• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    19°C 16.7°C / 20.6°C
    1 BF
    55%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 16.1°C / 20.6°C
    3 BF
    55%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 8.9°C / 16.0°C
    1 BF
    88%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 10.2°C / 10.2°C
    1 BF
    81%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    15°C 15.0°C / 15.0°C
    2 BF
    82%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    15°C 10.0°C / 16.7°C
    1 BF
    57%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 10.0°C / 10.0°C
    1 BF
    57%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    8°C 4.4°C / 16.0°C
    1 BF
    88%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    15°C 15.0°C / 15.6°C
    2 BF
    77%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    18°C 18.0°C / 18.0°C
    1 BF
    59%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.0°C / 19.4°C
    2 BF
    68%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.9°C / 18.9°C
    1 BF
    39%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    17°C 17.1°C / 17.1°C
    2 BF
    81%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 13.0°C / 16.7°C
    2 BF
    67%
  • Λαμία
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 16.0°C / 17.8°C
    2 BF
    48%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 17.2°C / 19.0°C
    3 BF
    82%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    16°C 11.1°C / 19.0°C
    2 BF
    39%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 17.8°C / 17.8°C
    2 BF
    69%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    17°C 16.7°C / 16.7°C
    2 BF
    90%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 10.0°C / 10.0°C
    1 BF
    57%
Οι αυτόχειρες του «πολιτισμού των απορριμμάτων»
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Οι αυτόχειρες του «πολιτισμού των απορριμμάτων»

  • A-
  • A+
Οι άνθρωποι που εκτέθηκαν σε μια κατάσταση τρομακτικού άγχους συνεχίζουν να ζουν για καιρό στη σκιά ενός μεγάλου φόβου, συχνά ακόμη και μετά την εγκατάστασή τους σε μια ασφαλή χώρα και ενώ βρίσκονται σε διαδικασία ανεύρεσης νέων καταγωγικών ριζών.
Ακολουθήστε μας στο Google news

Σε πόσους εκπατρισμούς εξαναγκάζεται ένας πρόσφυγας κατά τη διάρκεια της ζωής του; Τι σημαίνει η απώλεια της κάθε πατρίδας; Κάτω από ποιες συνθήκες καλείται να διαπραγματευτεί το τραυματικό και να ανασυνθέσει το παρελθόν του όταν αντιμετωπίζεται ως «ανθρώπινο απόρριμμα» κατά τη διάρκεια του περίπλου του;

Οταν ο Ζίγκμουντ Μπάουμαν έγραφε για τον «πολιτισμό των απορριμμάτων», αναφερόμενος στη δημιουργία των «περιττών πληθυσμών από μετανάστες και πρόσφυγες», ενδεχομένως να μη γνώριζε το σύνδρομο της παραίτησης που εμφανίζουν κατά κύριο λόγο τα ασυνόδευτα προσφυγόπουλα και τα παιδιά μετακινούμενων πληθυσμών που βρίσκονται σε αναμονή έγκρισης ασύλου.

Τα περιστατικά εφήβων που παραδίδονται σε ένα είδος λήθαργου και καταφεύγουν σε έναν κόσμο ακραίας απομόνωσης και σε μια παρατεταμένη ακινησία δίχως να παρουσιάζουν νευρολογικές ή σωματικές ανωμαλίες άρχισαν να εμφανίζονται πριν από δυο δεκαετίες στη Σουηδία.

Πριν από ένα χρόνο καταγράφηκε μια περίπτωση και στη Μόρια. Η μικρή Αΐσα –η οποία είχε παραδοθεί σε έναν τέτοιο μακρύ ύπνο χωρίς να υπάρχει οργανική αιτία- ανέδειξε και πάλι πως ένα περιβάλλον επισφαλές για την παιδικότητα μπορεί να παραλύσει σωματικά και ψυχικά έναν άνθρωπο ή ακόμη και να τον κάνει να αποστραφεί εντελώς τη ζωή.

Προ ημερών ο διεθνής Τύπος επανέφερε στην επικαιρότητα το σύνδρομο της παραίτησης από το οποίο πάσχουν κυρίως έφηβοι πρόσφυγες στη Σουηδία με αφορμή το ντοκιμαντέρ Life overtakes me που μεταδίδεται από το Netflix.

Γιατί ολοένα και περισσότεροι πρόσφυγες αποσύρονται από τη ζωή; Τι μας διδάσκουν οι ιστορίες τους για τις σημασίες της απώλειας του γενέθλιου τόπου και τη βίαιη ένταξη σε ένα νέο κόσμο που τους προσδίδει ένα δυσβάσταχτο αίσθημα ξενότητας, ενώ προσδοκούν την ενσωμάτωσή τους σε μια νέα κοινωνική πραγματικότητα;

Οι άνθρωποι που εκτέθηκαν σε μια κατάσταση τρομακτικού άγχους συνεχίζουν να ζουν για καιρό στη σκιά ενός μεγάλου φόβου, συχνά ακόμη και μετά την εγκατάστασή τους σε μια ασφαλή χώρα και ενώ βρίσκονται σε διαδικασία ανεύρεσης νέων καταγωγικών ριζών. Πόσο μάλλον όταν συνεχίζουν να ζουν εγκλωβισμένοι, μετέωροι σε ένα καθεστώς αέναης μετανάστευσης, ενώ έχουν χάσει τον οικείο χώρο τους και φέρουν δάνειες ταυτότητες, διαπιστώνοντας τη ματαιότητα αναζήτησης μιας νέας πατρίδας και σταθερότητας, την αδυναμία προβολής τους στο μέλλον μέσα σε μια εστία που θα λειτουργήσει ως προστατευτικό κέλυφος και όχι ως εχθρικό έδαφος.

Πριν από μερικές ημέρες ένας 24χρονος Τούρκος κουρδικής καταγωγής βρέθηκε απαγχονισμένος στις τουαλέτες του προαναχωρησιακού κέντρου κράτησης στην Κόρινθο. Ο νεαρός πρόσφυγας έδωσε τέλος στη ζωή του όταν του ανακοινώθηκε η απόφαση παράτασης κράτησης του στο Κέντρο, ενώ περίμενε την «απελευθέρωση» του έπειτα από 17 μήνες κράτησης.

Τον περασμένο Αύγουστο, στην Ολλανδία, ο Αλι Γκεζάουι, ένας 14χρονος Σύρος, έδωσε τέλος στη ζωή του όταν ήρθε αντιμέτωπος με μια ακόμη άρνηση ασύλου. Η οικογένειά του ανέφερε πως το παιδί αδυνατούσε να συνεχίσει να ζει χωρίς να έχει μια σταθερή εστία έπειτα από εννέα χρόνια «κυνηγητού», αφότου εγκατέλειψαν το σπίτι τους στην Ντεράα.

Ο Αλι μαζί με την οικογένειά του κατέφυγε αρχικά σε έναν καταυλισμό στον Λίβανο, έπειτα έζησαν για ένα διάστημα στη Μούρθια της Ισπανίας κάτω από άθλιες συνθήκες και εν συνεχεία στην Ολλανδία. Τον τελευταίο καιρό είχαν αναγκαστεί να πηγαινοέρχονται ανάμεσα στις δυο χώρες με την ελπίδα έγκρισης του ασύλου.

Λίγο μετά, αφότου ενημερώθηκαν για ακόμη μια φορά πως δεν το δικαιούνται, ο Αλι Γκεζάουι αυτοκτόνησε μην αντέχοντας να ζει δίχως ένα πλαίσιο που θα του επέτρεπε να βρει έναν καινούργιο οικείο τρόπο απόλαυσης, με την ψυχαναλυτική έννοια του όρου, ενώ ταυτόχρονα θα ανασυνέθετε με ασφάλεια τη σχέση του με τη χαμένη πατρίδα.

Αν υπάρχουν δύο λέξεις μέσα από τις οποίες θα μπορούσαμε να αποκωδικοποιήσουμε την ψυχική συνθήκη που ορίζει κάθε πρόσφυγα, αυτές είναι: απώλεια και μνήμη. Η απώλεια σχετίζεται με τον τρόπο ζωής, τον οικείο χώρο, τα αγαπημένα πρόσωπα.

Γι’ αυτό τον λόγο, θεωρείται εξαιρετικά σημαντικό για την ψυχική υγεία των προσφύγων, που έχουν χάσει τον οικείο τρόπο απόλαυσης, να έχουν προλάβει να διασώσουν έστω και ένα αντικείμενο από το παρελθόν – που θα τους παρέχει την αίσθηση πως διασώζουν ένα μέρος της χαμένης τους ζωής. Αυτό θα τους βοηθήσει να βρουν νέα σημαίνοντα πάνω στα οποία θα εγγράψουν την επιθυμία τους.

Η μνήμη, σύμφωνα με τη λακανική θεωρία, είναι μια αλυσίδα σημαινόντων που συνδέονται μεταξύ τους, μια «σημαίνουσα συνάρθρωση», δηλαδή η συμβολική ιστορία του υποκειμένου. Αν οι μνήμες κατασκευάζουν ταυτότητες και οι ταυτότητες μνήμες, πώς αυτοπροσδιορίζεται ένας εκπατρισμένος, στον οποίο δεν διατίθεται υποστηρικτικό πλαίσιο για να διαχειριστεί την τραυματική μνήμη;

Βάσει της φροϊδικής θεωρίας η ανάκληση των αναμνήσεων εξαρτάται από τον τρόπο με τον οποίο επενδύονται, απο-επενδύονται ή αντι-επενδύονται. Η ανασύνθεση του παρελθόντος δεν είναι ανεξάρτητη από τα δεδομένα του παρόντος.

Οι άνθρωποι που ζουν φορτωμένοι με μνήμες απώλειας και ξεριζωμού, ενώ παράλληλα παλεύουν με δυσμενείς συνθήκες στο παρόν τους, κυριεύονται από έναν πόθο επιστροφής με την έννοια, συχνά ωστόσο, της «οπισθοδρόμησης». Ο χαμός ενός προσφιλούς προσώπου -σύμφωνα με την ψυχαναλυτική θεωρία- έχει άλλωστε την ίδια βαρύτητά με την απώλεια της πατρίδας.

Αυτή η παθολογική νοσταλγία μετεξελίσσεται σε μια αγωνία για το αβέβαιο μέλλον, όταν από τη μια διαπιστώνεται η αδυναμία μετάβασης στον γενέθλιο τόπο και, από την άλλη, δυσκολία ενσωμάτωσης στο νέο περιβάλλον. Τότε το αίσθημα θλίψης γίνεται κυρίαρχο και παραλύει το άτομο, ενώ στις περιπτώσεις διαπιστώνονται μανιοκαταθλιπτικές τάσεις, παρατηρείται δε και αυτοκτονικός ιδεασμός.

Οταν οι ενορμήσεις θανάτου αντιτίθενται στις ενορμήσεις ζωής οδηγούν στην επαναφορά του έμβιου όντος στην ανόργανη κατάσταση, όπως σημειώνουν οι Laplanche, Pontalis αποσαφηνίζοντας πως παρόλο που αρχικά είναι στραμμένες προς το εσωτερικό τείνοντας προς την αυτοκαταστροφή, δευτερογενώς κατευθύνονται προς το εξωτερικό, λαμβάνοντας τη μορφή της επιθετικής ενόρμησης ή της ενόρμησης καταστροφής.

Για πόσο ακόμη θα αφήσουμε τους ανθρώπους, που αναζητούν έναν νέο οικείο χώρο για να βγάλουν νέες καταγωγικές ρίζες, να βυθίζονται στην ανυπαρξία, να αποσύρονται από τη ζωή και να εξωθούνται ενίοτε και στη βία είτε ενάντια στον εαυτό τους είτε ενάντια στους άλλους;

Οι πρόσφυγες που αυτοκτονούν σε ένα ευρωπαϊκό κέντρο κράτησης, τα ασυνόδευτα παιδιά που παραδίδονται σε έναν μακρύ ύπνο και σε μια παρατεταμένη ακινησία εγκλωβισμένα στις «ενδιάμεσες ζώνες» και στις «εξόριστες μνήμες» είναι ο καθρέφτης του ευρωπαϊκού «πολιτισμού των απορριμμάτων», του δικού μας πολιτισμού.

ΝΗΣΙΔΕΣ
Ανθρωποι-καθρέφτες εν μέσω πολλαπλών κρίσεων
Μεταμορφωνόμαστε διαρκώς σε καθρέφτες, μέσα στους οποίους οι άλλοι μπορούν να αναγνωρίσουν τον εαυτό τους και να κατανοήσουν κατά συνέπεια καλύτερα την κοινωνική τους συνθήκη.
Ανθρωποι-καθρέφτες εν μέσω πολλαπλών κρίσεων
ΝΗΣΙΔΕΣ
O ευάλωτος ψυχισμός μιας κυβέρνησης
Η επιδείνωση της ψυχικής υγείας των προσφύγων που έχουν εγκλωβιστεί στην Ελλάδα ήταν μια άμεση συνέπεια της «προσφυγικής κρίσης». Μόνο που στο νέο σύστημα ασύλου τα δικαιώματα των προσφύγων και μεταναστών σε...
O ευάλωτος ψυχισμός μιας κυβέρνησης
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η πόλη και ο Covid
Ο Covid-19 λειτούργησε κατά κύριο λόγο ως ψηφιακός επιταχυντής, καθώς έχουν ψηφιοποιηθεί ανέλπιστα γρήγορα αρκετοί τομείς της ζωής μας.
Η πόλη και ο Covid
ΝΗΣΙΔΕΣ
Φορείς της οδύνης του κόσμου
Το ΚΕΘΕΑ αποτελεί μια θεραπευτική κοινότητα που στηρίχτηκε στις σχέσεις των θεραπευτών και των θεραπευομένων.
Φορείς της οδύνης του κόσμου
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η σύγκρουση στην παχυσαρκία
Ο άνθρωπος με διαταραχή βάρους πρέπει να αποκωδικοποιήσει μερικά από τα σημεία που δεν έχει υπόψη σχετικά με το θέμα της παχυσαρκίας.
Η σύγκρουση στην παχυσαρκία

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας