• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    23°C 21.1°C / 25.2°C
    1 BF
    58%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 19.1°C / 23.3°C
    0 BF
    57%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 21.2°C / 23.8°C
    3 BF
    68%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    19°C 18.9°C / 18.9°C
    1 BF
    59%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 20.7°C / 20.9°C
    3 BF
    64%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    22°C 19.0°C / 22.4°C
    2 BF
    67%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    20°C 17.8°C / 20.4°C
    1 BF
    35%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    22°C 20.8°C / 23.5°C
    2 BF
    69%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 21.6°C / 23.7°C
    4 BF
    70%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 20.9°C / 21.9°C
    3 BF
    56%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 22.1°C / 24.8°C
    3 BF
    60%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 19.7°C / 21.2°C
    2 BF
    77%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 22.9°C / 24.9°C
    2 BF
    68%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 21.5°C / 23.9°C
    0 BF
    41%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.5°C / 22.3°C
    1 BF
    100%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.8°C / 22.7°C
    2 BF
    53%
  • Χαλκίδα
    Αραιές νεφώσεις
    23°C 21.3°C / 25.4°C
    2 BF
    44%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.8°C / 19.3°C
    1 BF
    70%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    21°C 19.7°C / 24.2°C
    2 BF
    66%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 20.8°C / 20.8°C
    1 BF
    38%
Dreamstime.com
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Πρέπει να γράφει τις την αλήθειαν εις τας εφημερίδας;»

  • A-
  • A+
Τα «Ελληνικά Χρονικά» στήριξαν αποτελεσματικά και εμψύχωσαν τους ελεύθερους πολιορκημένους την περίοδο της ελληνικής επανάστασης.

«H δημοσίευσις είναι η ψυχή της δικαιοσύνης» στέλνει μήνυμα, ψηλά από τον τοίχο στην αίθουσα εκδηλώσεων της ΕΣΗΕΑ, ο Ιωάννης-Ιάκωβος Μάγερ. Ενώ πολλοί, ανάμεσά τους και δημοσιογράφοι, ρωτούν ποιος υπήρξε και τι τέλος πάντων έπραξε για να θεωρείται σπουδαίος.

Γεννημένος το 1789 στη Ζυρίχη, ο Johann-Jacob Mayer, γιος φαρμακοποιού, σπούδασε και ο ίδιος τη φαρμακευτική. Στα δεκαεννιά του χρόνια, παντρεύτηκε τη Σαλώμη Στάουμπ και μέσα στον χρόνο, εξαφανίστηκε.

Η Σαλώμη ζήτησε διαζύγιο, κατηγορώντας τον, μεταξύ άλλων, ως συκοφάντη, επιπόλαιο, σπάταλο και απατεώνα.

Το διαζύγιο εκδόθηκε με απόντα τον ίδιο, μια και ήδη στο Παρίσι είχε ριχτεί στην περιπέτεια μιας ζωής σύντομης που χώρεσε πολλά.

Μετά από περιπλανήσεις, το 1820 βρίσκεται στη Γερμανία, φοιτητής Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο του Φράιμπουργκ. Από το οποίο αποβάλλεται με τις κατηγορίες του δόλου και της απάτης. Ως ένας «από εκείνους οι οποίοι καταχρώνται την ευπιστίαν των συμπολιτών τους, καταχρεώνονται» και χρειάζονται «επάξιες ποινές».

Επιστρέφει στη γενέτειρα Ελβετία, χώρα χωρίς εστεμμένο άρχοντα, όπου και συντελείται η μεγάλη στροφή. Τα νέα που φτάνουν από την επαναστατημένη Ελλάδα τον αναστατώνουν. Πυροδοτούν τη ρομαντική ευαισθησία του και τον οδηγούν στα γραφεία της Φιλελληνικής Επιτροπής της Βέρνης. Οπου, δηλώντας γιατρός χειρουργός, εξασφαλίζει τα ναύλα για την Ελλάδα. Και στις 5 Μαρτίου του 1822, τον βρίσκουμε να παίρνει μέρος στη ναυμαχία της Κορίνθου, υπό τον Ανδρέα Μιαούλη.

Περνάει στο Μεσολόγγι, κέντρο υποδοχής φιλελλήνων. Οπου προσαρμόζεται γρήγορα σε μια καθημερινότητα την οποία παραστατικά μας είχε περιγράψει η συνάδελφος Ειρήνη Μπέλλα, στο μικρό πυκνό βιβλίο που του είχε αφιερώσει (έκδοση του μεσολογγίτικου Κέντρου Λόγου και Τέχνης «Εξοδος»).

Οι Μεσολογγίτες τον αγκαλιάζουν με εκτίμηση και αγάπη. Οι πρόκριτοι επίσης. Ασπάζεται την ορθοδοξία και παντρεύεται την ωραία Αλτάνη, κόρη του Γεωργίου Ιγγλέζου. Αποκτούν δύο κόρες.

Ο Σβίτσερος (Ελβετός), όπως τον αποκαλούν οι συμπολίτες του, μετατρέπει το σπίτι της γυναίκας του –στη διασταύρωση Χαριλάου Τρικούπη και Βύρωνος– σε νοσοκομείο για τραυματίες πολέμου. Με γιατρό τον Γερμανό Εστερ και νοσοκόμα την Αλτάνη. Εκείνος διευθύνει το φαρμακείο, οργανώνει ταχυδρομείο και καταπιάνεται με τη δημιουργία Εθνικής Βιβλιοθήκης.

Και σε συνεργασία με τον επίσκοπο Ρογών Ιωσήφ, φροντίζει τις προσφυγικές οικογένειες από τις γύρω περιοχές που καταφτάνουν ζητώντας καταφύγιο.

Στο Μεσολόγγι βρισκόταν ήδη ο λόρδος Βύρων που με βοηθό τον Ιταλό κόμη Γκάμπα έβγαζαν την εφημερίδα «Telegrafo Greco». Σε τέσσερις γλώσσες (ιταλικά, αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά), με σκοπό την ενημέρωση των ξένων για την πορεία του Αγώνα. Ενώ από το Παρίσι έφτανε το πιεστικό μήνυμα του Κοραή προς τους συμπατριώτες του να γράφουν τα γεγονότα «εις εφημερίδα τυπωμένην, αν είναι δυνατόν, ειδεμή χειρογραφημένην». Την οποία να στέλνουν και στις ξένες εφημερίδες.

Στο Μεσολόγγι βρισκόταν και ο Αγγλος συνταγματάρχης Λέστερ Στάνχοπ, συνδιαχειριστής με τον Βύρωνα του δανείου. Στενός συνεργάτης του Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου που ήταν πρόεδρος του Εκτελεστικού (δηλαδή της προσωρινής κυβέρνησης) και οργανωτής της άμυνας της πόλης. Οπαδός της ελεύθερης πληροφόρησης ο Στάνχοπ, είχε φέρει τρεις τυπωτικές μηχανές και επιθυμούσε την έκδοση εφημερίδας στην οποία, μάλιστα, είχε ήδη δώσει τον τίτλο «Free Press»! Κι ήταν εκείνος που τον Μάη του 1824 θα επέστρεφε στην Αγγλία μεταφέροντας με το πλοίο «Φλωρίς» τον νεκρό Βύρωνα.

Ομως ο πολυπράγμων Μάγερ είχε πάρει τις αποφάσεις του και είχε κάνει τα σχέδιά του. Για την έκδοση εφημερίδας η οποία θα ήταν χρηματοδοτημένη από το Φιλελληνικό Κομιτάτο, που εκπροσωπούσαν ο Βύρων και ο Μαυροκορδάτος. Επαναστατική και φιλελεύθερη, σύμφωνη με την όπως την αποκάλεσαν «φιλελεύθερη διεθνή», κληρονομιά της Γαλλικής Επανάστασης στους διανοούμενους της μεταπολεόντειας Ευρώπης.

Η καλή του τύχη είχε το όνομα Δημήτρης Μεσθενέας ή Δημήτριος Μεσθενεύς, όπως ο ίδιος υπέγραφε. Τυπογράφος που είχε έρθει από τη Θεσσαλονίκη, κομίζοντας ένα παλιό πιεστήριο με φθαρμένα στοιχεία, χωρίς αριθμούς και λατινικούς χαρακτήρες. Η κατάσταση σώθηκε χάρη στο πιεστήριο που τους έδωσε ο Στάνχοπ. Ο οποίος σε επιστολή του στον Μπούρινγκ (γραμματέα του Κομιτάτου στο Λονδίνο) έγραψε: «Σκέφτομαι να εξασφαλίσω την ελευθερία στο γράψιμο και στο τύπωμα, δίνοντας την τυπογραφία σ’ έναν θαρραλέο, έντιμο και έξυπνο Ελβετό».

Ετσι στις 18 Δεκεμβρίου κυκλοφόρησε η «Προκήρυξις» όπου ο Μάγερ κοινοποιούσε το «Περί ελευθερίας του Τύπου» φρόνημά του και την ταύτισή του με τις πολύ προοδευτικές απόψεις του διάσημου φιλελεύθερου φιλοσόφου Μπένθαμ, που ήταν και ιδρυτικό μέλος του Φιλελληνικού Κομιτάτου.

Προκαλώντας την αντίδραση του Αγγλου αρμοστή των Ιονίων Νήσων και κάνοντας έξαλλο τον θιασώτη της συνταγματικής μοναρχίας Μαυροκορδάτο. Ο οποίος έγραψε στον Γ. Κουντουριώτη πως πρέπει να ξέρει «…τα πόσα τραβώ από αυτόν που είναι και μένει συντάκτης κατ’ ανάγκην, εξ αιτίας του κολονέλου Στάνχοπ». Συμπληρώνοντας πως πρέπει επίσης να ξέρει ότι «όλοι σχεδόν οι ενταύθα επιθυμούν συνταγματική μοναρχία».

Στις 24 Δεκεμβρίου, ως προαναγγελία, κυκλοφόρησε το τετρασέλιδο «Πρόδρομος των Ελληνικών Χρονικών». Και την 1η Ιανουαρίου 1824, με θέμα «Ο εμφύλιος σπαραγμός», είδε το φως το πρώτο φύλλο της εφημερίδας. «Εγκαινιάζοντας ουσιαστικά τη νεοελληνική δημοσιογραφία», όπως διαβάζουμε στον πρόλογο της εμβληματικής τρίτομης έκδοσης «Ο Τύπος στον Αγώνα» (Εκδόσεις Ερμής, 1971). Την οποία επιμελήθηκε η σπουδαία ιστορικός Αικατερίνη Κουμαριανού, μαθήτρια της Ρόζας Ιμβριώτη και του Κ.Θ. Δημαρά.

Είχαν προηγηθεί προσπάθειες και η έκδοση εφημερίδων στο εξωτερικό, με πρώτη την «Εφημερίδα» (1790 μέχρι 1792) των συνεργατών του Ρήγα αδελφών Πουλίων, στη Βιέννη. Και κάποιων άλλων, στο Παρίσι και στη Βιέννη, με ύλη κυρίως φιλολογική και παιδευτική, μια και η Παιδεία είχε εκτιμηθεί ως ο κατ’ εξοχήν μοχλός για την Παλιγγενεσία.

Στον ελλαδικό χώρο, μία στο Γαλαξίδι και δύο ρουμελιώτικες, χειρόγραφες, με ειδήσεις τοπικού κυρίως ενδιαφέροντος. Και θέματα που όπως ανέφερε σε άρθρο της στην εφ. «Τα Νέα» η Ελλη Δρούλια, δεν ανταποκρίνονταν πάντα στην αλήθεια αφού «σκοπός τους ήταν να κατανικήσουν τους δισταγμούς και φόβους των αγωνιζομένων και να αισθανθούν ότι είχαν τη στήριξη της Δύσης». Παράδειγμα: «… Σήμερα μας ήρθαν ειδήσεις από σημαντικά πρόσωπα της Πόλης και του Μορέως πως οι Ρούσοι επέρασαν τα Μπαλκάνια και τραβάνε ντρίτα στην Πόλη…».

Ενώ στην Καλαμάτα, η «Σάλπιγξ Ελληνική», η πρώτη έντυπη εφημερίδα στην Ελλάδα, είχε σταματήσει στο τρίτο φύλλο της γιατί ο υπεύθυνος της έκδοσης, ο λόγιος αρχιμανδρίτης Φαρμακίδης, είχε συγκρουστεί, για λόγους αρχής, με τον Δημήτριο Υψηλάντη. Ο οποίος είχε φέρει το πιεστήριο, πιεσμένος από τις ανάγκες του Αγώνα, και απαιτούσε να έχει λόγο στην ύλη πριν δημοσιευτεί. Μέσα στον ίδιο χρόνο με τα «Ελληνικά Χρονικά» κυκλοφόρησε η «Εφημερίς Αθηνών» στην Αθήνα και ο «Φίλος του Νόμου» εκπροσωπώντας τη Διοίκηση.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι ήδη στο εξαιρετικά φιλελεύθερο για τα ευρωπαϊκά δεδομένα Σύνταγμα της Εθνοσυνέλευσης του Αστρους (Μάρτης-Απρίλης 1822), είχε ψηφιστεί το άρθρο «Περί Ελευθεροτυπίας». Το οποίο ο καθένας ερμήνευε κατά το δοκούν.

Αξίζει, όμως, να δούμε γιατί τα «Ελληνικά Χρονικά» εκτιμήθηκαν ως «η αρχή της νεοελληνικής δημοσιογραφίας». Ως η αρχή των εφημερίδων όπως –ας ελπίσουμε αρκετοί– τις εννοούν μέχρι σήμερα. Για πολλούς, πιστεύουμε, λόγους.

Εφημερίδα της πολιορκίας, δημοσίευσε την επικαιρότητα «με ειδήσεις των καθ’ εκάστην συμβαινόντων», όπως έγραψε ο διευθυντής της. Με ρεπορτάζ που, για παράδειγμα, άρχιζαν ως εξής: «Πριν της μεσημβρίας έρριψε ο εχθρός τας σφαίρας του κατά της χαλάστρας του περιτειχίσματος του Μπότσαρη. Εφονεύθη ένας άνδρας και μία γυνή και επληγήθησαν ελαφρώς δύο…».

Με τοπική και ευρύτερη επιρροή και επίγνωση του ρόλου τους ως ιστορικής πηγής, τα «Ελληνικά Χρονικά» κατέγραψαν τα ονόματα των πεσόντων, τα κατορθώματα ηρώων, την προσμονή βοήθειας που δεν ερχόταν, τη διαχείριση των δανείων, τον δικό τους οικονομικό απολογισμό. Τις στρατιωτικές και πολιτικές ζυμώσεις, την οργάνωση της μεσολογγίτικης αντίστασης, τα νέα από άλλα μέτωπα του Αγώνα, τον φιλελληνισμό, τις κινήσεις του εχθρού, τις εξεγέρσεις σε άλλες χώρες, μέχρι εκείνη του «Μπολιβάρ ελευθερωτή της Μεσημβρινής Αμερικής». Δημοσίευσαν και άρθρα για τη φιλολογία και την ποίηση, μίλησαν ανοιχτά για τις αδελφοκτόνες συγκρούσεις, τα πάθη, τη διχόνοια.

Εστειλαν προς τα έξω μήνυμα για τη δύσκολη καθημερινότητα και στήριξαν τις προσπάθειες για κοινωνική συνοχή. Για τη μη απορρύθμιση των κοινωνικών δεσμών, στην οποία, όπως έγραψε (στην εφ. «Αυγή») ο ιστορικός Αντώνης Διακάκης, «συνέβαλαν οι συγγενικές και άλλες σχέσεις των ενόπλων με τους αμάχους, οι στρατιωτικές επιτροπές και άλλες συνελεύσεις που έγιναν προοδευτικοί τρόποι επίλυσης προβλημάτων και εκτόνωσης εντάσεων». Μαζί και οι συναισθηματικοί δεσμοί με τη μαρτυρική πόλη «όπου τα όρια του φύλου και της ηλικίας δοκιμάστηκαν, οι έφηβοι ενηλικιώθηκαν νωρίτερα και βίαια, οι γυναίκες ξεπέρασαν στερεότυπα και περιορισμούς».

Και προπαντός τα «Ελληνικά Χρονικά» στήριξαν αποτελεσματικά και εμψύχωσαν τους ελεύθερους πολιορκημένους, βοήθησαν να κρατηθεί όρθιο το ανθρώπινο ηθικό.

Στις σελίδες τους, δινόταν βήμα και σε τρίτους, και σ’ εκείνους που τους έκαναν κριτική. «Κανείς να μην φανταστεί ότι όσα δημοσιεύονται είναι ιδικαί μας μόνον ιδέαι», έγραψαν. Ο Μάγερ δεν ήταν πλέον μόνον ένας ρομαντικός επαναστάτης, πολεμιστής με το όπλο του στους προμαχώνες. Αλλά και ένας παρεμβατικός δημοσιογράφος που μέσα από την εφημερίδα του αναζήτησε και ανέλυσε τους θεσμούς. Εμβάθυνε στις έννοιες ελευθερία, δημοκρατία, ελευθεροτυπία, δικαιοσύνη, αναρχία, δεσποτισμός. Με θέσεις συχνά τόσο τολμηρές ώστε προκάλεσε αμηχανία μέχρι και έντονη δυσαρέσκεια σε ανθρώπους ευθύνης, όπως ο Μαυροκορδάτος και ο Βύρων, οι οποίοι πρόσμεναν στήριξη της Επανάστασης από ευρωπαϊκές Αυλές.

Δίνοντας βάρος στη θέσπιση δικαιωμάτων και διεκδικώντας την ελευθερία της γνώμης του, ο Μάγερ, όταν έκρινε ότι κυβερνητικές πολιτικές ήταν λανθασμένες και ότι δεν γίνονταν σεβαστά δικαιώματα ανθρώπων του Αγώνα, δεν δίστασε να κάνει έντονη κριτική σε ενέργειες της πολιτικής ηγεσίας. Μέχρι που κάποιες φορές η Διοίκηση έφτασε στην κατάσχεση φύλλων της εφημερίδας.

Τον Αύγουστο του 1824, πέθανε ο Ιωάννης Τρικούπης, ο οποίος ήταν μέλος της Τριμελούς Επιτροπής, υπεύθυνος για τις υποθέσεις της Στερεάς Ελλάδας. Ο Μαυροκορδάτος, επιδιώκοντας να εξευμενίσει τον Μάγερ, τον διόρισε στη χηρεύουσα θέση. Εκείνος δέχτηκε, πλην όμως έκπτωση στην κριτική του δεν έκαμε. Συνέχισε δριμύτερος.

Δεν πρόλαβε να τελειοποιήσει τα ελληνικά του. Τα χειρόγραφά του, στα γαλλικά, τα περνούσε για μετάφραση στον Παυλίδη που ήταν και δάσκαλος στο σχολείο. Στο τυπογραφείο βρίσκουμε να βοήθησαν τον Μεσθενέα ο γιος του Γεώργιος, ο γαμπρός του Κυριακού και οι τυπογράφοι Πεπονής, Καπιτσής, Ντάγκλας, Παπαδάκης και Βασιλείου από την Τεργέστη. Στο ίδιο τυπογραφείο όπου τυπώθηκε για πρώτη φορά ο «Υμνος εις την Ελευθερίαν» του Διονύσιου Σολωμού και όπου πήγαινε και ο Βύρωνας για το ξενόγλωσσο «Telegrafo Greco».

Παρά τις δυσκολίες, είχε οργανωθεί σημαντικό δίκτυο συνδρομητών στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Καθώς και δίκτυο αντιπροσώπων που έστελναν ξένες εφημερίδες και ανταποκρίσεις. Στην ανταπόκριση από το Λονδίνο στις 12 Ιουλίου 1824, ημέρα της κηδείας του Βύρωνα, διαβάζουμε:

«… Από τα χαράματα της ημέρας οι δρόμοι ήσαν γεμάτοι από αναρίθμητον πλήθος λαού∙ επί της κεφαλής της συνοδείας ήταν ο συνταγματάρχης Λέιγγ, γυναικαδελφός του ευγενούς Λόρδου∙ εις δε τας αμάξας, αίτινες παρακολούθουν, διέπρεπον τα επιφανέστατα μέλη αντιπολιτευομένου της Βουλής μέρους…»

Του αντιπολιτευομένου μέρους της Βουλής των Λόρδων, όπου ο λόρδος Βύρων, όντας μέλος της, είχε παρουσιαστεί για να την κατηγορήσει ως άχρηστη. Για να υπερασπιστεί τους εξαθλιωμένους εργάτες, τους καταπιεζόμενους Ιρλανδούς κι εκείνους που ζητούσαν ελεύθερες τις διαμαρτυρίες στους δρόμους. «Σας θυμίζει αυτό, ω της καταισχύνης, οικεία κακά, 200 και πλέον χρόνια μετά;» ρωτούσε τελευταία από τις σελίδες της «Εφ.Συν.» η Σταυρούλα Τσούπρου.

Τα «Ελληνικά Χρονικά», που επί δύο χρόνια εκδίδονταν δύο φορές την εβδομάδα, σταμάτησαν στις 20 Φεβρουαρίου 1826. Τη μέρα που βομβαρδίστηκε και καταστράφηκε ολοσχερώς το τυπογραφείο. Το οποίο είχε υποστεί ζημιές και από προηγούμενους βομβαρδισμούς και είχε αλλάξει συχνά στέγη για μη γίνεται στόχος.

Ο εφημεριδογράφος Μάγερ, έχοντας δώσει με τα γραπτά του πολλές φορές απάντηση στο ερώτημά του «Πρέπει να γράφει τις την αλήθειαν εις τας εφημερίδας;», εξακολούθησε να καλύπτει κάθε μέρα τα συμβάντα. Σ’ ένα τεφτέρι χωμένο στην τσέπη του. Ελπίζοντας, ίσως, πως κάποτε, κάποιοι θα το διάβαζαν.

Ομως ο Κιουταχής είχε έρθει σε ενίσχυση του Ιμπραήμ και οι τουρκοαιγυπτιακές οβίδες που βομβάρδιζαν προμαχώνες και σπίτια δεν μετριούνταν πλέον. Η ανθρωπιστική καταστροφή, απερίγραπτη. Πείνα («…τρεφόμεθα από τα πλέον ακάθαρτα ζώα»), δίψα, αρρώστιες. Η ζωή αβίωτη, το Μεσολόγγι δεν μπορούσε να είναι πια «το καλυβάκι που βαστά το μέγα πέλαγος» (Δ. Σολωμός). Οι ελεύθεροι πολιορκημένοι, αφού για πολλοστή φορά είχαν απορρίψει εχθρικές προτάσεις για συνθήκη παράδοσης, αποφάσισαν την Εξοδο. Πέρασαν και κοινώνησαν όλοι στην εκκλησία. Οι ανήμποροι θα ανατινάζονταν μαζί με τον γέροντα Καψάλη στην πυριτιδαποθήκη.

Ο Μάγερ έσκαψε λάκκο και έθαψε τα απομεινάρια του πιεστηρίου «για να μην μολυνθούν από βαρβαρικάς χείρας, αφού εχρησίμευσαν εις τοιούτον ιερόν έργον». Εγραψε και το τελευταίο του ρεπορτάζ σε μακροσκελή επιστολή στον Στάνχοπ. Η οποία τελείωνε ως ακολούθως:

«… Με όλας τας στερήσεις τούτας είναι αξιοθαύμαστον θέαμα να βλέπει κανείς το θάρρος και το υψηλόν φρόνημα της φρουράς μας. Εις ολίγας ημέρας όλοι αυτοί οι γενναίοι θα είναι σκιαί μόνον αγγέλων, μάρτυρες ενώπιον του θρόνου του Θεού, της αδιαφορίας του χριστιανικού κόσμου δι’ υπόθεσιν ήτις ήτο ιδική του. Εξ ονόματος όλων των ανδρείων μας σας αναγγέλλω την ενώπιον του Θεού μεθ’ όρκου ληφθείσαν απόφασιν να υπερασπίσωμεν σπιθαμήν προς σπιθαμήν το έδαφος του Μεσολογγίου και να συνταφιασθώμεν υπό τα ερείπια της πόλεως, παρά να ακούσωμεν πρότασιν τινά περί παραδόσεως. Ζώμεν τας τελευταίας μας στιγμάς. Η Ιστορία θέλει μας δικαιώσει και οι μεταγενέστεροι θα θρηνήσουν την συμφορά μας. Εμέ καθιστά υπερήφανον η σκέψις ότι το αίμα ενός Ελβετού, ενός απογόνου του Γουλιέλμου Τέλλου, μέλλει να συμμιχθεί με το αίμα των ηρώων της Ελλάδος».

Στην Εξοδο, σύμφωνα με τον Κασομούλη, ο Μάγερ πήγε με το χαμόγελο στα χείλη. Σφαγιάσθηκε μαζί με την Αλτάνη και τις δυο κόρες τους. Ηταν είκοσι οχτώ χρόνων.

Εναν αιώνα αργότερα, στην επέτειο για τα εκατό χρόνια από την Εξοδο, ο ποιητής Γεώργιος Δροσίνης, ερευνώντας τα ημερολόγια της πολιορκίας, θα έγραφε:

«Ευλογημένη ας είναι η Σαλώμη Μάγερ», η οποία εζήτησε την διάζευξίν της από τον Μάγερ, και τρισευλογημένος ο γερμανός πρύτανις του Πανεπιστημίου του Φρειβούργου, ο οποίος τον απέβαλεν. Αν δεν συνέβαιναναν τα δύο τοιαύτα, η Ελβετία θα είχεν έναν περισσότερον αγαθόν οικογενειάρχην και έναν περισσότερον ιατρόν… αλλά το Μεσολόγγιον θα εστερείτο τον Πολύβιον της πολιορκίας του και το αίμα ενός απογόνου του Γουλιέλμου Τέλλου –κατά την ιδικήν του έκφρασιν– δεν θα ανεμιγνύοτο με το αίμα των ηρώων της Ελλάδος».

Ενα κομμάτι από το πιεστήριο των «Ελληνικών Χρονικών» βρίσκεται στο Εθνολογικό Μουσείο Αθηνών. Κι ένα άλλο, στον Κήπο των Ηρώων, στο Μεσολόγγι.

Το 1926, η ΕΣΗΕΑ, στη θέση όπου βρισκόταν το τυπογραφείο, έστησε μαρμάρινη στήλη, τιμώντας τον «γραφίδι τε και όπλοις» δημοσιογράφο.

*Φιλόλογος, γεν. γραμματέας Μορφωτικού Ιδρύματος ΕΣΗΕΑ

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΝΗΣΙΔΕΣ
Οταν η Αστυνομία δούλευε με μέντιουμ...
Τα χρόνια των πιο άγριων και αιματηρών διώξεων κομμουνιστών και δημοκρατικών πολιτών, οι διωκτικές αρχές του κράτους της Δεξιάς εμπιστεύονταν την εξιχνίαση διαφόρων υποθέσεων σε… μέντιουμ!
Οταν η Αστυνομία δούλευε με μέντιουμ...
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Να ανατραπεί η διαστρέβλωση της αλήθειας για τη γενιά του Πολυτεχνείου»
Το ότι ο δημοσιογράφος και -τα τελευταία χρόνια- ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Στέλιος Κούλογλου ασχολείται τόσο συγγραφικά όσο και κινηματογραφικά με την καταγραφή μαρτυριών και ιστορικών περιστατικών είναι γνωστό...
«Να ανατραπεί η διαστρέβλωση της αλήθειας για τη γενιά του Πολυτεχνείου»
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Συμπαράσταση στον Ν. Μπογιόπουλο
Η αγωγή δεν στρέφεται μόνο κατά του δημοσιογράφου, στρέφεται εναντίον καθενός και καθεμιάς, αναφέρει το ΚΚΕ ● Η κυβέρνηση να πάρει θέση και μέτρα για τη δίωξη και την προσπάθεια φίμωσης της ελευθερίας του...
Συμπαράσταση στον Ν. Μπογιόπουλο
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Μορφές του ’21» στο Μουσείο Μπενάκη
Ο κορυφαίος εικαστικός δημιουργός Γιάννης Ψυχοπαίδης φιλοτέχνησε τις «Μορφές του ’21» με όρους και προϋποθέσεις που απηχούν το πνεύμα της εποχής μας.
«Μορφές του ’21» στο Μουσείο Μπενάκη
ΝΗΣΙΔΕΣ
Αγνωστο αρχαιοελληνικό έπος ήρθε στο φως
Στίχοι ενός χαμένου έπους (ίσως του 7ου αι. π.Χ.) ήρθαν πρόσφατα στο φως, στο πλαίσιο ενός διεθνούς ερευνητικού προγράμματος που ασχολείται με τα Παλίμψηστα της Μονής Σινά.
Αγνωστο αρχαιοελληνικό έπος ήρθε στο φως

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας