• Αθήνα
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 15.4°C / 17.8°C
    3 BF
    57%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 11.3°C / 16.2°C
    0 BF
    78%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.0°C / 19.0°C
    5 BF
    58%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    16°C 11.4°C / 15.9°C
    1 BF
    44%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 15.2°C
    4 BF
    58%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    14°C 10.7°C / 14.6°C
    1 BF
    63%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    9°C 9.4°C / 10.6°C
    0 BF
    66%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    15°C 13.5°C / 18.6°C
    2 BF
    53%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    18°C 16.6°C / 21.5°C
    4 BF
    79%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 14.9°C / 16.9°C
    1 BF
    67%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 17.9°C / 19.0°C
    5 BF
    68%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 14.0°C / 15.7°C
    4 BF
    63%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 16.9°C / 18.9°C
    0 BF
    45%
  • Λάρισα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    15°C 14.5°C / 14.5°C
    1 BF
    63%
  • Λαμία
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 12.3°C / 14.5°C
    1 BF
    100%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 19.9°C / 22.8°C
    1 BF
    78%
  • Χαλκίδα
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 15.5°C / 18.6°C
    2 BF
    56%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 10.3°C / 14.3°C
    2 BF
    66%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    14°C 11.4°C / 15.3°C
    1 BF
    57%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    10°C 9.8°C / 9.8°C
    1 BF
    60%

Αλεχάντρα Πισαρνίκ:Ποιήματα, Επιλογή, μετάφραση, μελέτη: Στάθης Ιντζές πρόλογος: Κωνσταντίνα Κορρυβάντη, Εκδόσεις Ενύπνιο

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η νύχτα, η γυναίκα, το ποίημα

  • A-
  • A+
Η ματαίωση και η ακύρωση της επιθυμίας, της παιδικής λαχτάρας, που είναι νομίζω ένα δείγμα απόλυτο, καθώς εκφράζεται αυθόρμητα και υποσυνείδητα, είναι ίσως η πιο καλοστημένη παγίδα της ηλικίας μετά τον φόβο.

«Γράφω με την απάνθρωπη άγνοια με την οποία τα παιδιά λιθοβολούν μια τρελή σαν να ’ταν κοτσύφι. Στην πραγματικότητα δεν γράφω· ανοίγω ρωγμή ώστε να φτάσει σε μένα, κατά το σούρουπο, το μήνυμα ενός νεκρού. Και αυτή η ιεροτελεστία της συγγραφής. Βλέπω στο σκοτάδι μες απ’ τον καθρέφτη. Εξυμνώ τις αποστάσεις, ακούω φωνές ζωγραφισμένων πουλιών πάνω σε δέντρα στολισμένα σαν εκκλησιές» («Η νύχτα, το ποίημα», Αλεχάντρα Πισαρνίκ).

Η Αλεχάντρα Πισαρνίκ είναι ανάμεσα στα κορίτσια που «χάθηκαν». Ανάμεσα στη Μαρίνα Τσβετάγεβα, την Πηνελόπη Δέλτα, τη Βιρτζίνια Γουλφ, τη Σύλβια Πλαθ, την Ανν Σέξτον, την Κατερίνα Γώγου και άλλες γυναίκες που «έφυγαν» βάζοντας τέλος στη ζωή τους.

Επηρέασαν την λογοτεχνία με την σπάνια ευαισθησία τους που αποτυπώθηκε στο χαρτί δίνοντάς μας αριστουργήματα. Ελαμψαν σαν άστρα στον σκοτεινό ουρανό των απελπισμένων και των μόνων της γης. Εγιναν η φωνή χιλιάδων γυναικών που προσπάθησαν και προσπαθούν να ξεπεράσουν τα αδιέξοδά τους.

Αυτό σκεφτόμουν καθώς διάβαζα τα «Ποιήματα» της Αλεχάντρα Πισαρνίκ («Ενύπνιο») σε επιλογή, μετάφραση, μελέτη του Στάθη Ιντζέ και πρόλογο της ποιήτριας Κωνσταντίνας Κορρυβάντη.

Το «τυπικό» βιογραφικό της Αλεχάντρα Πισαρνίκ λέει πως γεννήθηκε στο Μπουένος Αϊρες το 1936. Ηταν κόρη Εβραίων μεταναστών από την Ανατολική Ευρώπη. Σπούδασε Φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο του Μπουένος Αϊρες, χωρίς να ολοκληρώσει τις σπουδές της, και ζωγραφική στο πλευρό του Χουάν Πλάνας, ενώ άρχισε να δημοσιεύει τα πρώτα της βιβλία. Εζησε για τέσσερα χρόνια στο Παρίσι, όπου εργάστηκε για το περιοδικό «Τετράδια» και άλλα έντυπα.

Στο Παρίσι γίνεται φίλη με τους Οκτάβιο Πας, Χούλιο Κορτάσαρ και άλλους σπουδαίους λογοτέχνες, ενώ σπουδάζει Λογοτεχνία και Ιστορία της Θρησκείας στη Σορβόνη. Το 1964 επιστρέφει στο Μπουένος Αϊρες όπου εκδίδει τα σπουδαιότερα βιβλία της. Το 1968 λαμβάνει την υποτροφία Γιούγκενχαϊμ και το 1971 την υποτροφία Φουλμπράιτ. Στις 25 Σεπτεμβρίου του 1972, και ενώ θα περνούσε ένα Σαββατοκύριακο μακριά από την ψυχιατρική κλινική στην οποία νοσηλευόταν, η Αλεχάντρα έβαλε τέλος στη ζωή της.

Πώς έγινε όμως το φοβισμένο κορίτσι από την Αργεντινή μια από τις πιο επιδραστικές ποιήτριες της γενιάς της και του υπερρεαλισμού;

Ο υπερρεαλισμός έφτασε στην Αργεντινή στις αρχές του 1950, αλλά η Πισαρνίκ τον γνωρίζει σε βάθος όταν φτάνει στην πόλη των ονείρων κάθε λογοτέχνη εκείνης της εποχής: το Παρίσι. Η πρώτη της ποιητική συλλογή δημοσιεύτηκε το 1955 στη Αργεντινή, όταν ήταν δεκαεννέα ετών και έχει τον τίτλο «Η πιο ξένη Γη». Τίτλος δηλωτικός για το πώς αισθάνεται στη χώρα της.

Στο Παρίσι, διαβάζει βιβλία, εργάζεται σε περιοδικά και εκδοτικούς οίκους και δημοσιεύει ποιήματα. Ο Μπρετόν γίνεται ο λογοτεχνικός πόλος με τον οποίο έρχεται σε σύγκρουση. Το «απελευθερωτικό ασυνείδητο» που εκείνος διακηρύσσει είναι για εκείνη απειλή, καθώς αισθάνεται ότι ο εσωτερικός της κόσμος είναι σκοτεινός και μη προσβάσιμος. Αλλά θα αναγνωρίσει πως ο Μπρετόν είχε τη μεγαλύτερη επίδραση επάνω της: «Υποθέτω ότι ανήκω στο είδος του λυρικού ποιητή που τρομάζει από το απερίγραπτο και το ανείπωτο. Και παρ’ όλα αυτά δεν θέλω να είμαι έτσι».

Ο άλλος μεγάλος πόλος των υπερρεαλιστών εκείνης της εποχής είναι ο Ανρί Μισό και της ταιριάζει πιο πολύ. Τον αποκαλεί «μεγάλο θεραπευτή» και τον τοποθετεί στο ίδιο ύψος με τον Ρεμπό και τον Λουτρεαμόν.

Το Παρίσι, όπως εύστοχα επισημαίνει η Κωνσταντίνα Κορρυβάντη στον Πρόλογο, είναι για εκείνη η Χώρα των Θαυμάτων. Ως άλλη Αλίκη γνωρίζει τον Κορτάσαρ και τον Παζ και γοητεύεται. Λογοτεχνικοί αυτοεξόριστοι κι εκείνοι αποτελούν έναν δυνατό λατινοαμερικανικό κύκλο που την περικλείει. «Η εύλογη ερώτηση που προκύπτει είναι ποιος είναι τότε ο πυρήνας στα ποιήματα της Πισαρνίκ.

Ο θάνατος, η απουσία, η σιωπή είναι απαντήσεις έγκυρες. Ο πυρήνας της ποίησής της μοιάζει να είναι το διαρκές αίσθημα του ανικανοποίητου. Η ματαίωση και η ακύρωση της επιθυμίας, της παιδικής λαχτάρας, που είναι νομίζω ένα δείγμα απόλυτο, καθώς εκφράζεται αυθόρμητα και υποσυνείδητα, είναι ίσως η πιο καλοστημένη παγίδα της ηλικίας μετά τον φόβο. Η Αλίκη εγκλωβίζεται σε έναν φαύλο κύκλο, όπου η ικανοποίηση της επιθυμίας της συνεχώς αναβάλλεται».

Το φοβισμένο παιδί, που δεν σταμάτησε ποτέ να είναι, θα γράψει αργότερα:

«Κύριε/ είμαι είκοσι χρόνων/ και τα μάτια μου είναι είκοσι χρόνων/ και παρόλα αυτά δεν λένε τίποτα … Κύριε / διώξε τα φέρετρα του αίματός μου/ Θυμάμαι τα παιδικά μου χρόνια/ όταν εγώ ήμουν μια ηλικιωμένη/ τα λουλούδια πέθαιναν στα χέρια μου/ γιατί ο βίαιος χορός της ευτυχίας/ θα τους κατέστρεφε την καρδιά…»

Στην Αλεχάντρα Πισαρνίκ, και στις άλλες γυναίκες της δικής μας και της παγκόσμιας λογοτεχνίας που δεν άντεξαν να υπάρχουν σε αυτόν τον κόσμο, στιγματισμένες από την ίδια τους τη μοίρα, είναι αφιερωμένο το κείμενο αυτό, τόσα χρόνια μετά, πλησιάζοντας προς τη «γιορτή» της γυναίκας του 2021. Είθε να διώξει κάθε γυναίκα που υποφέρει τη «νύχτα» από μέσα της.

«Πρέπει να σωθεί ο άνεμος
Τα πουλιά πυρπολούν τον άνεμο
Στην κόμη της μοναχικής γυναίκας
Που επιστρέφει από τη φύση
Και υφαίνει καταιγίδες
Πρέπει να σωθεί ο άνεμος»

(«Καταγωγή», Α. Πισαρνίκ)

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η Δοκιμασία της Ερπενμπεκ
Η συγγραφέας Τζέννυ Ερπενμπεκ στο νέο της βιβλίο μένει στη μυστηριώδη αφήγησή της, χωρίς να μας δίνει διαλόγους και εμφανή στοιχεία αλληλεπίδρασης μεταξύ των προσώπων.
Η Δοκιμασία της Ερπενμπεκ
ΝΗΣΙΔΕΣ
Αν θες να λέγεσαι κορίτσι, γυναίκα ή άλλο
Στο βιβλίο της ΜπερναΡντίν Εβαρίστο «Κορίτσι, γυναίκα, άλλο» παρουσιάζεται με τον πιο αποκαλυπτικό τρόπο ένα ευρύ και ποικίλο φάσμα γυναικών, από διαφορετικά υπόβαθρα, ηλικίες και ρίζες.
Αν θες να λέγεσαι κορίτσι, γυναίκα ή άλλο
ΝΗΣΙΔΕΣ
O ιδιαίτερος κύριος Νέσμπο
Το νέο βιβλίο του Τζο Νέσμπο με τίτλο «Βασίλειο» αποδεικνύει για ακόμη μία φορά την εξαιρετική λογοτεχνική γραφή του.
O ιδιαίτερος κύριος Νέσμπο
ΝΗΣΙΔΕΣ
Μια αυθάδικη γραφή
Το νέο βιβλίο του Γιάννη Πάσχου, «Φοβού τα βρέφη», μιλάει για μια παρηκμασμένη ανθρώπινη κοινωνία που οδηγείται στην αυτοκαταστροφή.
Μια αυθάδικη γραφή
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η ζωή είναι όμορφη πολύ
Ενα μικρό σπαρακτικό βιβλίο μάς χάρισε πρόσφατα η ποιήτρια Μαρία Λαϊνά. Το «Τι όμορφη που είναι η ζωή» Η ηρωίδα της σ’ έναν μονόλογο, μια εκ βαθέων εξομολόγηση, μας μιλάει για τις αναμνήσεις της.
Η ζωή είναι όμορφη πολύ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας