• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 12.6°C / 15.8°C
    2 BF
    63%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    12°C 9.1°C / 13.2°C
    0 BF
    60%
  • Πάτρα
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 14.3°C / 18.4°C
    5 BF
    69%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 8.1°C / 10.9°C
    0 BF
    66%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 11.9°C / 11.9°C
    3 BF
    62%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    10°C 8.0°C / 12.6°C
    2 BF
    71%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    6°C 4.1°C / 6.8°C
    2 BF
    75%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 12.4°C / 16.6°C
    2 BF
    71%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 14.4°C / 16.4°C
    1 BF
    96%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    17°C 13.9°C / 16.9°C
    2 BF
    63%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 15.7°C / 16.4°C
    5 BF
    67%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 11.8°C / 14.6°C
    4 BF
    64%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 16.9°C / 18.9°C
    0 BF
    63%
  • Λάρισα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    9°C 8.9°C / 12.5°C
    0 BF
    71%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 10.6°C / 13.9°C
    2 BF
    100%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 16.8°C / 18.8°C
    2 BF
    60%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 11.8°C / 16.0°C
    2 BF
    65%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 8.8°C / 15.9°C
    1 BF
    67%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    12°C 9.2°C / 13.3°C
    2 BF
    66%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    6°C 5.8°C / 5.8°C
    1 BF
    77%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Η ζημιά έχει γίνει αλλά μπορεί να ανατραπεί»

  • A-
  • A+
Οι αλλαγές που συντελούνται στον Ειρηνικό επηρεάζουν τον Ατλαντικό, που με τη σειρά του επηρεάζει το κλίμα της Ευρώπης και τους μουσώνες στην Ινδία. Η κλιματική ισορροπία που υπήρχε σε προβιομηχανικό επίπεδο έχει πλέον ανατραπεί.

Οι καταστροφικές πλημμύρες στη Γερμανία, οι υψηλές θερμοκρασίες και οι φωτιές στη Σιβηρία, τον Καναδά, τις ΗΠΑ κ.λπ., τα ακραία καιρικά φαινόμενα σε όλο τον πλανήτη, θα πολλαπλασιαστούν δραματικά το επόμενο χρονικό διάστημα και θα γίνονται ακόμα πιο ακραία και επικίνδυνα. Η αιτία είναι πως η κλιματική αλλαγή έχει φτάσει μέχρι τον πυθμένα του Ειρηνικού Ωκεανού, ο οποίος επηρεάζει το παγκόσμιο οικοσύστημα. Μάλιστα, την περίοδο 2011- 2018, βρέθηκε ελάττωση της συγκέντρωσης του διαλυμένου οξυγόνου στα βαθιά νερά.

Αυτό υποστηρίζει ο καθηγητής Ωκεανογραφίας του Πανεπιστημίου Πειραιώς και πρώην διευθυντής του Κέντρου Ερευνας του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ), Τάσος Τσελεπίδης, ο οποίος συμμετείχε με την ομάδα του στις έρευνες που διενεργούνται στον ερευνητικό σταθμό Μόντερεϊ της Καλιφόρνιας υπό τον καθηγητή, Kenneth L. Smith Jr. Επί τριάντα χρόνια στον σταθμό αυτόν διενεργούνται μετρήσεις σε βάθος 4.000 μέτρων και τα συγκλονιστικά αποτελέσματα αυτής της κλιματικής μεταβολής δημοσιεύτηκαν στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό «Deep-Sea Research» και ακολούθως σήμερα παρουσιάζουμε σε πρώτη δημοσίευση κατ’ αποκλειστικότητα στην «Εφημερίδα των Συντακτών», φυσικά σε συμπυκνωμένη μορφή.

Μαρίνα του Ερευνητικού Κέντρου MBARI

«Οι αλλαγές που συντελούνται στον Ειρηνικό Ωκεανό επηρεάζουν τον Ατλαντικό Ωκεανό, που με τη σειρά του επηρεάζει το κλίμα της Ευρώπης και τους μουσώνες στην Ινδία. Η κλιματική ισορροπία που υπήρχε σε προβιομηχανικό επίπεδο έχει πλέον ανατραπεί. Η συγκέντρωση διοξειδίου του άνθρακα πρόσφατα έφτασε τα 420 ppm από 280 που ήταν τα φυσιολογικά επίπεδα. Αν μάλιστα δεν υπήρχε η ευεργετική επίδραση των ωκεανών, οι οποίοι απορροφούν ένα 25% - 30% του παραγόμενου διοξειδίου του άνθρακα, η κατάσταση θα είχε ήδη εκτραπεί», τονίζει ο κ. Τσελεπίδης. Πιστεύει, όμως, πως δεν έχει συντελεστεί η ανεπίστρεπτη κλιματική εκτροπή και πως, αν ληφθούν δραστικά πολιτικά μέτρα, η κατάσταση μπορεί σταδιακά να ελεγχθεί.

● Κύριε Τσελεπίδη, ποια είναι τα αποτελέσματα της ερευνητικής ομάδας σας για τον Ειρηνικό Ωκεανό σχετικά με την κλιματική κρίση;

Τα αποτελέσματα που δημοσιεύτηκαν πρόσφατα (2020) στο περιοδικό Deep-Sea Research προέρχονται από μετρήσεις και παρατηρήσεις που πραγματοποίησε και πραγματοποιεί το εργαστήριο του καθηγητή Kenneth L. Smith Jr. τα τελευταία 30 χρόνια, στον σταθμό του Ειρηνικού Ωκεανού, 150 ναυτικά μίλια νοτιοδυτικά του Μόντερεϊ της Βόρειας Καλιφόρνιας και σε βάθος 4.000 μέτρων. Ως πρώην μέλος του εργαστηρίου, προσκλήθηκε να μετάσχει και η δική μου ερευνητική ομάδα (δρ Νίκος Λαμπαδαρίου, δρ Κατερίνα Σεβαστού και δρ Παρασκευή Πολυμενάκου) εδώ στην Ελλάδα (συνεργασία Πανεπιστήμιο Πειραιώς και ΕΛΚΕΘΕ Κρήτης) στις εξερευνητικές αποστολές, αναλαμβάνοντας τη μελέτη της μειοπανίδας (ζωικοί οργανισμοί μεγέθους 1/3 του χιλιοστού και μικρότεροι) και των βακτηριακών ομάδων που ζουν στα ιζήματα του πυθμένα.

Προτού προχωρήσουμε, όμως, στα αποτελέσματα, καλό είναι να εξηγήσουμε τους στόχους του προγράμματος και τον τρόπο που διεξήχθησαν οι έρευνες. Για τη βαθιά θάλασσα, λοιπόν, αν και αποτελεί το μεγαλύτερο οικοσύστημα του πλανήτη, εν τούτοις γνωρίζουμε λίγα πράγματα σχετικά με τη δομή και τη λειτουργία της, ενώ διαρκώς ανακαλύπτουμε πληθώρα νέων ειδών. Υπολογίζουμε ότι τα βενθικά είδη (σ.σ. οι έμβιοι οργανισμοί που ζουν και αναπτύσσονται στον βυθό) της βαθιάς θάλασσας είναι κάπου μεταξύ 5 και 10 εκατομμύρια. Ο δε μικροβιόκοσμος αποτελείται από αναρίθμητα είδη.

Επιλέξαμε τον σταθμό Μόντερεϊ γιατί βρίσκεται σε μια περιοχή όπου τα επιφανειακά νερά είναι ιδιαίτερα παραγωγικά, ενώ ο πυθμένας χαρακτηρίζεται από μαλακό υπόστρωμα και είναι σχετικά επίπεδος και ομοιογενής. Η αρχική μας υπόθεση ήταν ότι οι εποχικές εξάρσεις επιφανειακής παραγωγικότητας θα μας έδιναν την ευκαιρία να εντοπίσουμε και να παρακολουθήσουμε αυτήν την ενέργεια ή παροχή τροφής, καθώς καταβυθίζεται στην υδάτινη στήλη, και τελικά να κατανοήσουμε την επίδρασή της στο βενθικό οικοσύστημα της αβύσσου.

Η χρηματοδότηση του μακρόπνοου αυτού προγράμματος προήλθε από το Εθνικό Ιδρυμα Επιστημών των ΗΠΑ (1989 - 2005) και από το Monterey Bay Aquarium Research Institute (2006 έως σήμερα) που χρηματοδοτεί η οικογένεια Packard, και συμπεριέλαβε μεγάλο αριθμό εργαστηρίων, ένα από τα οποία ήταν και το δικό μας εδώ στην Ελλάδα.

Οι δειγματοληψίες πραγματοποιούνταν σε εξαμηνιαία βάση, με τη χρήση μεγάλων ερευνητικών σκαφών και εξελιγμένο τεχνολογικό εξοπλισμό (βαθυσκάφος Alvin, αυτοκινούμενα ερπυστριοφόρα, οχήματα πυθμένα εξοπλισμένα με ποικιλία περιβαλλοντικών αισθητήρων, συστοιχίες ιζηματοπαγίδων, υποβρύχια οχήματα που ελέγχονταν με καλώδιο από την επιφάνεια με τα οποία επιτυγχάνεται ακριβέστατη δειγματοληψία διαφόρων βιοτικών και αβιοτικών παραμέτρων του πυθμένα, δορυφορική τηλεπισκόπηση, υποβρύχιες κάμερες, διαφόρων τύπων δειγματολήπτες πυθμένα για μεγαπανίδα, μακροπανίδα, μειοπανίδα, βακτήρια κ.λπ.).

Ενα από τα επιτεύγματα αυτού του προγράμματος ήταν η επιτυχής λειτουργία του ερπυστριοφόρου οχήματος που συλλέγει δεδομένα και πραγματοποιεί συνεχείς μετρήσεις, κινούμενο στον πυθμένα για διάστημα 6 μηνών, πριν το ανελκύσουμε, το συντηρήσουμε και το επαναποντίσουμε για τους επόμενους 6 μήνες.

Με αυτόν τον τρόπο, μπορέσαμε να διακρίνουμε αν οι μεταβαλλόμενες μετεωρολογικές συνθήκες στην επιφάνεια της θάλασσας επηρεάζουν την κατακρήμνιση οργανικής ύλης προς τον πυθμένα και συνεπώς την απόκριση του βενθικού οικοσυστήματος στο εισερχόμενο ενεργειακό σήμα ή αλλιώς στην παροχή τροφής.

Το φιλόδοξο και σύνθετο αυτό δειγματοληπτικό πρόγραμμα διατηρήθηκε για 30 έτη, επιτρέποντάς μας να διακρίνουμε πέρα από εποχικές και διαχρονικές τάσεις που οφείλονταν στις μεταβαλλόμενες περιβαλλοντικές συνθήκες λόγω της αλλαγής του κλίματος. Το πρόγραμμα αυτό κατέδειξε το πόσο σημαντική είναι η απόκτηση χρονοσειρών δεδομένων, αν θέλουμε να κατανοήσουμε την επίδραση του μεταβαλλόμενου κλίματος στη δομή και τη λειτουργία των ωκεάνιων οικοσυστημάτων.

● Τα ευρήματα αυτά πόσο επηρεάζουν γενικότερα την κατανόησή μας σχετικά με το παγκόσμιο θαλάσσιο οικοσύστημα;

Τα ευρήματα που έχουν προκύψει δείχνουν το πόσο ευαίσθητα είναι τα θαλάσσια οικοσυστήματα, το ότι υπάρχει αλληλεπίδραση ατμόσφαιρας, πελάγους και βαθιάς θάλασσας, και ότι όλα τα οικοσυστήματα του πλανήτη είναι αλληλένδετα.

Η εμφάνιση, το 1997, αξιόπιστων έγχρωμων δορυφορικών δεδομένων που να απεικονίζουν σε συνεχή ροή τις συγκεντρώσεις χλωροφύλλης των επιφανειακών υδάτων στον σταθμό Μόντερεϊ, μας επέτρεψε να υπολογίσουμε την πρωτογενή παραγωγικότητα και τη ροή (εξαγωγή) οργανικής ύλης προς τη βαθιά θάλασσα. Μπορέσαμε, συνεπώς, να διακρίνουμε εποχικές, ετήσιες και δεκαετείς τάσεις.

Δοχεία συλλογής οργανικού υλικού

Στο διάστημα αυτών των 30 ετών, παρουσιάστηκαν σημαντικές μεταβολές στην επιφανειακή θερμοκρασία των υδάτων, που επηρέασαν την παραγωγικότητα, τη ροή οργανικής ύλης προς τον πυθμένα και τελικά τη μεγαλύτερη ή μικρότερη απόκριση των βιοκοινοτήτων του πυθμένα. Καθοριστικό ρόλο φυσικά έπαιξε η ποιότητα και η ποσότητα της οργανικής ύλης (τροφής) που σε κάθε χρονική συγκυρία κατέφθανε στον πυθμένα.

Την περίοδο 2011-2018, παρατηρήθηκε σημαντική αύξηση της ροής οργανικής ύλης, της συσσώρευσης οργανικών συσσωμάτων και αύξηση της κατανάλωσης οξυγόνου από μέρους των βιοκοινοτήτων του πυθμένα. Βρέθηκε επίσης σημαντική ελάττωση της συγκέντρωσης του διαλυμένου οξυγόνου στα βαθιά νερά. Η ελάττωση αυτή μπορεί να προκλήθηκε είτε από επιβράδυνση της ωκεάνιας ανάδευσης και συνεπώς αερισμού των θαλάσσιων μαζών, είτε από αύξηση της βιολογικής κατανάλωσης του οξυγόνου. Σε κάθε περίπτωση, οι μεταβολές αυτές υποδηλώνουν ότι το οικοσύστημα του σταθμού Μόντερεϊ υπόκειται σε ισχυρές αλλαγές που συσχετίζονται με τις αλλαγές στις εκάστοτε επικρατούσες ατμοσφαιρικές συνθήκες.

● Υπάρχουν διαβαθμίσεις του επηρεασμού του Ειρηνικού Ωκεανού ανάλογα με το βάθος και το είδος των θαλάσσιων οργανισμών φυτικών και ζωικών; Και ποια είδη επηρεάζονται περισσότερο;

Υπάρχει σαφέστατα διαβάθμιση, σε ό,τι αφορά τον επηρεασμό που εξασκεί το κλίμα στην επιφάνεια της θάλασσας, στα βαθύτερα θαλάσσια στρώματα και, τελικά, στον πυθμένα των ωκεανών.

Σε πρώτη φάση, επηρεάζονται έντονα οι φυτοπλαγκτονικές συναθροίσεις, που είναι υπεύθυνες για την παραγωγή οργανικής ύλης, σε επόμενο στάδιο επηρεάζονται οι μεσοπελαγικοί ζωοπλαγκτονικοί οργανισμοί που μέσω διαφόρων βιολογικών διαδικασιών μεταφέρουν την οργανική ύλη στα βαθιά νερά και, τελικά, με χρονική υστέρηση επηρεάζονται και οι πληθυσμοί που διαβιούν στον πυθμένα και οι οποίοι δέχονται αυτή τη βροχή οργανικής ύλης που καταφθάνει από την επιφάνεια και η οποία είναι απαραίτητη για την επιβίωσή τους.

Πόντιση Υ.Ο. από τα ύφαλα του Ε.Σ.

Αυτό που ουσιαστικά συμβαίνει είναι ότι οι κλιματικές μεταβολές επηρεάζουν την παραγωγή και εξαγωγή ενέργειας από την επιφάνεια προς τη βαθιά θάλασσα, με αποτέλεσμα, ανάλογα με την κλιματική συγκυρία, να επικρατούν και οι ανάλογοι πληθυσμοί και τα ανάλογα είδη, τόσο στην υδάτινη στήλη όσο και στον πυθμένα. Η αλλαγή στο κλίμα επηρεάζει τα επικρατούντα είδη και, συνεπώς, τη δομή και λειτουργία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων.

● Θα υπάρξει επίδραση σε παράκτια οικοσυστήματα που σχετίζονται με κρίσιμες εκβολές ποταμών;

Βεβαίως και υπάρχει επίδραση της αλλαγής του κλίματος στην παράκτια ζώνη και στις εκβολές ποταμών. Ηδη, λόγω της κλιματικής αλλαγής σημειώνεται έντονη ανομβρία και ξηρασία σε πολλές παράκτιες περιοχές, με αποτέλεσμα να έχει μειωθεί δραματικά η εκροή των ποταμών και, συνεπώς, η παροχή των αναγκαίων θρεπτικών αλάτων που τροφοδοτούν την παραγωγικότητα της παράκτιας ζώνης και κατ’ επέκταση τα αλιευτικά αποθέματα. Τώρα, αν σε αυτό το πρόβλημα προσθέσετε και το μεγάλο πρόβλημα με την υπεραλίευση και τη ρύπανση, καταλαβαίνετε ότι το μείγμα γίνεται εκρηκτικό. Η αλλαγή του κλίματος συμβάλλει επίσης στην εμφάνιση κατακλυσμιαίων βροχοπτώσεων και έντονων μετεωρολογικών φαινομένων που έχουν δραματικές κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις για τις παράκτιες κοινότητες.

● Ενδέχεται από την αλλοίωση του Ειρηνικού, ειδικά σε επίπεδο θερμοκρασίας, να υπάρξει επίδραση συνολικότερα στη Γη και στην ίδια τη ζωή;

Οπως προανέφερα, όλα τα οικοσυστήματα του πλανήτη είναι αλληλένδετα και αλληλοεπηρεάζονται. Οι αλλαγές που συντελούνται στον Ειρηνικό επηρεάζουν τον Ατλαντικό, που με τη σειρά του επηρεάζει το κλίμα της Ευρώπης και τους μουσώνες στην Ινδία. Η κλιματική ισορροπία που υπήρχε σε προβιομηχανικό επίπεδο, έχει πλέον ανατραπεί. Η συγκέντρωση διοξειδίου του άνθρακα CO2, πρόσφατα, έφτασε τα 420 ppm, από 280 που ήταν τα φυσιολογικά επίπεδα. Αν, μάλιστα, δεν υπήρχε η ευεργετική επίδραση των ωκεανών, οι οποίοι απορροφούν ένα 25%-30% του παραγόμενου από τον άνθρωπο διοξειδίου του άνθρακα, η κατάσταση θα είχε ήδη εκτραπεί. Καταλαβαίνετε, λοιπόν, πόσο σημαντική είναι η διατήρηση της υγείας των ωκεανών.

Η υγεία αυτή περνά μέσα από -και οφείλεται σε- σύνθετες βιογεωχημικές διαδικασίες, οι οποίες καθορίζουν και τις προσφερόμενες οικολογικές υπηρεσίες από μέρους των θαλασσών. Μην ξεχνάμε επίσης ότι οι ωκεανοί παρέχουν το 50% του οξυγόνου που εισπνέουμε και φιλοξενούν αλιευτικά αποθέματα που καλύπτουν μεγάλο μέρος των διατροφικών μας αναγκών σε πρωτεΐνη. Πολύ σημαντικό είναι επίσης το βιοτεχνολογικό δυναμικό των θαλάσσιων οικοσυστημάτων. Διαρκώς ανακαλύπτουμε νέα βιομόρια με σημαντικές βιοϊατρικές εφαρμογές (αντικαρκινικά φάρμακα κ.λπ.).

● Πώς προβλέπεται να εξελιχθεί το κλίμα και τι επιπτώσεις μπορούν να υπάρξουν; Πώς πρέπει να αντιδράσει η ανθρωπότητα;

Οι προβλέψεις, δυστυχώς, είναι δυσοίωνες. Η εμφάνιση ακραίων καιρικών φαινομένων θα είναι ολοένα και συχνότερη. Η απώλεια βιοποικιλότητας θα επιδεινώνεται. Η διατάραξη επιμέρους οικοσυστημάτων θα είναι διαρκώς μεγαλύτερη. Σε μεγάλο βαθμό η ζημιά έχει γίνει, αλλά ακόμα υπάρχει ελπίδα ώστε να αντιστραφεί η κατάσταση. Για να γίνει αυτό θα πρέπει άμεσα να υπάρξει αλλαγή πολιτικής σε πολλά επίπεδα. Δεν μπορούμε να συνεχίζουμε να καταναλώνουμε και να ρυπαίνουμε με τους υπάρχοντες ρυθμούς. Η ανθρωπότητα πρέπει να μειώσει δραστικά το περιβαλλοντικό της αποτύπωμα. Το 80% της θαλάσσιας ρύπανσης προέρχεται από το χερσαίο περιβάλλον, οπότε κάτι πρέπει να κάνουμε.

Η αλήθεια είναι ότι το διεθνές νομοθετικό πλαίσιο προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος είναι ικανοποιητικό όμως το πρόβλημα είναι η εφαρμογή του. Για παράδειγμα, ποιος μπορεί να προστατεύσει αποτελεσματικά τις ανοιχτές θάλασσες σε περιοχές εκτός εθνικών δικαιοδοσιών (δηλαδή πέρα από τα 200 ναυτικά μίλια που αποτελούν την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη - ΑΟΖ); Η τεχνολογία υπάρχει, το θέμα είναι να υπάρξει και πολιτική βούληση για την εφαρμογή της και για τη λήψη αυστηρών μέτρων όταν κρίνεται αναγκαίο.

● Ποια θα πρέπει να είναι η ερευνητική πολιτική της Ελλάδος;

Η Ελλάδα είναι μια χώρα με περισσότερα από 6.000 νησιά και νησίδες με 17.000 χλμ. ακτών, που περιβάλλεται από 4 θάλασσες (Αιγαίο, Ιόνιο, Λιβυκό και Λεβαντίνη), ενώ χαρακτηρίζεται από μακρά ναυτιλιακή και αλιευτική παράδοση. Η βιοποικιλότητα επίσης των ελληνικών θαλασσών είναι πολύ σημαντική και υψηλή, αλλά απειλείται από τον διαρκώς αυξανόμενο αριθμό ξενικών ειδών που κατορθώνουν να εισβάλλουν είτε μέσω του Σουέζ είτε μέσω της μεταφοράς και απόρριψης έρματος. Σε μεγάλο βαθμό η τουριστική της ανάπτυξη βασίζεται στην ορθολογική διαχείριση της παράκτιας ζώνης. Για τους παραπάνω λόγους και όχι μόνο, η Ελλάδα θα πρέπει να πρωτοστατεί σε θέματα προστασίας των θαλασσών και ειδικότερα του παράκτιου περιβάλλοντος.

Ανέλκυση Υ.Ο.

Η χρηματοδότηση σε εθνικό επίπεδο προγραμμάτων παρακολούθησης της κατάστασης των ελληνικών θαλασσών θα πρέπει να είναι συνεχής και αδιάκοπη. Δεν αρκεί μόνο η χρηματοδότηση (έμμεσα ή άμεσα) από προγράμματα της Ε.Ε.

Η Οδηγία-Πλαίσιο για τη Θαλάσσια Στρατηγική και η Οδηγία-Πλαίσιο για τα Νερά είναι πολύ σημαντικές και θα πρέπει να συνεχιστούν. Η Ελλάδα όμως, βρέξει χιονίσει, θα πρέπει να εφαρμόζει ένα δικό της διαχρονικό ερευνητικό πρόγραμμα. Τα ευρωπαϊκά προγράμματα θα πρέπει να είναι το κερασάκι πάνω στην τούρτα. Το παράδειγμα του Ειρηνικού και του σταθμού Μόντερεϊ αποτελούν πολύ καλό σημείο αναφοράς. Το ΕΛΚΕΘΕ και τα αντίστοιχα τμήματα των Πανεπιστημίων της χώρας έχουν το κατάλληλο επιστημονικό δυναμικό για να πλαισιώσουν μια τέτοια προσπάθεια.

Υπάρχει ο μεγάλος τεχνολογικός εξοπλισμός που αποκτήθηκε κυρίως μέσω προγραμμάτων στήριξης στα τέλη της δεκαετίας του ’80 και ’90 (ερευνητικά σκάφη, βαθυσκάφη και υποβρύχια οχήματα και μεγάλος εργαστηριακός εξοπλισμός) που όμως χρήζει ανανέωσης και εκσυγχρονισμού. Στα σκαριά βρίσκεται η μετασκευή του ερευνητικού σκάφους «Φιλία», που όμως έχει ήδη συμπληρώσει 35 χρόνια ζωής. Θα έπρεπε εδώ και καιρό να είχαμε ήδη ναυπηγήσει ένα νέο ανάλογου μεσαίου μεγέθους σκάφος 30-35 μέτρων που να αναλαμβάνει προγράμματα μελέτης των αλιευτικών αποθεμάτων και όχι μόνο. Στα σχέδια είναι και η ναυπήγηση ενός νέου μεγάλου και σύγχρονου ωκεανογραφικού σκάφους (60-65 μέτρων) που να μπορεί να αναλαμβάνει μεγάλες ωκεανογραφικές αποστολές τουλάχιστον σε επίπεδο Μεσογείου, Ερυθράς και Αραβικής Θάλασσας.

Το πρόγραμμα αυτό όμως αναμένεται να καρποφορήσει σε 3-5 χρόνια. Το βαθυσκάφος «Θέτις», που με τόσο κόπο αποκτήθηκε το 1989, παραμένει ασυντήρητο παροπλισμένο στην αποθήκη. Γιατί; Δυστυχώς στον τομέα των μεγάλων κινητών υποδομών έχουμε μείνει πολύ πίσω σε σχέση με άλλα γειτονικά κράτη της Μεσογείου. Ενώ ξεκινήσαμε πολύ δυναμικά στα μέσα της δεκαετίας του ’80 τελικά μείναμε πίσω από τις εξελίξεις τα τελευταία 15 χρόνια. Η ευθύνη γι’ αυτή την εξέλιξη βαραίνει τις εκάστοτε ηγεσίες του υπ. Ανάπτυξης που δεν ανταποκρίθηκαν στις ανάγκες και προκλήσεις που παρουσιάστηκαν.

Ο ιδιωτικός τομέας έχει επίσης τις ευθύνες του. Δεν θα μπορούσε η τρανή Ελληνική Εμπορική Ναυτιλία να ιδρύσει και να χρηματοδοτήσει ένα αξιόλογο Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών, όπως έκανε η οικογένεια Packard στο Μόντερεϊ της Καλιφόρνιας; Εγώ νομίζω ότι θα μπορούσε. Η οικονομική κρίση των τελευταίων 11 ετών έπαιξε επίσης τον ρόλο της, αλλά δεν θα πρέπει να αποτελεί δικαιολογία για τα πάντα.

Η δραματική μείωση των αποδοχών των ερευνητών αποτέλεσε επίσης σημαντικό ανασταλτικό παράγοντα λόγω της μετανάστευσης πολλών και ικανών επιστημόνων. Η μείωση των κονδυλίων για την έρευνα επίσης δεν βοήθησε. Δεν θα πρέπει όμως να ξεχνάμε ότι η ωκεανογραφική έρευνα έχει και σημαντική εθνική διάσταση.

Οι θαλάσσιες περιοχές που κάποιοι αμφισβητούν αποτέλεσαν πεδίο έρευνας των Ελλήνων επιστημόνων από το 1985 και μετά. Στο πλαίσιο πολλών εθνικών και διεθνών ωκεανογραφικών αποστολών πραγματοποιήθηκαν μελέτες που αποδεικνύουν και κατοχυρώνουν την ελληνική κυριαρχία και δικαιοδοσία επί αυτών των θαλάσσιων περιοχών. Αν ανατρέξει κανείς στη διεθνή βιβλιογραφία θα διαπιστώσει ότι οι μελέτες που έχουν γίνει τα τελευταία 35 χρόνια στον ευρύτερο θαλάσσιο χώρο της Ανατολικής Μεσογείου βρίθουν από ονόματα Ελλήνων επιστημόνων.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η πράσινη αποστολή της νέας γενιάς
Παρατηρείται μία ατομική ή συλλογική άρνηση μπροστά στη συντελούμενη καταστροφή για να αναδειχθούν ασυνείδητοι μηχανισμοί κάτω από την «απάθεια».
Η πράσινη αποστολή της νέας γενιάς
ΒΟΡΕΙΑ ΑΜΕΡΙΚΗ
Στηρίζει τον κυβερνήτη της Καλιφόρνια και προπαγανδίζει τη συμφωνία των 3,5 τρισ.
Ο Αμερικανός πρόεδρος κήρυξε σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης την Λουιζιάνα και διέταξε την αποστολή ομοσπονδιακής βοήθειας, για τη συνδρομή των τοπικών προσπαθειών αντιμετώπισης της κατάστασης που προκλήθηκε από...
Στηρίζει τον κυβερνήτη της Καλιφόρνια και προπαγανδίζει τη συμφωνία των 3,5 τρισ.
ΝΗΣΙΔΕΣ
Το ολέθριο μοντέλο
Ο πλανήτης έχει εισέλθει στην «Ερημόκαινο» εποχή από πλευράς βιοποικιλότητας και κατά πολλούς αντιμετωπίζουμε και την έναρξη μιας εποχής έντασης πανδημιών οφειλόμενη στην κερδοσκοπική φρενίτιδα.
Το ολέθριο μοντέλο
ΝΗΣΙΔΕΣ
Προστατέψτε τη φύση, προστατέψτε τον κόσμο!
Οι αυτόχθονες λαοί πληρώνουν βαρύ τίμημα για την προστασία των εδαφών τους, ενώ διαχειρίζονται με βιώσιμο τρόπο το 50% των παγκόσμιων εδαφών από τα οποία μόνο για το 10% έχουν έννομα δικαιώματα ιδιοκτησίας.
Προστατέψτε τη φύση, προστατέψτε τον κόσμο!
ΑΝΩ ΚΑΤΩ
Η «τσίχλα» της κλιματικής αλλαγής
Στα τέλη του περασμένου Ιουλίου κυκλοφορούσε είδηση με τον τίτλο «Ο καιρός τρελάθηκε: εμείς καιγόμαστε και στη Βραζιλία χιονίζει». Η υπερβολή επαναλαμβάνεται και από πάμπολλα επιστημονικά χείλη που...
Η «τσίχλα» της κλιματικής αλλαγής
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο δρόμος για ένα βιώσιμο μέλλον
Aν θέλουμε να δημιουργήσουμε ένα πραγματικά βιώσιμο μέλλον δεν θα πρέπει να βασιστούμε στις τεχνοκρατικές λύσεις ανάγκης, αλλά να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε και σκεφτόμαστε τη μετάβαση.
Ο δρόμος για ένα βιώσιμο μέλλον

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας