Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η θαλερότητα της γραφής της Γενιάς του ’30
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η θαλερότητα της γραφής της Γενιάς του ’30

  • A-
  • A+
Το ποίημα έχει δημοσιευτεί τον Μάρτη του 1936 στην Κύπρο.

Ενα άγνωστο ποίημα με τίτλο «Ραχέλα / Καράβια δίχως θάλασσα που πλέμε στα σβυστά» βλέπει σήμερα το φως της δημοσιότητας, με την ευκαιρία της επετείου γέννησης του μοντερνιστή συγγραφέα της Γενιάς του ’30, Γιάννη Σκαρίμπα.

Το ποίημα έχει δημοσιευτεί τον Μάρτη του 1936 στην Κύπρο, στο περιοδικό «Κυπριακά Γράμματα».

Δεκάδες είναι οι ερευνητές, μελετητές του έργου του τα τελευταία χρόνια, μεταξύ άλλων οι Κατερίνα Κωστίου, Αθηνά Βογιατζόγλου, Συμεών Σταμπουλού, Χριστίνα Ντουνιά, Λάμπρος Βαρελάς, Δήμητρα Τζουραμάνη, Ελένη Κόλλια, Μαίρη Μικέ, Βαγγέλης Χατζηβασιλείου, Ν. Δ. Τριανταφυλλόπουλος, Δημήτρης Τζιόβας, Γιώργος Παπαστάμος, Χρυσούλα Παπαγεωργοπούλου-Ιωαννίδη, Αγγελος Μαντάς, Ειρήνη Γιαβάση, Μαρίνα Ναζάρενκο, Μαρίνα Χριστοδούλου, Philéas Lebesgue και Julia Kristeva.

Ο συγγραφέας της διαρκούς θαλερότητας της γραφής γεννήθηκε στις 28 Σεπτεμβρίου 1893, στην Aγία Eυθυμία Παρνασσίδας.
Με την πρώτη συλλογή διηγημάτων του «Καϋμοί στο Γριπονήσι» το 1930, κερδίζει το πρώτο βραβείο από το περιοδικό «Eλληνικά Γράμματα», του Κώστα Μπαστιά.
Την εικαστική επιμέλεια του βιβλίου είχαν ο Φώτης Κόντογλου και ο Σ. Φραγκουλίδης, ενώ ο Γ. Οικονομίδης τις ξυλογραφίες.
Στην εφημερίδα «Εύριπος» της Χαλκίδας, ο Γ. Α. Μάτσας γράφει χαρακτηριστικά στις 11 Ιανουαρίου του 1930:

«Το όνομα του συγγραφέως και ο τόσο χαρακτηριστικός τίτλος του βιβλίου, ομιλούν μόνα των και για την αξία του συγγράμματος και για την αγάπη του εκλεκτού αυτού διηγηματογράφου μας προς την Χαλκίδα, μέσα εις το περιβάλλον της οποίας ο κ. Γιάννης Σκαρίμπας ενεπνεύσθη και ανεδείχθη από τους μεγαλύτερους Ελληνας λογοτέχνας». Και στη συνέχεια στην 3η σελίδα της εφημερίδας:

«Είναι ένα από τα εκλεκτότερα ελληνικά βιβλία που εξεδόθησαν κατά την τελευταία δεκαετία. Τυπωμένο σε χαρτί imperial με τριχρωμίες και εικόνες των Αθηναίων καλλιτεχνών Φ. Κόντογλου και Σ. Φραγκουλίδη, με εμπνευσμένες ξυλογραφίες του συμπολίτου καλλιτέχνου Γ. Οικονομίδη, με την λογοτεχνική αξία των θεμάτων του, είναι το βιβλίο αυτό αληθινό χάρμα οφθαλμών και εντρύφημα πνευματικό».

H κριτική από τα λογοτεχνικά περιοδικά της περιόδου εντοπίζει γρήγορα την ανανέωση που φέρνει η γραφίδα του συγγραφέα στο διήγημα της εποχής.

Τον Μάρτη του 1937, κυκλοφορεί στη Χαλκίδα το λογοτεχνικό περιοδικό «Νεοελληνικά Σημειώματα». Διευθυντής, ο Γιάννης Σκαρίμπας και επιμελητής έκδοσης, ο Γιάννης Φλιάσιος.
Το περιοδικό «Νεοελληνικά Σημειώματα» είναι μηνιαία έκδοση ελέγχου, κριτικής και μελέτης και κυκλοφόρησε έως τον Ιούλιο-Αύγουστο του 1937.

Τη συντακτική επιτροπή του περιοδικού αποτελούσαν οι Γρηγόριος Ξενόπουλος, Αντώνης Τραυλαντώνης, Νίκος Παππάς, Γιώργος Κοτζιούλας, Θράσος Καστανάκης, Λεωνίδας Κωνσταντινίδης, Ηλίας Ζιώγας, Γιάννης Σκαρίμπας και Πέτρος Ολύμπιος.

Ραχέλα

Στα σκοτεινά - τα σκοτεινά - το σπίτι σου Ραχέλα
- πλεούμενο, αόρατο, άναστρο, στης νύχτας το γιαλό -
αερολέει - καθώς σιωπά - τα λόγια: «Ελα έλα»
και γύρωθέ του (ηχώ πικρή) εγώ τ’ αντιλαλώ,

στον κούφιο αγέρα που φυσάει στης θάλασσας τα πλάτια
- μιας θάλασσας δίχως νερά, χωρίς κυμάτου αχό -
κι είμ’ όνειρο και φάντασμα, οδηγός του δίχως μάτια
κι αυτό, χωρίς σταματημό, καράβι μοναχό.

Και πάνε πάν ’πό δω από κει όλα και γύρω γύρω
στα σκοτεινά και στα σβυστά - κι εγώ κι εσύ κι αυτό -
μπερδικλωμένα και πιαστά στον κύκλο και στο γύρο
τ’ ακύκλωτου κι αγύριστου, στου χρόνου τον ιστό,

κι αερολέει καθώς σιωπά το σπίτι σου: «Ελα έλα»
κι αχολαλώ κι εγώ πικρά τα κούφια λόγια αυτά,
όνειρο, ίσκιοι, ψέμματα, και μεις κι αυτό Ραχέλα
- καράβια δίχως θάλασσα που πλέμε στα σβυστά…

* Συγγραφέας


Βιβλιογραφία για τον Γ. Σκαρίμπα

● Κατερίνα Κωστίου, «Ασύμβατη συνοδοιπορία. Οψεις της έκκεντρης γραφής και ιδεολογίας του Γιάννη Σκαρίμπα», Νεφέλη 2017.
● Αθηνά Βογιατζόγλου, «Militant intelectuals against the literary establishment: parallels between Giorgos Kotzioulas and Giannis Skarimbas» 1930-1951, Κάμπος. Cambridge papers in modern Greek, 16, 2008, σ. 68.
● Συμεών Σταμπουλού, «Ο ίσκιος της γραφής. Μελέτες και σημειώματα για τον Γιάννη Σκαρίμπα», Αθήνα, Αγκυρα, 2009.
● Λάμπρος Βαρελάς, «Ο ελληνικός Τύπος 1784 έως σήμερα», Ινστιτούτο Νεοελληνικών Ερευνών, ΕΙΕ, Αθήνα 2005.
● Ελένη Κόλλια, «Ζητήματα ταυτότητας στο πεζογραφικό έργο του Γιάννη Σκαρίμπα», πρακτικά δ' ευρωπαϊκού συνεδρίου νεοελληνικών σπουδών. Ταυτότητες στον ελληνικό κόσμο από το 1204 έως σήμερα, τόμ. α', επ. Κωνσταντίνος Α. Δημάδης, Ευρωπαϊκή Εταιρεία Νεοελληνικών Σπουδών, Αθήνα 2011.
● Ελένη Κόλλια, «Βαδίζοντας στα χνάρια του Γιάννη Σκαρίμπα: Περιπτώσεις γυναικείων ονομάτων», πρακτικά 7ου συνεδρίου μεταπτυχιακών φοιτητών Τμήματος φιλολογίας, 16-18 Μαΐου 2013, τόμ. Β', Αθήνα, Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, 2014.
● Αγγελος Μαντάς, «Η διήγηση και η μίμηση ως αφηγηματικές τεχνικές στον Σκαρίμπα», πρακτικά α' πανελλήνιου συνεδρίου για τον Γιάννη Σκαρίμπα, επ. Κατερίνα Κωστίου, Χαλκίδα, Διάμετρος, 2007.
● Χριστίνα Ντουνιά, «Απηχήσεις του Ε. Α. Πόε στο έργο του Γιάννη Σκαρίμπα», πρακτικά α' πανελλήνιου συνεδρίου για τον Γιάννη Σκαρίμπα, επ. Κατερίνα Κωστίου, Χαλκίδα, Διάμετρος, 2007.
● Ν. Τριανταφυλλόπουλος, Γιάννης Σκαρίμπας, επ. ημερολόγιο 1997, Διάμετρος 1996.
● Χρυσούλα Παπαγεωργοπούλου-Ιωαννίδη, «Ο Γιάννης Σκαρίμπας αλληλογραφεί. Στις πλάνες μου κανένας δε με φτάνει», Τα Νέα, 2017.
● Μαρίνα Ναζάρενκο, «Η ελληνική κοινωνία και λογοτεχνία του Μεσοπολέμου, η ανανεωτική τάση και το έργο του Γιάννη Σκαρίμπα ως εκπροσώπου της νεωτερικότητας», Τμήμα Φιλολογίας, ΑΠΘ, 2016.
● Δήμητρα Τζουραμάνη, «Η φυγή προς τα εμπρός στα ευρωπαϊκά της συμφραζόμενα», Τμήμα Φιλολογίας, Πανεπιστήμιο Πάτρας, Université Lumière Lyon 2.
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ενα «δείπνο» με το αναπόφευκτο
Η νέα ποιητική συλλογή της Δάφνης Νικήτα με τίτλο «Το Μπλε Δείπνο» κυκλοφόρησε με την έννοια της απώλειας να αποτελεί βασικό θέμα της.
Ενα «δείπνο» με το αναπόφευκτο
ΝΗΣΙΔΕΣ
Δρομέας ποιητικών «αντιδότων»
Ο Τίτος Πατρίκιος από την αρχή της ποιητικής του δημιουργίας είχε στραφεί προς τους «δρόμους» ως πεδίο για τη δημόσια αναζήτηση του νέου κόσμου.
Δρομέας ποιητικών «αντιδότων»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η ζωή είναι όμορφη πολύ
Ενα μικρό σπαρακτικό βιβλίο μάς χάρισε πρόσφατα η ποιήτρια Μαρία Λαϊνά. Το «Τι όμορφη που είναι η ζωή» Η ηρωίδα της σ’ έναν μονόλογο, μια εκ βαθέων εξομολόγηση, μας μιλάει για τις αναμνήσεις της.
Η ζωή είναι όμορφη πολύ
ΝΗΣΙΔΕΣ
H αυθεντική φωνή της αντεργκράουντ ποίησης έφυγε...
Από τα ευεργετήματα του διαδικτύου και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης είναι ο τρόπος να στήνεις γνωριμίες και φιλίες που δεν τις φανταζόσουν… Που είναι –με την κυριολεκτική σημασία της λέξης– απίθανες. Χάρη...
H αυθεντική φωνή της αντεργκράουντ ποίησης έφυγε...

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας