Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Αν θες να λέγεσαι κορίτσι, γυναίκα ή άλλο

ΜπερναΡντίν Εβαρίστο: «Κορίτσι, γυναίκα, άλλο», Μετάφραση: Ρένας Χατχούτ, Εκδόσεις Gutenberg

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Αν θες να λέγεσαι κορίτσι, γυναίκα ή άλλο

  • A-
  • A+
Η συγγραφέας υιοθέτησε ένα πειραματικό στιλ γραφής χωρίς τελείες ή κεφαλαία γράμματα στο τέλος και την έναρξη των προτάσεων, θυμίζοντας αρκετά Ευρωπαίους συγγραφείς.

«την έχουν πατήσει
Ετσι κι αλλιώς την έχουν πατήσει όλες, συμφωνούν
όταν τελειώσουν το πανεπιστήμιο θα έχουν ένα τεράστιο χρέος, ενώ ο τρελός ανταγωνισμός για δουλειές και τα εξωφρενικά νοίκια σημαίνουν ότι η γενιά της θα πρέπει να γυρίσει στο πατρικό σπίτι γ ι α π ά ν τ α, γεγονός που θα οδηγήσει ακόμα περισσότερα απ’ αυτά τα παιδιά να απελπιστούν για το μέλλον, από τη μια με τον πλανήτη που ετοιμάζεται να διαλυθεί κι από την άλλη με το Ηνωμένο Βασίλειο που σύντομα θα αποχωρήσει από την Ευρώπη που και η ίδια έχει πάρει την κατρακύλα στην κατηφόρα της αντίδρασης και φέρνει τον φασισμό ξανά στη μόδα και είναι σκέτη τρέλα το ότι ο αηδιαστικός πορτοκαλής δισεκατομμυριούχος έχει ρίξει σε νέα τάρταρα το πνευματικό και ηθικό επίπεδο με το να είναι πρόεδρος της Αμερικής και βασικά όλα αυτά σημαίνουν ότι η προηγούμενη γενιά ΚΑΤΑΣΤΡΕΨΕ ΤΑ ΠΑΝΤΑ και η δική της γενιά είναι καταδικασμέεεεεενη εκτός κι αν αποσπάσουν τον πνευματικό έλεγχο από τους μεγαλύτερους τους όσο το δυνατόν πιο γρήγορα»

Διαβάζω τις σκέψεις της Γιαζ στο σπουδαίο βιβλίο «Κορίτσι, γυναίκα, άλλο» της Μπερναρντίν Εβαρίστο που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Gutenberg. Η μετάφραση της Ρένας Χατχούτ είναι ένας πραγματικός άθλος, όχι μόνο γιατί το βιβλίο είναι 639 σελίδες, αλλά και γιατί πλησίασε τη σύγχρονη αγγλική γλώσσα με την ένταση που της πρέπει.

Θεωρώ πως το έργο αυτό είναι το πιο σύγχρονο μανιφέστο για τη γυναικεία χειραφέτηση απ’ όσα έχουμε διαβάσει τα τελευταία χρόνια με ανάλογο περιεχόμενο. Οι δώδεκα γυναίκες, αλληλοεξαρτώμενες ή αυτόνομες στην πλοκή, αφηγούνται με τον πιο τολμηρό και συναρπαστικό τρόπο τη ζωή τους στη Βρετανία. Οι περισσότερες είναι μαύρες ή μιγάδες, έχουν διαφορετικούς σεξουαλικούς προσανατολισμούς και είναι γυναίκες διαφορετικών ηλικιών και ενδιαφερόντων. Το κοινό τους σημείο είναι πως όλες έχουν υποστεί ρατσιστικές συμπεριφορές και κοινωνικές διακρίσεις.

Συμφωνώ απόλυτα με τη μεταφράστρια του βιβλίου που αναφέρει στο εισαγωγικό της σημείωμα πως θα περίμενε κανείς ότι ένα άλλο στοιχείο θα αφορούσε το φεμινιστικό κίνημα, που πρόσφατα αναβίωσε, εξαιτίας του #Me Too, του κινήματος κατά της σεξουαλικής παρενόχλησης και επίθεσης. «Ομως ο φεμινισμός, όπως και άλλες θεωρίες και κινήματα, αντιμετωπίζονται με μια ελαφρώς κριτική, καμία φορά και ειρωνική διάθεση ως προς τις υπερβολές τους, αλλά και μe άφθονο χιούμορ...»

Η Μπερναρντίν Εβαρίστο γεννήθηκε το 1959 από Αγγλίδα μητέρα και Νιγηριανό πατέρα και μεγάλωσε στο Λονδίνο. Στο βιβλίο της μας παρουσιάζει με τον πιο αποκαλυπτικό τρόπο ένα ευρύ και ποικίλο φάσμα γυναικών, από διαφορετικά υπόβαθρα, ηλικίες, ρίζες, τάξη, επαγγέλματα, οικογένειες, από πολλά μέρη της χώρας και με σεξουαλικότητα σε όλες τις μορφές της.

Μιλά για μια φυλή, που ζει και επιβιώνει σε μια λευκή κυρίαρχη κουλτούρα και τον τρόπο που σκέφτεται όταν πρόκειται να καθορίσει την ταυτότητά της σε αυτόν τον κόσμο που δεν ανέχεται το διαφορετικό. Ο αναγνώστης απολαμβάνει μια βαθιά συγκινητική, ευαίσθητη, συμπονετική, ανθρώπινη και έξυπνη λογοτεχνική απεικόνιση των γυναικών αυτών, που έχουν προφανείς ή όχι τόσο προφανείς συνδέσεις μεταξύ τους.

Η συγγραφέας υιοθέτησε ένα πειραματικό στιλ γραφής χωρίς τελείες ή κεφαλαία γράμματα στο τέλος και την έναρξη των προτάσεων, θυμίζοντας αρκετά Ευρωπαίους συγγραφείς. Ούτε υπάρχουν εισαγωγικά στους διαλόγους. Η έλλειψη σημείων στίξης στην αρχή μπορεί να σας δυσκολέψει αλλά μετά από μερικές μόνο σελίδες, το βιβλίο θα συνεπάρει με την ορμητική γραφή του.

Στην πραγματικότητα οι φωνές των γυναικών αυτών είναι που ρέουν σαν δυνατό ποτάμι στην ανάγνωση. Δεν μπορείς να τις αγνοήσεις. Θα σε ακολουθούν αφού έχεις τελειώσει την ανάγνωση. Θα σκεφτείς όλες τις στιγμές της δικής σου ζωής που αδικήθηκες και αδίκησες. Αυτό το βιβλίο είναι μοναδικό και πρωτότυπο. Σκέφτομαι ήδη ότι θέλω να το ξαναδιαβάσω. Το τελειώνεις με την αίσθηση πως έχεις χάσει σίγουρα κάτι από την πυκνή και σφιχτοδεμένη πλοκή του.

Διαβάζοντας μια συνέντευξη της που δημοσιεύτηκε στον «Αναγνώστη», λίγο μετά τη βράβευση της με το φετινό Booker (εξ ημισείας με τη Μάργκαρετ Ατγουντ), η 60χρονη Εβαρίστο, η πρώτη μαύρη που έχει κερδίσει ποτέ το συγκεκριμένο βραβείο, συνομίλησε με τον Τομ Γκάτι, του New Statesman, ενώπιον κοινού στο κλασικό λονδρέζικο βιβλιοπωλείο Foyles. Από αυτή τη συνέντευξη σας μεταφέρω μια απάντησή της με πολύ ενδιαφέρον.

« - Οι περισσότερες ηρωίδες του βιβλίου σας συναντούν κάποια μορφή ρατσισμού. Οταν γράφετε για τη Βρετανία του 1920 ή για τη νιότη σας τη δεκαετία του ’80 και σκέφτεστε την πρόοδο που έχει γίνει από τότε, νιώθετε αισιοδοξία ή θλίψη;

“Είμαι πολύ αισιόδοξη. Τι γίνεται όταν φεύγει η ελπίδα; Ισως καλύτερα να αυτοκτονήσεις. Νομίζω πως η κοινωνία είχε φτάσει σε ένα πολύ υγιές σημείο μέχρι αρκετά πρόσφατα. Ο ρατσισμός αντιμετωπιζόταν όπως και διάφορες άλλες ανισότητες στην κοινωνία μας. Μετά ήρθε το Brexit και ο εσωτερικός ζηλωτής τού καθενός αφέθηκε ελεύθερος και επιστρέψαμε στον ρατσισμό της πρώτης γραμμής και της καθημερινότητας, που είναι φρικτό. Γνωρίζουμε πως πρέπει να είμαστε προσεκτικοί με τον χειρισμό της κατάστασης λόγω των αναμνήσεων της δεκαετίας του 1930. Αλλά ναι, είμαι αισιόδοξη. Εντάξει, μας πήρε 50 χρόνια, αλλά το γεγονός ότι κέρδισα το Booker για ένα βιβλίο που αφορά 12 διαφορετικές μαύρες γυναίκες -ένα θηλυκό, πειραματικό, queer βιβλίο- νομίζω πως είναι ένα σημάδι πως η κοινωνία μας έχει αλλάξει αρκετά... ”»

Αν όντως ισχύει η κατά Φρόιντ μεγαλύτερη ερώτηση που δεν έχει απαντηθεί ποτέ και που κι εκείνος δεν είχε κατορθώσει να απαντήσει έπειτα από τριάντα χρόνια έρευνας, είναι: «Τι θέλει μια γυναίκα;», βιβλία σαν το «Κορίτσι, γυναίκα, άλλο» απαντούν με σαφήνεια και δυνατή φωνή: τον εαυτό της.

ΝΗΣΙΔΕΣ
Βιβλιοθήκη ο παράδεισος
Στους δύσκολους καιρούς της πανδημίας και του αναγκαστικού εγκλεισμού τα βιβλία μπορούν να γίνουν η πόρτα εξόδου μας σε κόσμους που δεν φανταζόμαστε. Εμείς διαβάσαμε και σας προτείνουμε τα παρακάτω βιβλία.
Βιβλιοθήκη ο παράδεισος
ΝΗΣΙΔΕΣ
Οταν το κορμί πονά, θρηνεί, θυμάται και συμμετέχει στον ψυχικό πόνο
Το «Ορδέσα» κυκλοφόρησε το 2018 στην Ισπανία από τον συγγραφέα Μ. Βίλας και αποτελεί ένα ψυχογράφημα για τα προσωπικά του αισθήματα.
Οταν το κορμί πονά, θρηνεί, θυμάται και συμμετέχει στον ψυχικό πόνο
ΝΗΣΙΔΕΣ
O ιδιαίτερος κύριος Νέσμπο
Το νέο βιβλίο του Τζο Νέσμπο με τίτλο «Βασίλειο» αποδεικνύει για ακόμη μία φορά την εξαιρετική λογοτεχνική γραφή του.
O ιδιαίτερος κύριος Νέσμπο
ΝΗΣΙΔΕΣ
Μια αυθάδικη γραφή
Το νέο βιβλίο του Γιάννη Πάσχου, «Φοβού τα βρέφη», μιλάει για μια παρηκμασμένη ανθρώπινη κοινωνία που οδηγείται στην αυτοκαταστροφή.
Μια αυθάδικη γραφή

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας