• Αθήνα
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 11.8°C / 15.2°C
    2 BF
    91%
  • Θεσσαλονίκη
    Ψιχάλες
    12°C 9.8°C / 13.4°C
    3 BF
    81%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 12.1°C / 16.0°C
    4 BF
    73%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 9.9°C / 10.5°C
    2 BF
    72%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 11.9°C / 12.9°C
    5 BF
    67%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 7.9°C / 9.4°C
    2 BF
    93%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    5°C 5.4°C / 5.6°C
    3 BF
    87%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 13.7°C / 13.7°C
    2 BF
    75%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    19°C 15.8°C / 18.8°C
    3 BF
    68%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 15.1°C
    1 BF
    88%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 16.6°C / 18.8°C
    3 BF
    63%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 14.0°C / 14.0°C
    3 BF
    82%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 15.9°C / 15.9°C
    4 BF
    67%
  • Λάρισα
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 8.9°C / 8.9°C
    0 BF
    100%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 8.5°C / 11.7°C
    0 BF
    90%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 19.8°C / 21.0°C
    1 BF
    66%
  • Χαλκίδα
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 10.8°C / 13.8°C
    0 BF
    93%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 11.3°C / 13.3°C
    3 BF
    75%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 8.6°C / 12.8°C
    2 BF
    100%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    5°C 5.1°C / 5.1°C
    0 BF
    94%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Γλωσσαμυντορισμός

  • A-
  • A+
Οι γλώσσες αφηγούνται και την ιστορία των επιτευγμάτων των ανθρώπων που σκέφτονται σ’ αυτές.

«Για να αντέξουν γλωσσικά και να μην αλλοιωθούν οι μικρές (δηλαδή οι ολιγότερο ομιλούμενες) γλώσσες χρειάζονται μεγάλες αντοχές», είχε δηλώσει πρόσφατα ο Γιώργος Μπαμπινιώτης. Ο καθηγητής Γλωσσολογίας και πρώην πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών έχει δίκιο. Αλλωστε το πόνημά του, το Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, είναι ένα από τα ευαγγέλια, στα οποία ανατρέχει τακτικά και με ευλάβεια ο υπογράφων.

Ετσι είναι. Η γλώσσα πρέπει να προστατεύεται, ίσως όπως ένα (αιώνιο) παιδί, αλλά δεν πρέπει να καταπιέζεται, να ασφυκτιά από τη στοργή μας. Η γλώσσα εμπεριέχει κωδικοποιημένη την Ιστορία των ανθρώπων που τη μιλούν. Τις περιπλανήσεις τους, αθέλητες ή ηθελημένες, τις περιπέτειές τους, τα κέρδη και τις χασούρες τους από αυτές, ακόμα και τα πάθη τους, τα όνειρα και τους φόβους τους κι εντέλει τα προϊόντα της ώσμωσης που είχαν στην ιστορική τους πορεία με τους άλλους λαούς, με τους οποίους ήρθαν σε επαφή – αυτό το υπέροχο «δούναι και λαβείν» των ιδεών και των λέξεων.

Αλίμονο στη «φυλετικώς καθαρή» γλώσσα, που ποτέ δεν πλουτίστηκε με μια ξένη λέξη, μια ξένη σκέψη. Αλίμονο επίσης στη γλώσσα που ομοιογενοποιήθηκε με εκατό άλλες και κατάντησε να μεταβληθεί σε έναν λεκτικό και νοηματικό χυλό, κάτι σαν μια άχρωμη, άοσμη και άγευστη πολτώδη εσπεράντο, που είναι όλες οι γλώσσες μαζί και καμία ξεχωριστά.

Τα ελληνικά, πάντως, μάλλον δεν κινδυνεύουν, δεν εμπίπτουν σε καμία από τις δύο αυτές κατηγορίες, έχοντας αποδείξει την αντοχή τους στον χρόνο – εδώ και χιλιάδες χρόνια ονομάζουμε την αγάπη και τη θάλασσα όπως τις έλεγε ο Ομηρος.

Οι γλώσσες, μεταξύ άλλων, αφηγούνται και την ιστορία των επιτευγμάτων των ανθρώπων που σκέφτονται σ’ αυτές.

Είναι φυσικό η σύγχρονη δυτική ιατρική ορολογία, για παράδειγμα, να έχει ένα σωρό ελληνικές λέξεις, εφόσον οι βάσεις της τέθηκαν στην αρχαία Ελλάδα. Παρομοίως, στη Φυσική, την Ιστορία, τη Φιλοσοφία, τις Πολιτικές Επιστήμες ή το θέατρο. Physics, philosophy, mathematics, democracy, theater, atom, mechanics, scene, history λένε οι αγγλοσάξονες, και δικαίως, μιας και όλα αυτά τα συστήματα ιδεών κωδικοποιήθηκαν για πρώτη φορά στην ελληνική γλώσσα.

Αντίστοιχα, είναι απολύτως φυσικό να έχουμε εντάξει στην καθομιλουμένη, αλλά και τη γραπτή ελληνική, ένα μεγάλο μέρος της ορολογίας των ηλεκτρονικών υπολογιστών ας πούμε, μιας και αυτή η επιστήμη αναπτύχθηκε αρχικά στην Αμερική και την Ευρώπη στην αγγλική γλώσσα.

Είναι αρχοντοχωριατισμός, κατά τη γνώμη μου, στείρος γλωσσαμυντορισμός, να μεταφράζουμε στα ελληνικά κάποιους όρους της βιομηχανίας ήχου και εικόνας, ας πούμε, των τηλεπικοινωνιών ή της πληροφορικής, δημιουργώντας σε πολλές περιπτώσεις φαιδρά γλωσσικά υβρίδια, που δεν στέκουν αφ’ εαυτών, δεν λειτουργούν.

Γλωσσική Αστυνομία ευτυχώς δεν υπάρχει, συνεπώς ο καθένας είναι ελεύθερος να μιλάει και να γράφει όπως θέλει, και να λέει τη σέλφι «αυτοφωτογραφία», το τουίτ «τερέτισμα» ή «κελάηδημα», το φαξ «τηλεομοιοτυπία», το Φέισμπουκ «Φατσοβιβλίο» ή «Προσωπόβιβλο» (για τους αρχαιοπρεπείς), το μοντάζ «συναρμογή ήχου και εικόνας», το σκρίνσοτ «οθονογραφία», τη σόουμπιζνες «επιχείρηση που σχετίζεται με τον κόσμο του οργανωμένου θεάματος», το ρούτερ «δρομολογητή», το μόντεμ (modem, από τις πρώτες συλλαβές των λέξεων modulator-demodulator) «διαποδιαμορφωτή», το χάσταγκ «δίεση», την έκφραση έκανα λάικ «δήλωσα ότι μου αρέσει» και τον μπράουζερ «φυλλομετρητή ιστοσελίδων».

Το γλωσσικό αισθητήριο του καθενός είναι κάτι που καλλιεργείται και διαμορφώνεται συν τω χρόνω, όπως η προσωπική μας αισθητική, το «γούστο», αν θέλετε, που εξαρτάται από τις γνώσεις, την εκπαίδευση και τις εμπειρίες του. Οσο απωθητικό μού φαίνεται, όσο βλαχομπαρόκ, να χρησιμοποιεί κάποιος μόνο ξένους όρους στην ομιλία του, εκτός από τους συνδέσμους και τις προθέσεις (...), όταν υπάρχουν δόκιμες ελληνικές λέξεις για να εκφράσουν τις σκέψεις του, για να δείξει ότι έχει περπατήσει και παραέξω, ότι είναι άνθρωπος του κόσμου, άλλο τόσο δυσκοίλιο, στεγνό, φοβικό και γεροντοκορίστικο είναι να ψάχνεις με τον μεγεθυντικό φακό για να βρεις, ή να επινοήσεις, μια ελληνική λέξη ή έκφραση, που συχνά αποδεικνύεται ανακριβής, ασαφής, σόλοικη ή φλύαρη, για να πεις κάτι που ήδη έχει ενταχθεί, καλώς ή κακώς, στα ελληνικά.

Μιλώ για τους γλωσσαμύντορες που θα πουν το ρεζερβουάρ «αποθήκη αυτοκινήτου για βενζίνη», το γκαζόν «χαμηλή χλόη», το μπάντμιντον «αντιπτέριση», το σάντουιτς «αμφίψωμο», το τάμπλετ «υπολογιστικό τραπεζίδιο», το πορτμπαγκάζ «ειδικό χώρο στο αυτοκίνητο για αποθήκευση αποσκευών», το κρουασάν «ημισεληνοειδές αρτοσκεύασμα», το λίφτινγκ «ανύψωση», το τιρμπουσόν «εκπώμαστρο», το τάπερ «κλειδοπίνακο», τη φλάντζα «ελαστικό παρέμβυσμα», το ρουλεμάν «ένσφαιρο τριβέα», την πετσέτα «προσόψιο» και το πουλόβερ χωρίς μανίκια «κολόβιο», όπως έλεγαν οι λοχίες στον στρατό, κι εμείς γελάγαμε κρυφά.

Οπότε πώς αποδίδει κανείς την ορολογία της καραντίνας, που ήταν η αφορμή για να τοποθετηθεί δημοσίως ο κ. Μπαμπινιώτης; Εγώ να συμφωνήσω: να λέμε το click away «παράδοση/παραλαβή εκτός», τον κούριερ «ταχυδιανομέα», το lockdown «απαγόρευση», το take away «για το σπίτι», το delivery «τροφοδιανομή» ή «τροφοπαράδοση» ή «παράδοση κατ’ οίκον» και το social distancing «κοινωνική αποστασιοποίηση». Ωστόσο, ως παλιός κούριερ, να πω πως ποτέ δεν σκέφτηκα τον εαυτό μου ως «ταχυδιανομέα» - ποτέ.

Οι γλώσσες είναι ζωντανοί νοητικοί οργανισμοί που εξελίσσονται. Οπως οι βιολογικοί οργανισμοί, για τους οποίους ισχύει το «ό,τι δεν αλλάζει, πεθαίνει», έτσι και οι γλώσσες ζουν και διαρκούν στον χρόνο όχι μόνο σαν εργαλεία επικοινωνίας, αλλά κυρίως σαν συστήματα οργάνωσης της σκέψης μας για να αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο και τον εαυτό μας, ώστε να κάνουμε τον βίο μας βιώσιμο.

Αν δώσουμε υπερβολική σημασία στο γεγονός ότι κακώς ονομάζουμε «παπούτσια» τα υποδήματά μας, επειδή η ρίζα της λέξης είναι τουρκική (papuc), εάν ασχοληθούμε υπερβολικά με την ονομασία των αντικειμένων που φοράμε στα πόδια μας, το πιο πιθανό είναι ότι δεν θα δούμε πού πατάμε και θα σκοντάψουμε, με κίνδυνο να φάμε τα μούτρα μας, που λένε.

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΝΗΣΙΔΕΣ
Παρέα
«Mέχρι τα ουράνια σώματα / με πομπούς και με κεραίες / φτιάχνουν οι Ελληνες κυκλώματα / κι ιστορία οι παρέες», έγραφε το 1983 ο Διονύσης Σαββόπουλος στο τραγούδι του «Ας κρατήσουν οι χοροί».
Παρέα
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Τήλε»
Ο όρος «τήλε», που σημαίνει «μακριά» έχει καθιερωθεί σε πάρα πολλούς τομείς της ζωής μας μετά από έναν χρόνο πανδημίας και δοκιμασίας σε όλα τα επίπεδα.
«Τήλε»
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Grunge
Στη συνθήκη της πανδημίας ενώ φαινομενικά έχουμε περισσότερο χρόνο, ο χρόνος μας γίνεται λιγότερος.
Grunge
ΝΗΣΙΔΕΣ
Μένουμε ασφαλείς
Μετά το «μένουμε σπίτι» της καραντίνας, το νέο σλόγκαν που θα καθορίσει για κάμποσο καιρό την καθημερινότητά μας, με τη σταδιακή χαλάρωση των αυστηρών περιορισμών, είναι το «μένουμε ασφαλείς».
Μένουμε ασφαλείς
ΝΗΣΙΔΕΣ
Το πιο υπέροχο «γαμώτο»
Η ιστορία της Αριστεράς, των αγώνων, των επαναστάσεων και των διεκδικήσεων πάνω σε αυτό το «γαμώτο» θεμελιώθηκε.
Το πιο υπέροχο «γαμώτο»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Αφέντης
Η αρχική σημασία του όρου ήταν «αυτός που επιτελεί κάτι με τις δικές του μόνο δυνάμεις», αυτός δηλαδή που επιτελεί, που φέρει εις πέρας.
Αφέντης

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας