Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ενα ρεπερτόριο υπόγειων παιχνιδιών

Κώστας Δ. Υφαντής Φωτοδρόμιο, Εκδόσεις Γαβριηλίδης

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ενα ρεπερτόριο υπόγειων παιχνιδιών

  • A-
  • A+
Είτε ως «αυτοβιογραφία» είτε σαν συναξάρι εμπειριών -λόγω της ιδιότητας του Κώστα Υφαντή ως ψυχιάτρου- τα ποιήματα εμπεριέχουν στοιχεία αποφθεγματικά αυτογνωσίας, ετεροβιωματικά. Μέσα από τις λέξεις, συγκροτείται η γλώσσα της επικοινωνίας. Αλλοτε φαίνεται σκληρή. Αλλοτε, σαν ένα ποιητικό «ντεπόν», σε χαλαρώνει.

Σ’ ένα περιβάλλον, όπου οι οικονομικές ματιές παντού είναι κυρίαρχες, μάλιστα ανασυντάσσονται, όσοι κρατούν στα χέρια τους τούς επτά «μαύρους κύκνους», αντί για λευκούς, φαίνεται πως ετοιμάζονται για τα χειρότερα. Οι παγκόσμιες αγορές -με τα επιτόκια, τα ομόλογα, τα άυλα προϊόντα, τις νέες τοποθετήσεις, αποτιμήσεις ακόμα και την πανδημία- συγκροτούν μια ομοιομορφία πολιτιστική, κοινωνική και σταθερά ολιγαρχική. Δίχως κανένα έλεος μπροστά στην άνοδο της δυστυχίας.

Ο ποιητής Κώστας Υφαντής μάς οδηγεί καρτερικά στη δική του ποιητική εισαγωγή, ενάργεια. Φανερώνει, εκεί όπου δεν υπάρχει «συγχώρεση» αν δεν χυθεί αίμα, αυτούς που αναζητούν πατρίδα, τους πρόσφυγες, τους μετανάστες. Μέσα απ’ τους δρόμους γίνεται η αναζήτηση δικαιοσύνης και ανθρωπιάς, η αναζήτηση του «Φωτοδρόμιου» για τη συνέχεια της πορείας.

Πέρα από τα αισθητικά στοιχεία της ποίησης του Κώστα Υφαντή, όπου αξιοποιεί την παραστατική δυναμική της γλώσσας με τρόπο καίριο και ενίοτε κορυφαίο, υπάρχουν αρκετά δακτυλικά αποτυπώματα, διαχρονικά.

Η ποίηση, όπως και αν εκφράζεται, αυτή η αλκυόνη μέσα στον χρόνο, παραμένει ισόβια ανάμνηση του «Παραδείσου». Είτε ως «αυτοβιογραφία» είτε σαν συναξάρι εμπειριών -λόγω της ιδιότητας του Κώστα Υφαντή ως ψυχιάτρου- τα ποιήματα εμπεριέχουν στοιχεία αποφθεγματικά αυτογνωσίας, ετεροβιωματικά. Μέσα από τις λέξεις, συγκροτείται η γλώσσα της επικοινωνίας. Αλλοτε φαίνεται σκληρή. Αλλοτε, σαν ένα ποιητικό «ντεπόν», σε χαλαρώνει.

Τώρα, που έχει στηθεί η αρχή ενός παγκόσμιου οικονομικού δικαστηρίου, με «ενόχους» τους λαούς και μάρτυρες κατηγορίας τους τραπεζίτες, κόντρα στους «κανόνες» του παιχνιδιού όταν αναδιατάσσονται οι όροι της πολιτικής, της διπλωματίας, της ισοτιμίας, των νομισμάτων, των χρηματιστηρίων, των ανθρωπίνων σχέσεων και των συναισθημάτων, η ποίηση αφήνει αρκετά γράδα ελευθερίας. Με κωδικοποιημένα σινιάλα. Ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, όπως η σφυρίχτρα του θηριοδαμαστή πυροδοτεί την ησυχία, ή το αντίθετο. Η εικόνα συμπάσχει ή θαυμάζει. Εμπνέεται από πολλαπλά είδη συγκινήσεων, με κοινό παρονομαστή τις ετερογενείς συγκινήσεις.

Ενα συναίσθημα ότι ανήκουμε κάπου. Οι μεταμφιέσεις του παρατηρητή ποιητή βρίσκονται στη ζωή. Η επέκταση, μέσα σ’ ένα σπείρωμα, ξεδιπλώνεται μαζί με την τελική διάλυσή της. Οπως είναι ένας λυγμός. Μπορεί να αλλάξει τη διάθεσή μας με την ίδια ταχύτητα με την οποία πηδάμε από τη μια σκέψη στην άλλη. Ακροβατεί με τη συγκίνηση. Μας αγκαλιάζει. Γιατί, φευ, για κάποιους, όταν δεν θέλουν να είναι μάρτυρες αναγνώστες, γίνονται θεατές στα μαρτύρια. Η πρώτη μορφή της ελπίδας είναι η ανησυχία. Η πρώτη εμφάνιση, ο τρόμος. Ο ποιητής μαρτυράει. Παραμονεύει ο μισοσβησμένος ερωτικός στίχος. Το ίδιο κέντρο ισορροπίας, της λογικής και της διαίσθησης, υπάρχει σε όλα τα ποιήματα του Κώστα Υφαντή! Μία «πόλωση» εκφράζεται, όπως έλεγε ο Μπέρναρντ Σο για την ποίηση: «Είναι ενενήντα τοις εκατό ιδρώτας και δέκα τοις εκατό έμπνευση».

Ο ποιητής παρασέρνει τους αναγνώστες να ζήσουν τις εμπειρίες του, όπως ο ψυχαναλυτής παρασύρει τους συνεντευξιαζόμενους να αφηγηθούν τις ιστορίες τους. Αποκαλύπτουμε από τον ποιητικό λόγο τον Κώστα Υφαντή, τις διαθέσεις του, από κάτι λέξεις, φράσεις, εικόνες. Κάτι δείκτες τόσο αδροί όσο είναι το ανασήκωμα ή το κρέμασμα των χειλιών στις γωνίες. Ή ακόμα τις αδιόρατες σχεδόν κινήσεις των μυών που ελέγχουν τα μάτια. Η ποίηση του Κώστα Υφαντή είναι ένα ρεπερτόριο υπόγειων παιχνιδιών. Η στιγμή του «Φωτοδρόμιου», είναι η στιγμή της αλήθειας. Η ανάδυση μιας εσωτερικής αντίληψης. Παρομοιάζεται με μια αλυσίδα βουτηγμένη στη συνείδηση. Η αρχή και το τέλος γίνονται ορατά στη γραφή. Ο ποιητής σαν δύτης βουτάει παντού. Σε όλες τις επιφάνειες. Ξεπροβάλλει, οδηγούμενος από αόρατους κρίκους. Ερωτοτροπεί με όλα. Και με την απόγνωση. Ο ποιητικός νους γεννάει σκέψεις κάτω από το άγγιγμα του μαγικού ραβδιού, της γλώσσας. Εχει αποκτήσει μια νέα όραση, επαλήθευση, επεξεργασία, εδραίωση, για τη γραφή.

Ο ποιητής χαρτογραφεί όλα τα γεγονότα. Οταν τα δάκρυα μπορούν να επιστρατευτούν στην υπηρεσία της υστερίας, ενός κόσμου από θυμό και διάψευση ή από επιβεβαίωση. Είναι ο φόβος του ανθρώπου για τη μοναξιά. Η λαχτάρα της γης για το νερό. Ο ποιητής ψάχνει παντού. Στις επιλογές τις ύστατες. Των μη αναγωγήσιμων αρχών, σαν τον έρωτα και τον θάνατο. Η φυσαλίδα του φωτοδρόμιου κρύβει ένα μυστικό της φύσης. Κάθε ένα από τα κοχύλια στην ακροθαλασσιά είναι ποιητικά κλειδιά. Η ποιητική φωτογραφία του μπορεί κάποτε να μεταδώσει την αλήθεια της στιγμής. Ενα πορτρέτο παθών μπορεί να εκφράσει την αλήθεια μιας ολόκληρης εμπειρίας, της ζωής (ιδιωτικής, δημόσιας και κρυφής). Ο ποιητής σέρνεται απ’ τις λέξεις. Αναδομείται. Οπως τα σκουλήκια, όταν αποθηκεύουν τις «ρεζέρβες κύτταρα» ή τα «αναπλαστικά κύτταρα», όταν τα πατήσει εν μέρει κάποιος ή παραστεί ανάγκη επιβίωσης.

Ο Κώστας Υφαντής δεν χειρίζεται μόνο τις λέξεις καλώς. Εξερευνά το συγκινησιακό υπόβαθρο και το περιγραφικό δυναμικό της γλώσσας. Μας γειώνει, καθώς περνάει από μέσα του ρεύμα υψηλής τάσεως. Ανήσυχος και βιωματικός, καταγράφει στον χρόνο. Γιατί ο «παρών χρόνος και ο παρελθών χρόνος είναι ίσος. Και οι δυο παρόντες, στο μελλοντικό χρόνο. Και ο μέλλων χρόνος περιέχεται στον παρελθόντα», όπως έλεγε ο νομπελίστας ποιητής της «Ερημης Χώρας» Τ.Σ. Ελιοτ (1888-1963). Ο ποιητής μας αφουγκράζεται, συμπάσχει, οργίζεται. Κάποτε συντρίβεται στα πεδία βολής, αμισθί.

Ακόμα και οι μισθοφόροι διαβάζουν ποίηση. Απαγγέλλουν Εντγκαρ Αλαν Πόε. Για να αισθανθούν πιο δυνατοί στα πεδία μαχών, στον πόλεμο. Ο πόλεμος γίνεται με τις λέξεις «προπαγάνδα» και ύστερα με τα όπλα. Η ποίηση τα έχει όλα. Είναι η συνεχής κάθοδος στα έγκατα των «ορυχείων». Μας ανακουφίζει από τα αδιέξοδα. Είναι ένας επαναστατικός όργος με την έκρηξη των «ορυχείων» από τις λέξεις που πυροδοτεί ο ποιητής, και λιγοστεύει τον χρόνο του για να... υπάρξουμε, εντός του, εμείς.

*Καθηγητής πληροφορικής αναλογικών συστημάτων και συγγραφέας


📍 Τη σελίδα αυτήν δεν τη φτιάχνουν επαγγελματίες κριτικοί βιβλίου. Οι παρουσιάσεις είναι των ίδιων των αναγνωστών, εκείνων ακριβώς για τους οποίους γράφτηκε το βιβλίο. Είναι γραμμένες από αναγνώστες και απευθύνονται σε αναγνώστες. Και αυτό τις κάνει πιο προσωπικές, πιο προσιτές και πιο ανθρώπινες. Αν θέλετε να μοιραστείτε όσα νιώσατε διαβάζοντας ένα βιβλίο, στείλτε το κείμενό σας στο [email protected]

ΝΗΣΙΔΕΣ
«Οι άνθρωποι στα σπίτια τους και λίγο πιο έξω»
Θέλει λίγο θράσος, θέλει πολύ ταλέντο, φέρει και κόστος (κυριολεκτικά και μεταφορικά) το να εκδώσει κάποιος σήμερα ποίηση. Δύσκολα βρίσκεις κάτι που να ξεχωρίζει, εύκολα κάτι που δεν σε αγγίζει. Η...
«Οι άνθρωποι στα σπίτια τους και λίγο πιο έξω»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ποίηση σε μικρόψυχους καιρούς
Αν ισχύει αυτό που κάποτε είχε πει ο Οδυσσέας Ελύτης πως η ποίηση είναι μια πηγή αθωότητας γεμάτη από επαναστατικές δυνάμεις, τότε βιβλία σαν αυτό του Στρατή Πασχάλη «Ποίηση σε μικρόψυχους καιρούς» είναι μια...
Ποίηση σε μικρόψυχους καιρούς
ΝΗΣΙΔΕΣ
Το νερό πηγή ζωής και στη λογοτεχνία
Tο βιβλίο του νερού χωρίζεται σε τρεις ενότητες κειμένων με ξεχωριστή επικεφαλίδα για την κάθε μια. Ετσι, η φράση «η λίμνη είναι οι άλλοι» βγαίνει να προϋπαντήσει την πρώτη εξάδα, τη φράση «το μπλε έχει...
Το νερό πηγή ζωής και στη λογοτεχνία
ΝΗΣΙΔΕΣ
Περπατώντας στην «Ερημη Χώρα»...
Κρατώ στα χέρια μου μια σύνθεση από το εμβληματικό έργο του Τ.Σ. Ελιοτ «Η Ερημη Χώρα, Προύφροκ, Οι κούφιοι άνθρωποι», που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Γαβριηλίδη, με εισαγωγή, μετάφραση και επίμετρο του Γιάννη...
Περπατώντας στην «Ερημη Χώρα»...
ΝΗΣΙΔΕΣ
Οταν χαμογελάμε, ο φόβος συρρικνώνεται
Ο Οντζάκι (ψευδώνυμο του συγγραφέα και ποιητή Ντάλου ντε Αλμέιντα) γεννήθηκε το 1977 στη Λουάντα, πρωτεύουσα της Ανγκόλας, στη διάρκεια του εμφύλιου πολέμου. Τις εφηβικές του μνήμες τις μεταστοιχείωσε σε...
Οταν χαμογελάμε, ο φόβος συρρικνώνεται
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Περαστικός είμαι και ονειρεύτηκα…»
Πώς να χωρέσεις σε έναν πρόλογο έναν άνθρωπο σαν τον ποιητή Γιώργο Κακουλίδη; Εναν άνθρωπο που έζησε έντονα και με πάθος το μεγαλύτερο κομμάτι της ζωής του. Αντιμέτωπος με τον μεγαλύτερο εχθρό, τον καρκίνο,...
«Περαστικός είμαι και ονειρεύτηκα…»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας