• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    16°C 14.2°C / 17.3°C
    0 BF
    58%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    17°C 12.3°C / 17.7°C
    2 BF
    43%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    17°C 13.0°C / 17.7°C
    3 BF
    58%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    10°C 9.9°C / 10.3°C
    1 BF
    62%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 10.9°C / 11.3°C
    2 BF
    76%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    14°C 13.5°C / 17.1°C
    2 BF
    51%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    9°C 8.4°C / 10.6°C
    1 BF
    46%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    16°C 14.6°C / 17.4°C
    2 BF
    53%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    19°C 17.7°C / 19.8°C
    4 BF
    66%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    11°C 10.9°C / 10.9°C
    3 BF
    59%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.5°C / 20.2°C
    5 BF
    48%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    14°C 14.0°C / 14.0°C
    0 BF
    41%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.6°C / 20.6°C
    1 BF
    63%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    11°C 10.9°C / 11.5°C
    0 BF
    76%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    12°C 11.5°C / 15.7°C
    0 BF
    62%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 19.8°C / 22.1°C
    4 BF
    35%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    16°C 14.3°C / 17.5°C
    1 BF
    62%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    16°C 12.7°C / 16.0°C
    1 BF
    73%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    15°C 12.7°C / 17.8°C
    2 BF
    53%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    9°C 8.8°C / 8.8°C
    1 BF
    46%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο ρόλος της εικόνας και… η παγκοσμιοποίηση

  • A-
  • A+
Η μετακίνηση των πληθυσμών δημιούργησε έναν κινηματογράφο παγκόσμιας εμβέλειας, ο οποίος απέχει πολύ από τα όνειρα των αμερικανικών στούντιο.
Ακολουθήστε μας στο Google news

Η εικόνα στις διάφορες εκδοχές της αποτελεί απεικόνιση της πραγματικότητας. Ακίνητη ή κινούμενη, με ήχο ή χωρίς, αποτυπώνει στιγμές και γεγονότα. Πολλές φορές χρησιμοποιείται ως τεκμήριο και ως πηγή άντλησης δεδομένων. Σε όλες τις μορφές της αποτελεί πολιτισμικό προϊόν. Μέσα από αυτήν, μπορούμε να εξαγάγουμε συμπεράσματα σχετικά με τη ζωή και την ιστορία. Μάλιστα ο P. Burke υποστηρίζει ότι οι εικόνες φανερώνουν την αθέατη πλευρά του ορατού.

Η κινηματογραφική εικόνα δεν μπορεί να αναχθεί στις στάσιμες ή στις κινούμενες εικόνες ή μεταξύ αυτών που προβάλλονται με μεγάλη ταχύτητα. Αντίθετα, παράγεται από τη διαδοχή των στάσιμων ή των κινούμενων εικόνων. Μ’ αυτή την έννοια, το βασικό στοιχείο του κινηματογράφου είναι κάτι που, ταυτόχρονα, αφ' ενός παράγεται από την κίνηση εικόνων και αφ' ετέρου μπορεί να παραγάγει ένα στιγμιότυπο της κίνησης. Αυτό φυσικά δεν είναι απλώς και μόνο ένα σύνολο εικόνων (γιατί το σινεμά δεν είναι η τέχνη της φωτογραφίας), ούτε και μια συνεχής κίνηση, όπου διατηρούνται οι ίδιες μορφές, έχοντας στάσιμες ή κινούμενες εικόνες.

Από χωρικής πλευράς, το περιεχόμενο μιας κινηματογραφικής σκηνής διαδραματίζεται περιορισμένο, περικλειόμενο, μέσα στο πλαίσιο ενός φαινομενικά κλειστού συστήματος. Αλλά οι απαιτήσεις της νοηματοδότησης της κίνησης μπορεί να σπάσουν αυτό το κλείσιμο και όταν χρειάζεται να γίνει μια αναφορά στον κόσμο έξω από το πλαίσιο. Αυτό γίνεται με τα πλάνα, ανάλογα της θέσης και της κίνησης της κάμερας, που μπορούν να εστιάζουν σε διαφορετικά σημεία ή να κινούνται μέσα και έξω στο πλαίσιο της σκηνής.

Απ’ αυτή την άποψη, η κίνηση της κάμερας όχι μόνο δημιουργεί μια συγκεκριμένη εικόνα, αλλά επιπλέον, την παρουσιάζει μ’ ένα συγκεκριμένο νόημα, μ’ έναν συγκεκριμένο τρόπο αντίληψης. Ετσι όπως θέλει αυτός, που χειρίζεται ή κατευθύνει την κάμερα. Την ίδια στιγμή, ο θεατής υποχρεώνεται να δει τα δρώμενα με «ξένα μάτια».

Η εικόνα-αντίληψη αναπαριστά, δείχνει, μεταφέρει τα οπτικά, ακουστικά ή και τα λοιπά αισθητηριακά ερεθίσματα, τις πηγές τους, το πλαίσιό τους, τη διάδοσή τους. Ολα αυτά μπορούν να προσληφθούν, μέσα στις σκηνές της ταινίας, δυνητικά, είτε από τους ηθοποιούς είτε από τον αφηγητή είτε από τους θεατές: ομιλίες, τοπία στον ορίζοντα, μουσική (που είτε παίζεται απευθείας είτε στο φόντο). Γι’ αυτό, τότε, χρησιμοποιούνται συνήθως τα μεγάλα πλάνα, για να καλυφθεί ένα κατά το δυνατόν μεγαλύτερο φάσμα αισθητηριακών ερεθισμάτων.

Η εικόνα-συναίσθημα εκφράζει, αναπαριστά, κατασκευάζει τα αισθήματα ή τις έγνοιες ή τα οποιαδήποτε άλλα συναισθηματικά και ψυχικά βιώματα που παρουσιάζονται μέσα στις σκηνές της ταινίας. Επιπλέον, σηματοδοτεί τις προκαλούμενες αντιδράσεις (των ηθοποιών, του αφηγητή ή των θεατών) σύμφωνα με την πλοκή της ιστορίας. Για την περιγραφή της, χρησιμοποιούνται συνήθως τα κοντινά πλάνα, τα οποία εστιάζονται στις σωματικές-ψυχικές εκφράσεις και στους τρόπους ανταπόκρισης (των ηθοποιών) απέναντι στις προκλήσεις και τα ερεθίσματα που τους περιβάλλουν (και αποσκοπούν στη μεταφορά ομόλογων αντιδράσεων στους θεατές, ενδεχομένως μέσω του αφηγητή).

Μ’ άλλα λόγια, η εικόνα-συναίσθημα παράγεται από την αλληλεπίδραση μεταξύ των εξωτερικών ερεθισμάτων, των εικόνων-αντιλήψεων και των προκαλούμενων εσωτερικών αντιδράσεων. Οι συγκεκριμένες οφείλονται σε αυτόματες λειτουργίες του οργανισμού ή δημιουργούνται εξαιτίας της διαμορφωμένης ιδιαίτερης συναισθηματικής ή ψυχικής κατάστασης.

Τέλος, η εικόνα-δράση περιγράφει και καταγράφει την εξέλιξη μιας δράσης ή ενός συμβάντος, όπου οι ήρωες-ηθοποιοί φέρονται να κάνουν κάτι, για την απεικόνιση του οποίου χρησιμοποιούνται συνήθως τα μεσαία πλάνα. Ο Ντελέζ διακρίνει δύο μορφές εικόνας-δράσης, τη μεγάλη και τη μικρή. Η μεγάλη μορφή της εικόνας-δράσης είναι όταν μια δράση μετασχηματίζει την αρχική κατάσταση σε κάποια άλλη κατάσταση γι’ αυτό, κάποιες φορές, χαρακτηρίζεται μέσω των αρχικών ΚΔΚ (Κατάσταση/Δράση/Κατάσταση). Τα κυριότερα κινηματογραφικά είδη της μεγάλης μορφής περιλαμβάνουν το ντοκιμαντέρ, τις ψυχολογικο-κοινωνικές ταινίες, το φιλμ νουάρ, το γουέστερν και τις ιστορικές ταινίες.

Σινεμά και παγκοσμιοποίηση

Την ίδια στιγμή, η παγκοσμιοποίηση πυροδότησε τη μετακίνηση εκατομμυρίων ανθρώπων. Η αποαποικιοποίηση που συνόδεψε τη λήξη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου έφερε ανθρώπους από την Ινδία, την Ασία και την Καραϊβική στην Αγγλία, από την Αλγερία και τη Δυτική Αφρική στη Γαλλία, από την Ινδονησία στην Ολλανδία. Λατινοαμερικανοί και Ασιάτες μετανάστευσαν στην Αυστραλία και τη Βόρεια Αμερική, ενώ η κατάρρευση της ΕΣΣΔ ώθησε κατοίκους των πρώην σοβιετικών κρατών να αναζητήσουν την τύχη τους στη Δυτική Ευρώπη, στο Ισραήλ και στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο κόσμος έγινε ένας ιστός χαοτικών μεταναστεύσεων, όπου οι άνθρωποι προσπαθούσαν να ριζώσουν σε νέες πατρίδες, ενώ εξακολουθούσαν να νοσταλγούν εκείνες που άφησαν πίσω τους.

Η μετακίνηση των πληθυσμών δημιούργησε έναν κινηματογράφο παγκόσμιας εμβέλειας, ο οποίος απέχει πολύ από τα όνειρα των αμερικανικών στούντιο. Στη δύση του 20ού αιώνα, οι κινηματογραφιστές άρχισαν να διερευνούν την εμπειρία της μετανάστευσης, την αίσθηση της αμφιταλάντευσης ανάμεσα σε διαφορετικούς πολιτισμούς, της επικοινωνίας σε μειονοτικές γλώσσες και της βίωσης μιας διχασμένης κοινωνικής ζωής. Το αποτέλεσμα ήταν ταινίες για τη διασπορά και τον εκτοπισμό.

Για παράδειγμα, ο Tony Gatlif, Γάλλος Ρομά γεννημένος στο Αλγέρι, που ζούσε στη Γαλλία, σκηνοθέτησε την ταινία Latcho Drom, φόρο τιμής στη μουσική των Τσιγγάνων.

Μεγάλο μέρος της παραγωγής ταινιών της διασποράς ήρθε από μετανάστες δεύτερης ή τρίτης γενιάς, που είχαν ζήσει τον πολιτισμό της χώρας, η οποία τους φιλοξενούσε αρκετά για να εμπεδώσουν τα έθιμά της, αλλά και οι οποίοι συμμετείχαν σε μια ώριμη υποκουλτούρα των μεταναστών.

Συχνά ο χαρακτήρας της δεύτερης γενιάς αποκτά πρόσβαση στις δικές του ρίζες όχι μέσω της μνήμης του, αλλά μέσω της λαϊκής κουλτούρας. Καθώς ο πληθυσμός των χωρών γινόταν όλο και πιο πολυεθνικός, οι κινηματογραφιστές όλων των εθνοτήτων προσελκύονταν από τις δραματικές δυνατότητες που παρείχαν η αντιπαράθεση αλλά και η ανάμειξη των πληθυσμών. Για παράδειγμα, στην ταινία La Haine, ο Mathieu Kassovitz, μετανάστης ο ίδιος από την Ουγγαρία, κινηματογράφησε τα μέλη συμμοριών που ζουν στα τεράστια οικιστικά συγκροτήματα των προαστίων και συγχρωτίζονται με κολεγιόπαιδα και νεαρούς λευκούς.

ΝΗΣΙΔΕΣ
Η κυριαρχία του Χόλιγουντ
Το αμερικανικό μοντέλο έχει επηρεάσει τον τρόπο παραγωγής, τα κανάλια διανομής, τη δομή της αφήγησης, τον τρόπο που βλέπουμε τις ταινίες.
Η κυριαρχία του Χόλιγουντ
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο ποιητής των εικόνων
Στο βιβλίο ο «Σμιλεύοντας το χρόνο» ο Αντρέι Ταρκόφσκι στοχάζεται πάνω στη φύση του κινηματογράφου με την εικόνα να γίνεται γνήσια κινηματογραφική όταν ο χρόνος ζει μέσα σε αυτήν, μέσα σε κάθε κάδρο.
Ο ποιητής των εικόνων
ΝΗΣΙΔΕΣ
Οι περιττοί άνθρωποι και οι νεκρές ζώνες
Οι περιττοί άνθρωποι, αν είναι τυχεροί και δεν «εκτοπιστούν» εξαιτίας της εφαρμογής ρατσιστικών πρακτικών, θα πρέπει να εξομοιωθούν πλήρως με το κανονικό, ως πειθήνια σώματα των φιλελεύθερων πρακτικών....
Οι περιττοί άνθρωποι και οι νεκρές ζώνες
ΝΗΣΙΔΕΣ
Οι μετανάστες, πηγή έμπνευσης
Ο όγκος των μεταναστευτικών ρευμάτων από την Ελλάδα, από το 1821 μέχρι το 1977, ανέρχεται σε 1.800.000 άτομα. Το γεγονός αυτό βρήκε τότε την αντανάκλασή του τόσο στη λαϊκή λογοτεχνία, όσο και στον χώρο της 7ης...
Οι μετανάστες, πηγή έμπνευσης
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Αυτοί που τόλμησαν μας πήγαν μπροστά…»
Περπατώντας ώς την Πλατεία Ειρήνης για να συναντήσω τον Λευτέρη Ξανθόπουλο, σκεφτόμουν σε ποια από όλες τις ιδιότητές του να εστιάσω. Θα χρειαζόμουν σελίδες για να γράψω το βιογραφικό του. Ευτυχώς με...
«Αυτοί που τόλμησαν μας πήγαν μπροστά…»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας