• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 24.2°C / 27.9°C
    2 BF
    32%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 21.8°C / 25.6°C
    2 BF
    70%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    27°C 25.5°C / 27.1°C
    0 BF
    38%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    24°C 23.9°C / 23.9°C
    2 BF
    33%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.9°C / 23.9°C
    0 BF
    64%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.8°C / 25.0°C
    2 BF
    90%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    21°C 21.4°C / 21.4°C
    2 BF
    68%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 20.7°C / 20.7°C
    1 BF
    34%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.8°C / 26.6°C
    0 BF
    87%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    26°C 23.5°C / 25.9°C
    1 BF
    47%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    24°C 24.4°C / 25.8°C
    1 BF
    69%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    23°C 22.7°C / 22.9°C
    2 BF
    68%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.9°C / 23.9°C
    2 BF
    64%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    24°C 22.9°C / 25.0°C
    4 BF
    74%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    26°C 22.8°C / 26.0°C
    2 BF
    62%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 26.0°C / 26.8°C
    3 BF
    43%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.3°C / 27.7°C
    2 BF
    43%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 22.3°C / 22.3°C
    0 BF
    73%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.5°C / 23.7°C
    1 BF
    90%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.6°C / 17.6°C
    2 BF
    77%

«Δεν προσπαθώ να κατανοήσω τους φίλους μου, αλλά τους εχθρούς μου», είχε πει ο Θέρκας στον Ανταίο Χρυσοστομίδη και τη Μικέλα Χαρτουλάρη στην αξεπέραστη εκπομπή τους «Οι κεραίες της εποχής». Και ακολούθησε η συγκλονιστική ξενάγησή του στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής (αναζητήστε το στο YouTube)

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Παραβιασμένα όρια, ανεξιχνίαστα κίνητρα

  • A-
  • A+
Στον πυρήνα της νεανικής παραβατικότητας συχνά βρίσκεται μια βαθιά απογοήτευση που έχει νιώσει ο έφηβος σε σχέση με πράγματα που προσδοκούσε από το οικογενειακό περιβάλλον. Το σώμα του, διαθέτοντας ακέραιη τη μνήμη των ταπεινώσεων που υπέστη, τον ωθεί να συνεχίσει την ασυνείδητη πρόκληση των παλιών του βιωμάτων.

«Ενώ εκείνη συνέχιζε να μιλάει, διέκρινα πάνω απ’ τον ώμο της, στην αντικρινή πλευρά του ποταμού κι ανάμεσα στα δέντρα, τις πολυκατοικίες της οδού Κατερίνα Αλμπερτ, κι εκείνη τη στιγμή σκέφτηκα –ήταν η πρώτη φορά που το σκεφτόμουν– ότι το σπίτι μου και τα λυόμενα ήταν πολύ κοντά και πολύ μακριά συνάμα, και μόνο τότε αισθάνθηκα ότι ήταν αλήθεια πως εγώ δεν ήμουν σαν αυτούς. Αίφνης όλα όσα είχαν συμβεί τους τελευταίους μήνες μού φάνηκαν εξωπραγματικά και με ανακούφιζε η σκέψη ότι η θέση μου ήταν στην άλλη πλευρά του ποταμού...»

Μια πόλη στην Ισπανία. Ενα ποτάμι. Δυο όχθες. Δυο διαφορετικοί κόσμοι. Την άλλη όχθη τη γνώριζε περισσότερο με τον νου του παρά με την εμπειρία. Ωσπου μια μέρα, οι συνθήκες στο σχολείο τον σπρώχνουν να περάσει «απέναντι».

«Ο Μπατίστα απέκτησε τη συνήθεια, μισοαστεία, μισοσοβαρά, να μου ρίχνει μπουνιές... Σαστισμένος, απαντούσα γελώντας, κάνοντας τάχα πως του ανταποδίδω τα χτυπήματα, προσπαθώντας να κάνω τη βία να μη φαίνεται τόσο σοβαρή και να τη μετατρέψω σε αστείο... Υστερα, όταν ήταν πια αδύνατον να κρύβω τη σκληρότητα πίσω από το προσωπείο της διασκέδασης, τη θέση του γέλιου πήραν τα δάκρυα και η επιθυμία μου να δραπετεύσω».

Και δραπέτευσε. Εκεί θα συναντήσει τον επίσης ανήλικο Γαλανομάτη και τη συμμορία του.

«Οταν τον πρωτοείδα... μου φάνηκε σαν ένας από κείνους τους σκληρούς, απρόβλεπτους και βίαιους τύπους, που προκαλούν φόβο επειδή οι ίδιοι δεν φοβούνται, ακριβώς το αντίθετο απ’ αυτό που ήμουν εγώ... άργησα πολύ να καταλάβω ότι στην πραγματικότητα ήταν χαμένος από γεννησιμιού του... Αισθανόμουν ντροπιασμένος, υπεύθυνος για όσα είχαν συμβεί, ήθελα να τα σβήσω. Υποθέτω ότι γι’ αυτό είχα πάει με τον Γαλανομάτη και την Τέρε – για να αρχίσω μια καινούργια ζωή... να γίνω κάποιος άλλος, να επινοήσω ένα καινούριο “εγώ”, να αλλάξω δέρμα, να πάψω πια να είμαι ερπετό και να γίνω δράκος...»

Στο υπέροχο αυτό βιβλίο, ο γεννημένος το 1962 Χαβιέρ Θέρκας, που μαζί με τους Manuel Vilas, Jaume Cabre, Χαβιέρ Μαρίας, Φερνάντο Αραμπούρου, Ενρίκε Βίλα-Μάτας θεωρώ ότι αποτελούν τα πιο σημαντικά ονόματα της σύγχρονης ισπανικής λογοτεχνίας, καταπιάνεται με το θέμα της νεανικής παραβατικότητας. Διαβάζοντάς το, καθώς οι «εικόνες» που δημιουργεί θυμίζουν κινηματογραφική ταινία, μου έφερε στον νου την εκπληκτική ταινία του Κεν Λόουτς «Γλυκά Δεκάξι».

Αφήνοντας για λίγο το βιβλίο και την όχθη της λογοτεχνίας, ας «περάσουμε» στην απέναντι όχθη, προσπαθώντας από απόσταση να διερευνήσουμε πιθανές ερμηνείες στο γενικότερο πρόβλημα της εφηβικής παραβατικότητας που θίγει με τον δικό της μοναδικό τρόπο η λογοτεχνία.

Στον πυρήνα της νεανικής παραβατικότητας συχνά βρίσκεται μια βαθιά απογοήτευση που έχει νιώσει ο έφηβος σε σχέση με πράγματα που προσδοκούσε από το οικογενειακό περιβάλλον. Σε κάποιες περιπτώσεις το σώμα του, διαθέτοντας ακέραιη τη μνήμη των ταπεινώσεων που υπέστη, ωθεί τον ανήλικο να συνεχίσει την ασυνείδητη πρόκληση των παλιών του βιωμάτων. Καθώς υπεισέρχεται και το στοιχείο της φτώχειας, προστίθεται στον ψυχισμό του ανηλίκου η μνησικακία, γιατί η φτώχεια δεν αποτελεί σχέση με πράγματα, αλλά σχέση συγκριτική ανθρώπων μεταξύ τους, που γεννά το αίσθημα κοινωνικής μειονεκτικότητας και αδικίας.

«Ετσι δεν γεννιέται άμιλλα, στην οποία το μειονεκτικό υποκείμενο διαβλέπει κάποια δυνατότητα να φτάσει στο ύψος του άλλου, αλλά αίσθημα ζηλοφθονίας, διότι όντας ανήμπορο για κάτι τέτοιο, αιχμάλωτο της μειονεκτικής του συνθήκης, θα ήθελε να κατεβάσει εκδικητικά τον άλλο στη δική του στάθμη» (Γιάννης Καλιόρης).

Με βάση τις προσλαμβάνουσες και τα υποδείγματα ζωής που έχει, είναι σχεδόν ουτοπικό (και με δεδομένη την απουσία εκπαίδευσης που θα μπορούσε να επιφέρει ρωγμές στο παραπάνω οικοδόμημα) να περιμένεις να μην έχει διαμορφώσει την πεποίθηση ότι είναι κάτι σαν φυσικός νόμος να πορευθεί έτσι, κι όχι διαφορετικά.

Είναι πιθανό να προβεί σε πράξεις απρόκλητης βίας, ενώ ταυτόχρονα δείχνει αδιαφορία για τα δικαιώματα και τα συναισθήματα των άλλων γύρω του, καθώς η βία (σε διάφορες μορφές) που συνήθως υφίσταται ο έφηβος στο οικογενειακό περιβάλλον τον οδηγεί συχνά σε άρνηση του πόνου, όρος απαραίτητος για την επιβίωσή του, όμως αυτή η άρνηση τον οδηγεί σε «συναισθηματική αμνησία» (Alice Miller).

Ετσι, όπως εύστοχα υπογραμμίζει η παιδοψυχίατρος Λίλιαν Αθανασοπούλου, η ανυπακοή και η παραβατικότητα είναι ένας τρόπος (ο μόνος;) τον οποίο (συχνά ασυνείδητα) επιλέγει ο ανήλικος για να επιβεβαιώσει τη δύναμη και την αυτονομία του, παραμένοντας ωστόσο σε βαθιά αμφιβολία, την οποία ταυτόχρονα προσπαθεί –ανεπιτυχώς– να διαψεύσει.

«Υστερα τον ρώτησα κι εγώ για την οικογένειά του. Τον κοίταξα. Οπως κι εγώ, είχε κι εκείνος το κεφάλι ακουμπισμένο πάνω στον τοίχο του φάρου, με τα μαλλιά του ανάκατα από τον αέρα. Ποια οικογένεια; Ρώτησε. Τον πατέρα μου δεν τον γνώρισα, τον πατριό μου τον σκότωσαν πριν από χρόνια, τα αδέλφια μου είναι στη φυλακή και η μάνα μου κάνει ό,τι μπορεί για να ζήσει. Οικογένεια το λες εσύ αυτό; Δεν απάντησα... Μείναμε χωρίς να μιλάμε. Κάπνισα σιωπηλός. Και είπα: Γιατί δεν είμαι σαν εσάς;... Αφού κάνουμε τα ίδια πράγματα. Επειδή εσύ πας στο σχολείο κι εμείς όχι. Κι εγώ τον ρώτησα: Εσείς δεν φοβάστε; Ναι, αλλά ο φόβος που νιώθουμε εμείς δεν είναι σαν τον δικό σου. Εσύ τον φόβο τον σκέφτεσαι, ενώ εμείς όχι. Εσύ έχεις πράγματα να χάσεις, ενώ εμείς όχι. Αυτή είναι η διαφορά.

Συνεχίσαμε για λίγο να κοιτάμε τη θάλασσα και τον ουρανό και να ακούμε το ουρλιαχτό του ανέμου».

*Επιμελητής Ανηλίκων Βέροιας


Τη σελίδα αυτήν δεν τη φτιάχνουν επαγγελματίες κριτικοί βιβλίου. Οι παρουσιάσεις είναι των ίδιων των αναγνωστών, εκείνων ακριβώς για τους οποίους γράφτηκε το βιβλίο. Είναι γραμμένες από αναγνώστες και απευθύνονται σε αναγνώστες. Και αυτό τις κάνει πιο προσωπικές, πιο προσιτές και πιο ανθρώπινες. Αν θέλετε να μοιραστείτε όσα νιώσατε διαβάζοντας ένα βιβλίο, στείλτε το κείμενό σας στο [email protected]

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η αμφισημία της μάνας
Το βιβλίο του Χαβιέρ Θέρκας με τίτλο «Ο μονάρχης των σκιών» κινείται ανάμεσα σε προσωπική μαρτυρία με την πραγματική ψυχρή ιστορία του εμφυλίου πολέμου.
Η αμφισημία της μάνας
ΝΗΣΙΔΕΣ
Οι άθλιοι
Το αριστούργημα του Ουγκό κυκλοφόρησε σε κόμικς από τις εκδόσεις Διόπτρα, σε κείμενο Μιχάλη Μακρόπουλου και εικονογράφηση Βασίλη Κουτσογιάννη.
Οι άθλιοι
ΝΗΣΙΔΕΣ
Διαβάστε με όλο σας το είναι
Ο γενικότερος στόχος, κατά τον Μπλουμ, είναι να κερδίσει ο αναγνώστης γνώση, σοφία και ευχαρίστηση. Όταν κάποιος διαβάζει κατ’ αυτόν τον τρόπο, μαθαίνει περισσότερα για τον εαυτό του και την πραγματικότητα.
Διαβάστε με όλο σας το είναι
ΝΗΣΙΔΕΣ
Νίκος Γραικός: Ίσως η καλύτερη πατρίδα μας να είναι μια ζεστή αγκαλιά
Ζει στο Παρίσι από το ’84. Είναι καθηγητής της ελληνικής γλώσσας. Είναι συγγραφέας, αλλά και καλλιτέχνης. Κυρίως όμως είναι ενεργός πολίτης.
Νίκος Γραικός: Ίσως η καλύτερη πατρίδα μας να είναι μια ζεστή αγκαλιά
ΝΗΣΙΔΕΣ
Πολίτες στο σιδερένιο κλουβί του φόβου
Το βιβλίο που έγραψαν από κοινού και κυκλοφόρησε πρόσφατα από τον «Καστανιώτη», συζητάει τον φόβο και τον κόσμο, το συναίσθημα και την αντίδραση, τη γλώσσα και το νόημα.
Πολίτες στο σιδερένιο κλουβί του φόβου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας