• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 21.7°C / 25.0°C
    1 BF
    73%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 20.6°C / 23.3°C
    1 BF
    83%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    20°C 16.7°C / 21.7°C
    2 BF
    88%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 15.0°C / 17.0°C
    1 BF
    94%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 19.4°C / 19.4°C
    0 BF
    79%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.0°C / 21.7°C
    1 BF
    78%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    18°C 18.0°C / 18.0°C
    2 BF
    77%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    21°C 21.0°C / 22.0°C
    1 BF
    88%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.1°C / 22.8°C
    1 BF
    68%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 23.0°C / 23.0°C
    3 BF
    60%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    23°C 23.0°C / 23.0°C
    2 BF
    60%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 21.1°C / 21.1°C
    0 BF
    62%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.9°C / 21.9°C
    2 BF
    81%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.7°C / 21.7°C
    1 BF
    84%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.2°C / 23.9°C
    2 BF
    77%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.0°C / 23.9°C
    3 BF
    83%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 17.2°C / 22.8°C
    0 BF
    76%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    20°C 18.3°C / 21.7°C
    1 BF
    80%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.7°C / 21.7°C
    1 BF
    100%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 18.0°C / 18.0°C
    2 BF
    77%
H πλαστή συνέντευξη του Στάλιν

Το πρωτοσέλιδο της εφημερίδας «Μακεδονία» της 27/3/1947 με την πλαστή συνέντευξη Στάλιν

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

H πλαστή συνέντευξη του Στάλιν

  • A-
  • A+
Η ξεχασμένη αυτή υπόθεση, ιδιαίτερα αποκαλυπτική όχι μόνο για τα προπαγανδιστικά παιχνίδια των διαφόρων ντόπιων και ξένων υπηρεσιών αλλά και για τις διαχρονικές σχέσεις διαπλοκής του κράτους της Δεξιάς με μεγάλη μερίδα του Τύπου, άρχισε να... ξεδιπλώνεται στις 27 Μαρτίου 1947.
Ακολουθήστε μας στο Google news

«Βόμβα» πολλαπλών χρήσεων στο πεδίο των ψυχροπολεμικών ανταγωνισμών, που εξελίσσονταν στη δοκιμαζόμενη από τον εμφύλιο πόλεμο Ελλάδα, αποδείχτηκε μια κατασκευασμένη (πλαστή) συνέντευξη του στρατάρχη Στάλιν.

Η ανύπαρκτη «συνέντευξη», που δημοσιεύτηκε σε μια «πρόθυμη» μερίδα του ελληνικού Τύπου, όπως συμβαίνει μέχρι σήμερα με τα fake news, εξυπηρετούσε διπλό στόχο: α) το «πάγωμα» των ήδη ψυχρών σχέσεων της Ελλάδας με τη Σοβιετική Ενωση και β) την όξυνση των αμερικανοσοβιετικών σχέσεων, όπως επεδίωκε, τότε, για δικούς της λόγους, η αγγλική διπλωματία.

Περίπου ενάμιση χρόνο αργότερα, η πλαστή συνέντευξη Στάλιν θα... νεκραναστηθεί για να «δέσει» τη σκευωρία της υπόθεσης της δολοφονίας του Αμερικανού δημοσιογράφου Τζορτζ Πολκ, για την οποία καταδικάστηκε ο δημοσιογράφος Γρηγόρης Στακτόπουλος.

Βέβαια, το επίσημο «εθνικιστικό» κράτος δεν θα κινηθεί ποτέ για να πέσει φως στην υπόθεση και να μαθευτεί ποιοι χάλκευσαν τη συνέντευξη και με ποιον αντικειμενικό σκοπό. Οπως συνήθως αρκούσε η διακίνηση κάποιων φαιδρών θεωριών κομμουνιστικής συνωμοσίας, όπως ότι η συνέντευξη χαλκεύτηκε από το ΚΚΕ για να μπορέσει ο Ζαχαριάδης να κηρύξει την επανάσταση από τον Λευκό Πύργο (!) και -πολύ αργότερα- μια καταδίκη για τα... μάτια!

Η ξεχασμένη αυτή υπόθεση, ιδιαίτερα αποκαλυπτική όχι μόνο για τα προπαγανδιστικά παιχνίδια των διαφόρων ντόπιων και ξένων υπηρεσιών αλλά και για τις διαχρονικές σχέσεις διαπλοκής του κράτους της Δεξιάς με μεγάλη μερίδα του Τύπου, άρχισε να... ξεδιπλώνεται στις 27 Μαρτίου 1947.

Εκείνη την ημέρα, η ημερήσια εφημερίδα της Θεσσαλονίκης «Μακεδονία» κυκλοφορεί με πρωτοσέλιδη συνέντευξη του στρατάρχη Στάλιν, που εμφανιζόταν να έχει δοθεί στον δημοσιογράφο Τζων Φριτς του αμερικανικού ειδησεογραφικού πρακτορείου Γιουνάιτεντ Πρες και -κατά την εφημερίδα- είχε μεταδοθεί και από τον ραδιοφωνικό σταθμό της Μόσχας.

Ανέλπιστο δώρο για τους εμπνευστές της σκευωρίας ήταν η δημοσίευση εκτενούς περίληψης την ίδια ημέρα και από την εφημερίδα «Αγωνιστής», όργανο του ΚΚΕ στη συμπρωτεύουσα. Ωστόσο, αργότερα θα γίνει γνωστό ότι «Μακεδονία» και «Αγωνιστής» είχαν συμφωνία ανταλλαγής ειδήσεων παρμένων από το ραδιόφωνο, κι έτσι πήραν από τη «Μακεδονία» την πλαστή συνέντευξη ο «Αγωνιστής» και η «Λαϊκή Φωνή».

Ο χρόνος της δημοσίευσης δεν είχε επιλεγεί τυχαία. Δύο εβδομάδες νωρίτερα (12 Μαρτίου) ο πρόεδρος των ΗΠΑ Χάρι Τρούμαν είχε εξαγγείλει το περίφημο «δόγμα Τρούμαν», σύμφωνα με ορισμένους ιστορικούς την αρχή του «Ψυχρού Πολέμου», με το οποίο η Ελλάδα και κατά δεύτερο λόγο η Τουρκία περνούσαν από την αγγλική στην αμερικανική οικονομική και στρατιωτική «προστασία».

Οπως προκύπτει από μεταγενέστερη αποκάλυψη του «Ριζοσπάστη» (φ. 29.3.1947) το διάγγελμα του Τρούμαν έβαλε σε λειτουργία ένα μηχανισμό, ώστε να κατασκευαστεί μια «απάντηση» του Στάλιν, που θα προκαλούσε, την πολυπόθητη για τους Βρετανούς, όξυνση των αμερικανοσοβιετικών σχέσεων.

Ετσι, «την επομένη ή τη μεθεπομένη από το διάγγελμα του Τρούμαν για την Ελλάδα πρωτοβγήκε από τα γραφεία της “Βραδυνής” [σ.σ. παραδοσιακή δεξιά εφημερίδα] η απαντητική συνέντευξη Στάλιν», έγραφε ο «Ριζοσπάστης», προσθέτοντας ότι «την ίδια μέρα κυκλοφόρησε δακτυλογραφημένη από χέρι σε χέρι και έφτασε ώς τα γραφεία μας η δήθεν συνέντευξη».

Για αδιευκρίνιστο λόγο το κείμενο δεν βγήκε τότε στον «αέρα». Ομως, λίγες μέρες αργότερα «το ίδιο περίπου περιεχόμενο φιλοξενήθηκε στη “Μακεδονία” της Θεσσαλονίκης ως συνέντευξη του στρατάρχη Στάλιν με τον απεσταλμένο του αμερικανικού πρακτορείου Γιουνάιτεντ Πρές», σημείωνε ο «Ριζοσπάστης».

Στη «συνέντευξη» ο ηγέτης της ΕΣΣΔ εμφανιζόταν αντίθετος στο «δόγμα Τρούμαν», ιδιαίτερα για τη στρατιωτική βοήθεια, θεωρώντας ότι η ενίσχυση των στρατών Ελλάδας και Τουρκίας μπορεί να οδηγήσει σε πολεμικές συρράξεις με τα γειτονικά τους κράτη.

Στόχος η μεγαλύτερη δυνατή δημοσιότητα

Από την πρώτη στιγμή έμπειροι δημοσιογράφοι κατάλαβαν από το σύνολο της συνέντευξης ότι δεν ήταν γνήσια. Οι πρώτοι που αναφέρθηκαν σε «κακότεχνο δημοσίευμα» ήταν συντάκτες του «Ριζοσπάστη» μιλώντας σε συναδέλφους τους, όπως αποκάλυψε, σε σχόλιό της η εφημερίδα («Ριζοσπάστης» 29.3.1947).

Ομως, και ο δημοσιογράφος της «Μακεδονίας» Αριστείδης Μπουντούρης θα καταθέσει, αργότερα, στη δίκη του Στακτόπουλου για την υπόθεση Πολκ: «Δεν την είδα [εν. τη «συνέντευξη»] το βράδυ εκείνο και αν την έβλεπα θα επεδίωκα να μην δημοσιευθή, διότι εφαίνετο ότι ήτο πλαστή: περιείχε πολλά σημεία, τα οποία δεν ήτο δυνατόν να είπη ο Στάλιν». (εφ. «Βήμα» φ. 17.4.1949)

Παρότι η πλαστότητα της συνέντευξης έβγαζε... μάτι, «προωθήθηκε δραστήρια, έτσι που να έχει τη μεγαλύτερη δυνατή δημοσιότητα και να προκαλέσει τους πιο έντονους δυνατούς αντίχτυπους», όπως σημειώνει ο δημοσιογράφος Κώστας Χατζηαργύρης στο βιβλίο του «Η υπόθεση Πολκ. Ο ρόλος των ξένων υπηρεσιών στην Ελλάδα» (εκδόσεις «Ειρήνη»).

Ο ίδιος εξηγεί, τεκμηριωμένα, (σελ. 117, 118) τι εξυπηρετούσε αυτή η πλαστή συνέντευξη, γράφοντας μεταξύ άλλων ότι:

1. «[...] η Αγγλία έλπιζε πως μια όξυνση στις αμερικανοσοβιετικές σχέσεις γύρω από τη χώρα αυτή [την Ελλάδα], θα υποβοηθούσε το Λονδίνο στην προσπάθειά του να πείσει την Ουάσινγκτον να μην ξηλώσει ολότελα, με τη βοήθεια του δόγματος Τρούμαν, το οικοδόμημα της αγγλικής επιρροής». Ετσι, προέκυψε όξυνση του «αγγλοαμερικανικού ανταγωνισμού» και μια «αγωνιώδη προσπάθεια του Λονδίνου να κρατήσει όσο δυνατό πιο πολλές θέσεις στην Ελλάδα» σε συνδυασμό με τη «γενικότερη επιδίωξη του Φορέιν Οφις να πετύχει τούτο, παροξύνοντας με κάθε διαθέσιμο μέσο τις ρωσοαμερικανικές σχέσεις».

2. «Η πλαστή συνέντευξη Στάλιν [...] εξυπηρετούσε και έναν φανατικό αντισοβιετικό μα κι αγγλόφιλο πολιτικό σαν τον Τσαλδάρη» (σ.σ. Κωνσταντίνος Τσαλδάρης, εκείνη την εποχή αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Δημ. Μάξιμου και υπουργός Εξωτερικών, μετέπειτα πρωθυπουργός). 

Ετσι, με... ώθηση από τον πανίσχυρο, ακόμα, στην Ελλάδα βρετανικό παράγοντα και από το υπουργείο Εξωτερικών, μετά την αρχική δημοσίευση, η «συνέντευξη» αναδημοσιεύεται, την άλλη μέρα (28.3.1947) σε εξέχουσα θέση σε δύο πρωινές αθηναϊκές εφημερίδες, στο «Βήμα» και στην «Ελευθερία», που ως κεντρώες μπορούσαν να κάνουν ένα τέτοιο κείμενο πιο πιστευτό απ’ ό,τι οι δεξιές εφημερίδες.

Εισαγωγικά και οι δυο εκφράζουν επιφυλάξεις, πιο χαλαρές το «Βήμα» και πιο ισχυρές η «Ελευθερία», η οποία σημειώνει μεταξύ άλλων: «Η συνέντευξις αύτη ουδαμόθεν επιβεβαιούται. Ουδέν ξένον πρακτορείον ή ραδιοφωνικός σταθμός μετέδωσεν οιανδήποτε σχετικήν είδησιν».

Στο μεταξύ, κυκλοφορεί, το μεσημέρι, η «Ελεύθερη Ελλάδα», επίσημο όργανο του ΕΑΜ, που συστήνει, σε δημοσίευμά της, «επιφύλαξη για τη συνέντευξη αυτή, που καμμιά απολύτως σοβιετική πηγή δεν μετέδωσε, ούτε και κανένα άλλο ξένο τηλεγραφικό πρακτορείο».

Οι επισημάνσεις των δύο εφημερίδων αλλά και η- ουσιαστικά- διάψευση της «Ελεύθερης Ελλάδας» ανάγκασαν τον διευθυντή και ιδιοκτήτη της «Μακεδονίας» Ιωάννη Βελλίδη να στείλει επιστολή στο «Βήμα» (σ.σ. δημοσιεύτηκε στις 29 Μαρτίου) για να υπεραμυνθεί της γνησιότητας της συνέντευξης, γράφοντας ότι «μετεδόθη την νύκτα της Τετάρτης (26.3) προς την Πέμπτην (27.3) εις όλας τας γλώσσας- και εις την Ελληνικήν- υπό του ραδιοφωνικού σταθμού της Μόσχας, ακολούθως δε υπό του Πρακτορείου «Τας» διά των γραφικών μηχανημάτων εις την Ρωσικήν, την Αγγλικήν και την Γαλλικήν».

«Επομένως, η “Ελεύθερη Ελλάδα”, επίσημον όργανον του ΕΑΜ, συνιστώσα σήμερον εις τους αναγνώστας της “επιφύλαξη για τη συνέντευξη αυτή που καμμιά απολύτως σοβιετική πηγή δεν μετέδωσε” προσπαθεί να παραποιήσει την πραγματικότητα, αναντιρρήτως μάλιστα όταν ληφθή υπ’ όψιν ότι, εκτός των ανωτέρω, ταυτοχρόνως, με την “Μακεδονίαν” εδημοσίευσε ευρείαν περίληψιν της συνεντεύξεως ο “Αγωνιστής” της Θεσσαλονίκης, επίσημον όργανον του ΚΚΕ», καταλήγει η επιστολή.

Αποκαλύψεις που αποσιωπώνται

Την ίδια ημέρα (29.3), όμως, ο «Ριζοσπάστης» και η «Ελεύθερη Ελλάδα» κάνουν δύο σημαντικές αποκαλύψεις, οι οποίες θα αποσιωπηθούν από τον αστικό Τύπο.

Ο «Ριζοσπάστης» θ’ αποκαλύψει από πού και πότε εμφανίστηκε για πρώτη φορά το κείμενο της «συνέντευξης», ενώ η «Ελεύθερη Ελλάδα» θα υπογραμμίσει σε τονισμένο με πλαίσιο πρωτοσέλιδο κείμενο ότι «το Γιουνάιτεντ Πρες δήλωσε κατηγορηματικά ότι δεν μετέδωσε και δεν γνωρίζει καν καμιά συνέντευξη του Στάλιν». Η διάψευση του Γιουνάιτεντ Πρες, που αποκάλυπτε όλη τη «σκηνοθεσία»... θάβεται, από τις άλλες εφημερίδες, για σχεδόν μια εβδομάδα και μόνο στις 4 Απριλίου εμφανίζεται σε κάποιες από τις αστικές εφημερίδες «κατόπιν παράκλησης του πρακτορείου»!

Ο ρόλος μερίδας του Τύπου στην υπόθεση προκάλεσε την οργή της Σοβιετικής Ενωσης και στις 3 Απριλίου γίνεται γνωστό ότι ο Σοβιετικός πρέσβης στην Αθήνα ναύαρχος Ροντιόνοφ θεώρησε το διαβατήριό του και αναχωρεί για τη Μόσχα. Η είδηση πέφτει σαν... βόμβα. Το ειδησεογραφικό πρακτορείο Ρόιτερ μεταδίδει πληροφορίες από το Λονδίνο ότι μαζί με τον πρέσβη θα αναχωρήσει και μέρος του προσωπικού της πρεσβείας, ενώ από το Παρίσι η αποχώρηση του πρέσβη ερμηνεύεται ως προκαταρκτική ενέργεια για τη διακοπή των διπλωματικών σχέσεων μεταξύ της Σοβιετικής Ενωσης και της Ελλάδας.

Εδώ, η κυβέρνηση προσπαθεί να υποβαθμίσει το γεγονός και να συσκοτίσει τα πραγματικά αίτια της σοβιετικής έντονης διαμαρτυρίας. Παρότι από την 1η Απριλίου έχει σταλεί στον υπουργό Εξωτερικών Κ. Τσαλδάρη επίσημη σοβιετική διακοίνωση για τους λόγους της αναχώρησης του πρέσβη εκείνος δήλωνε πως δεν γνώριζε τίποτα! Στην πραγματικότητα, όπως σημειώνει ο Κ. Χατζηαργύρης (ό.π., σελ. 115), ο Τσαλδάρης «έπαιζε τότε συστηματικά το χαρτί της εξαλλοσύνης στα εξωτερικά και στα εσωτερικά εξίσου ζητήματα». Και όλα δείχνουν ότι οι «διαρροές» δίνουν και παίρνουν. Σε πρώτο ρόλο οι δεξιές εφημερίδες, που δεν κρύβουν την χαρά τους για την αναχώρηση του πρέσβη.

Οι πιο έξαλλες αντισοβιετικές αποδίδουν την αναχώρηση του πρέσβη σε άρνησή του να υποβάλει διαπιστευτήρια στον νέο -τότε- βασιλιά της Ελλάδας, Παύλο, ενώ μια έφτασε στο σημείο να... προειδοποιεί τους Ρώσους να μην ξαναγυρίσει ο πρεσβευτής τους παρά μόνο αφού η Μόσχα αναγνωρίσει στην Ελλάδα το δικαίωμα να ρυθμίζει μόνη της την πολιτική της (σ.σ. στο πλευρό, βέβαια, των αγγλοαμερικάνων...). Αντίθετα, οι πιο «σοβαρές» εφημερίδες ερμήνευαν την αναχώρηση του πρέσβη ως μια πρώτη σοβιετική αντίδραση στο «δόγμα Τρούμαν» (σ.σ ευθυγραμμιζόμενες με την αγγλική στόχευση)

Ταυτόχρονα, γινόταν προσπάθεια υποβάθμισης του γεγονότος της αναχώρησης του Σοβιετικού πρέσβη με διαρροές από ανώνυμες κυβερνητικές πηγές, σύμφωνα με τις οποίες ο Ρώσος πρέσβης αναχωρούσε για να υποβάλει έκθεση «περί της εν Ελλάδι κατάστασης» («Ριζοσπάστης» και άλλες εφημερίδες 3.4.1947).

Τελικά, στις 6 Απριλίου, ο «Ριζοσπάστης» θα δημοσιεύσει στο πρωτοσέλιδό του το κείμενο της σοβιετικής διακοίνωσης, που βρισκόταν από την 1η Απριλίου και στα χέρια του πρωθυπουργού Δ. Μάξιμου. Αλλες εφημερίδες («Βήμα» 6.4.1947) θα γράψουν για την ύπαρξη διακοίνωσης και τη γενικόλογη απάντηση «κυβερνητικών κύκλων» περί «ελευθεροτυπίας», χωρίς όμως να αναφέρουν το περιεχόμενό της.

Στην επίσημη διακοίνωση της Σοβιετικής Ενωσης ξεκαθαριζόταν ρητά ότι αιτία της αναχώρησης του πρέσβη από την Αθήνα ήταν η στάση του ελληνικού Τύπου σε σχέση με την πλαστή συνέντευξη του Στάλιν. Ιδιαίτερη αναφορά γινόταν στην αναδημοσίευση, στις εφημερίδες «Βήμα», «Ελευθερία» και «Εθνικός Κήρυξ» και τονιζόταν ξεκάθαρα ότι:

«Η “συνέντευξη” αυτή επινοήθηκε από την αρχή ώς το τέλος. Ποτέ δεν δόθηκε παρόμοια συνέντευξη. Οσον αφορά το κείμενο της “συνέντευξης” αυτής επινοήθηκε κατά το πρότυπο όλων των άλλων εχθρικών προς τη Σοβιετική Ενωση ψευδολογιών που δημοσιεύονται από καιρό σε καιρό στα προσκείμενα προς την ελληνική κυβέρνηση δημοσιογραφικά όργανα. Θεωρώντας απαράδεκτη μια τέτοια κατάσταση η σοβιετική κυβέρνηση επιρρίπτει στην ελληνική κυβέρνηση την ευθύνη για την διάδοση της πλαστής αυτής συνέντευξης στα όργανα του ελληνικού Τύπου».

Παρόλα αυτά, ο υπουργός Εξωτερικών Κ. Τσαλδάρης εμφανιζόταν να δηλώνει ακόμα άγνοια για το κείμενο της διακοίνωσης (!) ενώ ακόμα πιο θλιβερή ήταν η προσπάθεια του «Βήματος» να δικαιολογηθεί, σε πρωτοσέλιδο σχόλιο του, για την αναδημοσίευση της «συνέντευξης», εμφανιζόμενο ως «θύμα μιας ανακριβούς φαντασιοπληξίας από την Θεσσαλονίκην».

Στις 11 Απριλίου ο Ρώσος πρεσβευτής μαζί με ένα μέρος του προσωπικού της πρεσβείας της Σοβιετικής Ενωσης στην Αθήνα θ’ αναχωρήσει για τη Μόσχα και χρέη πρεσβευτή θα παραμείνει να εκτελεί ο επιτετραμμένος της πρεσβείας Τσερνίτσεφ. Κάπου εκεί όμως και ενώ οι ΗΠΑ ξεκαθάρισαν σε όλους τους τόνους πως δεν θα δεχτούν στα «πόδια τους» τους Αγγλους στην Ελλάδα και σταδιακά εξομαλύνθηκαν οι αγγλοαμερικανικές σχέσεις, το θέμα θάφτηκε στα συρτάρια, χωρίς ποτέ να αναζητηθούν οι πραγματικές ευθύνες.

Η νεκρανάσταση της πλαστής συνέντευξής του

Η... νεκρανάσταση της πλαστής συνέντευξης Στάλιν έγινε τον Νοέμβριο του 1948, στη διάρκεια της τακτικής ανάκρισης για τη δολοφονία του Αμερικανού δημοσιογράφου Τζορτζ Πολκ, για την οποία καταδικάστηκε ο δημοσιογράφος Γρηγόρης Στακτόπουλος.

Η υπόθεση Πολκ ή ακόμα ορθότερα η υπόθεση Στακτόπουλου έχει γίνει αντικείμενο πολλών δημοσιογραφικών και όχι μόνο ερευνών, που έφεραν στο φως πολλές σκοτεινές πτυχές της, ενισχύοντας την άποψη περί σκευωρίας.

Είναι δε αξιοσημείωτο ότι μέχρι σήμερα διατηρούνται γύρω απ’ αυτήν επιμελώς κρυμμένα σκοτεινά σημεία στα αρχεία αμερικανικών και αγγλικών υπηρεσιών. Ωστόσο, οι νομικές προσπάθειες του ίδιου και της χήρας του για αναψηλάφηση της υπόθεσης και δικαίωση του Στακτόπουλου προσέκρουσαν σε έστω και οριακά αρνητικές αποφάσεις του Αρείου Πάγου.

Οπως σημειώνουν οι Κώστας Παπαϊωάννου και Μιχάλης Ιγνατίου στο βιβλίο τους «Οι έξι θάνατοι του Τζορτζ Πολκ» (εκδόσεις «Πατάκη», σελ. 297) οι αρχές για να εξασφαλίσουν τη σιωπή του Στακτόπουλου φρόντισαν να του φορτώσουν και μια σειρά από νέες κατηγορίες, «από τις οποίες η καθεμία μπορούσε να τον στείλει στο απόσπασμα και για τις οποίες η έρευνα θα άρχιζε μετά τη δίκη», ώστε να τον «κρατάνε» για καλά. Ανάμεσα σε αυτές τις κατηγορίες ήταν και αυτή για τη δημοσίευση στη «Μακεδονία» της πλαστής συνέντευξης Στάλιν.

Ο Κ. Χατζηαργύρης στο βιβλίο του «Η υπόθεση Πόλκ. Ο ρόλος των ξένων υπηρεσιών στην Ελλάδα» (σελ. 118) σημειώνει ότι την υπόθεση της συνέντευξης Στάλιν... νεκρανάστησε «στην κατάθεσή του ο δημοσιογράφος Κοντομήτρος- άγνωστο αν από δική του πρωτοβουλία ή καμιάν υπόδειξη αμερικάνικης προέλευσης που γύρευε να συνδυάσει τον αντικομμουνισμό με ένα καινούργιο χτύπημα εναντίον των Εγγλέζων για τις εξακολουθητικές επιδιώξεις τους να κηδεμονεύουν την Ελλάδα και τους Αμερικανούς στην Ελλάδα».

Οπως και να έχει «η ανάκριση είδε την ευκαιρία ν’ ανακαλύψει σ’ αυτή τη συνέντευξη μια δεύτερη συνωμοσία του Στακτόπουλου υπέρ του ΚΚΕ και ταυτόχρονα μια πολύτιμη επίσης ευκαιρία να εξουδετερώσει την εφημερίδα “Μακεδονία”, που θα μπορούσε άλλως να πετύχει σε μια δοσμένη στιγμή την κατάρρευση της δίωξης κατά Στακτόπουλου».

Τότε, αναπτύχθηκε ο ισχυρισμός ότι τη «συνέντευξη» είχε πάει στην εφημερίδα «Μακεδονία» ένας νεαρός, επιπόλαιος, «εθνικών φρονημάτων», όπως τον περιέγραψαν μάρτυρες, παλαιός αξιωματικός των «Αλκίμων», αυτοχαρακτηρισμένος ως «ερασιτέχνης δημοσιογράφος», ονόματι Β. Κωνσταντινίδης.

Ο Κωνσταντινίδης είχε προσληφθεί, στα τέλη του 1946, από τη «Μακεδονία» για να καταγράφει τις ειδήσεις, που μεταδίδονταν από το ραδιόφωνο. Εξαιτίας, όμως, του θορύβου των λινοτυπικών μηχανών στα γραφεία της εφημερίδας, άρχισε να ακούει ραδιόφωνο στο σπίτι του Στακτόπουλου και να μεταδίδει από εκεί τις ειδήσεις.

Από εκεί ο Κωνσταντινίδης εμφανιζόταν να έχει τηλεφωνήσει από το σπίτι του Στακτόπουλου στην εφημερίδα περί της μετάδοσης συνέντευξης του Στάλιν από τον ραδιοφωνικό σταθμό της Μόσχας.

Είναι αξιοσημείωτο ότι τα αρχικά χειρόγραφα της «συνέντευξης» δεν βρέθηκαν ποτέ και όπως κατέθεσε ο δημοσιογράφος Ι. Ιωαννίδης όταν ζητήθηκαν από τον Κωνσταντινίδη αυτός ισχυρίστηκε ότι «τα χαρτιά τα πήρε η αδελφή του Στακτόπουλου και τύλιξε τυρί για το γραφείο της»!

Οπως είχε καταθέσει και ο τηλεφωνητής της «Μακεδονίας» Γ. Καστάνης ο Κωνσταντινίδης επέμενε, για πολλούς μήνες, πως είχε ακούσει στο ραδιόφωνο τη «συνέντευξη» και τη μετέδωσε. Οταν όμως «ξεθάφτηκε» η υπόθεση και κλήθηκε να καταθέσει στον ανακριτή, ο Κωνσταντινίδης, που είχε στο μεταξύ στρατευτεί, διηγήθηκε μια άλλη ιστορία, με πρωταγωνιστή κάποιον καλοντυμένο άγνωστο «Πέτρο», στέλεχος του ΚΚΕ, που του παρέδωσε τη συνέντευξη και τον υποχρέωσε να τη μεταδώσει...

Δημοσιογράφος της εφημερίδας «Βήμα», που κάλυψε τη δίκη Στακτόπουλου και διάβασε την κατάθεση του Κωνσταντινίδη σε δηκτικό σχόλιό του (φ. 19.4.1949) γράφει χαρακτηριστικά πως «νομίζει κανείς ότι διαβάζει ένα αστυνομικό σενάριο [...]. Μα είναι δυνατόν να έχουν συμβή όλα αυτά εις την πραγματικότητα, όπως τα ιστορούν τα δακτυλογραφημένα χαρτιά της κατάθεσης;»

Πιο ξεκάθαρα ο Κ. Χατζηαργύρης στο βιβλίο του (ό.π., σελ. 118) γράφει ότι ο Κωνσταντινίδης «έδειξε απόλυτη καλή θέληση να εξυπηρετήσει με τα λεγόμενά του τους σκοπούς της ανάκρισης- τόσο πολύ που η δεκασέλιδη δακτυλογραφημένη κατάθεσή του θ’ αποτελούσε μαργαριτάρι σ’ οποιαδήποτε συλλογή σατιρικών ανακριτικών αναγνωσμάτων».

Μετά την καταδίκη του Στακτόπουλου οι περισσότερες από τις... πρόσθετες κατηγορίες ξεχάστηκαν ως διά μαγείας. Ομως, για τη «συνέντευξη» Στάλιν αυτό δεν ήταν εύκολο, καθώς έπρεπε να γίνει και μια δίκη για τα... μάτια.

Οπως γράφει ο Χατζηαργύρης (ό.π. σελ. 124) στο εδώλιο του Στρατοδικείου κάθισε ο Β. Κωνσταντινίδης, ο οποίος καταδικάστηκε σε θάνατο. Η ποινή μετατράπηκε σε ισόβια δεσμά και μετά μόλις δύο χρόνια ο Κωνσταντινίδης ήταν κιόλας ελεύθερος και εγκαταστάθηκε στον Βόλο. Οσο για τον Στακτόπουλο η δικαιοσύνη δεν είχε πια κανένα λόγο να θέσει ζήτημα ευθύνης του για τη «συνέντευξη» Στάλιν.

Ομως, και για τη «Μακεδονία» δεν υπήρχε πλέον θέμα, αφού δεν είχε δώσει καμία «μάχη» για την υπόθεση Πολκ, καθώς διεύθυνση και προσωπικό θα μπορούσαν να υποστηρίξουν το άλλοθι του Στακτόπουλου, λέγοντας απλώς την αλήθεια, ότι ο Στακτόπουλος από τη 7 το βράδυ μέχρι τις 5 το πρωί, τη νύχτα, όταν υποτίθετο πως μετείχε στη δολοφονία του Πολκ, εργαζόταν, χωρίς διακοπή, στα γραφεία της εφημερίδας.

Για την ιστορία να πούμε ότι ο Στακτόπουλος καταδικάστηκε σε ισόβια δεσμά. Μετά την καταδίκη του παρέμεινε για τέσσερα χρόνια στα κρατητήρια της Γενικής Ασφάλειας και ακολούθως μεταφέρθηκε στις φυλακές. Το 1956 η ποινή του μειώθηκε στα 20 χρόνια και το 1960 αποφυλακίστηκε.

Πέθανε το 1988, σε ηλικία 88 ετών. Μέχρι την τελευταία στιγμή ζητούσε αναψηλάφηση της δίκης για να φύγει από τη ζωή δικαιωμένος. Τον αγώνα του συνέχισε και η χήρα του, αλλά ο Αρειος Πάγος δεν έκανε ποτέ δεκτό το αίτημά τους.

Η υπόθεση Στακτόπουλου θεωρείται ότι αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα λανθασμένης δικαστικής απόφασης. Οπως είχε γράψει και ο πρώην πρωθυπουργός και ακαδημαϊκός Παναγιώτης Κανελλόπουλος, «όταν η Δικαιοσύνη κατασκευάζει ενόχους υπακούοντας σε σκοπιμότητες, που είτε η ίδια είτε η πολιτική εξουσία τις έχει τοποθετήσει πάνω από την αλήθεια, διαπράττει βαρύτατο αδίκημα. Τέτοια είναι και η περίπτωση του Γρηγόρη Στακτόπουλου».

ΝΗΣΙΔΕΣ
Ενα μοναδικό μουσείο τυπογραφίας χωρίς πόρους
Μηχανές στοιχειοθεσίας, χειροκίνητα πιεστήρια, τυπογραφικά στοιχεία και γραφομηχανές είναι μερικά μόνο από τα πολυάριθμα εκθέματα του μουσείου Τυπογραφίας και Τεχνολογίας Γραφικών Τεχνών του Πανεπιστημίου...
Ενα μοναδικό μουσείο τυπογραφίας χωρίς πόρους
ΝΗΣΙΔΕΣ
Θεαματικές αποδράσεις που άφησαν ιστορία
Από τα Βούρλα στον Κορυδαλλό • Οι τραγικές συνθήκες κράτησης που οδήγησαν στη μαζική απόδραση 81 κρατουμένων από τις φυλακές Κορυδαλλού τον Δεκέμβρη του 1990 • Η ομαδική απόδραση των 27 κομμουνιστών τον...
Θεαματικές αποδράσεις που άφησαν ιστορία
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η δολοφονία του Οδυσσέα Ανδρούτσου
Μελανές «σελίδες» της Ιστορίας του Αγώνα για την Εθνική Ανεξαρτησία συνθέτουν οι συνθήκες του θανάτου του Οδυσσέα Ανδρούτσου από συμπατριώτη του.
Η δολοφονία του Οδυσσέα Ανδρούτσου
ΝΗΣΙΔΕΣ
Το πρώτο μεγάλο μεταλλικό ατμόπλοιο
Η κατασκευή του «Αθηνά» έγινε το 1893, στο Νεώριο της Σύρου, και το οριστικό τέλος του «γράφτηκε» τα ξημερώματα της 8ης Δεκεμβρίου 1946, όταν βυθίστηκε.
Το πρώτο μεγάλο μεταλλικό ατμόπλοιο
ΝΗΣΙΔΕΣ
H πρώτη απεργία γυναικών
Οι δραματικές απώλειες των λαϊκών εισοδημάτων προκάλεσαν «έκρηξη» εργατικών κινητοποιήσεων και τις πρώτες απεργίες γυναικών στην Ελλάδα.
H πρώτη απεργία γυναικών
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Το ’21 δεν ήταν όμοιο με καμιά επανάσταση του κόσμου»
Aφιέρωμα 1821: Η αμφισβήτηση των απόλυτων μοναρχιών που έφερε η Γαλλική Επανάσταση έκανε «γόνιμο» το έδαφος στον ελληνικό χώρο για να ακουστούν τα επαναστατικά κηρύγματα της Φιλικής Εταιρείας.
«Το ’21 δεν ήταν όμοιο με καμιά επανάσταση του κόσμου»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας