• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    24°C 22.6°C / 25.2°C
    0 BF
    55%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    22°C 18.5°C / 24.4°C
    2 BF
    64%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    24°C 24.2°C / 24.2°C
    2 BF
    62%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    15°C 14.9°C / 17.5°C
    1 BF
    94%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    20°C 20.5°C / 20.5°C
    4 BF
    65%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    21°C 19.0°C / 23.2°C
    1 BF
    61%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    17°C 17.5°C / 17.5°C
    1 BF
    58%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    23°C 19.6°C / 24.6°C
    2 BF
    59%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.6°C / 23.6°C
    5 BF
    66%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.9°C / 22.9°C
    4 BF
    70%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.5°C / 24.6°C
    7 BF
    71%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.9°C / 22.9°C
    4 BF
    62%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    23°C 23.4°C / 23.4°C
    2 BF
    72%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    21°C 21.3°C / 21.3°C
    1 BF
    56%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.5°C / 21.8°C
    1 BF
    58%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    25°C 25.1°C / 25.1°C
    3 BF
    72%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    24°C 22.9°C / 25.4°C
    2 BF
    55%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    20°C 20.4°C / 20.4°C
    2 BF
    53%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    21°C 21.0°C / 21.0°C
    1 BF
    56%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    16°C 16.3°C / 16.3°C
    1 BF
    57%
Στοχαστής και δάσκαλος
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Στοχαστής και δάσκαλος

  • A-
  • A+
Το εύρος των γνώσεών του και το άγρυπνο κριτικό και ειρωνικό του πνεύμα προστάτευαν την αριστερή του ταυτότητα και συνείδηση από τον πειρασμό του δογματισμού κάθε είδους.
Ακολουθήστε μας στο Google news

Συμπληρώθηκαν δύο χρόνια από τον θάνατο ενός σημαντικού στοχαστή και πανεπιστημιακού δασκάλου, του Γεράσιμου Βώκου (1948-2019). Από το 1978 έως τη συνταξιοδότησή του, ο Γεράσιμος Βώκος δίδασκε Ιστορία της Φιλοσοφίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.

Χαρισματικός δάσκαλος, γέμιζε με τις παραδόσεις του τα αμφιθέατρα και κατόρθωνε πάντα με το σπινθηροβόλο πνεύμα του, τον αιχμηρό και κριτικό λόγο του, το χιούμορ του, να διατηρεί αμείωτο το ενδιαφέρον των ακροατών (και συνομιλητών) φοιτητών του.

Η διδασκαλία δεν ήταν γι’ αυτόν ένας από καθέδρας μονόλογος, αλλά επικοινωνία, ανταλλαγή και ζωηρός πνευματικός διάλογος, μαθητεία στην κριτική και αυτόνομη σκέψη και όχι κατάχρηση της αρχής της αυθεντίας και διανοητική χειραγώγηση. Παράλληλα, ο Βώκος ερεύνησε μείζονα φιλοσοφικά ζητήματα και συνέβαλε όσο λίγοι στο να γίνει γνωστή σε ένα ευρύτερο κοινό η σκέψη μεγάλων μορφών της ευρωπαϊκής πνευματικής παράδοσης.

Εντυπωσιάζει η πολυμάθειά του, η άνεση με την οποία διένυε μεγάλες διανοητικές αποστάσεις, εκκινώντας από τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη, σταθμεύοντας στους Καρτέσιο, Σπινόζα, Χομπς, Μοντεσκιέ, Χιουμ, Ρουσό κ.ά., για να περάσει έπειτα στους Χέγκελ, Μαρξ, Νίτσε και να φτάσει έως τον Αλτουσέρ και τον Φουκό. Οσο ζούσε, δεν ενδιαφερόταν ιδιαίτερα να εκδώσει τα κείμενα που έγραφε και τις πολυάριθμες μελέτες που ετοίμαζε.

Το δημοσιευμένο έργο του είναι πράγματι ένα μικρό μόνο μέρος της συνολικής συγγραφικής του παραγωγής. Δημοσίευσε ένα βιβλίο για την εκπαιδευτική πολιτική του Βικτόρ Κουζέν (Λωτός, 1987), ένα άλλο για τον Πασκάλ (Νήσος, 1997), μια επιλογή των επιφυλλίδων του (Αγρα, 2011). Προλόγισε με ένα κείμενο θαυμαστής νοηματικής πυκνότητας την «Πολιτική Πραγματεία» του Σπινόζα και ασχολήθηκε συστηματικά με την επιμέλεια της έκδοσης πολλών σημαντικών φιλοσοφικών κειμένων.

Το εύρος των γνώσεών του και το άγρυπνο κριτικό και ειρωνικό του πνεύμα προστάτευαν την αριστερή του ταυτότητα και συνείδηση από τον πειρασμό του δογματισμού κάθε είδους. Οσο ζούσε, η φωνή του ήταν διαρκώς παρούσα στον δημόσιο διάλογο. Και το κενό που αφήνει η απουσία του καθιστά φτωχότερη την κίνηση των ιδεών και τη σύγχρονη φιλοσοφική και πολιτική συζήτηση. Την αξία της συμβολής του υπογραμμίζει και η δήλωση τριών γνωστών Γάλλων φιλοσόφων, που δημοσιεύουμε στη συνέχεια.

Τέλος, δύο άνθρωποι που τον γνώρισαν, η δημοσιογράφος Ελίζα Παπαδάκη και ο Στέφανος Πεσμαζόγλου, ομότιμος καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Διεθνών Σπουδών του Παντείου Πανεπιστημίου, καταθέτουν την προσωπική τους μαρτυρία για τη σχέση τους μαζί του.Θ.Γ.

Ελίζα Παπαδάκη

Με τον Γεράσιμο γνωριστήκαμε τη δεκαετία του ’60, στα γυμνασιακά μας χρόνια. Μου έδωσε μιαν ισχυρή ώθηση προς την Αριστερά, όμως η αυστηρότητά του ήταν ασφυκτική για μένα τότε. Ξαναβρεθήκαμε στη Μεταπολίτευση, πιο ώριμοι πια και οι δύο, είχαμε γόνιμες συζητήσεις και ανταλλαγές για βιβλία, ταινίες, θέατρο, ιδέες, λιγότερο για την τρέχουσα πολιτική. Παρέμενε αυστηρός και απόλυτος στις –ολοένα πιο επεξεργασμένες– θέσεις του, αλλά παράλληλα ανέπτυσσε και ένα θαυμάσιο χιούμορ.

Αγαπούσαμε την κλασική μουσική, εκείνος με συμβούλεψε τι ηχητικό συγκρότημα να προμηθευτώ από ένα φίλο του, το έχω ακόμα. Συναντιόμασταν στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη, υπέροχη πόλη που γνώρισα μαζί του. Την άνοιξη του τραγικού εντέλει 1980, μου έφερε τον Αλτουσέρ και την Ελέν να τους φιλοξενήσω σπίτι μου, του χρωστάω αυτή τη συναρπαστική γνωριμία. Τις τελευταίες δεκαετίες βλεπόμασταν μόνο πολύ σποραδικά και τυχαία, τον είχα όμως –και τον έχω– πάντα στην καρδιά μου.

Στέφανος Πεσμαζόγλου

Ημουν τυχερός που συνέπεσα στο Ναυτικό ένα εξάμηνο με τον Γεράσιμο Βώκο. Περάσαμε μαζί και στον ίδιο θάλαμο ένα αξέχαστα γόνιμο εξάμηνο. Είχαμε ως βασικό έργο τη μετάφραση εγχειριδίων για τη δομή και διάρθρωση πολεμικών πλοίων. Το πιο εντυπωσιακό ήταν όμως ότι παραδώσαμε σεμινάρια στους ξένους μαθητευόμενους: τον καιρό εκείνο (1975) ήταν κυρίως από την Αφρική και ιδιαίτερα από την Αιθιοπία. Αλτουσέρ δίδασκε ο Γεράσιμος Βώκος και Αρχές της Κοινωνικής και Πολιτικής Θεωρίας (βλέπε μαρξισμού) εγώ. Το διασκεδάζαμε και σχολιάζαμε τις εμπειρίες μας. Φυσικά δεν βάστηξε για πολύ, μια που λίγες εβδομάδες μετά διεκόπη ασχολίαστα το αστείο…

Το κυριότερο με τον Γεράσιμο ήταν καθημερινά το ανεξάντλητο χιούμορ, ο σαρκασμός και αυτοσαρκασμός με σταθερές κριτικά διατυπωμένες αιχμές στα τεκταινόμενα και τα λεγόμενα. Τον ξαναείδα δεκαετίες αργότερα σε ένα εκλεκτορικό, όταν ήταν πρόεδρος στο Πολιτικό του ΑΠΘ. Ναι, ήταν πολύ ιδιαίτερος, άρα αναντικατάστατος.

Ετιέν Μπαλιμπάρ, Πιερ Μασερέ, Πιερ-Φρανσουά Μορό

Το 2019, όταν έμαθαν ότι πέθανε ο Γεράσιμος Βώκος, οι Γάλλοι φιλόσοφοι Ετιέν Μπαλιμπάρ, Πιερ Μασερέ και Πιερ-Φρανσουά Μορό δημοσίευσαν στον γαλλικό Τύπο την ακόλουθη δήλωση: «Μαθαίνουμε τον θάνατο του Γεράσιμου Βώκου, ο οποίος υπήρξε ένας ακούραστος δημιουργός δεσμών ανάμεσα στους Ελληνες και στους Γάλλους φιλοσόφους, συχνά γύρω από τον Σπινόζα.

Γεννημένος στην Αθήνα το 1948, είχε σπουδάσει Γλωσσολογία στη Γενεύη και Φιλοσοφία στη Γαλλία, στο Παρίσι και στην Γκρενόμπλ, όπου είχε συντάξει την πτυχιακή του εργασία και διδακτορικό, υπό την εποπτεία του αείμνηστου καθηγητή Φιλοσοφίας Henri Jolly. Επίκουρος και έπειτα τακτικός καθηγητής στην έδρα της Ιστορίας της Φιλοσοφίας του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, δίδασκε επίσης και στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης της Νομικής Σχολής του ίδιου Πανεπιστημίου.

Οι εργασίες του αναφέρονται όχι μόνο στον Σπινόζα αλλά και στην αρχαιοελληνική φιλοσοφία, στον Πασκάλ και στον Βικτόρ Κουζέν. Η μελέτη του “Ο Πασκάλ, το μεταμοντέρνο και η τυραννία” είναι διαθέσιμη στην ιστοσελίδα του περιοδικού Multitudes. Οντας ο ίδιος ‒με τρόπο πολύ κριτικό‒ κομμουνιστής, είχε αναπτύξει στα τέλη της δεκαετίας του 1970 μια στενή φιλική σχέση με τον Λουί Αλτουσέρ και τη σύζυγό του Ελέν, τους οποίους είχε φιλοξενήσει στη Θεσσαλονίκη.

Αυτή η σχέση προεκτάθηκε, μετά τον θάνατο του Αλτουσέρ, με τη μορφή της συνεργασίας και της φιλίας με πολλούς συνεργάτες και μαθητές του Γάλλου φιλοσόφου. Τα ίχνη αυτής της συνεργασίας διακρίνονται καθαρά στον προσανατολισμό που υιοθέτησαν πολλοί από τους κοινούς μαθητές τους, οι οποίοι παίζουν σήμερα σημαντικό ρόλο στις πνευματικές ανταλλαγές ανάμεσα στις δύο χώρες».

ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο 19χρονος συγγραφέας
Σε πολλούς ακούγεται περίεργο, ακόμη και άτοπο για έναν νέο, μόλις δεκαεννιά ετών, να γράφει βιβλία. Στον ανθρώπινο νου επικρατεί η αντίληψη πως για να γράψει κανείς πρέπει να έχει ζήσει. Ενα βιβλίο είναι η...
Ο 19χρονος συγγραφέας
ΝΗΣΙΔΕΣ
Με jazz διάθεση και rock άποψη
Μια εξαιρετική στιχουργική συλλογή με τον χαρακτηριστικό τίτλο «ένας αγάπησε μία» υπογράφει ο Παντελής Αμπαζής.
Με jazz διάθεση και rock άποψη
ΝΗΣΙΔΕΣ
Θηράματα και τυχοδιώκτες και μια επίσκεψη από άλλον κόσμο
Οι Ρώσοι αδελφοί Στρουγκάτσκι είναι οι μοναδικοί συγγραφείς από τις πρώην σοσιαλιστικές που είδαν τα βιβλία τους να μεταφράζονται στις δυτικές χώρες.
Θηράματα και τυχοδιώκτες και μια επίσκεψη από άλλον κόσμο
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Ή θα αγαπάμε ή θα φθαρούμε»
Στο νέο βιβλίο της Σεμίνας Διγενή με τίτλο «Οι Απείθαρχοι» περιγράφεται ένα δίκτυο ανθρώπων αταίριαστων στο άκουσμά τους, αλλά με σοβαρούς και χιουμοριστικούς διαλόγους μεταξύ τους.
«Ή θα αγαπάμε ή θα φθαρούμε»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Το Κάστρο ήταν εκείνη
Το Κάστρο λειτουργεί εμβληματικά, σημειολογικά, ταυτίζεται με τη ζωή των ηρώων της αφήγησης, γίνεται σύμβολο αντοχής, καρτερίας, σφραγίζει τον αγώνα και τη θέληση για ζωή.
Το Κάστρο ήταν εκείνη

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας