμη της φύσης, και η φύση είναι θηλυκή

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας