• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 12.2°C / 18.4°C
    1 BF
    70%
  • Θεσσαλονίκη
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 12.0°C / 16.0°C
    0 BF
    86%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    15°C 13.0°C / 16.8°C
    2 BF
    76%
  • Ιωάννινα
    Ασθενής ομίχλη
    7°C 6.9°C / 11.4°C
    0 BF
    93%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    7°C 6.9°C / 10.7°C
    0 BF
    93%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    11°C 10.3°C / 14.4°C
    0 BF
    85%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    7°C 6.7°C / 8.4°C
    0 BF
    100%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    13°C 12.6°C / 15.7°C
    1 BF
    86%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 16.5°C / 18.1°C
    0 BF
    70%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    13°C 11.9°C / 12.9°C
    2 BF
    88%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 15.7°C / 18.5°C
    0 BF
    67%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 11.6°C / 14.6°C
    1 BF
    88%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    14°C 13.9°C / 13.9°C
    2 BF
    70%
  • Λάρισα
    Ασθενής ομίχλη
    9°C 8.9°C / 9.5°C
    0 BF
    100%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    9°C 9.5°C / 9.5°C
    1 BF
    80%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 15.8°C / 19.9°C
    2 BF
    69%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    15°C 12.4°C / 18.6°C
    1 BF
    70%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 8.3°C / 12.7°C
    0 BF
    85%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    14°C 11.7°C / 16.1°C
    1 BF
    79%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    8°C 7.8°C / 7.8°C
    1 BF
    83%
AP Photo/Michael Pappas
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Πολλές φωνές για την πυρκαγιά

  • A-
  • A+
Η έμφαση στην απουσία απώλειας ανθρώπινων ζωών υποδηλώνει μια δήθεν ανθρωπο­κεντρική προσέγγιση, η οποία δεν δείχνει να αντιλαμβάνεται την αλληλεξάρτηση του ανθρώπου με τη φύση, τα δέντρα και τα ζώα.

Οι πυρκαγιές που από τις 3 Αυγούστου κατέκαψαν πάνω από 880.000 στρέμματα στην Εύβοια, την Αττική, την Πελοπόννησο, προκάλεσαν ανυπολόγιστη οικολογική, ανθρωπιστική και οικονομική κρίση, την οποία δεν έχουμε ακόμα δει σε όλες τις διαστάσεις της.

Ο πρωθυπουργός Κυρ. Μητσοτάκης, στο περιθώριο εκδήλωσης για την έναρξη επένδυσης -ανέγερση πολυτελούς θέρετρου- στην περιοχή Ερημίτης στην Κέρκυρα, προέβλεπε σαν προφήτης τον Ιούλιο του 2020 ότι «κάποια στιγμή θα καεί [το δάσος], οπότε είμαι σίγουρος ότι κάνουμε το σωστό και το χτίζουμε». Την επομένη της καταστροφικής φωτιάς στη Βαρυμπόμπη ο κ. Μητσοτάκης δήλωσε: «Δεν είχαμε καμία απώλεια ανθρώπινης ζωής. […] Τα σπίτια θα ξαναφτιαχτούν, το δάσος με τον χρόνο θα ξαναγίνει». Πέραν του γεγονότος ότι παρατηρείται μια λογική αντίφαση ανάμεσα στο δάσος που είναι προορισμένο να καεί (το 2020) και το δάσος που θα ξαναγίνει (το 2021), δημιουργείται επιπλέον η εντύπωση μιας απόλυτα επιδερμικής σχέσης με πράγματα και καταστάσεις. Το δάσος για να «ξαναγίνει» χρειάζεται σχεδιασμό, προστασία, συγκεκριμένα μέτρα (διατήρηση των χρήσεων γης, αντιμετώπιση της διάβρωσης του εδάφους, αντιπλημμυρικά έργα), χρειάζεται, με δυο λόγια, να μην αντιμετωπίζεται σαν «επενδυτική ευκαιρία», αλλά ως «κοινό» αγαθό.

Παράλληλα, η έμφαση στην απουσία απώλειας ανθρώπινων ζωών υποδηλώνει μια δήθεν ανθρωποκεντρική προσέγγιση, η οποία δεν δείχνει να αντιλαμβάνεται την αλληλεξάρτηση του ανθρώπου με τη φύση, τα δέντρα και τα ζώα. Μια προσέγγιση, η οποία μοιάζει να μην κατανοεί ότι τα δέντρα, οι καλλιέργειες και τα ζώα είναι η ίδια η ζωή για τους άνδρες και τις γυναίκες των περιοχών που κάηκαν, για τους κτηνοτρόφους, τους αγρότες, τους υλοτόμους, τους ρητινοσυλλέκτες και τις οικογένειές τους. Μια προσέγγιση, η οποία δεν δείχνει να κατανοεί, ούτε καν σήμερα, σε συνθήκες κλιματικής κρίσης, τη σημασία του οικοσυστήματος και της βιοποικιλότητας.

Η ευκολία με την οποία διατυπώνεται η φράση «τα σπίτια θα ξαναφτιαχτούν» δεν υποδηλώνει μόνο την τεράστια ταξική απόσταση που χωρίζει αυτόν που τη διατυπώνει από τους ανθρώπους του μόχθου. Υποδεικνύει ταυτόχρονα ότι δεν υπάρχει ενσυναίσθηση για τις πολιτισμικές και κοινωνικές σημασίες που φέρει ένα σπίτι. Αυτό δηλαδή το οποίο οι περισσότεροι άνθρωποι γνωρίζουν, έστω ασυνείδητα: ένα σπίτι δεν αποτελεί μονάχα μια υλική κατασκευή, αλλά τόπο μνήμης και σύμβολο ταυτότητας.

Οι κάτοικοι των περιοχών που επλήγησαν από τις πυρκαγιές, οι τοπικές αρχές, ειδικοί επιστήμονες, όταν αναφέρονται στην Πολιτεία, κάνουν λόγο για έλλειψη μέσων πυρόσβεσης και συντονισμού, λανθασμένους σχεδιασμούς, άγνοια των περιοχών που καίγονταν. Στην Αττική, στην Πελοπόννησο και κυρίως στην Εύβοια οι κάτοικοι είναι οργισμένοι από τις παραλείψεις και την εμμονή στον καταστροφικό, όπως αποδείχτηκε, σχεδιασμό των εκκενώσεων οικισμών. Σε πολλές περιπτώσεις, εκεί όπου σώθηκαν οικισμοί, οι κάτοικοι δεν υπάκουσαν στις εντολές για εκκένωση και ανέλαβαν μόνοι τους την πυρόσβεση.

Η κυβερνητική ανεπάρκεια στην αντιμετώπιση των πυρκαγιών προκάλεσε οργή, πολιτική ανυπακοή και αυτοοργάνωση των πολιτών σε δίκτυα αλληλεγγύης. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πλημμύρισαν από εκκλήσεις, αναρτήσεις, φωτογραφίες, άμεση ενημέρωση για τα συμβάντα στις περιοχές της πυρκαγιάς. Οργανώθηκαν ομάδες πυρόσβεσης, αποστολές χρειαζούμενων ειδών, συλλογικές κουζίνες. Αναρτήθηκαν αφηγήσεις κατοίκων.

Στην Εύβοια:

«Ολοι αυτοί που θα έπρεπε να έχουν εκκενώσει. Εμειναν για να υπερασπιστούν τα σπίτια τους. Τα σπίτια τους που ο Νικολάκης, που κλαίει όταν καίγονται, τους διέταξε να τα παρατήσουν.

Ο ηρωικός Νικολάκης έστειλε ένα 112 […] και μας διέταξε να φύγουμε.

Να φύγουμε για να σωθούμε. Μεγαλώσαμε στο βουνό, οι περισσότεροι από μας ζούνε από αυτό και περιμέναμε από τον Νικολάκη να μας πει πως θα φύγουμε αν χρειαστεί.

Να παρατήσουμε το σπίτι μας και το βουνό μας για να μη χαλάσει η εικόνα του Νικολάκη που κλαίει μωρέ το παιδί.

“Ναι να σας άφησε να καείτε, ουγκ!” θα πει τώρα το εκάστοτε φιλοκυβερνητικό ούγκανο.

Μας άφησε να καούμε ρε γίδι!

Για πολλούς από μας ο τόπος μας είναι η ζωή μας, η ψυχή μας. Κοτζάμ άντρες έκλαιγαν για τα δέντρα μας. Αυτά που έζησαν τους πατεράδες μας.

Το βουνό μας, το κόσμημά μας, οι αναμνήσεις μας. Ολα αυτά ο Νικολάκης μάς διέταξε να τα παρατήσουμε για να σώσουμε δήθεν τη ζωή μας και όχι την υπόληψη του αφεντικού του.

Και τώρα κάνει πως κλαίει.
Σύρε γαργαλήσου ρε Νικολάκη.

Εμείς σώσαμε τα σπίτια μας. ΜΟΝΟΙ ΜΑΣ!

Εσύ δεν ήσουν απλά απών. Ησουν και εμπόδιο.

Οταν διέταζες να φύγουμε.
Οταν τα πουλέν του Μιχάλη εμπόδιζαν εθελοντές να πάνε σε χωριά.
Οταν μπλόκαρες τους πυροσβέστες να μας βοηθήσουν.
Οταν τα καμάρια σου επέβλεπαν μην τσούξουμε κάνα χωράφι.

Μισό νησί γεμάτο πευκάδες και ξυλοκόπους. Παιδιά που πρώτα έμαθαν να δουλεύουν αλυσοπρίονο και μετά να γράφουν. […]

Εσύ έστειλες ένα 112 και καθάρισες.

Σύρε γαργαλήσου είπα;
Α είπα. Ε σύρε ξαναγαργαλήσου. […]
Αυτά για τώρα. Πάω να στήσω κάνα καραούλι για αναζωπύρωση. Πρέπει να προσέξουμε το μέρος μας.

Είμαστε ΜΟΝΟΙ ΜΑΣ!

Α, μην το ξεχάσω. Η μανούλα λέει: Μητσοτάκη, ξέρεις εσύ».

Η αίσθηση εγκατάλειψης, ο θυμός, ο χλευασμός της κεντρικής εξουσίας ξεχειλίζουν στον λόγο των δρώντων υποκειμένων. Την ίδια στιγμή, πολιτικές «εισηγήσεις» προς την κυβέρνηση για την κήρυξη της χώρας σε κατάσταση πολιορκίας, περιορισμό των συνταγματικών ελευθεριών και ακόμα ασφυκτικότερο έλεγχο των ΜΜΕ είδαν το φως της δημοσιότητας. Οπως έγραψε χαρακτηριστικά η εφημερίδα «Καθημερινή» στο κύριο άρθρο της με τίτλο «Υπεύθυνη καθοδήγηση»: «Στις ώρες του μεγάλου κινδύνου έχει σημασία να λειτουργεί ένα επίσημο κανάλι επικοινωνίας του κράτους με τους πολίτες που δοκιμάζονται. Υπάρχουν πλέον τα μέσα ώστε να μεταδίδονται άμεσα και προς όλους οι οδηγίες των υπηρεσιών. Οι άτυπες δηλώσεις παραγόντων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στα μέσα ενημέρωσης δεν είναι απλώς περιττές. Είναι και επικίνδυνες, καθώς προκαλούν μόνο σύγχυση».

Ποικίλοι λόγοι, διαφορετικές πολιτικές και πρακτικές αρθρώνονται γύρω από τις εν εξελίξει πυρκαγιές. Ολοι μιλούν για την ανθρώπινη ζωή ως θεμελιώδες αγαθό, εντούτοις σε ορισμένες περιπτώσεις η έννοια της ανθρώπινης ζωής διαχωρίζεται από την κοινωνική και φιλοσοφική της διάσταση, ενώ τείνουν να απαξιώνονται τα συστατικά στοιχεία του βίου. Μια μελλοντική ιστορία της φωτιάς θα πρέπει να διασώσει τις πολλαπλές φωνές γύρω από τα συμβάντα, θα πρέπει να περιγράψει τους κυβερνητικούς χειρισμούς, αλλά και την οργή, τον φόβο, την ανυπακοή και την απόγνωση των ανθρώπων που είδαν τις ζωές, τις μνήμες και το βιος τους να χάνονται.

*Αναπληρώτρια καθηγήτρια, Τμήμα Ιστορίας Αρχαιολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η έπαρση του ανθρώπου και οι φυσικές καταστροφές
Οι κυβερνήσεις συνεχώς προτιμούν να φροντίζουν τις βραχυπρόθεσμες ανάγκες του πελατειακού κράτους παρά να οικοδομούν μακροπρόθεσμες στρατηγικές πάνω στα θεμέλια μιας αμερόληπτης και ικανής δημόσιας διοίκησης.
Η έπαρση του ανθρώπου και οι φυσικές καταστροφές
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Νέες προσφορές αλληλεγγύης
Συνεχίζεται από δεκάδες φορείς η παροχή χρημάτων, στέγης, ειδών πρώτης ανάγκης και υπηρεσιών υγείας προς τους πυρόπληκτους.
Νέες προσφορές αλληλεγγύης
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ελεύθερος και ασυμβίβαστος
Τον Γκράμσι δημοσιογράφο, παρουσιάζουν οι εκδόσεις Στοχαστής με 107 άγνωστα στο ελληνικό κοινό κείμενα του ηγέτη, συνιδρυτή του Κομμουνιστικού Κόμματος Ιταλίας αλλά και ιδρυτή και διευθυντή της εφημερίδας «L’...
Ελεύθερος και ασυμβίβαστος
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
«Παγώνουν» πληρωμές προς πυρόπληκτους λόγω έρευνας για υποθέσεις απάτης
Στο «μικροσκόπιο» του υπουργείου Οικονομικών και της ΑΑΔΕ έχουν μπει πιθανές υποθέσεις καταστρατήγησης μέτρων στήριξης των πληγέντων από τις πυρκαγιές, καθώς διαπιστώθηκαν «περίεργες» αλλαγές σε δηλώσεις Ε9...
«Παγώνουν» πληρωμές προς πυρόπληκτους λόγω έρευνας για υποθέσεις απάτης

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας