• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    28°C 26.4°C / 30.2°C
    0 BF
    44%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    26°C 22.8°C / 27.7°C
    2 BF
    55%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    23°C 23.2°C / 28.7°C
    2 BF
    64%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    24°C 24.2°C / 24.2°C
    1 BF
    45%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.6°C / 24.6°C
    3 BF
    70%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    23°C 21.2°C / 22.6°C
    1 BF
    72%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    21°C 19.0°C / 21.5°C
    1 BF
    60%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    28°C 28.2°C / 28.2°C
    1 BF
    38%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    26°C 23.8°C / 27.7°C
    1 BF
    53%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    24°C 24.0°C / 24.0°C
    1 BF
    61%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    20°C 20.2°C / 20.2°C
    2 BF
    79%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.7°C / 25.7°C
    2 BF
    82%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.8°C / 23.8°C
    1 BF
    52%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.7°C / 25.7°C
    1 BF
    61%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.6°C / 27.8°C
    1 BF
    53%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    23°C 23.2°C / 23.2°C
    3 BF
    56%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    27°C 23.8°C / 30.3°C
    0 BF
    40%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.6°C / 21.6°C
    1 BF
    77%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    22°C 22.0°C / 23.3°C
    2 BF
    84%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.9°C / 21.9°C
    0 BF
    72%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το κρυμμένο βάθος ενός νομπελίστα

  • A-
  • A+
Ο Αντριτς πλησιάζει με ταπεινότητα τους ανθρώπους, τους ακούει καθώς αφηγούνται τις ιστορίες τους.

Μερικές φορές η γνωριμία μ’ έναν συγγραφέα μπορεί να γίνει με παράδοξο τρόπο, θυμίζοντας σκαμπανεβάσματα ερωτικών σχέσεων. Η δική μου, με τον Ιβο Αντριτς, ξεκίνησε από την αναφορά ενός άλλου συγγραφέα, του Αυστριακού Πέτερ Χάντκε: «Ολοι θα έπρεπε να έχουν διαβάσει τον Ιβο Αντριτς. Είναι ένας μεγάλος συγγραφέας, μεγαλύτερος από τον Τόμας Μαν, γιατί την αφήγησή του υπαγορεύει το έλεος για τον άνθρωπο και ο καλλιτεχνικός ρυθμός, ενώ το έργο του Τόμας Μαν είναι μόνο καλλιτεχνικός ρυθμός».

Ακολούθως έμαθα ότι ο Σερβοβόσνιος Ιβο Αντριτς, που γεννήθηκε το 1892 και πέθανε το 1975, τιμήθηκε το 1961 με το Νόμπελ Λογοτεχνίας, αλλά αυτό δεν βοήθησε πολύ στην πρώτη μας επαφή, που στάθηκε ατυχής και ανολοκλήρωτη. Ετυχε να δανειστώ από τη δημόσια βιβλιοθήκη Βέροιας το βιβλίο του «Το σπίτι στην άκρη της πόλης» μαζί με άλλα 5-6 βιβλία, και όταν έληξε ο χρόνος δανεισμού είχα προλάβει να διαβάσω όλα τα υπόλοιπα (που ανήκαν σε άλλους συγγραφείς), ενώ το συγκεκριμένο βιβλίο επεστράφη αδιάβαστο.

Εκτοτε πέρασε καιρός με άλλες λογοτεχνικές σχέσεις. Το επόμενο βιβλίο του, όμως, η συλλογή διηγημάτων «Ταραγμένοι καιροί» (που το διάβασα), με έκανε να ντραπώ για την άτυχη πρώτη επαφή. «Τα σημάδια» ακολούθησαν. Ο τρόπος που η μεγάλη Ιστορία μπλέκει με τις μικρές ανθρώπινες ιστορίες είναι τόσο φυσικός που υπάρχει κίνδυνος ένας αναγνώστης εθισμένος σε «επινοημένους εντυπωσιασμούς» να το υποτιμήσει.

Ιβο Αντριτς: Τα σημάδια (Νουβέλες και διηγήματα, λόγοι και δοκίμια), Εκδόσεις Καστανιώτη

Η γλώσσα του λιτή και αφτιασίδωτη, δεν πασχίζει να αρέσει. Ο Αντριτς πλησιάζει με ταπεινότητα τους ανθρώπους, τους ακούει καθώς αφηγούνται τις ιστορίες τους. Σε μια περιοχή με πολέμους, πολλά πάθη, διαιρέσεις (θρησκευτικές, φυλετικές) και μίση, ο λόγος του φέρνει μια ζεστή πνοή ανθρώπινης κατανόησης.

«Η ζωή της μικρής πόλης την περίοδο του πολέμου ξεχάστηκε... Τότε ήταν που μπορούσε να δει κάποιος πολύ καλά το πώς ζει η μικρή πόλη, πώς αναπνέει, υποφέρει και μεταβάλλεται σαν ένας κανονικός, ζωντανός και αυτόνομος οργανισμός. Αυτοί που την είδαν τότε, γνωρίζουν πολύ καλά αυτήν την αρρωστημένη ανάσα και τα βάσανα της πόλης που φαίνονταν παντού, στον αέρα, στη γη και στα πρόσωπα των ανθρώπων [...] Ο κόσμος, σαν να ξύπνησε από κακό όνειρο και βρέθηκε σε άσχημη μέρα, περπατούσε πατώντας στα δάχτυλα, έσφιγγε την καρδιά του και χαμήλωνε τα μάτια.»

Η σχέση με τον Ιβο Αντριτς δεν ανήκει στις «κεραυνοβόλες» σχέσεις. Δεν καταδέχεται το «παιχνίδι της γοητείας». Το θεωρεί έπαρση και πιστεύει ότι νοθεύει το λογοτεχνικό έργο. Σε δοκιμάζει πρώτα, αν το βλέμμα σου είναι ικανό να διεισδύσει κάτω από την επιφάνεια των πραγμάτων και αν μπορείς αφού προσέλθεις με ταπεινότητα να αφεθείς με εμπιστοσύνη. Τότε, με έναν μαγικό τρόπο, θα φανερωθεί κάτω από την επιφανειακή απλότητα το κρυμμένο βάθος που μόλις διακρινόταν.

«Ο γέρος στάθηκε για λίγο ακόμα, βουβός και ακίνητος (μόνο οι μύες των σαγονιών του σιγότρεμαν) σαν να σκεφτόταν να πάρει κάποια δύσκολη απόφαση κι έπειτα γύρισε δίχως να πει λέξη και πέρασε δίπλα από τον στρατιώτη, ανάμεσα από τον κόσμο που ήταν συγκεντρωμένος, δίχως να σηκώσει τα μάτια του. Ολοι του έκαναν τόπο να περάσει, ενώ πίσω του έμεναν τα ίχνη της βαριάς σιωπής του σαν απειλή. Αν είχε πει έστω και μία λέξη ή αν είχε ανασηκώσει το βλέμμα του λιγάκι, όλα θα ήταν ευκολότερα.»

Ο συγγραφέας, ακόμη κι όταν δεν συμμερίζεται τη συμπεριφορά του ήρωα, δείχνει κατανόηση, προσπαθεί να τον ακούσει και να τον καταλάβει. Η πραότητά του σε κάνει να σκεφτείς πάνω στην ανθρώπινη φύση, τα λάθη, τα πάθη που δεν καταλαγιάζουν, σε τυφλώνουν και σε εμποδίζουν να δεις ότι και ο «άλλος» εμφορείται από αντίστοιχα πάθη, αλλά από διαφορετικό δρόμο, που είναι ακόμη μία εκδοχή της πολυπλοκότητας του κόσμου, κι όχι εξ ορισμού ένα «λάθος».

Ενας λόγος που υπαγόρευσε αυτό το κείμενο ήταν το ότι ο Αντριτς, παρά το Νόμπελ, δεν είναι πολύ γνωστός στη χώρα μας. Είναι κάτι αντίστοιχο -ας μου επιτραπεί ο αυθαίρετος παραλληλισμός- με τις νεανικές παρέες που συνήθως ξεχωρίζει κάποιος πολυλογάς, με εντυπωσιακή εμφάνιση (αλλά συχνά χωρίς εσωτερικά χαρίσματα), ενώ ένας νεαρός, με μέτρια εμφάνιση, διόλου δημοφιλής στην παρέα, αλλά με πλούτο σκέψεων και πολύτιμων αισθημάτων, κάθεται στην άκρη μόνος, και είναι τόσο άδικο...

«Ετσι, ταλαντευόμενους και ανακόλουθους η ζωή μας αποπλανά και μας παρασύρει, μας συνεφέρνει και μας μεταπείθει, μας βάζει φωτιά και μας σβήνει, μας ζεσταίνει και μας κρυώνει. Ετσι, η στεριά και η θάλασσα συμπληρώνουν η μία την άλλη, μας θρυμματίζουν, μας κάνουν εύθραυστους και μας λειαίνουν δίχως σκοπό και χωρίς φανερό λόγο. Τη στιγμή εκείνη ο Ντράζιεσλαβ τινάχτηκε λίγο, προσπαθώντας να ξεφύγει από τις σκέψεις που τον είχαν πλημμυρίσει ξανά. Εκλεισε προσεκτικά την αυλόπορτα. Γύρισε δυο φορές το μεγάλο και βαρύ κλειδί της κλειδαριάς, το κρέμασε στο ζωνάρι του και τράβηξε κατά το σπίτι όπου τρεμόπαιζε το γλυκό φως του αναμμένου λαδοκάντηλου.»

*Επιμελητής Ανηλίκων Βέροιας


Τη σελίδα αυτήν δεν τη φτιάχνουν επαγγελματίες κριτικοί βιβλίου. Οι παρουσιάσεις είναι των ίδιων των αναγνωστών, εκείνων ακριβώς για τους οποίους γράφτηκε το βιβλίο. Είναι γραμμένες από αναγνώστες και απευθύνονται σε αναγνώστες. Και αυτό τις κάνει πιο προσωπικές, πιο προσιτές και πιο ανθρώπινες. Αν θέλετε να μοιραστείτε όσα νιώσατε διαβάζοντας ένα βιβλίο, στείλτε το κείμενό σας στο [email protected]

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΝΗΣΙΔΕΣ
Χρειαζόμαστε ένα βασικό εισόδημα για όλους;
Οι Van Parijs και Vanderborght υποστηρίζουν ότι ένα ελάχιστο, εγγυημένο, βασικό εισόδημα χωρίς υποχρεώσεις είναι ηθικά δικαιολογημένο, οικονομικά βιώσιμο και πολιτικά εφικτό.
Χρειαζόμαστε ένα βασικό εισόδημα για όλους;
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ανθρώπινη επιθυμία και ουτοπία
Η εκπλήρωση της ανθρώπινης επιθυμίας η βασική θεματική στο νέο βιβλίου του Μιχάλη Μοδινού με τίτλο «Παραγουάη».
Ανθρώπινη επιθυμία και ουτοπία
ΝΗΣΙΔΕΣ
Μια αυθάδικη γραφή
Το νέο βιβλίο του Γιάννη Πάσχου, «Φοβού τα βρέφη», μιλάει για μια παρηκμασμένη ανθρώπινη κοινωνία που οδηγείται στην αυτοκαταστροφή.
Μια αυθάδικη γραφή
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Εγραψα για την οικογένειά μου με θάρρος, ενσυναίσθηση και νηφαλιότητα»
Με αφορμή το νέο της μυθιστόρημα, η Ρέα Γαλανάκη μας μιλά για το έργο αλλά και για τόπους και πρόσωπα που έπρεπε να προσκαλέσει η μνήμη στο συγγραφικό εργαστήρι.
«Εγραψα για την οικογένειά μου με θάρρος, ενσυναίσθηση και νηφαλιότητα»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας