• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 14.7°C / 17.9°C
    1 BF
    67%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 12.5°C / 16.3°C
    0 BF
    72%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    17°C 15.4°C / 19.0°C
    2 BF
    65%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 12.9°C / 13.1°C
    1 BF
    88%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 11.9°C / 14.6°C
    2 BF
    71%
  • Βέροια
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 13.1°C / 15.7°C
    2 BF
    74%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 9.1°C / 11.4°C
    2 BF
    66%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 15.7°C / 18.6°C
    1 BF
    77%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 17.2°C / 19.2°C
    4 BF
    75%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 14.9°C / 17.9°C
    4 BF
    68%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 18.1°C / 19.6°C
    4 BF
    59%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 14.0°C / 16.6°C
    2 BF
    60%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    19°C 15.9°C / 18.9°C
    2 BF
    72%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    13°C 12.5°C / 12.5°C
    2 BF
    75%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 12.3°C / 12.5°C
    1 BF
    100%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 18.8°C / 21.8°C
    3 BF
    62%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 14.3°C / 18.1°C
    2 BF
    73%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 12.1°C / 15.5°C
    1 BF
    79%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    15°C 14.2°C / 16.4°C
    1 BF
    68%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 11.8°C / 11.8°C
    1 BF
    69%

Μάρθα Βασκαντήρα: Δούρειος Ίππος, ποιητική συλλογή, Εκδόσεις Κούρος

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Στίχοι σαν ήρεμη αφήγηση

  • A-
  • A+
Μια εσωστρεφής ειρωνεία της εκδηλωμένης αυταρέσκειας, της εικονικής αυτάρκειας και αυτεπάρκειας, τού «αυτό δεν αφορά εμένα», του ωχαδερφισμού, στον οποίο συστηματικά –εκούσια ή ακούσια– μας εθίζει η καθημερινότητα. Ο καταναλωτισμός και ίσως και ο ραγδαίος εικονικός εφησυχασμός που δημιουργεί η αξιοποίηση των σύγχρονων τεχνολογικών μέσων.

Η νέα ποιητική συλλογή της Μάρθας Βασκαντήρα με τον τίτλο «Δούρειος Ιππος», εκδόσεις Κούρος, περιλαμβάνει 51 ποιήματα, εκ των οποίων μερικά παίρνουν τη μορφή θεατρικού μονολόγου.

Στο σύντομο σημείωμα στο οπισθόφυλλο του βιβλίου, όπου ευσύνοπτα η συγγραφέας τοποθετείται για την κοινωνική στόχευση του έργου της, αναφέρει χαρακτηριστικά ότι τα ποιήματα στο σύνολό τους πραγματεύονται διαχρονικές πανανθρώπινες αξίες και εστιάζουν και στο κοινωνικό γίγνεσθαι της εποχής μας και όχι μόνο. Το σημείωμα αυτό προδιαθέτει στοχευμένα.

Δεν χρειάζεται ο αναγνώστης να περιδιαβεί όλο το έργο, αρκεί να σταχυολογήσει κάποια ποιήματα για να καταλάβει ότι το σημείωμα του οπισθόφυλλου είναι πέρα για πέρα ακριβές.

Υπέροχος και πρωτότυπος ποιητικός λόγος τόσο στα ποιήματα με ρίμα όσο και σε αυτά που έχουν ελεύθερο στίχο. Λόγος και στίχος μεστός, άφθονος λυρισμός, μέσα από τον οποίο με δεξιότεχνο τρόπο αναδεικνύονται μηνύματα διαχρονικής αξίας, αλλά και αδήριτες αλήθειες που έχουν να κάνουν με το κοινωνικό γίγνεσθαι σε όλες τις εκφάνσεις του.

Μέσα από τη γραφή της Βασκαντήρα διακρίνεται η ανάγκη της συγγραφέως σε λίγες αράδες, αν ήταν δυνατόν σε μόνο ένα ποίημα, να απλώσει όλο τον ψυχισμό της, να καταγγείλει, με βάση τα δικά της συναισθήματα και βιώματα, όλα τα κακώς κείμενα του σύγχρονου κόσμου, αλλά και όπου χρειάζεται να υμνήσει τα καλώς κείμενα και την ελπίδα για το καλύτερο.

Ετσι, σε ένα ποίημα που εστιάζει και θίγει συγκεκριμένο θέμα και αναζητά όλες τις πτυχές του δεν περιορίζεται εκεί, αλλά ο στίχος το συσχετίζει και εξετάζει την επίδραση, έστω σύντομα, άλλων στοιχείων που το επηρεάζουν. Αυτό, κατά την άποψή μου, είναι χαρακτηριστική εικόνα στο έργο και αναδεικνύεται ιδιαίτερα στα ποιήματα με έντονο το στοιχείο ενός εσωστρεφούς προβληματισμού.

Στίχοι-διαμαρτυρία στη σιωπή, στη μη αντίδραση, στην ανοχή, στην αδράνεια. Η διαπίστωση ότι, δυστυχώς, μας αρκεί κάθε βράδυ η εικονική ηρεμία του καναπέ μας.

Μια εσωστρεφής ειρωνεία της εκδηλωμένης αυταρέσκειας, της εικονικής αυτάρκειας και αυτεπάρκειας, του «αυτό δεν αφορά εμένα», του ωχαδερφισμού, στον οποίο συστηματικά -εκούσια ή ακούσια- μας εθίζει η καθημερινότητα. Ο καταναλωτισμός, ίσως και ο ραγδαίος εικονικός εφησυχασμός που δημιουργεί η αξιοποίηση των σύγχρονων τεχνολογικών μέσων. Οι ίδιοι προβληματισμοί εκφράζονται ως ήρεμη αφήγηση, χωρίς σε κάποιους στίχους να λείπει και ο θυμός...

Θα μπορούσα να αναφερθώ σε πολλούς στίχους που μου τράβηξαν την προσοχή και από τους οποίους προσπάθησα να ρουφήξω το νόημα. Απλά θα αναφέρω ενδεικτικά αυτούσιους κάποιους, χωρίς να προβώ σε ερμηνεία για να μη θίξω τη μαγεία τους. Ξεκινώ από το ποίημα που έδωσε τον τίτλο στο πόνημά της, «Δούρειος Ιππος»:

Στου θεού την άκρη, ματωμένο γράμμα/ κρύβει ο ουρανός και άσπρο χιόνι/ στου Αιγαίου το δάκρυ, ριζωμένο τραύμα/ και μια πίκρα δειλινού να μας ενώνει/.../ Τυφλός προφήτης με σπαθί/ Δούρειος Ιππος τραγωδία αρχινά/ φέρνει μελλούμενα σε λευκό πανί/ πάνω στο ζύγι ένα σταυρό κρατά…

Στίχοι που περιγράφουν το δράμα των κατατρεγμένων, των ξεριζωμένων.

Λίγο χώμα…/ να φτιάξουμε έναν κήπο/ για να μπορέσουν τα παιδιά μας/ να μεγαλώσουν τα χρόνια τους/…

Δε ζήτησα πολλά/ Δυο μέτρα γης/ στα κτήματα του κόσμου/ να μπορώ να κλαίω ελεύθερος… από το ποίημα «Τι ζητάμε». Προσκύνημα στον πόνο και στο κλάμα της προσφυγιάς, της φτώχειας... Αιτία, η έρπουσα αλαζονεία των ισχυρών.

Δεν λείπουν οι λυρικοί, ερωτικοί στίχοι, όπως:

Ονειρεύομαι… και τα όνειρά μου/ καθρεφτίζονται στα μάτια σου/ εκεί μέσα βλέπω τον εαυτό μου/ όπως τον αγάπησα./ Ξαναγίνομαι μωρό.

Συγκλονιστικό το «Ερημος - Επίλογος»:

Μη με διώχνεις, μη με χτυπάς/ γιατί είμαι μαύρος./ Οταν ήμαστε μωρά, οι κούνιες μας ήταν δίπλα-δίπλα./ Ηπιαμε από το ίδιο γάλα/ πίνουμε από το ίδιο νερό/ το νερό της βροχής/ το νερό του Θεού/ Κλαίμε κάτω από τον ίδιο ουρανό...

Τα παιδιά μου ποτίζουν με αίμα τη γη σου/ που σπέρνεις με χρώματα/ για να θερίσεις λευκή τροφή / με τα μαύρα χέρια μου/ χωρίς ποτέ να τη γευτούν τα χείλη μου/... Οταν κλαίμε το δάκρυ μας έχει το ίδιο χρώμα…

Παίρνει άλλη διάσταση ο προβληματισμός για όλα αυτά όταν τα ερωτήματα βγαίνουν από τα χείλη μικρού παιδιού, που επιχειρεί ένα συνταρακτικό διάλογο με τον πατέρα του: Μπαμπά γιατί σκότωσες αυτά τα παιδάκια;/.../ γιατί έπρεπε… έτσι μου είπαν... Και κλείνει ο διάλογος με το αμείλικτο παιδικό ερώτημα-πόνο: με αυτά τα χέρια τα βαμμένα με αίμα αγγέλων αγκαλιάζεις εμένα; δεν θέλω.

Στίχοι που εστιάζουν στην ειρήνη, στην αγάπη, στον έρωτα – πανανθρώπινες αξίες, βάση της ζωής. Εδώ ο λυρισμός της συγγραφέως στο μέγιστο. Αγκάλιασε με/ κρυώνω και διψάω/ διψάω για αγάπη και όνειρα/… Τόσα αδέξια ηλιοβασιλέματα έδυσαν μέσα μου/ κέντρωσαν το είναι μου/ και τώρα ζητιανεύω το χάδι/…

Ζωή και φως κυλάει στα μάτια σου/ ποτάμι αγάπης στον κόσμο/… από το στόμα σου βλέπω/ χιλιάδες χρωματιστές πεταλούδες να πετούν/… Είναι η Ειρήνη που δραπετεύει/ για το χαμόγελο ενός παιδιού/ γιατί εκεί μπορεί να ζει η ειρήνη/…

Και δίνει όρκο: Θα στερέψω όλα τα ποτάμια που θέλουν να σε πνίξουν/ θα κλείσω όλους τους δρόμους που σε απειλούν/… αλλά εσύ ποτέ δεν θα κλάψεις…

Αφήνει την ελπίδα στους ώμους των παιδιών: Είσαι ο δείχτης στο ρολόι της γης/ γιατί δείχνεις την ώρα της αγάπης/ … Ονειρέψου το αύριο γιατί γέννησες τη ζωή/ Εγραψες την ιστορία/ είσαι το ναι στο όχι των ανθρώπων.

Δανείζομαι ακόμα τους τελευταίους στίχους, οι οποίοι κυριολεκτικά σφραγίζουν τον «Δούρειο Ιππο».

Είμαι ένα σώμα άδειο χωρίς φωνή/ μου την πήραν τα εγκλήματα του κόσμου.

Στους στίχους ας αναζητήσει τα δικά του νοήματα ο αναγνώστης, με τη νουθεσία της συγγραφέως να γράψει τον δικό επίλογο με το μελάνι των δικών του αισθημάτων.

Τελειώνοντας αυτή τη σύντομη παρουσίαση σημειώνω απλά ότι όταν η ψυχή και η καρδιά του ποιητή, του λογοτέχνη, του απλού ανθρώπου, νιώθει την ανάγκη να εκφράσει πανανθρώπινες αξίες, αξίες που σήμερα διαστρεβλώνονται και καταπατούνται βάναυσα, τότε δεν μπορεί παρά τα λόγια του, οι στίχοι του να είναι υπέροχοι.

Η αγάπη μοιάζει με τον ήλιο/…/Στο μέτωπο της γης κοιμάται η Ειρήνη/…/Θα τραγουδά από το μεθύσι της χαράς η ελευθερία…

Οι στίχοι του «Δούρειου Ιππου» βρίθουν νοημάτων, είναι υπέροχοι.

*Καθηγητής, Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής


Τη σελίδα αυτήν δεν τη φτιάχνουν επαγγελματίες κριτικοί βιβλίου. Οι παρουσιάσεις είναι των ίδιων των αναγνωστών, εκείνων ακριβώς για τους οποίους γράφτηκε το βιβλίο. Είναι γραμμένες από αναγνώστες και απευθύνονται σε αναγνώστες. Και αυτό τις κάνει πιο προσωπικές, πιο προσιτές και πιο ανθρώπινες. Αν θέλετε να μοιραστείτε όσα νιώσατε διαβάζοντας ένα βιβλίο, στείλτε το κείμενό σας στο [email protected]

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ενας ποιητής του δρόμου
Το «Αστικά Δύστυχα» είναι μια σημαντική ποιητική συλλογή της εποχής μας με έναν σύγχρονο και αιχμηρό λόγο.
Ενας ποιητής του δρόμου
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η ζωοποίηση
Σήμερα είναι σαφές, για οποιονδήποτε δεν είναι εντελώς κακόπιστος, πως δεν υφίστανται πλέον ιστορικά καθήκοντα τα οποία οι άνθρωποι θα μπορούσαν να αναλάβουν ή έστω ακόμη και μόνο να ανατεθούν στους ανθρώπους.
Η ζωοποίηση
ΝΗΣΙΔΕΣ
Οδοιπλανία σε άπλαστο τόπο
Η «Λεωφόρος ΝΑΤΟ» του Νικήτα Σινιόσογλου γίνεται πύλη εισόδου στο πραγματικό, τη βαθμίδα εκείνη της ψυχαναλυτικής εμπειρίας όπου επικρατεί το αδιανόητο, το «αδύνατο», το ανείπωτο, το αδιήγητο.
Οδοιπλανία σε άπλαστο τόπο
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ταξίδι στο τέλος της αθωότητας
Ο Στουφής είναι ένας ποιητής που ασχολείται με τη λαογραφία διεξάγοντας επιτόπιες έρευνες θανατολογίας στη Ζάκυνθο, ιδιαίτερη πατρίδα και τόπο δράσης της νέας νουβέλας του.
Ταξίδι στο τέλος της αθωότητας
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ας κινηθούμε ανάποδα
Στο βιβλίο του Ν. Περδικάρη βάζεις το μάτι σου και ένα καλειδοσκοπικό σύμπαν ανοίγεται μπροστά σου και αισθάνεσαι απολύτως βέβαιος πως έχεις περπατήσει σε κάποιον απ’ όλους αυτούς τους τόπους.
Ας κινηθούμε ανάποδα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας