• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 7.3°C / 11.8°C
    1 BF
    58%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    5°C 2.7°C / 7.0°C
    3 BF
    49%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    10°C 10.0°C / 12.3°C
    4 BF
    60%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    1°C 0.9°C / 0.9°C
    1 BF
    86%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    6°C 4.6°C / 5.9°C
    2 BF
    75%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    4°C 2.0°C / 6.8°C
    2 BF
    70%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    -1°C -1.6°C / 1.8°C
    2 BF
    69%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    8°C 6.6°C / 10.1°C
    2 BF
    79%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 12.7°C / 14.8°C
    4 BF
    68%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    11°C 7.9°C / 10.9°C
    3 BF
    71%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 10.5°C / 15.2°C
    5 BF
    54%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 10.7°C / 10.7°C
    5 BF
    61%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    12°C 12.1°C / 12.1°C
    6 BF
    54%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    6°C 4.5°C / 5.9°C
    4 BF
    52%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    6°C 4.5°C / 6.7°C
    2 BF
    100%
  • Ρόδος
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 11.8°C / 16.6°C
    3 BF
    62%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    9°C 7.5°C / 12.0°C
    1 BF
    62%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    6°C 3.8°C / 6.0°C
    2 BF
    54%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    5°C 2.7°C / 7.5°C
    1 BF
    68%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    -1°C -1.2°C / -1.2°C
    2 BF
    87%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Eνας άγνωστος ήρωας

  • A-
  • A+
Ο Λούης Τίκας έπαιξε πρωταγωνιστικό ρόλο στη μεγάλη απεργία των ανθρακωρύχων το 1913-1914 στο Κολοράντο και ιδιαίτερα στον καταυλισμό του Λάντλοου, όπου έπεσε νεκρός χτυπημένος από τρεις σφαίρες των μπράβων.

Μια μέρα, ο πατέρας μιας συμμαθήτριας της κόρης μου, ερχόμενος στο σπίτι για να παραλάβει τη δική του από το πάρτι γενεθλίων, μου ενεχείρισε ένα δικό του, μικρό βιβλιαράκι που αναφερόταν στον άγνωστό μου μέχρι τότε Κρητικό, πρωτοπόρο του εργατικού κινήματος των ΗΠΑ, Λούη Τίκα. Ο συγγραφέας, Γιώργος Σταυρουλάκης το όνομα. Εντάξει. Αλλά ο Λούης Τίκας ποιος ήταν;

Το ίδιο βράδυ το ρούφηξα και ντράπηκα που δεν ήξερα τίποτε για τον Ηλία Σπαντιδάκη που γεννήθηκε στο χωριό Λούτρα του Ρεθύμνου το 1886, είκοσι μόλις χρόνια μετά το Ολοκαύτωμα του Αρκαδίου, και μετανάστευσε στην Αμερική τον Μάρτη του 1906 (πολιτογραφήθηκε Αμερικανός πολίτης το 1910 με το όνομα Louis Tikas) και που με αυτό το όνομα έμελλε να παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο στη μεγάλη απεργία των ανθρακωρύχων το 1913-1914 στο Κολοράντο και ιδιαίτερα στον καταυλισμό του Λάντλοου, όπου και τη Δευτέρα του ορθόδοξου Πάσχα, στις 20 Απριλίου του 1914, έπεσε νεκρός χτυπημένος από τρεις σφαίρες των μπράβων του ιδιοκτήτη των ανθρακωρυχείων και έκτοτε πέρασε ως θρύλος στην ιστορία των συνδικάτων των ΗΠΑ.

Κάλεσα τον Γ. Σταυρουλάκη στην εκπομπή μου στην ΕΤ3 «Αξιον Εστί» κι εκεί ένας ηχολήπτης, μετά τη συνέντευξη με τον συγγραφέα, έρχεται και μου λέει: «Το σπίτι μου στα Λούτρα Ρεθύμνου είναι στην οδό Λούη Τίκα. Πάντα απορούσα τι σήμαινε το όνομα αυτό. Κανείς ποτέ δεν μας είπε τίποτε. Ούτε στο σχολείο, ούτε...».

Μα και ο ίδιος ο Γιώργος Σταυρουλάκης εξομολογείται: «Από παλιά μου είχε κάνει εντύπωση ότι πολλοί Αμερικανοί τουρίστες που έφταναν στο Ρέθυμνο αναζητούσαν το σπίτι όπου γεννήθηκε ο Τίκας, αφού –αν και παντελώς άγνωστος στην Ελλάδα– κατέχει τιμητική θέση στο πάνθεον της αμερικανικής εργατικής ιστορίας. Μέχρι τότε, γνώριζα μόνον ότι επρόκειτο για τον αδελφό του παππού μου, ο οποίος είχε φύγει νεαρός για να αναζητήσει την τύχη του στον Νέο Κόσμο».

Ετσι ο Σταυρουλάκης αποφάσισε να αναζητήσει τα χνάρια του προγόνου του. Ηθελε να μάθει ποιος ήταν αυτός ο ξεχασμένος «παππούς» της οικογένειας, τι δράση ανέπτυξε και γιατί οι Αμερικανοί τον θεωρούν ιστορική φυσιογνωμία των εργατικών αγώνων;

Και έμαθε: «Η κατάσταση στην οποία ζούσαν όσοι κατέβαιναν στις στοές ήταν τραγική. Οι συνθήκες εργασίας των ανθρακωρύχων ήταν άθλιες. Η εκμετάλλευση των εταιρειών σε βάρος των εργαζομένων ήταν αβάσταχτη. Ουσιαστικά, οι εταιρείες είχαν οργανώσει τη ζωή των ανθρακωρύχων κατά τρόπο φεουδαρχικό. Σπίτια, καταστήματα, ταβέρνες, εκκλησίες, νερό, φως, τα πάντα ανήκαν στην εταιρεία (της οικογένειας Ροκφέλερ), που τα κοστολογούσε κατά 25% ακριβότερα σε σύγκριση με την ελεύθερη αγορά. Δεν είχαν άλλη επιλογή. Η εταιρεία τούς υποχρέωνε να επιστρέφουν σε αυτήν τον πενιχρό μισθό τους ως αντάλλαγμα για τις διευκολύνσεις που τους παρείχε... Για τροφή και ύπνο κάθε εργαζόμενος πλήρωνε 30 δολάρια, όταν το ημερομίσθιο για δώδεκα ώρες εργασίας ήταν 2 δολάρια.

Ο Τίκας αποφάσισε να οργανώσει, όσο γίνεται καλύτερα, το συνδικαλιστικό τους κίνημα με τη συμπαράσταση των 800 (σε σύνολο 11.000) Ελλήνων εργατών του Κολοράντο». Περιόδευε με δικά του έξοδα στις ανθρακοφόρες περιοχές της βόρειας και της νότιας περιφέρειας του Κολοράντο, στενά συνδεδεμένος με την Ενωση Ανθρακωρύχων Αμερικής, γνωστός σε όλους ως «Λούης ο Ελληνας» ή ο «Λίο ο Κρητικός».

«Ο Λούης Τίκας», λέει ο Γ. Σταυρουλάκης, «κατάφερε σε μια δύσκολη εποχή να ενώσει ανθρακωρύχους από 26 εθνικότητες που δεν γνώριζαν ούτε την αγγλική γλώσσα».

Ωσπου, στις 20 Απριλίου, έγινε το μακελειό. Η απεργία κρατούσε ήδη, αδιάσπαστη, έξι ολόκληρους μήνες. Ο Ροκφέλερ αποφάσισε να επέμβει με ιδιωτικούς πιστολάδες μεταμφιεσμένους σε εθνοφύλακες. «Οχι στον αέρα. Ρίχνετε στο ψαχνό», ήταν η εντολή του. Ο Τίκας έτρεχε δεξιά-αριστερά, προσπαθούσε να βοηθήσει τα γυναικόπαιδα να καλυφθούν μέσα σε έναν καταιγισμό από σφαίρες... Ηθελε να ξανασυναντήσει τον αρχηγό της φρουράς για να σταματήσει η σφαγή. Αντί αυτού, συνάντησε τον έφιππο υπαρχηγό του που με τον υποκόπανο του όπλου του τού λιάνισε το κεφάλι και όπως ήταν αιμόφυρτος, πεσμένος κάτω, οι «μπράβοι» μεταμφιεσμένοι σε εθνοφρουρούς τού φύτεψαν και τρεις χαριστικές βολές πισώπλατα. Κατόπιν, τα μίσθαρνα όργανα του Ροκφέλερ και Υιοί πυρπόλησαν τις σκηνές και πολλά γυναικόπαιδα κάηκαν. Πενήντα νεκροί από το μακελειό. Ανάμεσά τους 17 Ελληνες.

Ο Τίκας είναι ένας ζωντανός μύθος στην Αμερική. Περίπου 30 βιβλία γράφτηκαν γι’ αυτόν. Δύο ορατόρια. Κάθε 30 Απριλίου φρέσκα λουλούδια εναποτίθενται στον ανδριάντα του, στο Λάντλοου. Κι όμως, η ΓΣΕΕ ακόμη να τον τιμήσει... Ευτυχώς, εκείνο το καλοκαίρι (2009), τον τίμησε η Παγκρητική Ενωση Αμερικής, με 800 ομογενείς που αποβιβάστηκαν στο Ρέθυμνο με το κρουαζιερόπλοιο Aegean Pearl για να παραστούν στα αποκαλυπτήρια του ανδριάντα του στο λιμάνι του Ρεθύμνου που στήθηκε με δική τους πρωτοβουλία. Μπράβο στους ομογενείς! Με τους ελληνογενείς τι γίνεται;

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΝΗΣΙΔΕΣ
H πρώτη απεργία γυναικών
Οι δραματικές απώλειες των λαϊκών εισοδημάτων προκάλεσαν «έκρηξη» εργατικών κινητοποιήσεων και τις πρώτες απεργίες γυναικών στην Ελλάδα.
H πρώτη απεργία γυναικών
ΝΗΣΙΔΕΣ
Συναρπαστικά μαθήματα μαύρης μουσικής ιστορίας
Εγκαίνια για το Εθνικό Μουσείο Αφροαμερικάνικης Μουσικής που αποτελεί το πρώτο μουσείο αφιερωμένο στη μουσική ιστορία της μαύρης κοινότητας που άνοιξε στο Νάσβιλ του Τενεσί.
Συναρπαστικά μαθήματα μαύρης μουσικής ιστορίας
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η πρώτη αμερικανική επέμβαση στην Ελλάδα με φρεγάτες στον Πειραιά
Ηταν τις πρώτες μέρες του Ιουλίου του 1852 όταν δύο πάνοπλες, επιβλητικές και σύγχρονες για την εποχή, αμερικανικές φρεγάτες κατέπλευσαν στον Πειραιά.
Η πρώτη αμερικανική επέμβαση στην Ελλάδα με φρεγάτες στον Πειραιά
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η Αποστασία βοήθησε την άνοδο της χούντας
Ιουλιανά 1965: το παρακράτος που έγινε κράτος ● Οποιος ξεχνάει την ιστορία του είναι καταδικασμένος να την ξαναζήσει Η δεκαετία του 1960 είναι σταθμός και ορόσημο στη Νεότερη Ιστορία μας.
Η Αποστασία βοήθησε την άνοδο της χούντας
ΝΗΣΙΔΕΣ
Οταν η Χολλυγούνδη αγαπούσε τα Χανιά
Ενας άγνωστος στους πολλούς ερευνητής με διακόσιες εβδομήντα σελίδες μεγάλου σχήματος δίνει τη χαρά και το μάθημα: η ακούραστη δουλειά, το μεράκι, η αγάπη, «Από τα Χανιά στη Χολλυγούνδη» του Λευτέρη Λαμπράκη.
Οταν η Χολλυγούνδη αγαπούσε τα Χανιά
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η ελευθερία του ανθρώπου ως ζητούμενο στο έργο του
Σαν σήμερα, πριν από 62 χρόνια, πέθανε ο Νίκος Καζαντζάκης. Το ημερολόγιο έγραφε 26 Οκτωβρίου 1957 όταν σώπασε η φωνή ενός πνευματικού ανθρώπου με παγκόσμια εμβέλεια.
Η ελευθερία του ανθρώπου ως ζητούμενο στο έργο του

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας