• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 15.6°C / 20.5°C
    1 BF
    52%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    20°C 15.8°C / 21.6°C
    1 BF
    38%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 19.9°C / 22.0°C
    4 BF
    53%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.9°C / 17.9°C
    1 BF
    32%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 16.9°C / 16.9°C
    1 BF
    59%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    18°C 16.8°C / 21.0°C
    2 BF
    46%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    14°C 13.9°C / 14.4°C
    2 BF
    31%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 15.3°C / 21.6°C
    2 BF
    54%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    19°C 18.3°C / 21.0°C
    4 BF
    75%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 16.9°C / 18.9°C
    3 BF
    52%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    18°C 18.1°C / 18.8°C
    5 BF
    59%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 15.1°C / 15.1°C
    2 BF
    51%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.9°C / 21.9°C
    4 BF
    46%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.5°C / 17.5°C
    2 BF
    39%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 15.1°C / 17.8°C
    2 BF
    55%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 22.8°C / 23.8°C
    4 BF
    42%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 15.5°C / 19.8°C
    2 BF
    60%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 15.4°C / 17.7°C
    1 BF
    62%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    19°C 17.5°C / 21.7°C
    2 BF
    47%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    15°C 14.8°C / 14.8°C
    2 BF
    36%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η τελευταία απόδραση

  • A-
  • A+
Ο Τεό Ψαραδέλλης υπήρξε ένας άνθρωπος της δράσης και όχι της θεωρίας και ήταν ένας υποδειγματικός μαχητής ενάντια στη δικτατορία των συνταγματαρχών.
Ακολουθήστε μας στο Google news

Ο Τεό Ψαραδέλλης, ο φίλος και σύντροφός μας, δεν ζει πια. Λιθογράφος εργάτης, συνδικαλιστής, επαναστάτης αγωνιστής, ήταν μια γοητευτική, γενναιόδωρη και θαρραλέα μορφή.

Υπήρξε ένας άνθρωπος της δράσης και όχι της θεωρίας, ήταν ένας υποδειγματικός μαχητής ενάντια στη δικτατορία των συνταγματαρχών (1967-1974), κάτι το οποίο του απέδωσε ένα «δίπλωμα» που στόλισε την κουζίνα του!

Μετά το πραξικόπημα του 1967, εντάχθηκε χωρίς δισταγμό στην αντίσταση κατά της στρατιωτικής χούντας. Συνελήφθη για πρώτη φορά το 1969 -με την κατηγορία ότι έκλεψε φορτίο δυναμίτη για μελλοντική δράση-, βασανίστηκε με τη φρικτή μέθοδο της φάλαγγας και στη συνέχεια κλείστηκε στην απομόνωση.

Με υπομονή και πείσμα -κάτι που θυμίζει τον ήρωα της διάσημης ταινίας του Μπρεσόν «Ενας καταδικασμένος σε θάνατο δραπέτευσε»- κατάφερε, χρησιμοποιώντας ένα κουτάλι, να ανοίξει την κλειδαριά και να δραπετεύσει, εκμεταλλευόμενος μια στιγμή απροσεξίας των φυλάκων.

Μετά μία περιπετειώδη θαλάσσια διαδρομή σε βάρκα με κουπιά, ο Τεό φτάνει στην Τουρκία και έπειτα από σύντομη παραμονή σε αυτήν τη χώρα προσπαθεί να καταφύγει στη Βουλγαρία. Ωστόσο, φυλακίστηκε από τις βουλγαρικές αρχές -δηλαδή τη σταλινική γραφειοκρατία- οι οποίες παρέδωσαν, χωρίς δισταγμό, αυτόν τον επικίνδυνο τροτσκιστή στην ελληνική αστυνομία...

Κατά τη διάρκεια της δίκης του στην Ελλάδα, ο πρόεδρος του στρατοδικείου ειρωνεύτηκε τους «αδελφούς κομμουνιστές Βουλγάρους» που τον πρόδωσαν, προκαλώντας την ακόλουθη οργισμένη απάντηση από τον Ψαραδέλλη: «Αυτό το ζήτημα δεν σας αφορά. Μια μέρα οι Βούλγαροι εργάτες θα τακτοποιήσουν τους λογαριασμούς τους με τους σταλινικούς στη χώρα τους».

Μετά την καταδίκη του από το δικαστήριο της χούντας ο Τεό φυλακίστηκε, αλλά κατορθώνει να δραπετεύσει για δεύτερη φορά! Αφού διέσχισε τα Βαλκάνια (αποφεύγοντας τη Βουλγαρία...) και την Ιταλία, κατέληξε αυτοεξόριστος στη Γαλλία το 1971.

Στο Παρίσι, αγωνίζεται με τους Ελληνες εξόριστους ενάντια στη δικτατορία και εργάζεται ως λιθογράφος στην εφημερίδα «Rouge». Συμμετέχει επίσης στις δραστηριότητες του Επαναστατικού Κομμουνιστικού Συνδέσμου (Ligue Communiste Revolutionaire), όπου θα συναντήσει μια Γιουγκοσλάβα σύντροφο, τη Νάντια, που θα γίνει η σύζυγός του και η μητέρα των δύο παιδιών του.

Επιστρέφοντας στην Ελλάδα το 1974, μετά την πτώση των συνταγματαρχών, ο Τεό δραστηριοποιήθηκε για άλλη μια φορά στο τροτσκιστικό κίνημα. Και ως ένας ακτιβιστής που είχε πειστεί για τον επείγοντα χαρακτήρα της δημοσίευσης των κλασικών του επαναστατικού μαρξισμού επέτρεψε στον εαυτό του να παγιδευτεί -όχι χωρίς αφέλεια- στην επίθεση σε μια τράπεζα το 1986, μια ενέργεια η οποία, ευτυχώς, δεν προκάλεσε θάνατο ή τραυματισμό σε κανένα.

Γιατί λοιπόν να εμπλακεί σε μια παρόμοια ενέργεια, δώδεκα χρόνια μετά την πτώση του καθεστώτος των συνταγματαρχών; Ο Ψαραδέλλης θα εξηγήσει αργότερα ότι ο στόχος του ήταν να εξοικονομήσει πόρους για να χρηματοδοτήσει την έκδοση των έργων του Παντελή Πουλιόπουλου, θεμελιωτή του ελληνικού τροτσκισμού, κάτι που εκκρεμούσε επί χρόνια. Αλλά δεν πήρε τίποτα και, έχοντας κατανοήσει τον ρόλο που διαδραμάτισε σε αυτή την επιχείρηση η οργάνωση «17 Νοέμβρη», έκοψε τους δεσμούς μαζί της.

Εκείνοι και εκείνες που γνωρίζουν τον Τεό και έχουν αγωνιστεί στο πλευρό του θα αναγνωρίσουν σε αυτό το μείγμα ευπιστίας και πολιτικής εντιμότητας αυτού του λιθογράφου που, όπως και άλλοι Ελληνες εργάτες της γενιάς του και της πολιτικής του παράδοσης, ορκίστηκε έναν πραγματικό σεβασμό στον πολιτισμό εν γένει, και ειδικότερα στην πολιτική κληρονομιά του επαναστατικού μαρξισμού. Εναν σεβασμό ακόμη μεγαλύτερο, αφού ο ίδιος είχε υποχρεωθεί να σταματήσει το σχολείο από το δημοτικό.

Προς τα τέλη της δεκαετίας του 1990, ύστερα από μια σοβαρή χειρουργική επέμβαση στην καρδιά, ο Τεό εγκατέλειψε τον ενεργό ακτιβισμό. Ωστόσο, το 2002, κατά τη διάρκεια της αστυνομικής εκστρατείας για την εξάρθρωση της οργάνωσης «17 Νοέμβρη», φυλακίστηκε και πάλι μετά από καταγγελίες «μεταμελημένων» - που αργότερα θα τις αποσύρουν δημοσίως.

Η δίκη του θα πραγματοποιηθεί το 2003 και θα προκαλέσει έντονο διεθνές ενδιαφέρον. Στην απολογία του, ο Τεό αναγνώρισε τη συμμετοχή του στη ληστεία του 1986, αλλά αυτό το αδίκημα είχε ήδη παραγραφεί. Σίγουρα, μπορεί κανείς να σκεφτεί ότι έδειξε απερισκεψία, αφέλεια και εσφαλμένη πολιτική κρίση... Ας θυμηθούμε, ως ελαφρυντική περίσταση, την περίφημη φράση του Μπρεχτ στην «Οπερα της πεντάρας»: «Η κλοπή μιας τράπεζας δεν είναι τίποτα σε σύγκριση… με την ίδρυση μιας τράπεζας».

Αντιμέτωπος με τις κατηγορίες της αστυνομίας, ο Ψαραδέλλης αρνείται οποιαδήποτε συμμετοχή σε ομάδες των οποίων δεν συμμερίζεται τον εθνικιστικό προσανατολισμό και ακόμη λιγότερο τις μεθόδους: την εκτέλεση βουλευτών, βιομηχάνων, δεξιών δημοσιογράφων, Τούρκων διπλωμάτων... «Η ιδεολογία μου», ξεκαθάρισε στην απολογία του, «δεν μου απαγορεύει την απαλλοτρίωση τραπεζών, αλλά καταδικάζει, πολιτικά και ηθικά, τις δολοφονίες πολιτικών αντιπάλων».

Ημασταν ανάμεσα στους πολλούς μάρτυρες υπεράσπισης, Ελληνες και Γάλλους, που ήρθαν στη δίκη του για να εξηγήσουν τις ενέργειες του Ψαραδέλλη και να δείξουμε την ασυμβατότητα μεταξύ της πολιτικής του κουλτούρας και των δολοφονικών πρακτικών.

Πολλές πολιτικές προσωπικότητες, στην Ελλάδα και σε όλο τον κόσμο, υπέγραψαν έκκληση για την απελευθέρωσή του. Τελικά, το δικαστήριο αναγνώρισε την αθωότητά του και αφέθηκε ελεύθερος.

Καλό ταξίδι, αγαπητέ φίλε. Κατάφερες για ακόμα μια φορά να αποδράσεις.

Δεν θα σε ξεχάσουμε.

*Η Ελένη Βαρίκα είναι καθηγήτρια Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Παρίσι VIII. Ο Μικαέλ Λεβί είναι επίτιμος διευθυντής Κοινωνιολογικών Ερευνών στο Εθνικό Κέντρο Επιστημονικής Ερευνας της Γαλλίας

ΝΗΣΙΔΕΣ
«Δημοκρατία σημαίνει Αξιοκρατία»
Αν σε εκείνα τα δίσεκτα χρόνια της δικτατορίας κάποιος μας έλεγε ότι και μετά την πτώση της, το μέλλον αυτού του τόπου δεν θα ήταν καλύτερο, ασφαλώς θα γελούσαμε.
«Δημοκρατία σημαίνει Αξιοκρατία»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ψηφιακή δικτατο-κρατία;
Τα social media ωθούν γενικά τους χρήστες τους να αναπτύσσουν μια πιο άμεση επαφή με τους «ακολούθους» τους. Ανοίγουν διαύλους επικοινωνίας, στους οποίους η ειλικρίνεια και η υπευθυνότητα (οφείλουν να)...
Ψηφιακή δικτατο-κρατία;
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο Νίκος Καζαντζάκης και η πολιτική
Ο Καζαντζάκης δεν ταυτίστηκε με κάποια ιδεολογία. Πεποίθησή του ήταν πως όταν ο άνθρωπος βρίσκεται σε καθεστώς τυραννίας και καταπίεσης πρέπει να αγωνίζεται ηρωικά για ελευθερία.
Ο Νίκος Καζαντζάκης και η πολιτική
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η αδάμαστη αριστερή νιότη
Για να αποσαφηνιστεί η σχέση νιότης και εξουσίας υπό το στρατιωτικό καθεστώς της χούντας των κολονέλων θα πρέπει να εξετάσουμε τη δεκαετία του ’60 στην Ελλάδα, όχι μόνο σε πλαίσιο πολιτικής ή κοινωνικής...
Η αδάμαστη αριστερή νιότη
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η πειθώ του φασισμού
Για να καταλάβουμε τη δυναμική και «γοητεία» του νέου φασισμού πρέπει να αναρωτηθούμε: «γιατί τον ακολουθούν τα υποκείμενα;», «μήπως εξαπατώνται;». Ας ξεκινήσουμε από κοινές μας παραδοχές: η κοινωνική,...
Η πειθώ του φασισμού
ΝΗΣΙΔΕΣ
Τρεις άνθρωποι, δύο εποχές, μια κοινή πίστη στην ελευθερία
Ορθωσαν το ανάστημά τους σε δύσκολες εποχές... Τα ονόματα τριών ανθρώπων με κοινή πίστη στην ελευθερία και στην αξιοπρέπεια, του Κώστα Γεωργάκη, του φοιτητή που θυσιάστηκε στον αντιδικτατορικό αγώνα, του...
Τρεις άνθρωποι, δύο εποχές, μια κοινή πίστη στην ελευθερία

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας