• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    36°C 32.2°C / 37.4°C
    2 BF
    24%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 27.6°C / 29.4°C
    0 BF
    54%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    32°C 29.0°C / 33.7°C
    2 BF
    60%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    28°C 27.5°C / 27.9°C
    3 BF
    42%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    26°C 25.2°C / 25.9°C
    4 BF
    65%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    29°C 25.0°C / 31.4°C
    4 BF
    27%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    21°C 21.4°C / 27.8°C
    3 BF
    53%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    29°C 28.6°C / 32.4°C
    2 BF
    32%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    29°C 27.8°C / 30.8°C
    2 BF
    78%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    32°C 29.9°C / 31.9°C
    1 BF
    40%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    31°C 29.9°C / 31.8°C
    4 BF
    35%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    35°C 32.3°C / 35.7°C
    2 BF
    30%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    28°C 27.9°C / 28.9°C
    3 BF
    69%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    35°C 34.5°C / 34.9°C
    3 BF
    23%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    33°C 29.0°C / 34.5°C
    4 BF
    25%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    28°C 26.8°C / 29.8°C
    4 BF
    67%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    36°C 33.8°C / 37.6°C
    5 BF
    18%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    21°C 21.3°C / 21.3°C
    3 BF
    73%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    28°C 25.7°C / 29.5°C
    3 BF
    26%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.8°C / 21.8°C
    6 BF
    34%

Πρωτοφανείς διαδηλώσεις στην Κούβα για την οικονομική κρίση. Αντιδιαδηλώσεις φιλοκυβερνητικών

AP PHOTO/ELIANA APONTE
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Πέρα από τα στερεότυπα

  • A-
  • A+
Στην «Πολιτισμική οικειότητα» ο διακεκριμένος ανθρωπολόγος Μάικλ Χέρτσφελντ μιλούσε για εθνικά στερεότυπα ως εργαλεία που εξυπηρετούν τα συμφέροντα της εξουσίας.
Ακολουθήστε μας στο Google news

Πώς ένας λαός αναπαρίσταται μέσα από τα στερεότυπα και πώς καταλήγει να εγγράφεται στη συλλογική κοινή συνείδηση; Τι είναι η Κούβα έξω από το σύνολο των αναπαραστάσεων που έχουμε γι' αυτήν; Τελικά η Αβάνα είναι χαμένη, ελεύθερη ή «λυπημένη πόλη», όπως είχε αναρωτηθεί ο συγγραφέας Πέδρο Χουάν Γκουτιέρες;

Το βέβαιο είναι πως όλοι μιλάμε γι' αυτήν σαν να έχουμε δικαίωμα λόγου σχετικά με τη «μεταστροφή» ή μη της νήσου της Καραϊβικής. Είτε έχουμε περπατήσει στα βοτσαλωτά πλακόστρωτα της κεντρικής οδού Obispo, που παραδίδεται αργά και βασανιστικά στην ελεύθερη αγορά, είτε έχουμε περάσει μια νύχτα με daiquiri στο El Floridita, στέκι του Χέμινγουεϊ, είτε έχουμε περιπλανηθεί στην κοιλάδα του Βινιάλες αμφιταλαντευόμενοι ανάμεσα στην επιλογή πούρων Cohiba ή Montecristo, είτε δεν έχουμε κάνει τίποτα από τα παραπάνω και απλά, θέλουμε -όταν μια μέρα πάμε στην Κούβα- να δούμε τις πολύχρωμες κινητές αντίκες που ταξιδεύουν αργά με τις ρωσικές μηχανές τους εκπέμποντας ρύπους.

Για όλους μας η παραλιακή λεωφόρος Μαλεκόν, σύμβολο της Αβάνας, με μόνιμο ηχητικό μπακγκράουντ τους ήχους της σάλσα, κάτι ενσαρκώνει. Μόνο που δεν είναι το ίδιο για όλους. Κάποιοι από εμάς ταυτιζόμαστε με την ιδέα του «παράδεισου ισότητας» με τον τρόπο που την περιγράφει η καθεστωτική εφημερίδα Granma, ενώ άλλοι από εμάς με την άποψη μιας «φυλακής περιτριγυρισμένης από νερό», όπως έχει αναφέρει η αντικαθεστωτική Χουανίτα Κάστρο.

Η Κούβα είναι, ωστόσο, πολύ περισσότερα από το μπρούντζινο μνημείο του Τσε στην πλατεία της Επανάστασης στη Σάντα Κλάρα, το τουριστικό Βαραδέρο με τα γιγαντιαία ξενοδοχεία και τις λευκές πλαζ και τα ποτισμένα από ρούμι αποικιακά μπαρόκ κτίρια στην καρδιά της Αβάνας.

Στην «Πολιτισμική οικειότητα» ο διακεκριμένος ανθρωπολόγος Μάικλ Χέρτσφελντ μιλούσε για εθνικά στερεότυπα ως εργαλεία που εξυπηρετούν τα συμφέροντα της εξουσίας. Αναφερόμενος στην υπάρχουσα πολιτισμική ιεραρχία, την περίφημη «παγκόσμια ιεραρχία αξίας», όπου η Δύση έχει προσδιορίσει τι είναι καλό και τι δεν είναι, έδειχνε τους τρόπους με τους οποίους όλοι εμείς αναπαράγουμε, συνειδητά ή ασυνείδητα, τις συνθήκες που μας καταπιέζουν και πώς οι μικρότεροι λαοί καταλήγουν να δέχονται χωρίς διαμαρτυρία την περιφρόνησή τους από τις μεγαλύτερες και πιο ισχυρές χώρες…

Η Αβάνα, για ακόμα μια φορά, πρωταγωνίστησε στα διεθνή μέσα ενημέρωσης και στις συζητήσεις της παρέας αναδεικνύοντας την υπάρχουσα πολιτισμική ιεραρχία, υπενθυμίζοντάς μας ταυτόχρονα -μέσα από τη μοναδική της ιστορική πορεία- πως ένας τόπος δεν εκπέμπει το ίδιο μήνυμα σε όλους.

Παρατηρώντας αυτή τη φορά την Κούβα εξ αποστάσεως, το μόνο που μπορούμε να διαπιστώσουμε είναι πως μετά την αντικυβερνητική «ψηφιακή επανάσταση» στην Αβάνα -που πυροδοτήθηκε από την πανδημική κρίση και την έλλειψη βασικών αγαθών- ακολούθησαν διαδηλώσεις υποστηρικτών τις κυβέρνησης. Ο κουβανικός λαός μοιάζει να είναι κομμένος στα δύο καθώς η Αβάνα είναι αντιμέτωπη με τη μεγαλύτερη οικονομική κρίση εδώ και δεκαετίες. Ο πρόεδρος της Κούβας, Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ, ο πρώτος πολιτικός εκτός της οικογένειας Κάστρο που ηγείται της χώρας από την κουβανική επανάσταση, θεωρεί τη λαϊκή οργή υπαρξιακή απειλή, με αποτέλεσμα να μην εμφανίζεται διαλλακτικός στο αίτημα των Κουβανών για περισσότερες ελευθερίες έκφρασης και ανάπτυξης. Φταίει τελικά για όλα το εμπάργκο όπως ισχυρίζεται;

Κατά τη διάρκεια της θητείας του Ομπάμα, ο οποίος είχε εκφράσει ρητά την επιθυμία παύσης των επί δεκαετιών εχθροπραξιών μεταξύ των δύο χωρών, χαλάρωσαν τα μέτρα του εμπάργκο, ξεκίνησαν εμπορικές πτήσεις ανάμεσα στις δύο χώρες, επαναλειτούργησε η αμερικανική πρεσβεία στην Αβάνα, ενώ ο Ομπάμα δεν έπαψε ποτέ να ασκεί πιέσεις στο καθεστώς για «τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Κούβα και τους πολιτικούς κρατούμενους». Το καθεστώς δεν απελευθέρωσε, δυστυχώς, ποτέ όλους τους πολιτικούς κρατούμενους, ενώ συνεχίστηκαν οι συλλήψεις αντιφρονούντων. Ο κουβανικός λαός, όμως, είχε τότε πρόσβαση σε τρόφιμα και φάρμακα. Δεν καταδικάστηκε από τις ΗΠΑ σε εξαθλίωση διά του αποκλεισμού. Μετά την εκλογή του Τραμπ, η Κούβα παλινδρόμησε σταδιακά εκ νέου στην εποχή του σκληρού εμπάργκο και οι Κουβανοί άρχισαν να σχηματίζουν και πάλι ουρές για τα αυτονόητα.

Κατά πόσο πρέπει να μεταμορφωθεί η Κούβα, όπου κατά κοινή ομολογία -προ του νέου σκληρού εμπάργκο- υπήρχε ένα από τα καλύτερα εκπαιδευτικά και ιατροφαρμακευτικά συστήματα στον κόσμο, ένα πιάτο φαγητό για όλους, ένα μπουκάλι ρούμι για κάθε περίσταση, κανένας άστεγος στους δρόμους, ενώ παράλληλα δεν υπήρχε δυνατότητα ελεύθερης έκφρασης και δράσης για τους περισσότερους; Τι είδους μηνύματα λαμβάνουμε τώρα από τη νήσο της Καραϊβικής;

Το μόνο σίγουρο για τη σύγχρονη Κούβα είναι πως έχει γεμίσει άδεια ράφια σε μπακάλικα και φαρμακεία, ενώ παράλληλα δρομολογεί την αδειοδότηση δύο εμβολίων, προτείνοντας την παραγωγή τους χωρίς δικαιώματα για τις φτωχές χώρες και φέρνοντας τις κυβερνήσεις της Δύσης και τις πολυεθνικές του φαρμάκου αντιμέτωπες με το έλλειμμά τους… Οπως βέβαιο είναι πως εδώ και αρκετά χρόνια ακόμα και οι Κουβανοί της επιστήμης και των γραμμάτων έχουν μετατρέψει τα σπίτια τους σε καταλύματα και εστιατόρια, τα περίφημα παλαδέρος, για να κερδίσουν τη ζωή τους σε cuc -το κουβανικό νόμισμα που προορίζεται κυρίως για τους τουρίστες- και για να μπορέσουν να καταναλώσουν όπως οι Δυτικοί, να εκσυγχρονίσουν, δηλαδή, τα σπίτια τους και τις ζωές τους. Αρκετά πιθανό είναι πως οι περισσότεροι νέοι Κουβανοί σχεδιάζουν τη «διαφυγή» τους αλλά την ίδια στιγμή όσοι έχουν φύγει δεν παύουν να θέλουν να γυρίσουν. Τα παραπάνω προκύπτουν από συνομιλίες μας με δεκάδες φίλους Αμπανέρους, κάποιοι εκ των οποίων ζουν ήδη στις ΗΠΑ ή στην Ευρώπη.

Αν άλλαζε εντελώς η Κούβα, τι θα χανόταν; Και αν μείνει ίδια, τι θα χαθεί; Γιατί, από την άλλη μεριά, είναι διάχυτη η πεποίθηση πως ό,τι έχει αξία στον κουβανικό πολιτισμό είναι μόνο ό,τι μπορεί να συσχετιστεί με τον Τσε και τους Κάστρο; Και για ποιους λόγους δεν καταφέρνουμε να ξεφύγουμε από τις στερεοτυπικές κατασκευές της κουβανικότητας;

Θα πρέπει, επιτέλους, να αποδεχτούμε -όλοι εμείς οι Δυτικοί- πως το ερώτημα δεν είναι τι θέλουμε όλοι εμείς για την Κούβα, είτε ανήκουμε στους ονειροπόλους νοσταλγούς μιας άλλης εποχής είτε στους πραγματιστές φιλελεύθερους του 21ου αιώνα. Το πραγματικό ερώτημα είναι τι θέλουν οι ίδιοι οι Κουβανοί για τη χώρα τους και κατά πόσο η φωνή τους εισακούεται δίχως να παραμορφωθεί από τα εγχώρια και διεθνή μίντια, σε όποια ιδεολογία και αν πρόσκεινται. Στόχος είναι, συνεπώς, να βοηθήσουμε να ανοίξει μια πραγματικά γόνιμη συζήτηση για την Κούβα, που δεν θα περιορίζεται στον τρόπο που εμείς την αντιλαμβανόμαστε ή... τη φαντασιωνόμαστε.

ΝΗΣΙΔΕΣ
Οικογένειες...
Είκοσι συνεντεύξεις, όχι μόνο με τους Ανδρέα Παπανδρέου και Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, αλλά και με μέλη των οικογενειών τους που κυριάρχησαν στην πολιτική σκηνή της μεταπολιτευτικής Ελλάδας σε ένα βιβλίο.
Οικογένειες...
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η Αριστερά δεν μπορεί να δέχεται την υποτέλεια
Υπάρχει μια παράξενη καμπύλη διαδρομή της Αριστεράς που φτάνει μέχρι την κρίση του κορονοϊού και δείχνει να αποδέχεται τις απειλές που έχει προετοιμάσει έντεχνα ο νέος ολοκληρωτικός καπιταλισμός.
Η Αριστερά δεν μπορεί να δέχεται την υποτέλεια
ΝΗΣΙΔΕΣ
Πολλές φωνές για την πυρκαγιά
Η κυβερνητική ανεπάρκεια στην αντιμετώπιση των πυρκαγιών προκάλεσε οργή, πολιτική ανυπακοή και αυτοοργάνωση των πολιτών σε δίκτυα αλληλεγγύης.
Πολλές φωνές για την πυρκαγιά
ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ - ΚΑΡΑΪΒΙΚΗ
Διαπραγματεύσεις στη Βενεζουέλα
Νέος κύκλος συνομιλιών κυβέρνησης και αντιπολίτευσης της Βενεζουέλας για την εξεύρεση πολιτικής λύσης στην κρίση που ζει η χώρα εδώ και χρόνια με πρώτο θετικό μήνυμα μνημόνιο κατανόησης που υπογράφηκε.
Διαπραγματεύσεις στη Βενεζουέλα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας