• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 23.9°C / 26.1°C
    2 BF
    44%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 21.7°C / 26.1°C
    1 BF
    78%
  • Πάτρα
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 15.0°C / 24.0°C
    1 BF
    57%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 13.9°C / 17.0°C
    1 BF
    88%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 24.0°C / 24.0°C
    3 BF
    73%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    23°C 22.8°C / 22.8°C
    2 BF
    80%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 18.0°C / 18.0°C
    1 BF
    63%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 16.1°C / 24.0°C
    1 BF
    57%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.1°C / 23.0°C
    2 BF
    78%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 28.0°C / 28.0°C
    1 BF
    44%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    24°C 24.0°C / 24.0°C
    2 BF
    64%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 21.1°C / 23.0°C
    2 BF
    83%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 23.0°C / 23.0°C
    2 BF
    88%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 19.0°C / 21.1°C
    2 BF
    94%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    22°C 21.1°C / 22.2°C
    0 BF
    100%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 24.0°C / 24.4°C
    4 BF
    69%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 19.4°C / 24.4°C
    4 BF
    56%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    23°C 23.0°C / 23.0°C
    2 BF
    73%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    23°C 22.8°C / 22.8°C
    1 BF
    80%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 18.0°C / 18.0°C
    1 BF
    63%
«Για μένα η μάσκα είναι η αλήθεια, όχι το ψέμα»

Από την παράσταση «Η Στρατιωτική Ζωή Εν Ελλάδι», σε σκηνοθεσία Σίμου Κακάλα, στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά

ΦΩΤ.: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΣΜΙΔΗΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Για μένα η μάσκα είναι η αλήθεια, όχι το ψέμα»

  • A-
  • A+
Εντός του εγκλεισμού, τα πράγματα αγρίεψαν πολύ και δεν βλέπω κάποια αντίδραση σε αυτό! Κάποιοι πάντοτε εκμεταλλεύονταν αυτές τις κρίσεις.
Ακολουθήστε μας στο Google news

Ο Σίμος Κακάλας είναι ένας άνθρωπος του θεάτρου παθιασμένος και εμμονικός. Δούλεψε επί χρόνια σε διάφορες εκδοχές της «Γκόλφως» και της «Ερωφίλης», διερευνώντας τη χρήση της μάσκας, αλλά και τις γλωσσικές τους ιδιομορφίες.

Με την τότε ομάδα του «Χώρος» περιόδευσαν σε μικρά χωριά σβησμένα προ πολλού από τον θεατρικό χάρτη, βιώνοντας την επαφή με ένα διαφορετικό κοινό και αναβιώνοντας μια παράδοση με ρίζες που φτάνουν μέχρι την ίδια τη γέννηση του θεάτρου.

Συνεχίζοντας μια πορεία προσωπική αλλά και ουσιαστική, ο Σίμος Κακάλας παρουσιάζει μια σκηνική εκδοχή τού «Η στρατιωτική ζωή εν Ελλάδι» στο πλαίσιο του επετειακού προγράμματος του Δημοτικού Θεάτρου Πειραιά.

Ταυτόχρονα, κάνει πρόβες για τον «Αίαντα» του Σοφοκλή, που ετοίμαζε από πέρυσι για το Φεστιβάλ Αθηνών, με την ελπίδα η πανδημία να επιτρέψει φέτος την παρουσίασή του.

● Να ξεκινήσουμε από τη «Στρατιωτική Ζωή εν Ελλάδι». Ενδιαφέρουσα επιλογή.

Είναι ένα εξαιρετικό κείμενο που αγαπούσε πολύ και μου σύστησε ο βοηθός μου, Δημήτρης Καλακίδης, πριν από χρόνια. Οταν ο Λευτέρης Γιοβανίδης μού ζήτησε να κάνω κάτι στον Πειραιά, σκέφτηκα αυτό - αν και είναι ένα κείμενο δύσκολο, «αντιθεατρικό». Λες τι να βάλω, τι ν' αφήσω, τι διάρκεια θα έχει αν βάλω μέσα όλα τα ωραία...

Σιγά σιγά, παράτησα το όνειρο του να παρουσιαστεί εν πλήρη δόξη και σκέφτηκα ότι θα ήταν πιο ειλικρινές να γίνει μια παρουσίαση του έργου και μια συζήτηση για το περιεχόμενό του. Κατ' αρχάς, 200 χρόνια τώρα, δεν έχει αλλάξει κάτι στον πυρήνα της φιλοσοφίας αυτού του λαού που συμφώνησε τότε να κάνει ένα κράτος και να έχει ένα Σύνταγμα.

Αυτών των ανθρώπων είμαστε πραγματικοί απόγονοι, όχι των πιο παλιών. Ενα από τα βασικά θέματα που θίγει είναι η ληστεία, που εκείνη την εποχή ήταν καθεστώς στην Ελλάδα, πράγμα που δημιουργούσε πολλά προβλήματα.

ΦΩΤ.: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΣΜΙΔΗΣ

● Είναι ένα ζήτημα που δεν το αγγίζουμε σχεδόν. Ούτε ιστορικά ούτε καλλιτεχνικά.

Δεν το αγγίζουμε γιατί είναι τέτοια η εμπλοκή των τότε ληστών με τους πολιτικούς της χώρας που, αν αγγιχτεί, ξαφνικά θα πρέπει να αποκαλυφθεί ένα ολόκληρο σύστημα που δεν ξέρω αν έχει αλλάξει.

● Γενικά δεν συζητάμε για πολιτική...

Νομίζω, όχι. Στην Ελλάδα, θα «γλείψουμε» το κοινό μας λέγοντας πράγματα που θέλει ν' ακούσει. Αυτά, σε ένα κράτος το οποίο ουσιαστικά είναι Ανατολή. Ολα αυτά είναι στοιχεία που συναντάς στο τσίρκο. Ετερόκλητα στοιχεία που προσπαθούν να δέσουν μεταξύ τους με μια κάπως κιτς αισθητική.

● Στο δικό μας «τσίρκο», ποια είναι τα «ζώα»;

Ολοι ζώα μέσα στα κλουβιά τους είμαστε, και πολλοί νομίζουμε ότι κάνουμε και κάτι. Αλλοι απλά έχουν επαναπαυθεί. Ξέρω, πρέπει να είσαι θετικός, πρέπει συνεχώς να βλέπεις το καλό σε όλα, αμάν βρε παιδιά, γιατί τόση απαισιοδοξία.

Είναι μια εποχή που χαρακτηρίζεται από διάσπαση. Βλέπεις νέα σημαντικά που περνάνε σαν πυροτεχνήματα από τον ουρανό και ξεχνάμε σε 10 δευτερόλεπτα τι έγινε πριν.

Εντός του εγκλεισμού, τα πράγματα αγρίεψαν πολύ. Από πλευράς καταστολής, από το τι νομοθετείται από μια Βουλή που είναι σε καθεστώς ημιλειτουργίας…

Αγρίεψαν αρκετά και δεν βλέπω κάποια αντίδραση σε αυτό! Υπάρχει ένα μούδιασμα. Το οποίο έχει να κάνει και με το ότι η συνθήκη του κορονοϊού είναι πραγματική. Δεν είναι κάτι ψεύτικο.

ΦΩΤ.: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΣΜΙΔΗΣ

Σίγουρα δεν είναι συνωμοσία, ούτε κάποιος προσπαθεί να μας βάλει τσιπάκια. Ομως κάποιοι πάντοτε -το ξέρουμε από την Ιστορία- εκμεταλλεύονταν αυτές τις κρίσεις. Δεν τις δημιουργούσαν μεν, απλά ήξεραν πώς να τις εκμεταλλευτούν σαν εμφανίζονταν.

Από την άλλη υπάρχει φοβερή κόπωση, και νομίζω ότι εκεί είναι που θα πατήσει κάποιος για να κάνει το οτιδήποτε. Είναι κάτι που συμβαίνει παγκοσμίως. Εμείς όπως πάντα είμαστε απόντες, κλεισμένοι μέσα σε μια γυάλα δική μας. Πιστεύουμε ακόμα και τώρα ότι είμαστε ο περιούσιος λαός, είμαστε Ελληνες, που για κάποιο λόγο τούς έδωσαν κάποια θεία όντα προβάδισμα σε σχέση με τους άλλους…

● Το τσίρκο μάς το απέδωσες στην παράσταση «Greek freak» ως γκροτέσκ βαριετέ. Τη «Στρατιωτική ζωή» πώς την αντιμετώπισες θεατρικά;

Αρχικά, η ιδέα ήταν να γίνει ως συνέχεια της δουλειάς μου πάνω στο «Ο καταποντισμός του εγωιστή Γιόχαν Φάτσερ» του Μπρεχτ, δηλαδή παράσταση-διάλεξη-συζήτηση. Ηθελα ένα μικρό κουκλοθέατρο όπου θα δραματοποιούνται κάποιες σκηνές και θα ακολουθεί συζήτηση με το κοινό. Τελικά έγινε ένα βίντεο, όπου οι συζητήσεις έχουν γίνει μεταξύ των τριών ηθοποιών.

Ελπίζω ότι θα είναι δείγμα τού πώς θα είναι η παράσταση όταν παιχτεί - ΑΝ παιχτεί. Ηθελα να αποφύγω το live streaming, γι' αυτό πρότεινα να κάνω ένα βίντεο για την παράσταση, όχι μια παράσταση που θα είναι θέατρο χωρίς κοινό. Δεν μπορώ να βλέπω θέατρο σε οθόνη. Τι να δω; Δεν είναι θέατρο. Γιατί το κάνουμε; Για να μην πεθάνει το θέατρο; Δεν θα πεθάνει το θέατρο. Εμείς θα πεθάνουμε.

● Από την πείνα;

Μπορεί από την πείνα, μπορεί από τον κορονοϊό, μπορεί απλά να θες να σταματήσεις να υπάρχεις, γιατί δεν μπορείς να το αντιμετωπίσεις.

● Από κατάθλιψη, με λίγα λόγια.

Φυσικά. Τι θέατρο να κάνεις; Δεν είναι ξεκάθαρα τα πράγματα. Δημιουργείται αυτή η σούπα πληροφοριών μέσα στην οποία υπάρχουν αληθείς, ψευδείς ειδήσεις, κατασκευασμένες αλήθειες.

Τελευταία όλοι κάνουν συνεντεύξεις και λένε «πάνω από όλα πρέπει να αγωνιστούμε για εκείνο, να κάνουμε το άλλο». Πόσες φορές θα τα ακούσουμε; Τα λες και ικανοποιείσαι, φεύγει από πάνω σου, λες «εγώ τα είπα πάντως, εγώ μίλησα».

● Με λίγα λόγια, ένα παυσίπονο για την ένοχη συνείδησή μας; Των καλλιτεχνών ή του κοινού;

Δεν ξέρω. Γιατί; Οι καλλιτέχνες τι είναι; Είμαστε όλοι ένα κομμάτι της κοινωνίας. Τι θα γίνει ύστερα από όλο αυτό; Οταν ξεκίνησε η κρίση, ήταν μια ευκαιρία να κάνουμε κάτι. Δεν έγινε τίποτα.

Είναι απλά ευσεβείς πόθοι. Σαν τις ευχές που δίνεις σε έναν γάμο και σε έναν χρόνο χωρίζουν. Εγώ δυσκολεύομαι να δώσω τέτοιες ευχές. Γιατί πρέπει να το κάνω; Είθισται; Οπως πρέπει να κάνω τον σταυρό μου όταν περνάω από εκκλησία;

● Ας πάμε στον «Αίαντα». Αλλο ξεκίνησες να κάνεις, άλλο θα γίνει τελικά.

Ηθελα να κάνω τον «Αίαντα» σε έναν πολύ ασφυκτικό χώρο. Ο κόσμος να είναι συνωστισμένος σε ένα καφενείο, έναν χώρο ανδρικό. Ο «Αίας» είναι ένα έργο με στρατιώτες, παίζουν «αντρικά» θέματα. Το ελληνικό καφενείο μού φαινόταν ένας χώρος που μπορεί να συσχετιστεί με αυτό.

Ηρθε η πανδημία και νομίζω ότι για τα επόμενα δέκα χρόνια πρέπει να εγκαταλείψω αυτή την ιδέα, οπότε φέτος προσπαθώ να το προσαρμόσω. Να γίνει σε έναν από τους ανοιχτούς χώρους της Πειραιώς, βλέποντας τι αναγωγές μπορούν να γίνουν με ό,τι συνέβη τον τελευταίο χρόνο. Για μένα το ερώτημα είναι: Τώρα, τι; Θα ανοίξουμε και πάλι τα ίδια;

Συνεχίζουμε από εκεί που ήμασταν; Ολα συντείνουν σε αυτό. Η τεχνολογία μάς προσφέρει μια απίστευτη άνεση. Κοιμήθηκες και σταμάτησες το player; Πολύ απλά, συνεχίζεις από εκεί που σταμάτησες.

● Ο Μπέκετ, παροιμιωδώς αισιόδοξος άνθρωπος, λέει στον Γκοντό: «-Τι λες, φεύγουμε; -Φεύγουμε». Και δεν κάνουν βήμα!

Μα έχουν γραφτεί ήδη όλα. Εχουν ήδη ειπωθεί όλα! Και όχι μία, πολλές φορές.

● Τότε, εμείς τι κάνουμε;

Ισως είμαστε σε ένα κομβικό σημείο όπου πρέπει τα στερεότυπα του παρελθόντος να σπάσουν. Ξέρεις τη σχέση μου με τις μάσκες. Και πέραν του θεάτρου, με ενδιαφέρει πολύ ανθρωπολογικά το τι σημαίνει αυτό το σύμβολο που φοράω στο πρόσωπό μου και γίνομαι κάποιος άλλος.

Νομίζω ότι υπάρχει μια διάθεση να σπάσουν αυτά τα καλούπια, οι μάσκες του παρελθόντος. Και να φτιαχτούν νέες. Δεν βλέπω τη μάσκα με τη χριστιανική οπτική - ότι είναι ο διάβολος, ότι είναι υποκρισία. Αλλωστε υποκριτής κάποτε σήμαινε ηθοποιός, μετά άλλαξε η λέξη σημασία. Είναι η προπαγάνδα των επόμενων απέναντι σε μια παλαιότερη θρησκεία.

ΦΩΤ.: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΣΜΙΔΗΣ

● Η παρεξήγηση παραμένει, όπως πρόσφατα διαπιστώσαμε από δηλώσεις της υπουργού Πολιτισμού.

Φυσικά και παραμένει. Γιατί δεν διαβάζουν. Δεν ενδιαφέρονται. Και επίσης ο καθένας προσπαθεί να προαγάγει τις ιδέες του. Αλλά για μένα η μάσκα είναι η αλήθεια, όχι το ψέμα.

● Εχεις μια πολύχρονη αναζήτηση πάνω στη μάσκα, αλλά και στη νομαδική λειτουργία του θεάτρου, τις περιοδείες από χωριό σε χωριό σε μικρούς χώρους. Τι έχουν αφήσει αυτά στη δουλειά σου σήμερα;

Εχουν αφήσει μια διάθεση να αντιμετωπίσεις τα πράγματα όπως έρχονται, χωρίς πολύ άγχος. Λες ότι τα πάντα μπορεί να συμβούν, θα τα αντιμετωπίσουμε. Είναι ένα μεγάλο μάθημα. Ολα μπορούν να ανατραπούν ανά πάσα στιγμή - όπως και στο θέατρο.

Το άλλο είναι οι άνθρωποι, η σχέση μαζί τους. Για ένα διάστημα υπήρξε μια ομάδα, άνθρωποι που θέλησαν να είναι μαζί και να κάνουν κάτι. Ασχετα πόσο καιρό κράτησε, αυτό που συνέβη ήταν αληθινό. Νομίζω ότι αυτή είναι η φύση του θεάτρου, το φορτώνεις σε μια άμαξα και πας να βρεις το κοινό σου, όπως ο Θέσπις. Είχες μια ειλικρινή σχέση με τον άλλον, σε έβλεπε όση ώρα τον ενδιέφερες.

Αν έχανε το ενδιαφέρον του, απλά έφευγε. Προσπαθώ να τον κρατήσω εκείνη την ώρα. Δεν έχει αύριο ή χθες. Βγήκε μια ντουντούκα το μεσημέρι, φώναξε τον κόσμο, ήρθαν. Δούλευες όλη μέρα για να πάει 9 το βράδυ να παίξεις, και μπορώ να σου πω ότι η στιγμή που είσαι στη σκηνή ήταν από τις πιο ξεκούραστες της μέρας.

Εχοντας στήσει στον ήλιο, κουβαλήσει, μιλήσει, γυρίσει, το βράδυ στην παράσταση λες: Αχ ωραία, να ηρεμήσουμε μιάμιση ώρα! Γιατί μετά συνέχιζες, είχες να ξεστήσεις, να φορτώσεις…

● Εχεις δουλέψει πάνω σε αμιγώς θεατρικά αλλά και μη θεατρικά κείμενα. Πώς διαλέγεις;

Με το τι θα ήθελα να πω κάθε φορά. Πρέπει να με απασχολεί προσωπικά κάτι για να ασχοληθώ. Με την «Γκόλφω» ήταν το θέμα της εθνικής ταυτότητας. Δεν με ικανοποιεί το αφήγημα του Λεωνίδα και των Τριακοσίων.

Διαβάζοντας, ψάχνοντας, γνωρίζοντας ανθρώπους, ανακαλύπτεις ότι είναι κάτι πολύ μεγαλύτερο. Αλλά ακόμα και σήμερα τι θέλουμε; Να πουλήσουμε Ακρόπολη! Είναι τραγικό. Ο ελληνικός πολιτισμός είναι Ακρόπολη και Zorbas. Ακόμα!

● Επόμενο σχέδιο υπάρχει;

Οχι. Περιμένω να δω. Σκέφτομαι κατά πόσο τελικά το θέατρο χρησιμεύει ουσιαστικά ή όχι. Πέρα από εμάς που το κάνουμε, ποιον άλλον αφορά; Δεν ξέρω αν η εποχή μας έχει το θέατρο που της αξίζει. Ισως θα έρθει μετά... Ή δεν θα έρθει καθόλου. Ισως να έχουμε πεθάνει και να μην το ξέρουμε. Αν και θέλω να πιστεύω ότι κάποια πράγματα, όπως οι μάσκες, είναι μέσα μας.

Είναι τόσο αρχέγονες, είμαστε συνδεδεμένοι ως είδος μαζί τους… Είμαστε ένας πίθηκος που χορεύει! Ξέρουμε από τους ανθρωπολόγους ότι ο πρωτόγονος ζωγράφιζε στους τοίχους της σπηλιάς φανταστικά πλάσματα με περίεργες μάσκες, θα είχε και κάποιου είδους μουσική, έχουν βρεθεί οστά με τρύπες, σαν φλογέρες. Συνήθως λέμε ότι η τέχνη είναι μια πολυτέλεια και έρχεται αφού υπάρξει ευμάρεια.

Τότε, γιατί κάποιος ένιωθε την ανάγκη να σηκωθεί να χορέψει ενώ πάλευε να επιβιώσει; Προφανώς ήταν κάτι που σε προστάτευε, σε παρηγορούσε, σου έδινε δύναμη. Ομως δεν ξέρω τι μορφή μπορεί να πάρει αυτό τώρα...

*Δημοσιογράφος σκηνοθέτης και μεταφραστής


📍 «Η στρατιωτική ζωή εν Ελλάδι», αγνώστου συγγραφέα, σε σκηνοθεσία Σίμου Κακάλα, θα παρουσιαστεί σε διαδικτυακή προβολή σήμερα, 24/4, στις 21.00 από το Δημοτικό Θέατρο Πειραιά (dithepi.gr). Παίζουν: Σίμος Κακάλας, Κωστής Καλλιβρετάκης, Κωνσταντίνος Μωραΐτης

Τιμή εισιτηρίου: 5 €. Εισιτήρια https://www.ticketservices.gr/

ΝΗΣΙΔΕΣ
«Δεν συμβαίνουν πλέον ιστορίες»
Ο Πρόδρομος Τσινικόρης με την παράσταση «(Somewhere) beyond the cherry trees» ανοίγει το φετινό Φεστιβάλ Αθηνών και μιλά στην «Εφ.Συν.» για τη τέχνη και το θέατρο.
«Δεν συμβαίνουν πλέον ιστορίες»
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Σκέψεις για την τέχνη της επόμενης μέρας (β' μέρος)
Αρχίζει να υπάρχει όλο και πιο έντονα ένας προβληματισμός και μια συζήτηση από τη μεριά των ανθρώπων του θεάτρου για το πώς θα είναι η επόμενη μέρα του.
Σκέψεις για την τέχνη της επόμενης μέρας (β' μέρος)
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Κάθε παράσταση έχει μια μαγεία»
Μπέτυ Λιβανού και Κώστας Γάκης μιλούν για τη συνεργασία τους στην παράσταση «Ιστορία χωρίς όνομα» και την τέχνη στη ζωή τους.
«Κάθε παράσταση έχει μια μαγεία»
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Την ιστορία μας δεν τη γνωρίζουμε, αλλά την ξέρουν τα κύτταρά μας»
Η Ελλη Παπακωνσταντίνου που αποτελεί την πρώτη σκηνοθέτρια που ανέβασε θεατρικό στο Μαουτχάουζεν μιλά στην «Εφ.Συν.» για το θέατρο και την τέχνη.
«Την ιστορία μας δεν τη γνωρίζουμε, αλλά την ξέρουν τα κύτταρά μας»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας