Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
  • Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 16.7°C / 20.0°C
    2 BF
    34%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 15.6°C / 17.8°C
    2 BF
    55%
  • Πάτρα
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 9.4°C / 14.4°C
    2 BF
    82%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 13.0°C / 13.0°C
    1 BF
    50%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 15.0°C / 15.0°C
    2 BF
    67%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    16°C 15.6°C / 17.2°C
    0 BF
    47%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 14.0°C / 14.0°C
    2 BF
    35%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 11.1°C / 14.4°C
    2 BF
    82%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 17.8°C / 18.0°C
    5 BF
    59%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    17°C 17.0°C / 17.0°C
    3 BF
    67%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 17.8°C / 19.0°C
    3 BF
    48%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    17°C 15.6°C / 19.0°C
    3 BF
    42%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 16.0°C / 16.0°C
    2 BF
    77%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 17.2°C / 18.0°C
    2 BF
    39%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    17°C 11.1°C / 19.4°C
    3 BF
    25%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.3°C / 20.0°C
    4 BF
    56%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 15.6°C / 18.0°C
    1 BF
    32%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 8.9°C / 16.0°C
    2 BF
    63%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    16°C 15.6°C / 17.2°C
    0 BF
    66%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 14.0°C / 14.0°C
    2 BF
    35%
Στα χρόνια της πατριαρχικής παρακμής
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Στα χρόνια της πατριαρχικής παρακμής

  • A-
  • A+
Η σημερινή μητέρα καλείται να ξεπεράσει την ταύτισή της με την αυταπάρνηση που της είχε επιβάλει η πατριαρχική κουλτούρα. Και όταν συμβεί αυτό, θα μπορέσει να μην είναι ολοκληρωτικά ταυτισμένη με τον μητρικό ρόλο και να κρατήσει την αναγκαία απόσταση που θα επιτρέψει στο παιδί της να πάψει να κουβαλά μια απροσδιόριστη οδύνη.
Ακολουθήστε μας στο Google news

Οταν ένα παιδί υποφέρει, ένας ψυχαναλυτής προσπαθεί να καταλάβει την προέλευση αυτής της οδύνης. Ο Ζακ Λακάν είχε αρθρώσει το σύμπτωμα και κατ’ επέκταση την οδύνη του παιδιού σε σχέση με το σύμπτωμα της οικογένειας.

Καθόλου άδικα, καθώς το γεγονός πως ένα παιδί έχει τους συγκεκριμένους γονείς και όχι κάποιους άλλους έχει τεράστια σημασία. Ο τρόπος που θα υπάρξει δηλαδή ένα παιδί στον κόσμο, έχει σχέση με τον τρόπο που επιθυμήθηκε από τους γεννήτορές του, τον τρόπο που εν συνεχεία το υποδέχτηκαν και τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίστηκαν την ύπαρξή του μέσα στην οικογένεια. Είτε παρέμειναν μαζί ως ζευγάρι, είτε όχι.

Το νομοσχέδιο μεταρρύθμισης του Οικογενειακού Δικαίου έπειτα από περίπου 38 χρόνια, που αφορά την από κοινού άσκηση γονικής μέριμνας, επαναφέρει θεμελιώδη ζητήματα σε σχέση με τη λειτουργική σύσταση μιας οικογένειας.

Η αποκαλούμενη συνεπιμέλεια απασχολεί ήδη έντονα τη δημόσια σφαίρα, ενίοτε και με διχαστικές απόψεις. Η φιλοσοφία του νομοσχεδίου δείχνει να είναι η στήριξη των παιδιών και η δίκαιη αντιμετώπιση των πατέρων μέσα στη νέα κοινωνική πραγματικότητα των ολοένα και περισσότερων ανασυγκροτημένων οικογενειών με παιδιά από διαφορετικό πατέρα και μητέρα, κάτι που τροποποιεί και τους τρόπους εγγραφής του οιδιπόδειου συμπλέγματος.

Για ποιο λόγο το θέμα της συνεπιμέλειας έχει μετεξελιχθεί σε πεδίο αντιπαλότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών; Μήπως δεν προάγεται μια πραγματικά συναινετική κουλτούρα μέσα από το προτεινόμενο νομοσχέδιο; Και τελικά τι έχει ανάγκη ένα παιδί;

«Δεν μπορώ να σκεφτώ καμία άλλη ανάγκη στην παιδική ηλικία τόσο δυνατή όσο η ανάγκη της πατρικής προστασίας» έγραφε ο Ζίγκμουντ Φρόιντ. Είναι γνωστό πως η πατρότητα είναι περισσότερο πολιτισμική ενώ η μητρότητα είναι αλληλένδετη με την ύπαρξη του βρέφους. Οταν δεν υπάρχει όμως διαμεσολάβηση της πατρικής λειτουργίας, το παιδί -βάσει της ψυχαναλυτικής θεωρίας- γίνεται αναπόδραστα «αντικείμενο της μητέρας».

Και αυτό μπορεί να είναι ζημιογόνο για την ψυχική υγεία του παιδιού και για τον τρόπο που θα σχετίζεται με τους άλλους στην πορεία της ζωής του. Γι’ αυτό και ο Ντόναλντ Ουίνικοτ είχε τονίσει πως μια μητέρα επαρκώς καλή είναι εκείνη που γνωρίζει να μη δίνεται ολόκληρη στο παιδί της. Ο Αγγλος ψυχαναλυτής ήθελε να επισημάνει πως όταν η μητρική αγάπη καταλήγει στην ενσωμάτωση με το παιδί, γίνεται αποπνικτική και επικίνδυνη.

Το ήδη υπάρχον σύστημα της αποκλειστικής επιμέλειας -συνήθως στη μητέρα- ευνοεί τη δημιουργία ενός κλειστού ζευγαριού μητέρας-παιδιού. Μόνο που αυτό δεν είναι ευθύνη των γυναικών αλλά προϊόν της πατριαρχίας, καθώς ταυτοχρόνως το ίδιο σύστημα στερεί από τον γονέα που έχει την επιμέλεια τη δυνατότητα να επενδύσει περισσότερο στην προσωπική και επαγγελματική του ζωή.

Ποιο είναι, λοιπόν, το πραγματικό πρόβλημα και ποιο το διακύβευμα; Γιατί υπάρχει αντιπαράθεση μεταξύ γυναικών και ανδρών, πατέρων και μητέρων;

Σύμφωνα με την ψυχαναλυτική θεωρία, κάθε άνθρωπος γίνεται γονιός μέσα από το σύμπτωμα και τη φαντασίωσή του. Αυτό σημαίνει πως ο ψυχισμός του φέρει εγγραφές από τις επιθυμίες της οικογένειας στην οποία μεγάλωσε ο ίδιος.

Φορείς του οικογενειακού μυθιστορήματος είναι τόσο η μητέρα όσο και ο πατέρας. Ο ρόλος του πατέρα -εκείνου που επιτελεί την πατρική λειτουργία- είναι θεμελιώδης εφόσον είναι εκείνος που διαμεσολαβεί στη δυαδική σχέση μητέρας-βρέφους επιφέροντας τον -απαραίτητο για την ψυχική υγεία του παιδιού- αποχωρισμό.

Ετσι ο πατέρας γίνεται φορέας του νόμου και, όπως επισημαίνει η Φρανσουάζ Ντολτό, το παιδί εισάγεται στον κόσμο των συμβόλων και του πολιτισμού.

Κανένας δεν μπορεί να αμφισβητήσει συνεπώς την ανάγκη του παιδιού για την πατρική παρουσία, προστασία και φροντίδα.

Γι’ αυτό και σε αρκετά κράτη της Ευρώπης -όπως στη Γαλλία και στη Γερμανία- το διαζύγιο δεν έχει καμία επίπτωση στους κανόνες που ρυθμίζουν την άσκηση της γονικής μέριμνας.

Στη Σουηδία δε τα παιδιά μεγαλώνουν και με τους δύο γονείς βάσει της πολιτικής «γονικός ρόλος για μια ζωή, ανεξάρτητα αν η συμβίωση διαλυθεί». Το ίδιο συμβαίνει και στη Μεγάλη Βρετανία όπου ισχύει το «μια φορά γονέας, για πάντα γονέας».

Δεδομένου πως οι παραπάνω χώρες έχουν εμπειρία περίπου 30 ετών στη συνεπιμέλεια, έχει αποδειχτεί πως τα παιδιά που μεγαλώνουν και με τους δύο γονείς μετά τον χωρισμό έχουν καλύτερη ψυχική υγεία. Αξίζει, ωστόσο, να αποσαφηνίσουμε πως πρόκειται για συνεπιμέλεια με συναίνεση και όχι υποχρεωτική.

Αυτό είναι και το βασικό επιχείρημα εκείνων που αντιτίθενται στο προτεινόμενο νομοσχέδιο, όπως ο Σύνδεσμος για τα Δικαιώματα της Γυναίκας που υποστηρίζει πως, όταν η συνεπιμέλεια επιβάλλεται, δεν εξυπηρετεί το συμφέρον του παιδιού…

Από την άλλη, γυναίκες και άνδρες πανεπιστημιακοί από τον χώρο της ψυχολογίας, των νευροεπιστημών, της ιατρικής, της βιολογίας, της κοινωνιολογίας, των παιδαγωγικών αλλά και των σπουδών φύλου επιμένουν πως «η συνεπιμέλεια υποστηρίζει και όλα αυτά για τα οποία πάλεψε το κίνημα του φεμινισμού εδώ και πολλές δεκαετίες: την αυτενέργεια, την ελευθερία και την ισοτιμία των γυναικών».

Γιατί, λοιπόν, οι ίδιες οι γυναίκες αρνούνται αυτήν την ελευθερία και ισοτιμία; Για ποιους λόγους παραγνωρίζεται η ανάγκη του παιδιού για ίση φροντίδα και από τους δύο γονείς του; Και κατά πόσο το προτεινόμενο νομοσχέδιο μπορεί να λειτουργήσει ως πρόληψη εργαλειοποίησης και αποξένωσης του παιδιού από τον έναν γονέα;

Για να απαντηθούν τα παραπάνω θα πρέπει να διερευνηθεί το μυστήριο της μητρότητας, αυτό που έχει απομείνει από τη «μητέρα στην εποχή της παρακμής της πατριαρχικής απεικόνισής της», όπως σημειώνει ο Μάσιμο Ρεκαλκάτι.

Και σε αυτό το μυστήριο, άρρηκτα συνδεδεμένο με τον πατριαρχικό κόσμο, θα εντοπιστεί η ρίζα του διχασμού γύρω από την αναμόρφωση του Οικογενειακού Δικαίου. Για να ξεριζωθεί, σε δεύτερο χρόνο, αυτή η ιδιοκτησιακή πρακτική. Η σημερινή μητέρα καλείται, δηλαδή, να ξεπεράσει την ταύτισή της με την αυταπάρνηση που της είχε επιβάλει η πατριαρχική κουλτούρα.

Και όταν συμβεί αυτό, θα μπορέσει να μην είναι ολοκληρωτικά ταυτισμένη με τον μητρικό ρόλο και να κρατήσει την αναγκαία απόσταση που θα επιτρέψει στο παιδί της να πάψει να κουβαλά μια απροσδιόριστη οδύνη.

Τότε δεν θα υπάρχει εργαλειοποίηση του παιδιού εις βάρος κανενός γονέα και το παιδί δεν θα πέφτει θύμα εκδικητικής οργής. Τότε δεν θα χρειάζονται δικαστήρια για να αναθέσουν την επιμέλεια ή να επιβάλουν συνεπιμέλεια, γιατί θα έχουμε κοιτάξει πέρα από τα στερεότυπα της μητρότητας… και το παιδί δεν θα είναι ούτε απώτερος σκοπός ούτε ιδιοκτησία του γονέα.

Τότε τα παιδιά, ως μετέπειτα ενήλικες, θα μπορέσουν να αγαπήσουν και να αγαπηθούν από κάποιον άλλο και να οικοδομήσουν μαζί του έναν νέο στέρεο κόσμο.

ΑΠΟΨΕΙΣ
«Έχε το νου σου στο παιδί…»
Ένας έντονος, και σε κάποιες περιπτώσεις ακραίος, πόλεμος έχει ξεσπάσει, με επίδικο τις αλλαγές που φέρνει στο οικογενειακό δίκαιο το σχέδιο νόμου του υπ. Δικαιοσύνης για τη συνεπιμέλεια.
«Έχε το νου σου στο παιδί…»
Η ΑΠΟΨΗ ΤΗΣ «ΕΦ.ΣΥΝ.»
Επικίνδυνες αλλαγές στο οικογενειακό δίκαιο
Το οικογενειακό δίκαιο της χώρας ετοιμάζεται να υποστεί μια αληθινή κακοποίηση με το νομοσχέδιο Τσιάρα, που αγνόησε επιστημονικές παρεμβάσεις και προτροπές
Επικίνδυνες αλλαγές στο οικογενειακό δίκαιο
ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ
Εναλλακτική Παρέμβαση: Βαθιά προβληματικές διατάξεις στο νομοσχέδιο για τη συνεπιμέλεια
Η Εναλλακτική Παρέμβαση - Δικηγορική Ανατροπή ζητάει να αποσυρθεί το σχέδιο νόμου για την υποχρεωτική συνεπιμέλεια διατυπώνοντας σοβαρές ενστάσεις για συγκεκριμένες προβληματικές διατάξεις.
Εναλλακτική Παρέμβαση: Βαθιά προβληματικές διατάξεις στο νομοσχέδιο για τη συνεπιμέλεια
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Ο Κανόνας των Εσωρούχων»
«Ο Κανόνας των Εσωρούχων» είναι ένα κρίσιμο κομμάτι της εκστρατείας «1 στα 5» του Συμβουλίου της Ευρώπης για να σταματήσει η σεξουαλική βία κατά των παιδιών.
«Ο Κανόνας των Εσωρούχων»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας