• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    26°C 23.6°C / 27.2°C
    2 BF
    49%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 22.0°C / 25.3°C
    1 BF
    74%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 22.0°C / 28.2°C
    0 BF
    44%
  • Ιωάννινα
    Ασθενής ομίχλη
    15°C 14.9°C / 14.9°C
    1 BF
    100%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.9°C / 20.9°C
    0 BF
    88%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    23°C 19.9°C / 22.6°C
    1 BF
    73%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    18°C 15.9°C / 19.0°C
    0 BF
    63%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    24°C 24.1°C / 24.1°C
    2 BF
    56%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    26°C 24.9°C / 26.9°C
    4 BF
    60%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 23.5°C / 24.9°C
    3 BF
    78%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 24.4°C / 26.4°C
    4 BF
    50%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.9°C / 22.9°C
    3 BF
    72%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    24°C 23.9°C / 23.9°C
    1 BF
    83%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    22°C 21.9°C / 22.3°C
    0 BF
    78%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    24°C 21.5°C / 25.1°C
    1 BF
    64%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.8°C / 27.1°C
    2 BF
    62%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 22.7°C / 26.0°C
    2 BF
    56%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 22.3°C / 24.9°C
    2 BF
    60%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    23°C 22.5°C / 25.1°C
    2 BF
    76%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 16.3°C / 16.3°C
    0 BF
    94%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο Φερό και η Οκτωβριανή Επανάσταση

  • A-
  • A+
Η (σοσιαλιστική) επανάσταση είναι μια συμπυκνωμένη στιγμή της Ιστορίας που έχει προϋποθέσεις πραγματοποίησης, η μορφή της αλλάζει κατά περίπτωση και επιφέρει ριζική αλλαγή των κοινωνικών δομών.

Στο φύλλο της 29-30 Μαΐου της «Εφ.Συν.» δημοσιεύτηκε ένα απόσπασμα συνέντευξης του Γάλλου ιστορικού Μαρκ Φερό για τη Ρωσική Επανάσταση εξ αφορμής του θανάτου του. Ο Φερό κινείται στην πεπατημένη της κυρίαρχης σκέψης: το ρωσικό 1917 ήταν ένα πραξικόπημα των μπολσεβίκων. Ας δούμε ορισμένες ενστάσεις στις σκέψεις του Γάλλου ιστορικού.

Οκτώβρης του ’17: Ηταν πραξικόπημα;

Ο Φερό ισχυρίζεται πως η Οκτωβριανή Επανάσταση δεν ήταν μια αληθινή επανάσταση και ότι η εξουσία πέρασε «στο πιο ακραίο κόμμα», δηλαδή στους Μπολσεβίκους (αλήθεια, πώς προσδιορίζεται ο ακραίος χαρακτήρας ενός κόμματος και πώς ο πιο ακραίος;).

Ο Φερό δεν πρωτοτυπεί. Τη θεωρία του πραξικοπήματος την έχουν διατυπώσει πολλοί εκπρόσωποι της αστικής σκέψης. Τυπική περίπτωση είναι ο Ερνστ Νόλτε. Στα καθ’ ημάς ο Πάσχος Μανδραβέλης γράφει με υπερβάλλοντα ζήλο πως η Οκτωβριανή Επανάσταση αποτελεί το μεγαλύτερο fakenews του 20ού αιώνα.

Πώς νοηματοδοτείται, όμως, η έννοια της επανάστασης; Αν την ορίσουμε ως μια κίνηση μαζών, στην οποία συμμετέχει τουλάχιστον το 50%+1 του λαού, τότε ποτέ και πουθενά δεν θα βρούμε επανάσταση σε όλη την ιστορία της ανθρωπότητας. Η (σοσιαλιστική) επανάσταση είναι μια συμπυκνωμένη στιγμή της Ιστορίας που έχει προϋποθέσεις πραγματοποίησης, η μορφή της αλλάζει κατά περίπτωση και επιφέρει ριζική αλλαγή των κοινωνικών δομών. Στη διαδικασία αυτή, η συμμετοχή των μαζών είναι απαραίτητη και τότε εμφανίζονται νέοι κοινωνικοί θεσμοί που είναι τα φύτρα της μελλοντικής κοινωνίας.

Ειδικότερα, όμως, για τη Ρωσική Επανάσταση έχουμε τα εξής δεδομένα: δημιουργία σοβιέτ, δηλαδή πρωτόγνωρων θεσμών όπου οι άνθρωποι αποφασίζουν να χαράξουν οι ίδιοι το μέλλον τους, τεράστιες απεργίες και κινητοποιήσεις, γενική δυσαρέσκεια για τον πόλεμο, πύκνωση των γραμμών των σοσιαλιστικών κομμάτων.

Εχουμε, δηλαδή, μία άνευ προηγουμένου κοινωνική κινητικότητα, που με αντιφάσεις και παλινδρομήσεις τελικά κατατείνει στη ριζική αλλαγή της πολιτικής και κοινωνικής κατάστασης που επικρατούσε μέχρι τότε. Μαζί με όλα τα παραπάνω, ας μην ξεχάσουμε πως λίγο πριν από τη νικηφόρα έκβαση της επανάστασης, οι Μπολσεβίκοι συγκρατούσαν τις επαναστατημένες μάζες να μην εφορμήσουν για την κατάληψη της εξουσίας προκειμένου η εφόρμηση να γίνει τη βέλτιστη στιγμή και πως ήταν η πολιτική δύναμη που κέρδισε εν τέλει την πλειοψηφία στα Σοβιέτ.

Ο «άγγελος» Κερένσκι

Ο Φερό, ο Νόλτε, ο Μανδραβέλης κ.ά. φέρνουν σε αντιπαράθεση τη Φεβρουριανή επανάσταση του ’17 με την Οκτωβριανή. Ο Φερό παρουσιάζει τον Κερένσκι ως έναν αγνό ιδεολόγο που επιθυμούσε μέσω της επανάστασης να φέρει τη χαρά και την ευτυχία. Αυτό που δεν λέει ο Φερό είναι πως α) η Προσωρινή κυβέρνηση στην οποία συμμετείχε ο Κερένσκι (αρχικά ως υπουργός Δικαιοσύνης) ήταν μια κυβέρνηση της αστικής τάξης (πρωθυπουργός και υπουργός Εσωτερικών ήταν ο πρίγκιπας Λβοφ, το υπουργείο των Οικονομικών και το υπουργείο Εμπορίου και Βιομηχανίας τα ανέλαβαν οι μεγαλοβιομήχανοι Τερεντσέκο και Κονοβάλοφ, αντίστοιχα), και β) πως ο Κερένσκι συμμετείχε παρά το γεγονός ότι είχε ρητή εντολή από το Σοβιέτ Πετρούπολης να μη λάβει μέρος στην κυβέρνηση.

Επίσης, δεν μας λέει πως, ενώ το Σοβιέτ Πετρούπολης απαιτούσε τη σύλληψη και εκτέλεση του τσάρου, ο Κερένσκι δήλωνε δημόσια πως θα εξασφαλίσει ο τσάρος να φτάσει σώος και αβλαβής στην Αγγλία. Επιπλέον, παρά το μαζικό αίτημα για παύση του πολέμου, η Προσωρινή Κυβέρνηση έδινε εγγυήσεις στους συμμάχους για συνέχισή του, δεν φρόντισε να αντικαταστήσει τους τσαρικούς νόμους, δεν ικανοποίησε το πανεργατικό αίτημα για καθιέρωση του οκταώρου, δεν έδωσε ριζικές λύσεις στα αγροτικά αιτήματα.

Οταν στις 21 Απριλίου η πολιτική κρίση οξύνθηκε, σχηματίστηκε νέα Προσωρινή Κυβέρνηση και ο Κερένσκι χρίστηκε υπουργός των Στρατιωτικών και Ναυτικών. Επρόκειτο για έναν τακτικό ελιγμό, προκειμένου να κατευναστεί η λαϊκή οργή και καμία επί της ουσίας αλλαγή δεν επήλθε στη ζωή των λαϊκών μαζών. Σε ένα δεύτερο κύμα όξυνσης της κρίσης, ο Κερένσκι ανέλαβε πρωθυπουργός και ο τσάρος έγραψε: «Ο άνθρωπος αυτός προσφέρει θετικό έργο στη θέση του τη στιγμή αυτή· όσο περισσότερο εξουσία έχει τόσο το καλύτερο». Επί πρωθυπουργίας Κερένσκι επανήλθε η ποινή θανάτου στο μέτωπο, καθιερώθηκαν τα στρατοδικεία και η προληπτική στρατιωτική λογοκρισία, κλείστηκαν μπολσεβίκικες εφημερίδες. Εν τέλει, αποδεικνύεται πως ο Κερένσκι ήταν πράγματι ένας ιδεολόγος, αλλά όχι με τον τρόπο που αντιλαμβάνεται ο Φερό.

Μπολσεβίκοι: αθεράπευτοι σεχταριστές;

Ο Φερό παρουσιάζει τους Μπολσεβίκους ως ένα κόμμα που διεκδικούσε την απόλυτη αλήθεια και απέκλειε οποιαδήποτε συμμαχία. Είναι έτσι τα πράγματα; Πρώτα από όλα πρέπει να διευκρινίσουμε πως την περίοδο της δυαδικής εξουσίας (συνύπαρξη Σοβιέτ και Προσωρινής Κυβέρνησης) ο Λένιν προάγει το σύνθημα «όλη η εξουσία στα Σοβιέτ». Το σύνθημα αυτό προπαγανδίζεται παρ’ όλο που οι συσχετισμοί εντός των Σοβιέτ δεν ήταν υπέρ των Μπολσεβίκων, αλλά υπέρ των Μενσεβίκων και των Εσέρων.

Κατά δεύτερο, αφότου η επανάσταση είχε κερδίσει, ο Λένιν πρότεινε κυβέρνηση συνασπισμού στους Εσέρους και τους Μενσεβίκους, κόμματα που εξέφραζαν μικροαστικά στρώματα. Ο συνασπισμός αυτός δεν επετεύχθη με ευθύνη των ηγετικών κλιμακίων των εν λόγω κομμάτων.

*Εκπαιδευτικός και συγγραφέας

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΝΗΣΙΔΕΣ
Για την «αυτοδιάθεση των εθνών»…
Ο τρόπος κατανόησης της Οκτωβριανής Επανάστασης συνιστά τη sine qua non προϋπόθεση για την προσέγγιση του προβλήματος της αυτοδιάθεσης των λαών.
Για την «αυτοδιάθεση των εθνών»…
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ελληνες και φιλέλληνες της Ινδίας και Ελληνική Επανάσταση
Ο φιλελληνισμός στην Ινδία εκφράστηκε μέσω της δράσης των Ελλήνων μεταναστών στη χώρα, αλλά και μέσω της Φιλελληνικής Επιτροπής της Καλκούτας.
Ελληνες και φιλέλληνες της Ινδίας και Ελληνική Επανάσταση
ΝΗΣΙΔΕΣ
Τι μας χρωστά ακόμη το 1821;
Η Επανάσταση του 1821 δεν είχε κοινωνικό χαρακτήρα. Πρόβαλε το παρελθόν που σαγήνευσε τους ευρωπαϊκούς λαούς (όχι βέβαια και τις ηγεσίες τους που απέβλεπαν στη διανομή της οθωμανικής λείας) και έμεινε...
Τι μας χρωστά ακόμη το 1821;
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Τα Μουσουρικά»
Γαλλία και Αγγλία προσπαθούσαν να κερδίσουν «πόντους» στον μεταξύ τους ανταγωνισμό, αξιοποιώντας τις επιρροές τους σε Ελλάδα και Τουρκία, αντίστοιχα, και προκαλώντας σοβαρές κρίσεις μεταξύ των δύο χωρών.
«Τα Μουσουρικά»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Aποτύπωμα της ιστορικής μας μνήμης
Η ενδυμασία είναι το αποτύπωμα της ιστορικής μας μνήμης και η ιστορία της είναι λιγότερο ανεκδοτολογική απ’ ό,τι φαίνεται θίγοντας όλα τα προβλήματα.
Aποτύπωμα της ιστορικής μας μνήμης

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας