Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Περί φώτων

«Γερμανοί αντισταθείτε. Μην αγοράζετε από τους Εβραίους» Ηταν 1933. Ακολούθησε το Ολοκαύτωμα

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Περί φώτων

  • A-
  • A+
Δεν θα πρέπει να ξεχνάμε πως για να υλοποιηθούν σκληρές και καταστροφικές πολιτικές δεν χρειάζονται «κτήνη», αλλά καθημερινοί άνθρωποι που απλά κοιτούν και κάνουν τη δουλειά τους.

Η επίθεση φονταμενταλιστών μουσουλμάνων (ή μουσουλμάνου καθώς δεν έχει διευκρινιστεί ο αριθμός των δραστών) στη Βιέννη αποτελεί έναν ακόμα κρίκο στην αιμάτινη αλυσίδα των επιθέσεων σε ευρωπαϊκές πόλεις. Τα τελευταία είκοσι χρόνια και ειδικά μετά την 11η Σεπτεμβρίου η συζήτηση για τις συμβιωτικές σχέσεις ανάμεσα στις δυτικές χώρες και το Ισλάμ επανέρχεται ανά διαστήματα στη δημόσια συζήτηση με αυξομειούμενη ένταση.

Ειδικά στις ευρωπαϊκές χώρες η συζήτηση αυτή σχηματοποιείται γύρω από την παρουσία Ευρωπαίων πολιτών μουσουλμανικού θρησκεύματος σε πλήθος χωρών όπως η Γαλλία, καθώς και στην «αντιμετώπιση» των μεταναστευτικών ρευμάτων από μουσουλμανικές κυρίως χώρες.

Σίγουρα το ζήτημα της ισλαμικής τρομοκρατίας είναι ένα ζήτημα πραγματικό, που παράγει πολλές και αρνητικές συνέπειες στις ευρωπαϊκές κοινωνίες και κυρίως αφήνει πίσω του νεκρούς. Oι άνθρωποι αυτοί, που έχασαν τη ζωή τους επειδή βρέθηκαν στο λάθος σημείο τη λάθος ώρα, δεν θα πρέπει να αποτελέσουν όμως φενάκη για μια δημόσια συζήτηση που διαρκώς ολισθαίνει στον ρατσισμό, την ισλαμοφοβία και τον εθνικιστικό φανατισμό.

Η εναντίωση σε τέτοιες αντιλήψεις έχει έναν διττό χαρακτήρα, αφενός ως μια εναντίωση στα πιο αντιδραστικά χαρακτηριστικά της ευρωπαϊκής σκέψης και κουλτούρας που μπορούν να γίνουν πραγματικά τερατώδη και αφετέρου ως μια εναντίωση σε πολιτικές που σε μεγάλο βαθμό «γεννούν» ανθρώπους έτοιμους να πεθάνουν για μια θρησκευτική ιδέα.

Η κυρίαρχη παράσταση που έχουμε οι Ευρωπαίοι για τον δυτικό πολιτισμό είναι αυτή της ανωτερότητας σε σχέση με τους υπόλοιπους πολιτισμούς. Η δημοκρατία, η ισότητα απέναντι στον νόμο, οι ελευθερίες του ατόμου, η μετριοπάθεια και πλήθος άλλων αρετών αποδεικνύουν και επισφραγίζουν αυτή την ανωτερότητα της νεωτερικής Ευρώπης. Πριν όμως από μόλις 75 χρόνια, όταν ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος ολοκληρωνόταν, οι ευρωπαϊκές κοινωνίες βρέθηκαν αντιμέτωπες με μία τρομακτική παραδοχή. Ο Διαφωτισμός και η διαρκής πρόοδος που μέχρι εκείνο το σημείο ήταν αυταπόδεικτες αλήθειες αποδείχθηκε ότι μπορούσαν να «λειτουργήσουν» και αρνητικά, χρησιμοποιώντας τα επιτεύγματα τους όχι για να χειραφετήσουν αλλά για να καταστρέψουν.

Η ναζιστική Γερμανία και το Ολοκαύτωμα των Εβραίων ήταν η κορύφωση της αρνητικής αυτής «λειτουργίας», η οποία λανθασμένα αποδίδετε συχνά σε μία περιοδική τρέλα που κατέβαλε τον γερμανικό λαό για δεκαπέντε περίπου χρόνια. Η πραγματικότητα είναι ότι η ναζιστική Γερμανία ήταν η έσχατη έκφραση της καταστροφικής πτυχής της νεωτερικότητας, πράγμα που μπορούμε να αντιληφθούμε εάν για παράδειγμα εξετάσουμε το φαινόμενο του αντισημιτισμού που δεν ήταν σε καμία περίπτωση γερμανικό προνόμιο ή τη συζήτηση γύρω από την ευγονική που επίσης ήταν ένας κοινός τόπος στη στροφή του 19ου αιώνα.

Η ειρήνη που επικρατεί κατά κύριο λόγο στον παραδοσιακό ευρωπαϊκό χώρο μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, σε συνδυασμό με την κατάρρευση του μεταπολεμικού στάτους κβο και την επικράτηση ιδεών όπως το τέλος της ιστορίας ή της σύγκρουσης των πολιτισμών, φαίνεται να έχουν εξασθενίσει την ανάμνηση της καταστροφικής αυτής πτυχής του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Στο έδαφος αυτό οι απόψεις περί κυρίαρχου πολιτισμού και διαφωτιστών του πλανήτη, που μας συντροφεύουν ήδη από την εποχή των μεγάλων ανακαλύψεων γίνονται εκ νέου κυρίαρχες και επικίνδυνες. Η αναπαράσταση των «άλλων» και στη συγκεκριμένη περίπτωση των μουσουλμάνων ως εχθρών της ελευθερίας, ως κατώτερων πολιτιστικά ανθρώπων που αδυνατούν να ενταχθούν στις δυτικές κοινωνίες και ως φορέων πολιτιστικής μόλυνσης πέρα από ψευδής, είναι και βαθιά ρατσιστική. Αφήνοντας λόγω χώρου στην άκρη το υλικό υπόβαθρο του ευρωπαϊκοκεντρικού ρατσισμού και τα οικονομικά συμφέροντα που τον υποδαυλίζουν, αξίζει να παρατηρήσει κανείς τη συνάφεια της σημερινής ισλαμοφοβίας με τον παραδοσιακό αντισημιτισμό του 19ου και 20ού αιώνα. Η αντιμετώπιση μιας ολόκληρης πληθυσμιακής ομάδας ως a priori κατώτερης και επικίνδυνης για την ευρωπαϊκή ευημερία και η παραβολή της με ασθένεια δημιουργεί δυσάρεστους παραλληλισμούς, ειδικά στη σκέψη ότι το ολοκαύτωμα αποτελεί πλέον μια θολή ανάμνηση.

Οι μουσουλμάνοι που κατοικούν στην Ευρώπη δεν κινδυνεύουν από ένα ολοκαύτωμα, όχι τουλάχιστον άμεσα ή με τον τρόπο που το γνωρίσαμε. Η αδιαφορία όμως μπροστά σε μια όλο και πιο επιθετική εθνικιστική και ρατσιστική ρητορεία, μπορεί να έχει μελλοντικά πολύ δυσάρεστα αποτελέσματα για όλους, ανεξαρτήτως θρησκεύματος και χώρας καταγωγής. Δεν θα πρέπει να ξεχνάμε άλλωστε πως για να υλοποιηθούν σκληρές και καταστροφικές πολιτικές δεν χρειάζονται «κτήνη», αλλά καθημερινοί άνθρωποι που απλά κοιτούν και κάνουν τη δουλειά τους.

Ως Ευρωπαίοι είναι πολύ λογικό να νιώθουμε ανησυχία όταν η ασφάλειά μας κινδυνεύει από τυφλές επιθέσεις. Αυτή μας όμως η ανησυχία δεν είναι υποχρεωτικό να μας οδηγήσει σε αντιδραστικές κατευθύνσεις και να μας κάνει να εθελοτυφλούμε μπροστά σε μια πραγματικότητα αρκούντως ανησυχητική. Αλλωστε η αναστοχαστικότητα και η κριτική είναι από τα βασικά διανοητικά εργαλεία της νεωτερικότητας και μπορούν να φανούν κάτι παραπάνω από χρήσιμα για την κατανόηση και την ουσιαστική αντιμετώπιση του μουσουλμανικού φονταμενταλισμού.

*Μεταπτυχιακός φοιτητής

ΝΗΣΙΔΕΣ
Το ελληνικό σύμπτωμα πίσω από την Αγία Σοφία
Πριν από κάποια χρόνια, ο Μάικλ Χέρτσφελντ είχε θίξει στην «Πολιτισμική οικειότητα» την ανάγκη των κρατών να δικαιολογούνται-απολογούνται μπροστά στις άλλες χώρες, κυρίως στο πολιτισμικό επίπεδο.
Το ελληνικό σύμπτωμα πίσω από την Αγία Σοφία
ΝΗΣΙΔΕΣ
Hasta la vista companero!
Ο Μοσκώφ δεν βολεύτηκε στην καλοπέραση και στην αδράνεια. Ζούσε με την αρρώστια του, μα πάλευε σε διαδηλώσεις και συμμετείχε ενεργώς σε πολιτικά σχήματα του ΚΚΕ αποσπώντας την εμπιστοσύνη του λαϊκού κόσμου στο...
Hasta la vista companero!
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Τα δίδυμα αρχοντικά
Η Παλιά Πόλη της Ξάνθης, που απλώνεται σε περίπου 380 στρέμματα, είναι στην ουσία ένα ανοιχτό μουσείο που αποτυπώνει με ιδιαίτερο τρόπο την ιστορία της πολυπολιτισμικής θρακιώτικης πόλης.
Τα δίδυμα αρχοντικά
ΝΗΣΙΔΕΣ
Σκληρές μνήμες σε… ειδυλλιακό περιβάλλον
Τον Απρίλιο του 1949, περισσότερες από 1.000 εξόριστες μεταφέρθηκαν στο μικρό κατάφυτο νησάκι του Παγασητικού, το Παλιό Τρίκερι. Το μαγευτικό τοπίο που συνάντησαν κατεβαίνοντας από το πλοίο έμελλε να κρύβει...
Σκληρές μνήμες σε… ειδυλλιακό περιβάλλον
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η θεωρία του δημιουργού
Μία από τις θεωρίες με τη μεγαλύτερη επιρροή στην ιστορία του κινηματογράφου είναι η πεποίθηση ότι ο σκηνοθέτης είναι ο κύριος υπεύθυνος για τη μορφή, το ύφος και τα νοήματα μιας ταινίας.
Η θεωρία του δημιουργού
ΝΗΣΙΔΕΣ
Οι άνθρωποι της πέτρας, πηγή έμπνευσης και μύησης
Ο διαρκής ήχος από το πελέκημα της πέτρας κυριαρχεί στα Λαγκάδια Γορτυνίας, στο κυριότερο μαστοροχώρι της Νότιας Ελλάδας. Της πατρίδα των Λαγκαδινών μαστόρων που άφησαν σπάνια ίχνη ομορφιάς «τα άνθη της...
Οι άνθρωποι της πέτρας, πηγή έμπνευσης και μύησης

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας