Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ενα πορτρέτο ανθρωπιάς
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ενα πορτρέτο ανθρωπιάς

  • A-
  • A+

Τον ήξερα χρόνια, εξ αποστάσεως, έναν παπά ψηλό, επιβλητικό, με γαλανά μάτια και κατσαρά μαλλιά, μια μορφή που με πήγαινε πίσω στην αρχαία Αιολία. Μια μορφή απ’ τα παλιά που είχε συγκεραστεί με την εικόνα ενός λαϊκού παπά της λεσβιακής υπαίθρου. Ετσι τον θυμάμαι – ως τον παπά με το τσιγάρο στο χέρι, με τα ανασηκωμένα ράσα πάνω απ’ τα γόνατα, καβάλα σε ένα παπάκι να διασχίζει τους δρόμους της Καλλονής

Τον αντάμωνα τακτικά, εποχούμενος κι εγώ, στα σοκάκια της πόλης και αλληλοχαιρετιόμασταν για χρόνια με ένα απλό νεύμα της κεφαλής. Η μοίρα το ’φερε να γνωριστούμε με τον παπα-Στρατή και να συνεργαστούμε στο πλαίσιο της «Αγκαλιάς», το 2013. Ηταν η αρχή μιας φιλίας, που δυστυχώς διεκόπη απότομα, στις 2 Σεπτεμβρίου του 2015. Τότε πια, η εικόνα του είχε αλλάξει.

Είχε εγκαταλείψει πλέον το παπί και κυκλοφορούσε με αυτοκίνητο, διασωληνωμένος, με τη φιάλη οξυγόνου πάντα παρέα στη θέση του συνοδηγού, παρέα και στον Αϊ-Γιώργη του Κεραμίου, την ενορία του, όπου και συνήθως τον συναντούσα. Τον θυμάμαι καταβεβλημένο, με ανάκατα μαλλιά, με έντονα αναπνευστικά προβλήματα και εμφανή πια τα σημάδια της ασθένειας στο πρόσωπό του. Αλλες φορές πάλι, λίγο καλύτερα, να αγωνίζεται για να συνεχίσει το φιλάνθρωπο έργο της «Αγκαλιάς».

Δεν με έκανε ποτέ να νιώσω οίκτο για την κατάσταση της υγείας του, όπως θα ήταν φυσιολογικό. Ισως γιατί η αρρώστια δεν ήταν ποτέ το επίκεντρο της συζήτησής μας, αλλά ούτε και του ενδιαφέροντός του. Μέσα στην καθημερινή του απλότητα και το ιδιόμορφο του λαϊκού παπά, ένιωθα, όλως παραδόξως, μόνο σεβασμό γι’ αυτόν. Είχαμε μόλις τέσσερα χρόνια διαφορά, αλλά πάντα τον προσφωνούσα με το «πάτερ». Δεν μου ταίριαζε να του μιλήσω στον ενικό, παρ’ όλο που ήξερα ότι δεν θα το πρόσεχε καν.

Σιγά-σιγά άρχισα να συνειδητοποιώ ότι έβλεπα κάτι πέρα από το προσωπείο που του είχε φορέσει η ασθένεια παρά τη θέλησή του. Διέκρινα στα μάτια του μια δυναμική ανθρωπιά, χωρίς δισταγμούς και αμφιβολίες, που αψηφά τις κακοτοπιές. Δεν ήταν στο έργο του που το ’βλεπα. Ηταν στο βλέμμα του, στη στάση του, στην ειλικρίνειά του. Μια πηγαία και αυθεντική ανθρωπιά. Μια διάσταση πνεύματος στα μάτια του, που μου θύμιζε την έκφραση της αγιογραφικής μας παράδοσης.

Ηταν σαν να έβλεπα αναλαμπές της εσωτερικής του υπόστασης, όπως στα βλέμματα των αγίων – αυστηρά και μειλίχια συνάμα, με τη βεβαιότητα της γνώσης πέρα από τα φαινόμενα. Μόνο που στο ζωντανό πρόσωπο του παπα-Στρατή, η έκφραση αυτή ήταν μια αίσθηση φευγαλέα, διότι η καθημερινότητα και η αρρώστια που διαδέχονταν η μία την άλλη ήταν αυτές που χαρακτήριζαν τη μόνιμη αίσθηση της έκφρασής του.

Θυμάμαι, του τηλεφώνησα χωρίς να ξέρω ότι βρισκόταν στο νοσοκομείο. Το σήκωσε η γυναίκα του, η Ευστρατία. «Δεν είναι καλά» μου είπε. Δεν θέλησα να τον ενοχλήσω και ετοιμαζόμουν να κλείσω. «Περίμενε», μου ’πε, «θέλει να σου μιλήσει». Ηθελε να συζητήσουμε για το πώς επρόκειτο να αξιοποιηθούν τα χρήματα, τα οποία είχε δωρίσει το προσωπικό του πανεπιστημίου μας στην «Αγκαλιά» και τι είχε κάνει μέχρι τότε. Καμιά αναφορά στην υγεία του. Αυτή ήταν και η τελευταία μας συνομιλία λίγες μέρες πριν συγχωρεθεί.

Πέντε χρόνια μετά τον θάνατο του παπα-Στρατή, 2 Σεπτεμβρίου του 2020, έτυχε να «με τρέχουν» κι εμένα στο νοσοκομείο του Οσλο με τ’ ασθενοφόρο και τη σειρήνα στη διαπασών, σφαδάζοντας απ’ τους πόνους. Στη διαδρομή θυμήθηκα τον παπα-Στρατή. «Κοίτα σύμπτωση!» σκέφτηκα.

Τις τέσσερις μέρες της διαμονής μου στο νοσοκομείο, πέρασε πολλές φορές απ’ τη σκέψη μου το ενδεχόμενο ενός ξαφνικού θανάτου. Πολλές φορές παρασύρθηκα σε φιλοσοφικούς στοχασμούς περί του παραλόγου της φθαρτής μας φύσης. Το ασθενές μου σώμα είχε γίνει το κέντρο του σύμπαντος κόσμου. Η επιθυμία μου για ζωή είχε αναγάγει τα αποτελέσματα των εξετάσεων στα σημαντικότερα ντοκουμέντα αυτού του κόσμου.

5 Σεπτεμβρίου βγήκα ζωντανός. Διασχίζοντας την πόλη προς το σπίτι, μου ’ρθε και πάλι στον νου ο παπα-Στρατής. Θυμήθηκα το τηλεφώνημα και την περιφρόνηση του θανάτου που είχε δείξει με τη στάση του, σε αντίθεση με εμένα, και ένιωσα μπροστά του μικρός. Κι ένιωσα ακόμη πιο μικρός, όταν συνειδητοποίησα ότι η περιφρόνηση του θανάτου ήταν συνέπεια της αυταπάρνησής του. Συνέπεια του αγώνα του να συνεχίσει να μοιράζεται και να απαλύνει τον πόνο των άλλων, των οποιωνδήποτε άλλων, ακόμα και στις λίγες μέρες και ώρες πριν από τον θάνατό του.

Η ψυχή του παπά με τα ανάκατα μαλλιά, τα τριμμένα ράσα και το τσιγάρο στο χέρι, έβλεπα, είχε αγγίξει σημεία γνήσιας αυθυπέρβασης. Τα διαπεραστικά του μάτια μού επέτρεψαν κάποιες στιγμές να τα διαπεράσω για να αντικρίσω στα βάθη της δικής του ψυχής την λεβέντικη ανθρωπιά του, που τον έκανε να υπερβεί εαυτόν. Την ανθρωπιά που ’ναι κρυμμένη στα βάθη της εφήμερης ύπαρξής μας και που από γενιά σε γενιά προσμένουμε να λάμψει και να μας πάει σε έναν άλλον κόσμο, τον κόσμο του παπα-Στρατή.

ΥΓ. Τα λόγια δεν αρκούν για να αποδώσω τις αναλαμπές της ψυχής του, όπως τις αντίκρισα. Γι’ αυτό κατέφυγα στις εικόνες – ένα φωτογραφικό πορτρέτο και ένα ζωγραφικό. Η φωτογραφία «ξέφυγε» απ’ τα χέρια μου και έκανε μόνη το ταξίδι της στο διαδίκτυο και σε έντυπα. Το σχέδιο είχα αποφασίσει να το χαρίσω στη σύζυγό του, αλλά δεν πρόλαβα. Εφυγε δυστυχώς κι αυτή, φοβάμαι, απ’ τον καημό της, πριν ολοκληρωθεί το πορτρέτο. Οταν ολοκληρώθηκε, το χάρισα στα δυο παιδιά τους, Μιχάλη και Μαρία, το 2019.

* Ιστορικός τέχνης, υποδιευθυντής Σπουδαστικού Κέντρου Μετοχίου, Παραρτήματος του νορβηγικού Παν. του Αγκντερ στην Καλλονή

ΝΗΣΙΔΕΣ
Η Αγία Τράπεζα
Η Αγία Τράπεζα είναι ένας όρος που δεν αναφέρεται σε κάποιο πιστωτικό ίδρυμα της Εκκλησίας, όπως θα ήταν πολύ λογικό να υποθέσει κάποιος δεδομένου του τζίρου που κάνουν οι (εμπορικοί) αντιπρόσωποι το Θεού επί...
Η Αγία Τράπεζα
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η φιλανθρωπία ως μορφή εξουσίας
Η φιλανθρωπία δεν συμβάλλει στη συγκρότηση ενός κοινωνικού κράτους, ως μέρος μίας αναπτυξιακής πολιτικής. Ούτε οδηγεί στην ανασυγκρότηση μιας κοινωνίας με όρους αλληλεγγύης.
Η φιλανθρωπία ως μορφή εξουσίας
ΕΜΕΙΣ ΚΙ ΑΥΤΑ
Πώς έκανα φίλους μου τα αδέσποτα σκυλάκια
Ζώντας τις πέντε από τις επτά μέρες της βδομάδας στον Μαραθώνα έχω παρατηρήσει μια εντυπωσιακή αλλαγή της συμπεριφοράς των κατοίκων της περιοχής απέναντι στα αδέσποτα σκυλιά.
Πώς έκανα φίλους μου τα αδέσποτα σκυλάκια
ΝΗΣΙΔΕΣ
Οικονομικές επιπτώσεις από επισκέψεις αρχηγών κρατών
Το Μεγάλο Σάββατο 7 Απριλίου 2018, ένας «αρχηγός κράτους» ήταν πιστός στο ετήσιο ραντεβού του, όπως κάθε Μεγάλο Σάββατο. Μάλλον το εν λόγω κράτος και ο αρχηγός του είναι φτωχαδάκια, μια και κάθε χρόνο η...
Οικονομικές επιπτώσεις από επισκέψεις αρχηγών κρατών
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο επαναστάτης ιερέας
Ο Γιάννης Αγιάννης ζει ξανά στο Μπουένος Αϊρες το 2018. Εφτασα στη συνοικία Λα Μπόκα. Εκεί βρίσκεται το Νησί Μασιέλ, μια πολύ φτωχή περιοχή, όπου κατοικεί ο ιερέας Φραγκίσκος Ολβέιρα, ένας από τους...
Ο επαναστάτης ιερέας
ΕΜΕΙΣ ΚΙ ΑΥΤΑ
Καμπάνες
Δεν ξέρω αν το προσέξατε, αλλά η εισβολή του αθλητισμού στα εκκλησιαστικά πράγματα είναι πια γεγονός. Οσοι πιστεύατε ότι οι εκκλησίες, ειδικά κατά τη Μεγάλη Εβδομάδα, ήταν χώροι περισυλλογής και κατάνυξης,...
Καμπάνες

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας