• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    19°C 15.9°C / 20.7°C
    1 BF
    76%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    15°C 13.6°C / 16.0°C
    1 BF
    83%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    18°C 15.0°C / 19.9°C
    2 BF
    80%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 15.3°C
    0 BF
    94%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 13.5°C / 13.9°C
    0 BF
    88%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    15°C 14.1°C / 16.0°C
    2 BF
    81%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    12°C 9.6°C / 12.4°C
    1 BF
    58%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    15°C 13.5°C / 19.6°C
    1 BF
    90%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 17.7°C / 20.3°C
    1 BF
    79%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    16°C 10.9°C / 15.9°C
    1 BF
    72%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    19°C 17.1°C / 20.2°C
    1 BF
    82%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    19°C 19.0°C / 19.0°C
    2 BF
    69%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.9°C / 16.9°C
    2 BF
    73%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    14°C 12.5°C / 13.9°C
    0 BF
    94%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    12°C 12.5°C / 13.3°C
    1 BF
    78%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 13.8°C / 18.8°C
    2 BF
    76%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    18°C 16.1°C / 20.9°C
    2 BF
    76%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    15°C 12.3°C / 16.0°C
    0 BF
    86%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    16°C 14.2°C / 16.7°C
    1 BF
    80%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    13°C 12.8°C / 12.8°C
    1 BF
    74%
Βιβλιοθήκη Νομικής Σχολής/Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Δύο βήματα μπρος, ένα πίσω»

  • A-
  • A+
Το βιβλίο συνιστά ουσιαστικά την αυτοβιογραφία του Νίκου Αλιβιζάτου που όμως δεν έχει αμιγώς μια ευθύγραμμη πορεία.

«Δύο βήματα μπρος, ένα πίσω». Αυτό είναι το νέο βιβλίο του Νίκου Αλιβιζάτου. Ηδη από την είδηση της κυκλοφορίας του, το βιβλίο αναμενόταν από πολλούς, στους οποίους η πένα του Αλιβιζάτου ασκεί γοητεία. Πόσο μάλλον που το βιβλίο αυτό θα ήταν, όπως αναφέρει και ο ίδιος, «το πρώτο μη νομικό βιβλίο».

Ημουν, ακόμη και πριν από την κυκλοφορία του, σχεδόν βέβαιος ότι το βιβλίο θα γίνει εκδοτική επιτυχία, σιγουρεύτηκα όμως πλήρως όταν αναμένοντας στο βιβλιοπωλείο να αγοράσω ένα αντίτυπο άκουσα έναν υπάλληλο εκεί να φωνάζει σε συνάδελφό του από μακριά: «Παράγγειλε αρκετούς Αλιβιζάτους ακόμα!».

Το βιβλίο συνιστά ουσιαστικά την αυτοβιογραφία του Νίκου Αλιβιζάτου. Αντίθετα, όμως, από πολλές αυτοβιογραφίες, δεν έχει αμιγώς μια ευθύγραμμη πορεία. Διαρθρώνεται μεν στο κλασικό μοτίβο που ξεκινά από την αρχή της ζωής του εκάστοτε προσώπου και φτάνει μέχρι το παρόν, αξιοποιώντας ένα τέχνασμα διάρθρωσης σε κεφάλαια ανά θεματικές δεκαετίες, πλην όμως εντός των ίδιων αυτών κεφαλαίων η περιήγηση στον χώρο και τον χρόνο δεν είναι ευθύγραμμη. Ο συγγραφέας μεριμνά, δηλαδή, ώστε παράλληλα με μια ιστορική ευθύγραμμη εξέλιξη να διαρθρώνει σε θεματικές το έργο του.

Το βιβλίο, όμως, δεν είναι κλασική αυτοβιογραφία και υπό την έννοια ότι σε αυτήν, παράλληλα με την εξέλιξη ο συγγραφέας διατυπώνει -ενίοτε εκτενώς- τις απόψεις του, σχολιάζοντας και τις απόψεις άλλων, στα ζητήματα που πραγματεύεται. Προσωπικά, θα χώριζα το βιβλίο (το οποίο αποτελείται από εννέα κεφάλαια, που αντιστοιχούν σε 8+1 δεκαετίες) σε τρία μέρη.

Το πρώτο μέρος αποτελείται από τα τρία πρώτα κεφάλαια, τα οποία είναι πολύ ενδιαφέροντα καθώς αφορούν ένα κομμάτι της ζωής του συγγραφέα, άγνωστο στο ευρύ κοινό που έχει μια συγκεκριμένη εικόνα για τον Αλιβιζάτο, διαμορφωμένη από τις δημόσιες παρεμβάσεις του. Εξ αυτού, όσα εξιστορούνται σε αυτό το μέρος του βιβλίου συνιστούν ελκυστική αφήγηση που ενισχύει τη σχέση του αναγνώστη με το κείμενο.

Στο πρώτο κεφάλαιο, ο συγγραφέας, καταγράφοντας τη ζωή του, φτάνει πίσω, μέχρι τη γενιά των παππούδων και έτσι αποκτά κανείς μια πανοραμική εικόνα εκατόν είκοσι και πλέον ετών. Σε αυτό αναδύεται -διά μέσου της οικογένειας του συγγραφέα- η αστική οικογένεια στην Αθήνα του πρώτου μισού του 20ού αιώνα.

Παρακολουθεί κανείς τους πρωταγωνιστές -τόσο λόγω κοινωνικής θέσης όσο και λόγω τόπου κατοικίας- να βιώνουν μεγάλα ιστορικά γεγονότα και να έρχονται σε επαφή με πολλές σημαντικές ιστορικές φυσιογνωμίες. Αυτή η δυνατότητα αναδεικνύεται σε σημαντικό προνόμιο για τον νέο και τη νέα, που αποκτούν από πολύ νωρίς εμπειρίες και πρωτόγνωρα ερεθίσματα για τη διαμόρφωση της προσωπικότητάς τους.

Σε αντίθεση με αυτό το μοναδικό προνόμιο, τα περισσότερα παιδιά της εποχής του συγγραφέα δεν είχαν την τύχη να βρεθούν στο επίκεντρο της αστικής Αθήνας και να ζήσουν από κοντά μεγάλες στιγμές της ελληνικής Ιστορίας.

Στο ίδιο πλαίσιο, στο δεύτερο κεφάλαιο, ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα είναι η περιγραφή της δεύτερης δεκαετίας της ζωής του συγγραφέα, καθώς μέσα από την «ανέμελη» ζωή ενός εφήβου στην Αθήνα των δεκαετιών του 1950 και του 1960, αναδύεται η ζωή της αστικής Αθήνας, που έχει τη δυνατότητα να ακολουθεί τη δική της διαδρομή της ευμάρειας, μέσα στο ευρύτερο -εγχώριο και διεθνές- ασταθές κλίμα, σε μια εποχή που η Ελλάδα επιχειρεί να ανακτήσει τον βηματισμό της ύστερα από τις προηγηθείσες πολιτικές και κοινωνικές αναταράξεις.

Στο τρίτο κεφάλαιο, η εξέλιξη αρθρώνεται γύρω από τη δικτατορία. Με έναυσμα αυτήν, περιγράφονται, μεταξύ άλλων, η αντιδικτατορική δράση του συγγραφέα, η «ελληνική υπόθεση» στο Στρασβούργο, η μετάβασή του στο Παρίσι και το κλίμα της εποχής εκεί, ιδίως σε ό,τι αφορά τις ζυμώσεις στην ελληνική και γαλλική Αριστερά.

Το δεύτερο μέρος εκτείνεται από το τέταρτο κεφάλαιο μέχρι το έβδομο (1979-2009), στο οποίο αποτυπώνεται, κυρίως, η επιστημονική ζωή του συγγραφέα, η οποία είναι εν πολλοίς γνωστή. Ωστόσο, σκηνοθετεί την αφήγησή του, επιλέγει και εστιάζει σε συγκεκριμένες στιγμές και αναμνήσεις, φωτίζοντας ιδιαίτερα γνωστές ή και άγνωστες πτυχές αυτών.

Ειδικότερα, στο τέταρτο κεφάλαιο, περιγράφεται, σε μεγάλο βαθμό, η πορεία του συγγραφέα μέχρι την εκλογή του στη Νομική της Αθήνας και στη συνέχεια αναδεικνύονται σημαντικές διχογνωμίες των συνταγματολόγων της εποχής, όπως στην περίπτωση των «υπερεξουσιών» του Προέδρου της Δημοκρατίας, υπό την αρχική μορφή του Συντάγματος του 1975 και στην «ψήφο Αλευρά».

Στο πέμπτο κεφάλαιο, το οποίο φέρει τον τίτλο «Ρήξεις», έχει έναν ετερόκλητο -από άποψη θεμάτων που πραγματεύεται- χαρακτήρα και περιγράφει κυρίως τα έντονα γεγονότα του 1989 και τη δεκαετία που ακολούθησε, φτάνοντας μέχρι και τις αρχές της νέας χιλιετίας.

Ιδιαίτερα ενδιαφέρον, για τους νομικούς -και όχι μόνο-, είναι το επόμενο κεφάλαιο στο οποίο ο συγγραφέας καταγράφει τις αναμνήσεις του από σειρά σημαντικών υποθέσεων που χειρίστηκε ως δικηγόρος, είτε σε εθνικό επίπεδο είτε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στο Στρασβούργο (υπόθεση Θλιμμένος, υπόθεση της βασιλικής περιουσίας). Ακόμη, ανιστορεί τη θέση και εμπλοκή του στη γνωστή «υπόθεση των ταυτοτήτων», δηλαδή της απάλειψης του πεδίου του θρησκεύματος από το έντυπο της αστυνομικής ταυτότητας. Το κεφάλαιο κλείνει με αποτίμηση της θητείας του Κώστα Σημίτη στην πρωθυπουργία, από το 1996-2004.

Το επόμενο, έβδομο κατά σειρά κεφάλαιο με τον τίτλο «Ακινησία» συνοψίζει τη διαδρομή του συγγραφέα με άξονα το 2009. Συστατικά στοιχεία αυτού του κεφαλαίου είναι οι αναφορές στον Δεκέμβρη του 2008 και στην εκρηκτική κατάσταση που δημιουργήθηκε, όπως και η θητεία του συγγραφέα ως υπηρεσιακού υπουργού Εσωτερικών το 2004, η αποτίμηση της πενταετίας Καραμανλή (2004-2009), τον οποίο χαρακτηρίζει «απογοητευτικό πρωθυπουργό», η θέση του συγγραφέα για την επιχειρούμενη την περίοδο εκείνη μεταρρύθμιση στον χώρο του πανεπιστημίου, το σύμφωνο συμβίωσης και φυσικά το θέμα των ημερών μας, το μεταναστευτικό.

Το τρίτο και τελευταίο μέρος του βιβλίου συναπαρτίζεται από τα δύο τελευταία κεφάλαια που αρθρώνονται γύρω από τα γεγονότα του πρόσφατου παρελθόντος και του παρόντος, καθώς και με όσα επίκεινται.

Στο όγδοο κεφάλαιο (2019, κρίση) αναπτύσσονται πολλά θέματα που απασχόλησαν τον συγγραφέα τη δεκαετία από το 2010, όπως η αστυνομική βία και η συμμετοχή του στη γνωστή επιτροπή που συστάθηκε από τον κ. Χρυσοχοΐδη, υπουργό Προστασίας του Πολίτη, η πρόσφατη συνταγματική αναθεώρηση, η Χρυσή Αυγή, η πολιτική βία, το τελευταίο του μάθημα στη Νομική κ.ά.

Στο τελευταίο κεφάλαιο, με το βλέμμα στο μέλλον, ο συγγραφέας με αναστοχαστική διάθεση κάνει μια μικρή αποτίμηση της πορείας της Ελληνικής Δημοκρατίας, υπογραμμίζει την ανάγκη εντοπισμένων συναινέσεων και διαβλέπει ότι η Ελλάδα θα συνεχίσει στο ίδιο μοτίβο, προχωρώντας δύο βήματα μπροστά και ένα πίσω, δηλαδή θα ακολουθήσει τελικά μια εξελικτική πορεία, χωρίς όμως να είναι ευθύγραμμη.

Είναι τελικά το πρώτο μη νομικό βιβλίου του Νίκου Αλιβιζάτου ένα καλό βιβλίο; Είναι ένα βιβλίο που σίγουρα είναι ευχάριστο και ενδιαφέρον. Σε αυτό ασφαλώς θα αναγνωρίσει κανείς το γνώριμο ύφος γραφής του συγγραφέα, εύλογα ελαφρώς πιο απελευθερωμένο, καθώς δεν είναι αμιγώς νομικό. Διαβάζεται ευχάριστα και κυλά γρήγορα, όπως ένα μυθιστόρημα, χωρίς να είναι τέτοιο.

Προφανώς, ο αναγνώστης/τρια θα εντοπίσει σε αυτό αρκετά σημεία, με τα οποία διαφωνεί με τον συγγραφέα. Και πώς θα μπορούσε, άλλωστε, να γίνει διαφορετικά όταν το βιβλίο εκτείνεται σε τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα και καλύπτει τόσο πολλά θέματα, στα οποία ο Αλιβιζάτος καταθέτει με ενάργεια την άποψή του και ενίοτε την κριτική του έναντι άλλων απόψεων, ή και προσώπων.

Μία από αυτές, κατ’ εμέ, είναι ο τρόπος που ο συγγραφέας προσέγγισε την τελευταία αναθεώρηση του 2019. Ορθά επιχειρηματολογεί ότι η δημοκρατία που εγκαθίδρυσε το Σύνταγμα του 1975 χρειάζεται υπεράσπιση και διαφύλαξη των κεκτημένων της, αλλά αυτό δεν πρέπει να αναιρεί την ανάγκη για σημαντικές αναγκαίες αλλαγές και μάλιστα προς δημοκρατικότερη κατεύθυνση.

Σε τελευταία όμως ανάλυση, ο Νίκος Αλιβιζάτος είτε συμφωνείς σε κάποια μαζί του είτε διαφωνείς σε άλλα, ήταν και είναι ένας σημαντικός συνταγματολόγος, ένας από τους σημαντικότερους της γενιάς του και τα βιβλία του αποτελούν πάντα εκδοτικό σταθμό. Καλή ανάγνωση!

*Διδάκτωρ Νομικής, Δικαστικός Πληρεξούσιος Νομικού Συμβουλίου του Κράτους

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο Λειβαδίτης και οι Ρώσοι
Ο Λειβαδίτης δεν «καπελώνει» τους μεγάλους συγγραφείς κάνοντας νοηματικές και λογοτεχνικές αυθαιρεσίες. Τους γνωρίζει καλά και τους αποδίδει στο ευρύ κοινό του περιοδικού με σεβασμό και πάθος.
Ο Λειβαδίτης και οι Ρώσοι
ΝΗΣΙΔΕΣ
Αμείλικτα «Ερωτήματα»
Το βιβλίο του Νίκου Γραικού είναι μια μικρή πολύτιμη κιβωτός, μια κοινωνιολογικού τύπου υποδειγματική σπουδή «διαδρομής του βίου».
Αμείλικτα «Ερωτήματα»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η συμμόρφωση της μνήμης
Στο βιβλίο της Γιαπωνέζας Γιόκο Ογκάουα «Η αστυνομία της μνήμης» η εισβολή του «πραγματικού» προσλαμβάνει εφιαλτικές διαστάσεις.
Η συμμόρφωση της μνήμης
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ενα σώμα γεμάτο ιστορίες
Στο «Εικονογραφημένος Ανθρωπος» που πρωτοκυκλοφόρησε το 1951 ο Ρέι Μπράντμπερι χρησιμοποιεί ως καμβά το σώμα ενός ανθρώπου και διαγαλαξιακά σκηνικά για να αναδείξει τις «παράξενες γωνιές» του ανθρώπινου...
Ενα σώμα γεμάτο ιστορίες
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο φίλος που φεύγει
Το σπαρακτικό σε πολλά σημεία εναλλάσσεται με το χιουμοριστικό στο πρώτο βιβλίο της Σίγκριντ Νιούνεζ όπως η ίδια η ζωή που συνήθως τα περιέχει όλα.
Ο φίλος που φεύγει
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η τοιχογραφία της σύγχρονης ελληνικής Ιστορίας
Η αλήθεια της γλώσσας που χρησιμοποιεί ο Α. Λιάκος, η σωστή χρήση της και ο σεβασμός που την αντιμετωπίζει, κάνουν συμμέτοχους τους αναγνώστες στην κατανόηση της ιστορικής αφήγησης.
Η τοιχογραφία της σύγχρονης ελληνικής Ιστορίας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας