• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    22°C 20.6°C / 23.3°C
    2 BF
    35%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    21°C 18.9°C / 22.8°C
    1 BF
    46%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 14.4°C / 21.0°C
    2 BF
    60%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    15°C 12.2°C / 17.0°C
    2 BF
    59%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 20.0°C / 20.0°C
    3 BF
    77%
  • Βέροια
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 18.9°C / 21.7°C
    1 BF
    43%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 17.0°C / 17.0°C
    2 BF
    39%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 6.1°C / 21.0°C
    2 BF
    60%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    23°C 21.0°C / 23.9°C
    2 BF
    68%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 21.0°C / 21.0°C
    3 BF
    68%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    21°C 21.0°C / 21.1°C
    4 BF
    56%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    21°C 18.9°C / 23.0°C
    3 BF
    43%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 20.0°C / 20.0°C
    2 BF
    83%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.1°C / 22.0°C
    2 BF
    37%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    23°C 21.7°C / 23.3°C
    4 BF
    33%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 20.6°C / 21.0°C
    3 BF
    73%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    22°C 20.0°C / 22.8°C
    2 BF
    30%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 20.0°C / 21.0°C
    2 BF
    68%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    20°C 18.9°C / 21.7°C
    1 BF
    69%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 17.0°C / 17.0°C
    1 BF
    39%
Εμείς, οι έγκλειστοι και το θέατρο ως ίαση

Πρόβες για τη θεατρική παράσταση του έργου «Κ» που δόθηκε στις φυλακές του Κορυδαλλού από ομάδα 12 κρατουμένων για τους ίδιους τους κρατούμενους -εντός φυλακής, με τη βοήθεια της ομάδας «Τεχνοδρομώ»

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Εμείς, οι έγκλειστοι και το θέατρο ως ίαση

  • A-
  • A+
Ο κύκλος συναντήσεων «Θέατρο, Τραύμα, Θεραπεία», μια πρωτοβουλία του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών του ΕΚΠΑ έχει ως στόχο «το συλλογικό τραύμα να γίνει η αιτία για να δυναμώσουμε.
Ακολουθήστε μας στο Google news

Το 2014, μια σπουδαία μελέτη βασισμένη σε 48 πλήρως στοιχειοθετημένες έρευνες με το όνομα «Τhe Prison Arts Resourse Project» και την υπογραφή των Gardner, Hager και Hillman ανέλυσε την επίδραση των προγραμμάτων τέχνης στο αμερικανικό σωφρονιστικό σύστημα.

Ενα σημαντικό μέρος των ερευνών, που αφορούσε τις θεατρικές δράσεις, κατέληγε πως οι κρατούμενοι που συμμετείχαν στη θεατρική εμπειρία είχαν καλύτερες σχέσεις με άλλους κρατούμενους και με το προσωπικό των φυλακών, μεγαλύτερη πνευματική διαύγεια, αυτοπεποίθηση και αισιοδοξία για το επαγγελματικό τους μέλλον μετά την αποφυλάκιση, λιγότερο άγχος και καλύτερη σχέση με την οικογένειά τους.

Αν υπάρχει, συνεπώς, κάτι που μπορεί να βοηθήσει κάθε είδους «έγκλειστο» να ανοίξει έναν διάλογο με τον έξω κόσμο, αυτό είναι το θέατρο, το οποίο είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την ψυχική λύτρωση. Αυτή είναι και η έννοια της λέξης «κάθαρση», η οποία προέρχεται από το ρήμα «καθαίρω» που σημαίνει απαλλαγή από κάτι βλαβερό.

Για ποιο λόγο το θέατρο δεν υποστηρίζεται πολιτικά και οικονομικά για να βγει από την «κανονικότητά» του –ιδίως αυτή την κρίσιμη περίοδο– για να λειτουργήσει ιαματικά εκτός των συμβατικών χώρων, όπως στα νοσοκομεία, δομές φιλοξενίας προσφύγων, φυλακές, όπου ζουν άνθρωποι πλήρως αποκομμένοι ακόμα και από τα επισκεπτήρια εν μέσω καραντίνας;

Τι είδους συνέπειες μπορεί να έχει ο εγκλεισμός στις θεραπευτικές δυνατότητες του δράματος; Κατά πόσο οι καλλιτέχνες μέσα από τους πολλαπλούς ρόλους τους αισθάνονται τη θεραπευτική ευεργεσία της τέχνης που επιτελούν; Και πόσο αμφίδρομη είναι η θεραπευτική σχέση μεταξύ κοινού και θεατή, η οποία έχει παύσει εδώ και καιρό εξαιτίας της υγειονομικής κρίσης;

Αυτά είναι κάποια από τα εξαιρετικά επίκαιρα θέματα που πραγματεύεται ο κύκλος συναντήσεων «Θέατρο, Τραύμα, Θεραπεία», μια πρωτοβουλία του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών του ΕΚΠΑ υπό την αιγίδα της Κοσμητείας της Φιλοσοφικής Σχολής και την υποστήριξη των εκδόσεων Αρμός, με στόχο «το συλλογικό τραύμα να γίνει η αιτία για να δυναμώσουμε και να εκτιμήσουμε με άλλα μάτια την ιερότητα της θεατρικής τέχνης», όπως μας λέει ο Ιωσήφ Βιβιλάκης.

Ο αντιπρόεδρος του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών του ΕΚΠΑ και ενορχηστρωτής της πρωτοβουλίας μάς εξηγεί πως η απόφαση για τις 24 ζωντανές ψηφιακές συνομιλίες που συνδυάζουν ιατρική και τέχνη λήφθηκε τον Δεκέμβριο του 2020 ως αντίδραση στο κλείσιμο του Πανεπιστημίου και θα ολοκληρωθεί τον Ιούνιο του 2021.

«Αφετηρία: η εμπειρία ότι το θέατρο ως συλλογικό βίωμα ενώνει σπαραγμένα σώματα και συναισθήματα και ότι σε αυτή τη συγκυρία έχουμε ανάγκη να σκεφτούμε και να μιλήσουμε ανοιχτά σε ένα πλαίσιο που θέτει ως προτεραιότητα την επικοινωνία. Σκηνικοί καλλιτέχνες, πανεπιστημιακοί καθηγητές, ψυχαναλυτές και φοιτητές είμαστε μαζί, συνδεόμαστε με φίλους του τμήματος και εξερευνούμε τις ιαματικές διαστάσεις της θεατρικής τέχνης.

Εκτός από την επαγγελματική σκηνή εστιάζουμε σε εφαρμογές του θεάτρου σε νοσοκομεία, φυλακές, δομές προσφύγων, σχολεία, κοινότητες απεξάρτησης. Το δίδαγμα από τις μέχρι τώρα συνομιλίες: η σκηνική τέχνη είναι φάρμακο και λύτρωση για το πένθος και τον πόνο της ψυχής. Και με αυτή τη γνώση πιστεύω ότι η πολιτεία έχει χρέος να υποστηρίξει μια άλλη πολιτική πολιτισμού για το θέατρο και τους λειτουργούς του, θέτοντας ως βασική πολιτική προτεραιότητα την ενίσχυσή του στις ποικίλες εκφάνσεις και τις εφαρμογές του στην κοινωνία», υποστηρίζει θίγοντας τη σχέση μεταξύ θεάτρου, θεραπείας και πολιτικής.

Πώς επαναπροσδιορίζεται λοιπόν η σχέση μεταξύ θεραπείας και θεατρικής σχέσης εν μέσω πανδημίας και στη σκιά των αποκαλύψεων των κακοποιητικών πρακτικών στον καλλιτεχνικό χώρο; Θα μετασχηματιστεί άραγε η θεατρική εμπειρία και κατά πόσο θα προστατευτούν οι ανοχύρωτοι θεσμικά καλλιτέχνες;

Αν υπάρχει ένα συμπέρασμα στο οποίο μπορούμε να καταλήξουμε με ασφάλεια είναι πως το θέατρο, ανεξάρτητα από τις οδύνες του, είναι ίαση και γέφυρα μαζί. Ακόμα και μετά την αποκάλυψη των «τραυμάτων» του, τα οποία εξέθεσαν όλα εκείνα από τα οποία πάσχει εδώ και χρόνια το θεατρικό σώμα, μια παθολογία που δεν μπορεί να είναι αποκομμένη από την κοινωνία και την πολιτική.

Γιατί μας αποκόβουν από τη θεατρική εμπειρία;

Είναι τουλάχιστον παράξενο, συνεπώς, που δεν είναι μέσα στις προτεραιότητες των αρμόδιων υπουργείων και φορέων, όχι μόνο η αποκατάσταση της απώλειας της θεατρικής εμπειρίας αλλά και η αναπροσαρμογή της στις νέες συνθήκες, με δεδομένο πως το θέατρο από την αρχαιότητα έχει διαδραματίσει σπουδαίο ρόλο στη θεραπευτική πρακτική.

Η σύνδεση του θεάτρου με τη θεραπεία για πρώτη φορά μελετάται επιστημολογικά, από τον Αριστοτέλη στο έργο του «Περί Ποιητικής». Αργότερα, στα τέλη του 19ου αιώνα, η τραγωδία διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη διατύπωση της ψυχαναλυτικής θεωρίας από τον Ζίγκμουντ Φρόιντ.

Δεν είναι όμως μόνο η οφειλή της ψυχανάλυσης στο δράμα τεράστια αλλά και η οφειλή της οικονομίας στο θέατρο ως θεραπευτικό εργαλείο μεγάλη. O επαναπροσδιορισμός του έγκλειστου εαυτού μέσα από την τέχνη έχει σημαντικά οικονομικά οφέλη για το ίδιο το κράτος.

Ενδεικτικά πριν από μία δεκαετία, η έρευνα των Arts Alliance και New Philanthropy Capital με τίτλο «Unlocking Value» απέδειξε –μέσα από ανάλυση οικονομικών δεδομένων– πως η μείωση της υποτροπής των αποφυλακισμένων στην εγκληματικότητα χάρη στη συμμετοχή τους σε καλλιτεχνικές ομάδες εξοικονομούσε σημαντικά ποσά για το κράτος σε σύγκριση με τα έξοδα που δαπανούνταν για σωφρονιστικό σύστημα.

Με άλλα λόγια, ο ρόλος του θεάτρου και εν γένει της τέχνης στον περιορισμό του κοινωνικού στιγματισμού του έγκλειστου πληθυσμού και στη μείωση της υποτροπής είναι αποδεδειγμένα καταλυτικός. Για ποιο λόγο η πολιτεία αφήνει τα σύγχρονα «υποκείμενα του εγκλεισμού» αποκομμένα από τη θεατρική εμπειρία, ενώ ήδη από τα μέσα το περασμένου αιώνα, το θέατρο πλησίαζε τη ζωή, την επιστήμη και την ψυχοθεραπεία μετασχηματίζοντας την αντίληψη τόσο για τον πάσχοντα όσο και για τον κρατούμενο;

Ας ανα-στοχαστούμε τις αιτίες καταμεσής του κενού που προϋπήρχε –λόγω της μακρoχρόνιας απουσίας του κοινωνικού θεάτρου από τις ζωές μας– και γιγαντώθηκε μετά τη βίαιη αποχή από τις σκηνές μας.

ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Σκέψεις για την τέχνη της επόμενης μέρας (β' μέρος)
Αρχίζει να υπάρχει όλο και πιο έντονα ένας προβληματισμός και μια συζήτηση από τη μεριά των ανθρώπων του θεάτρου για το πώς θα είναι η επόμενη μέρα του.
Σκέψεις για την τέχνη της επόμενης μέρας (β' μέρος)
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Η γλώσσα είναι η μοίρα μου»
Ο σκηνοθέτης Σπύρος Βραχωρίτης, σημαντικό κεφάλαιο της ιστορίας του ελληνικού θεάτρου, μιλά στην «Εφ. Συν.» για το θέατρο, τη Θεατρική Λέσχη Βόλου και την πορεία του.
«Η γλώσσα είναι η μοίρα μου»
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Να κρατήσουμε το θέατρο ζωντανό»
Η ηθοποιός Ελπίδα Σταθάτου μιλά στην «Εφ.Συν.» για την παράσταση της με τίτλο «Στεγόσαυρος», τα σχέδια της και το ελληνικό θέατρο.
«Να κρατήσουμε το θέατρο ζωντανό»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Το λειτούργημα του Θεάτρου
Ο στόχος μιας παράστασης δεν είναι να υποδείξει στον θεατή τι πρέπει να κάνει, αλλά να του ανοίξει ένα μεγάλο παράθυρο για να δει όλο τον κόσμο και να διαλέξει μόνος του αυτό που θέλει να κάνει.
Το λειτούργημα του Θεάτρου
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Την ιστορία μας δεν τη γνωρίζουμε, αλλά την ξέρουν τα κύτταρά μας»
Η Ελλη Παπακωνσταντίνου που αποτελεί την πρώτη σκηνοθέτρια που ανέβασε θεατρικό στο Μαουτχάουζεν μιλά στην «Εφ.Συν.» για το θέατρο και την τέχνη.
«Την ιστορία μας δεν τη γνωρίζουμε, αλλά την ξέρουν τα κύτταρά μας»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας