• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    37°C 34.1°C / 38.6°C
    2 BF
    30%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    36°C 33.3°C / 39.1°C
    2 BF
    35%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    37°C 33.4°C / 38.8°C
    2 BF
    37%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    34°C 33.9°C / 34.2°C
    3 BF
    20%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    34°C 33.9°C / 34.1°C
    1 BF
    40%
  • Βέροια
    Σποραδικές νεφώσεις
    38°C 33.0°C / 39.0°C
    5 BF
    10%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    35°C 35.4°C / 35.4°C
    4 BF
    9%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    36°C 31.6°C / 38.5°C
    3 BF
    13%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    34°C 33.8°C / 36.6°C
    3 BF
    70%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    37°C 32.9°C / 36.9°C
    1 BF
    53%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    37°C 31.9°C / 37.4°C
    2 BF
    23%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    35°C 32.6°C / 35.7°C
    2 BF
    43%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    33°C 32.9°C / 36.9°C
    2 BF
    40%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    40°C 39.9°C / 41.5°C
    4 BF
    17%
  • Λαμία
    Ελαφρές νεφώσεις
    41°C 34.6°C / 41.6°C
    3 BF
    11%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    35°C 32.8°C / 34.8°C
    3 BF
    52%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    38°C 35.3°C / 39.4°C
    3 BF
    17%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    33°C 31.0°C / 33.3°C
    0 BF
    42%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    37°C 33.4°C / 40.2°C
    3 BF
    25%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    36°C 35.8°C / 35.8°C
    5 BF
    13%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ευτυχισμένοι, άρα φυσιολογικοί

  • A-
  • A+
Η ευτυχία έχει μετεξελιχθεί, συνεπώς, σε ισχυρό εργαλείο στα χέρια οργανισμών, επιχειρήσεων, θεσμών και κυβερνήσεων για τη δημιουργία πιο πειθήνιων πολιτών ή εργαζομένων.
Ακολουθήστε μας στο Google news

Το 2014, μια έρευνα της Data Popular που διεξήχθη σε 63 παραγκουπόλεις κατά μήκος της Βραζιλίας κατέληγε πως οι άνθρωποι που ζούσαν εκεί ένιωθαν ευτυχισμένοι. Στην ετήσια Παγκόσμια Εκθεση Ευτυχίας (World Happiness Report), που ξεκίνησε το 2012 και γίνεται έκτοτε ανελλιπώς κάθε χρόνο, ο εν λόγω δείκτης βυθίζεται διαρκώς επιβεβαιώνοντας το «Παράδοξο του Easterlin», δηλαδή την αντιστρόφως ανάλογη πορεία μεταξύ ανάπτυξης και ανόδου του βιοτικού επιπέδου και της ανθρώπινης ευτυχίας. Τα συμπεράσματα των περισσότερων σχετικών μελετών είναι συνήθως αντιφατικά και προκαλούν σύγχυση σε σχέση με το τι σημαίνει ευτυχία, εάν είναι συνώνυμη της ευδαιμονίας, από τι τελικά εξαρτάται, κατά πόσο αποτελεί προσωπική ευθύνη.

Η πανδημία μάς έφερε αντιμέτωπους με τον εαυτό μας και τους οικείους μας, με έναν τρόπο πρωτόγνωρο για τα ανθρώπινα όντα του 21ου αιώνα που αναγνωρίζουν τη χαρά κυρίως μέσα στην κατανάλωση. Σαν να ξεθάφτηκε μια ξεχασμένη βεντάλια συναισθημάτων μέσα από το μπαούλο του κάθε σπιτιού και δεν γνωρίζουμε πώς να την αξιολογήσουμε και πώς να τη διαχειριστούμε.

Γιατί νιώθουμε φυσιολογικοί μόνο όταν έχουμε θετικά συναισθήματα; Ωθούμαστε ή όχι από μια εγγενή τάση να είμαστε ευτυχισμένοι, όπως υποστηρίζει η σχολή της Θετικής Ψυχολογίας, η οποία μετέβαλε την ευτυχία σε μετρήσιμη έννοια και οικουμενική επιδίωξη, ή απλά η επιστήμη της ευτυχίας μάς έχει επιβάλει μια νέα μορφή ευγονικής, εκείνης των «ευτυχισμένων φυσιολογικών ανθρώπων» - ερωτήματα που τίθενται στην Ευτυχιοκρατία των Edgar Cabanas / Eva Illouz (εκδόσεις Πόλις).

Το ζήτημα της ευτυχίας απασχολεί διαχρονικά τον άνθρωπο, αλλά επανέρχεται στον δημόσιο διάλογο σε περιόδους κρίσης, όπως αυτή που διανύουμε. Δεν επανέρχεται, ωστόσο, μόνο του αλλά συνοδεύεται από τις τυραννικές και ιδεολογικές απαιτήσεις της ευτυχίας.

Ποιους εξυπηρετούν τελικά η διατήρηση του μηχανισμού ευτυχίας και η απονομιμοποίηση της δυστυχίας; Μήπως είναι λάθος να αγνοούμε τη σημασία και τη σημαντικότητα των αρνητικών συναισθημάτων, ιδίως αν λάβουμε υπόψη μας πως κάθε αλλαγή -κοινωνική ή προσωπική- παράγεται έπειτα από συσσωρευμένη πίκρα ή οργή;

Ο Αργεντινός συγγραφέας Χούλιο Κορτάσαρ έγραφε πως η ευτυχία είναι μια εμμονή, ένα ψεύτικο και παραπλανητικό δώρο καθώς η αφοσίωση στο κυνήγι της ευτυχίας προϋποθέτει κυρίως την προσπάθεια επίτευξης της νομιμοποίησης, της διάχυσης και της ισχύος της ίδιας της ευτυχίας ως έννοιας και βιομηχανίας και καταναλωτικού τρόπου ζωής.

Το πεδίο της κατανάλωσης επεκτείνεται άλλωστε και στον εσωτερικό μας κόσμο -όπως σημειώνουν οι κοινωνικοί επιστήμονες Edgar Cabanas / Eva Illouz- μετατρέποντας ακόμα και τα συναισθήματα σε κοινά εμπορεύματα. Ισως γιατί έχουμε γίνει υπηρέτες της ψυχαναγκαστικής αναζήτησής της που μας ωθεί στην κατανάλωση αγαθών και ανθρώπων στην προσπάθειά μας να τη συναντήσουμε.

Για ποιους λόγους έχει γίνει υποχρέωση, εκτός από δικαίωμα, το να είμαστε και να δηλώνουμε ευτυχισμένοι; Γιατί πρέπει να απαρνούμαστε την αναπόφευκτη μετάβασή μας από το στάδιο της λύπης;

Οι συγγραφείς της Ευτυχιοκρατίας εξηγούν πως η νομιμοποίηση της επιστήμης της ευτυχία μάς οδήγησε στην αποδοχή του δόγματος πως η ατομική αναζήτηση της ευτυχίας είναι το πιο ρεαλιστικό υποκατάστατο συλλογικού καλού. Και αυτό επιδέχεται πολλές αναγνώσεις από το ευρύ κοινό, ενώ προσφέρεται για άλλες τόσες χρήσεις από την πολιτική εξουσία.

Ηθικός ωφελιμισμός και ευτυχία - Η πολιτική διάσταση μιας βιομηχανίας

Η συνηθισμένη ηθική πίσω από τις κυβερνητικές πρωτοβουλίες είναι ο «ωφελιμισμός» και πως ο ηθικός ωφελιμισμός των Τζον Στιούαρτ Μιλ και Τζέρεμι Μπένθαμ έχει αποτελέσει μια τεχνική της εξουσίας που προτάσσει το καθήκον συμβολής στην ευτυχία της πλειονότητας, δηλαδή στην εξασφάλιση του «μέγιστου οφέλους για τον μεγαλύτερο αριθμό πολιτών». Βάσει αυτής της θεωρίας ενορχηστρώθηκε και η αποικιοκρατία.

Δεν χρειάζεται, συνεπώς, να πούμε περισσότερα. Αρκεί να προσθέσουμε πως το συγκαλυμμένο μήνυμα όλων όσοι εκφέρουν «επιστημονικό λόγο» περί θετικών συναισθημάτων είναι η σχέση μεταξύ της ευτυχίας και της φυσιολογικότητας και κατ’ επέκταση ο περιορισμός του θεμελιώδους δικαιώματος της διαμαρτυρίας από τη στιγμή που «πλασάρεται» ως μοναδική αλήθεια η άποψη πως είμαστε εγγενώς εφοδιασμένοι για να μετατρέψουμε μια δυσμενή συγκυρία σε ευνοϊκή.

Η ευτυχία έχει μετεξελιχθεί, συνεπώς, σε ισχυρό εργαλείο στα χέρια οργανισμών, επιχειρήσεων, θεσμών και κυβερνήσεων για τη δημιουργία πιο πειθήνιων πολιτών ή εργαζομένων. Ενδεικτικά υπάρχουν γκουρού της ευτυχίας που συμβουλεύουν επιχειρηματίες να προσλαμβάνουν και να απολύουν υπαλλήλους ανάλογα με τον δείκτη ευτυχίας τους. Και αυτό δεν μπορεί να είναι παρά ένα νέο είδος βάρβαρου κοινωνικού δαρβινισμού με αποτέλεσμα οι άνθρωποι που νιώθουν δυστυχισμένοι, πέρα από το δυσβάσταχτο ψυχολογικό τους φορτίο, να καλούνται να σηκώσουν και το βάρος της ενοχής που δεν κατέκτησαν τον στόχο της χαράς.

Ετσι, δομείται μια νέα σχέση μεταξύ της ευτυχίας και της αυτοκατάκρισης καθώς η βιομηχανία της ευτυχίας δεν έχει άλλη επιδίωξη παρά να μας μετακυλήσει την ευθύνη της δυστυχίας μας. Δίχως να υπάρχει καν ο απαραίτητος κοινωνικός- πολιτικός στοχασμός. Κατά συνέπεια βρισκόμαστε ως μονάδες υπόλογοι για τα όποια αρνητικά μας συναισθήματα, κατοχυρώνοντας τη θέση των «μη φυσιολογικών». Και αυτό όταν καταλήγει σε περιθωριοποίηση των θλιμμένων δεν μπορεί να είναι παρά μια σύγχρονη μορφή ευγονικής.

Ξεχνάμε, ωστόσο, πως ο πολιτισμός -σύμφωνα με τη φροϊδική ψυχανάλυση- συνοδεύεται από δυσφορία και πως οι μικρές ή μεγάλες οδύνες είναι μέρος της ζωής και των αναπόδραστων απωλειών -πραγματικών ή συμβολικών- που βιώνουμε κατά τη διάρκεια της διαδρομής μας. Είμαστε οι χαρές μας, οι θλίψεις μας και όλες οι αποχρώσεις τους.

ΝΗΣΙΔΕΣ
Covid-19 και παιδιά
Η πανδημία έχει επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό τη ζωή και την καθημερινότητα των παιδιών που βρίσκονται αντιμέτωπα με μια σειρά προκλήσεων.
Covid-19 και παιδιά
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Cyberpunk
Ο συνδυασμός τεχνολογίας και περιορισμού είναι το δικό μας cyberpunk σε αυτή την περίοδο της πανδημίας.
Cyberpunk
ΝΗΣΙΔΕΣ
Το σήμερα και το αύριο
Μακάρι αυτός ο αναγκαστικός εγκλεισμός να μας βοηθήσει να γίνουμε καλύτεροι, όχι μόνο με μια αυστηρή αυτοκριτική αλλά και με μια απόφαση ζωής.
Το σήμερα και το αύριο
ΝΗΣΙΔΕΣ
Covid-19: Θλίψη και απώλεια
Η κοινωνική αποστασιοποίηση, οι οδηγίες για «παραμονή στο σπίτι» και τα όρια στο μέγεθος των συνευρέσεων έχουν αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο οι φίλοι και η οικογένεια μπορούν να συγκεντρωθούν.
Covid-19: Θλίψη και απώλεια
ΝΗΣΙΔΕΣ
Αντιστρέφω το βάρος μου στην καραντίνα
Η τροφή, εκτός από τους άλλους ρόλους της, χρησιμοποιείται συχνά για «να εξαφανίζω όλα αυτά που αισθάνομαι» και αυτό είναι πολύ έντονο στην περίοδο της καραντίνας.
Αντιστρέφω το βάρος μου στην καραντίνα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας