• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 14.7°C / 19.0°C
    0 BF
    82%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 12.0°C / 14.6°C
    3 BF
    73%
  • Πάτρα
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 17.0°C / 17.7°C
    2 BF
    80%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 11.9°C / 13.6°C
    0 BF
    100%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 15.2°C
    0 BF
    94%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 11.3°C / 14.0°C
    2 BF
    81%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 8.4°C / 9.1°C
    3 BF
    76%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 13.6°C / 17.4°C
    1 BF
    90%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 15.8°C / 18.0°C
    2 BF
    72%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 14.9°C / 14.9°C
    2 BF
    79%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    18°C 16.1°C / 19.6°C
    1 BF
    77%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 14.6°C / 14.6°C
    5 BF
    73%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 18.2°C / 18.2°C
    3 BF
    76%
  • Λάρισα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    10°C 9.9°C / 13.5°C
    0 BF
    93%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 13.5°C / 14.0°C
    0 BF
    100%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 15.8°C / 19.9°C
    1 BF
    65%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 14.0°C / 19.2°C
    0 BF
    90%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 13.2°C / 14.4°C
    1 BF
    85%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 12.0°C / 14.7°C
    1 BF
    84%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 8.8°C / 8.8°C
    1 BF
    84%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η πόλη και ο Covid

  • A-
  • A+
Ο Ρίτσαρντ Μπέρνσταϊν στο βιβλίο του «Γιατί πρέπει να διαβάζουμε Χάνα Αρεντ», σημείωνε πως «οι δημόσιοι χώροι δεν είναι φυσικό φαινόμενο, πρέπει να τους δημιουργήσουν οι άνθρωποι. Είναι οι χώροι που δραστηριοποι-ούμαστε, επικοινωνούμε, διαμορφώνουμε και δοκιμάζουμε τις απόψεις μας συζητώντας μεταξύ μας».

Οι τόποι συμβάλλουν καταλυτικά σε αυτό που είμαστε. Από τον τρόπο που βιώνουμε τον δημόσιο χώρο και τις μεταμορφώσεις του μέχρι τις παράπλευρες απώλειες από τα μέτρα κοινωνικής απομόνωσης και τους σφραγισμένους κοινούς χώρους.

Αν περιηγηθούμε στην ιστορία των πόλεων του κόσμου, θα γίνουμε μάρτυρες αέναων βιολογικών κύκλων ανάπτυξης και παρακμής μεγάλων και μικρών πόλεων. Θα δούμε μέσα από ποιες διαδικασίες και συγκυρίες, οι τόποι μας διανύουν περιόδους κοσμοπολιτισμού ή γκετοποίησης, συρρίκνωσης ή επέκτασης, εγκατάλειψης, αναγέννησης ή αναδίπλωσης. Και θα διαπιστώσουμε την αντανάκλαση αυτών των μεταμορφώσεων στον ανθρώπινο ψυχισμό.

Ποιο (θα) είναι το αποτύπωμα Covid πάνω στην αστική κουλτούρα και ποια θα είναι η επίδραση αυτής της μεταμόρφωσης πάνω μας;

Αν μας έφερε με κάτι αντιμέτωπους η πανδημία αυτό ήταν η προοπτική ενός άλλου μοντέλου ζωής. Για πρώτη φορά μπορέσαμε να πάρουμε -έστω και ελάχιστη απόσταση- από την προπανδημική ζωή και να δούμε μέσα από ένα νέο πρίσμα τους τόπους μας, τις ρουτίνες μας και τους ανθρώπους μας. Επανεφεύραμε τις πλατείες και τα πάρκα μέχρι που κατηγορηθήκαμε πως αψηφούμε τις απαγορεύσεις και συστάσεις στο όνομα της ατομικής ελευθερίας και της δημοκρατίας. Τότε οι πλατείες έγιναν απαγορευμένες και ο δημόσιος χώρος έλαβε νέες συμβολικές σημασίες.

Παράλληλα σε αρκετά σημεία του πλανήτη, αστικά και οικονομικά κέντρα μετατράπηκαν σε πόλεις-φαντάσματα, κάτι που ενδέχεται να μην επανέλθει στην προπανδημική φάση εξαιτίας του δομικού μετασχηματισμού της κουλτούρας εργασίας και των χώρων.

Ο Covid-19 λειτούργησε κατά κύριο λόγο ως ψηφιακός επιταχυντής, καθώς έχουν ψηφιοποιηθεί ανέλπιστα γρήγορα αρκετοί τομείς της ζωής μας. Το γραφείο έπαψε να είναι το επίκεντρο εργασίας. Οι επαγγελματικές μας υποχρεώσεις γίνονται μέσω teamviewer, οι θεατρικές παραστάσεις on demand στον υπολογιστή, τα συνέδρια και τα μαθήματα on line.

Τι θα μας κινητοποιήσει να αποσυνδεθούμε από τις οθόνες για να κάνουμε ενσώματες επαφές; Ποιες θα είναι μεταλλάξεις της κοινωνικής συγκρότησης μέσα στην πανδημία; Και τι είδους κοινωνικό υποκείμενο θα συγκροτηθεί μέσα σε αυτή τη νέα αστική συνθήκη;

Ο Ρίτσαρντ Μπέρνσταϊν στο βιβλίο του «Γιατί πρέπει να διαβάζουμε Χάνα Αρεντ», σημείωνε πως «οι δημόσιοι χώροι δεν είναι φυσικό φαινόμενο, πρέπει να τους δημιουργήσουν οι άνθρωποι. Είναι οι χώροι που δραστηριοποιούμαστε, επικοινωνούμε, διαμορφώνουμε και δοκιμάζουμε τις απόψεις μας συζητώντας μεταξύ μας». Επισήμαινε δε πως η Αρεντ έδινε πολύ μεγάλη σημασία στα χαρακτηριστικά της αρχαιοελληνικής πόλεως, παραθέτοντας τη σημείωση: «Η ισονομία της ήταν χαρακτηριστικό της πόλεως και όχι των ανθρώπων, οι οποίοι αποκτούσαν την ισότητα επειδή γίνονταν πολίτες και όχι επειδή γεννήθηκαν».

Στην περίπτωση της λέπρας εφαρμόστηκε ο αποκλεισμός από την κοινωνία. Στην περίπτωση της πανούκλας εφαρμόστηκε η πειθάρχηση και ο έλεγχος. Το ίδιο συνέβη και με την πανδημία Covid-19, ένα τραυματικό γεγονός για όλη την ανθρωπότητα.

Το αστικό τοπίο μετασχηματίζεται αδιάκοπα λοιπόν και μαζί του και εμείς. Στην περίπτωση της λέπρας εφαρμόστηκε ο αποκλεισμός από την κοινωνία. Στην περίπτωση της πανούκλας εφαρμόστηκε η πειθάρχηση και ο έλεγχος. Το ίδιο συνέβη και με τον Covid-19, ένα τραυματικό γεγονός για όλη την ανθρωπότητα. Ενα σημαντικό μέρος των δραστηριοτήτων μας έχει μεταναστεύσει ήδη στο ψηφιακό σύμπαν, ενώ ένα άλλο μέρος κινείται προς την περιφέρεια των πόλεων. Κάποιοι οχυρώνονται μέσα στα σπίτια τους συνηθίζοντας ολοένα και περισσότερο σε μια ψηφιακή ζωή, άλλοι συνωστίζονται επιδεικτικά και αντιδραστικά, ενώ αρκετοί εγκαταλείπουν την αστική καθημερινότητα.

Κατά πόσο μπορεί, λοιπόν, μια πόλη να συγκροτηθεί από έγκλειστους πολίτες, από «πολίτες αρνητές» ή από «πολίτες - δραπέτες»;

Τα παραδείγματα εγκαταλελειμμένων τοποσήμων πληθαίνουν. Ενδεικτικά στο Νέο Δελχί ανθρώπινες μάζες εγκαταλείπουν την πόλη με κάθε πιθανό μέσο αφού η Ινδία κατέγραψε τον υψηλότερο αριθμό κρουσμάτων του νέου κορονοϊού που έχει αναφερθεί από την αρχή της πανδημίας σε οποιαδήποτε χώρα του κόσμου μέσα σε ένα 24ωρο. Πριν από περίπου έναν χρόνο η Νέα Υόρκη είχε γεμίσει μαζικούς τάφους εγκαθιστώντας για καιρό ένα σκηνικό πολέμου και πένθους στην παγκόσμια μητρόπολη.

Κάποτε σπουδαίοι πολεοδόμοι και αρχιτέκτονες, όπως οι Τζέιμς Χόμπρεχτ, Ζορζ Ουσμάν, ο Λε Κορμπιζιέ, επανασχεδίασαν τις πόλεις τους για να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις τις εποχής, επιδημίες και πολέμους – επιφέροντας κοινωνικές αλλαγές, ωφέλιμες για τους πληθυσμούς και δείχνοντας τον δρόμο για το πώς η πολεοδομία μπορεί να σταματήσει την εξάπλωση επιδημιών μέσα από μεγάλους δρόμους και οικισμούς χαμηλής πυκνότητας. Ενδεικτικά ο Χόμπρεχτ εγγράφηκε στη μνήμη των Βερολινέζων ως εκσυγχρονιστής του αποχετευτικού συστήματος, αντιμετωπίζοντας έτσι την επιδημία της χολέρας.

Ο Ουσμάν έμεινε στην ιστορία για τη μεταμόρφωση του Παρισιού. Συγκεκριμένα κατεδάφισε και ξανάχτισε το 60% των κτιρίων της γαλλικής πρωτεύουσας, εξαφανίζοντας ολόκληρες γειτονιές και δημιουργώντας στη θέση τους τα μεγάλα βουλεβάρτα, ζωτικά ανοίγματα στα στενά παριζιάνικα σοκάκια, ένα νέο σύστημα ύδρευσης και ένα γιγαντιαίο αποχετευτικό δίκτυο. Ο Λε Κορμπιζιέ, με τη Χάρτα των Αθηνών, ένα μανιφέστο του μοντέρνου κινήματος, στόχευσε στην καλύτερη διαβίωση των ανθρώπων στις πόλεις, προσπαθώντας να προσφέρει ήλιο, αέρα και συνθήκες υγιεινής για όλους και διατυπώνοντας για πρώτη φορά πως «η αρχιτεκτονική είναι πρώτα απ’ όλα μια κοινωνική πράξη»

Σε τι (κινδυνεύουν να) μετατραπούν οι μητροπόλεις μας; Ποιες θα είναι οι επιπτώσεις αυτών των μετασχηματισμών και μεταναστεύσεων στον άνθρωπο; Κατά πόσο κινδυνεύει να γίνει αστική ζωή, προνόμιο των ελίτ;

Η πανδημία μάς ωθεί στον επαναστοχασμό του σχεδιασμού των πόλεων, των λειτουργιών και των συμβολισμών των δημόσιων χώρων, τις σημασίες των συναθροίσεων των σωμάτων δεδομένου πως η σύγχρονη πόλη – μαζί με το κράτος δικαίου- είναι το απόγειο του ανθρώπινου πολιτισμού. Ισως γιατί σε μια πραγματικά ανοιχτή πόλη, υπάρχει η δυνατότητα συνύπαρξης ανθρώπων από διαφορετικές κοινωνικές τάξεις, φυλές, θρησκείες, ηλικιακές ομάδες.

Κατά τη διάρκεια της πανδημίας οι άνθρωποι αναγκάστηκαν να περιοριστούν στις γειτονιές και στις κοινότητές τους με αποτέλεσμα να διαταραχθεί η σχέση τους με την πόλη και να πάψουν οι δημιουργικές συνάψεις που παράγονται από τη συνύπαρξη διαφορετικών ομάδων -πλούσιων και φτωχών, γηγενών και μεταναστών- σε μια πόλη. Γι’ αυτό τον λόγο, αν υπάρχει μια ανάγκη που μας υποδεικνύει η νέα πανδημία, είναι η επινόηση ενός μοντέλου, που θα συνδυάζει τις συνθήκες διαβίωσης, την κοινωνική ισότητα, την κοινωνική συνεύρεση, την πνευματική συνδιαλλαγή και την ψυχική υγεία.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΝΗΣΙΔΕΣ
Παράδρομος στη λεωφόρο Αμερικής ή Παράθυρο στη Μαδρίτη
Το παράθυρό μου πρόβαλλε κάθε μέρα την ίδια ταινία χωρίς να της δίνω προσοχή. Τώρα προβάλλει μια σχεδόν ακίνητη φωτογραφία, γεμάτη όμως λεπτομέρειες. Και για πρώτη φορά σ' αυτήν την πόλη η απραξία δεν...
Παράδρομος στη λεωφόρο Αμερικής ή Παράθυρο στη Μαδρίτη
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η πληγή της επιθυμίας
Οι ψυχολογικές επιπτώσεις της πανδημίας και η λανθασμένη διαχείρισή τους είναι προφανώς δυσμενείς για τη δημοκρατία, ενώ χρειάζεται μια ειλικρινής πληροφόρηση των πολιτών και η αναγνώριση όλων των λαθεμένων...
Η πληγή της επιθυμίας
ΝΗΣΙΔΕΣ
Επιθυμίες της πλειονότητας και προσωπική ευτυχία
Ο Σιμόνε Περότι εξηγεί μέσα από ποιες ψυχικές διαδικασίες νίκησε τους φόβους του, εγκατέλειψε μια καριέρα τεχνοκράτη για να επιλέξει έναν δρόμο δίχως σταθερή εργασία και χωρίς χρήματα, αλλά με αυθεντικές...
Επιθυμίες της πλειονότητας και προσωπική ευτυχία
ΝΗΣΙΔΕΣ
Γροθαψία και αγκωνισμός
Οι φίλαθλοι και οι φίλοι της ροκ και της ρέγκε μουσικής συνηθίζουν, εν αντιθέσει με την παραδοσιακή χειραψία, τον χαιρετισμό με τις γροθιές των χεριών.
Γροθαψία και αγκωνισμός

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας