• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    22°C 19.2°C / 24.2°C
    2 BF
    64%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 17.0°C / 21.9°C
    1 BF
    69%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    19°C 13.0°C / 19.4°C
    0 BF
    56%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    11°C 10.9°C / 10.9°C
    1 BF
    93%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 15.9°C / 15.9°C
    0 BF
    82%
  • Βέροια
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 17.0°C / 19.9°C
    1 BF
    77%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    13°C 13.4°C / 16.2°C
    1 BF
    100%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    19°C 19.3°C / 19.3°C
    1 BF
    61%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.8°C / 24.4°C
    3 BF
    77%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.9°C / 19.6°C
    0 BF
    63%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    20°C 20.4°C / 21.8°C
    0 BF
    77%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    20°C 20.1°C / 20.1°C
    2 BF
    85%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    20°C 20.0°C / 20.0°C
    0 BF
    62%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    18°C 18.4°C / 18.4°C
    0 BF
    83%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    21°C 15.5°C / 23.4°C
    0 BF
    68%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    20°C 19.8°C / 20.4°C
    3 BF
    68%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    20°C 18.0°C / 22.7°C
    1 BF
    63%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    20°C 19.9°C / 19.9°C
    0 BF
    78%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    18°C 15.7°C / 20.5°C
    1 BF
    97%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 15.7°C / 15.7°C
    1 BF
    86%

Ηλίας Φραγκάκης: Γράμματα σε μια γυναίκα, Εκδόσεις Θράκα, Αθήνα 2019

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο έρωτας ως παίγνιο του κόσμου

  • A-
  • A+
Η ερωτική επιστολογραφία ως ποιητικό πρόσχημα μιας όχι και τόσο σιωπηλής γενιάς.

«Σε σιωπές κυκλοτερείς,/επιστρέφω» είναι το αρχικό διάβημα του Ηλία Φραγκάκη στην πρώτη του ποιητική -μα καθόλου πρωτόλεια- εμφάνιση. Και πράγματι οι επιστροφές σε τόπους, έρωτες, πρόσωπα, ταξίδια και πόλεις είναι ένα διαρκές, ενίοτε νευρώδες, άλλοτε ψιθυριστό, μα κυρίως εξομολογητικό flash-back μιας ζωής, μιας γενιάς, μιας ολόκληρης εποχής, την οποία ο ίδιος αποτυπώνει στη συλλογή του.

Ενα είδος αποχαιρετισμού με το οποίο θέλει να κλείσει αυτή την εποχή που μάλλον διήρκεσε πολύ, από την άγουρη νεότητα ώς την ωριμότητα, αλλά που διεκδικεί να κρατήσει την ικμάδα της αρχικής της φρεσκάδας και την αθωότητα ενός σχεδόν ιδεοτυπικού έρωτα, που όμως ντύνεται σάρκα και οστά, γίνεται γήινος και πραγματικός, με τις εξάρσεις του και την απόσβεσή του.

Αθήνα, Σόφια, Λονδίνο, Αμστερνταμ, Βερολίνο, Λισαβόνα, Γκέτεμποργκ, Λίμα και πάλι Θεσσαλονίκη, Ρόδος, είναι τα ελλειπτικά σκηνικά των τόπων-σπουδών και δουλειάς που συνοδεύουν την ποιητική αυτή εξομολόγηση και βέβαια συναρθρώνουν το χρονικό μιας ολόκληρης γενιάς που χόρεψε το μακρόσυρτο μπλουζ της σε τρεις-τέσσερις δεκαετίες μεταπολίτευσης, για να επιστρέψει άραγε στη σιωπή της;

«...είναι το μπλουζ της οργής η Σιωπή/με σφιγμένα δόντια και χείλια/με σφιγμένες γροθιές/σε μια διαδήλωση βουβή κι απελπισμένη/με τα μάτια οργίλα και υγρά/μ’ένα γιατί ζωγραφισμένο στην ψυχή και στην στρατιωτική μου τσάντα».(σελ. 25).

Ο δρ Κωνσταντίνος Μπούρας στο συνοδευτικό της έκδοσης Επίμετρο τον κατατάσσει -και δικαίως- στη γενιά του ’80, αν και εμφανίζεται καθυστερημένα τώρα, μια και θήτευε και υπηρετούσε άλλες τέχνες ίσαμε τώρα και δη το θέατρο και τη σκηνοθεσία αλλά και τη μουσική. Παρά αυτή τη χρονο-καθυστέρηση, η περίπτωση του Φραγκάκη είναι όμως αντιπροσωπευτική τού τι κομίζει αυτή η γενιά βιωματικά και ποιο το υλικό που μεταπλάθει σε ποίηση.

Είναι το Zeitgeist της εποχής αμέσως μετά τη δικτατορία την οποία έχει βιώσει στην εφηβεία της, την έντονη πολιτικοποίηση που γίνεται ταυτοτικός προσδιορισμός για να καταλήξει τραυματική αυτο-διάψευση, το άνοιγμα της ελληνικής νεωτερικότητας στον ευρωπαϊκό της περίγυρο, μέσα από μια ανάμεικτη λαϊκότητα της αριστερής ποιητικής παράδοσης αλλά και την επιρροή της «σχολής της ελληνικότητας» και των μετρικών της σχημάτων: «Ηταν Αύγουστος του ’78. Ή του ’80, ή του ’90 ή του 2000... δεν έχει σημασία.../Οποτεδήποτε./ Πάντως ήταν Αύγουστος/Κάθε Αύγουστος/Μια ζωή-αφιέρωμα στον Αύγουστο/Σπονδή στον αιώνιο Ερωτα/Σπονδή στον θεό Αύγουστο» (σελ. 27).

Και όντως αυτό είναι «Τα Γράμματα σε μια Γυναίκα», μια σπονδή, μα ταυτόχρονα και μια σπουδή στον έρωτα, υπό το πρόσχημα μιας ερωτικής επιστολογραφίας απευθυνόμενης στις ποικίλες ονοματοθεσίες ενός ειδωλολατρικού σχεδόν θηλυκού σύμπαντος (Ηρώ, Τάνια, Χαρούλα, Αγγελική, Δέσποινα κ.ά.).

Ο Φραγκάκης ανακαλύπτει τη δίοδο πρόσβασης από την ερωτική ανθρωπογεωγραφία των εσωτερικών του χώρων προς τη μορφοποίηση μιας συλλογικής ταυτότητας της γενιάς του, που ο ίδιος επιμένει να τη σηματοδοτεί με μια επιστροφή που όμως είναι η συνέχεια αυτού του συλλογικού ταξιδιού: «Εχουμε ήδη φύγει/σαλπάραμε νωρίς/αφήσαμε πίσω οράματα και ωραίες ιδέες/που παρέμειναν αυτό ακριβώς/...Ταξιδεύουμε νύκτωρ, για ευνόητους λόγους/...αγαπημένη/δεν έχει δρόμο ο γυρισμός/βουτήξαμε σε μιαν ουτοπία» (σελ. 34-35).

Ο ερωτικός σπαρακτικός λόγος στην ποίηση του Φραγκάκη δεν μένει στα ρηχά νερά της ματαιωμένης δι-υποκειμενικότητας ή της ερωτικής απογοήτευσης, κλασικό μοτίβο πολλών εσώψυχων εξωτερικεύσεων στην αμιγώς ερωτική ποίηση, ούτε γίνεται κοινότοπος λυρισμός της ερωτικής απουσίας, αντίθετα εδώ έχουμε να κάνουμε με τον έρωτα σαν παίγνιο του κόσμου, όπου «όλα είναι οικεία κι όλα αλλότρια», με το συλλογικό στο υπόβαθρό του έντονο: «Ο κόσμος προχώρησε/η Ιστορία μας γέλασε/οι φίλοι προχώρησαν/κι έμεινα απ’ έξω, με πιάνεις;» (σελ. 85).

Υφολογικά είναι μια ποίηση εκλεκτικιστική και πολυμορφική. Η συλλογή αποτελείται από μια πυκνή νοηματικά αλληλουχία 71 ποιημάτων που το καθένα απ’ αυτά φέρει ως πρόσημό του ένα γράμμα της αλφαβήτου στην αρχή του τίτλου του και με τη σειρά τους τα ποιήματα που έχουν το ίδιο γράμμα συνομαδώνονται διαδοχικά -σε αλφαβητική σειρά- σε μικρά σύνολα εννοιών όπως π.χ. Ανάκριση, Ανόπτηση, Αντικατοπτρισμός, Απροσδιοριστία/Εθελουσίως, Ευοί/ Ιαση, Ιμερος/Κάδρα, Κάθοδος κ.ο.κ.

Σκηνοθετικό θα έλεγε κανείς το εύρημα αλλά και η διάταξη αυτή, ως μια ποιητική παράθεση συμβάντων, αρθρώνει το όλο αφήγημα σε μια ενότητα 120 σελίδων. Αλλοτε ανιχνεύει τον γερμανικό εξπρεσιονισμό, όπως λέει κι ο Μπούρας, άλλοτε την αμερικανική μοντερνιστική ευθύτητα του στίχου, αλλά και πολλές φορές γίνεται βροντερή ροκ έκφραση. Δομεί ένα παζλ θεατρικών μονολόγων που εν τέλει καταλήγει να αναρωτηθεί για τη σημασία της ποίησης και να πει: «Ποίηση είναι ακόμη τα Αφαντα,/ οι Αφαίες που γλυτώσαν απ’ τους διώκτες Μινωΐτες/ για να συληθούν από αλλοτριωμένους ιερόσυλους/ αλλοδαπούς και ημεδαπούς» (σελ. 118).

Αποχαιρετώντας μια ολόκληρη εποχή -και σ’αυτό οφείλεται θαρρώ η καθυστερημένη έκδοση τούτων των ποιημάτων που περίμεναν πολλά χρόνια στο συρτάρι- δεν σημαίνει παραίτηση γι’αυτούς τους «εκδρομείς του ‘80», κάθε άλλο... απλά κλείνει τους λογαριασμούς με τις γυναικείες θεότητες που σημάδεψαν ένα πολυτάλανα βίο, για να δηλώσει όμως σχεδόν προκλητικά: «Θέλουμε να πιούμε πολλή ζωή/πριν ξεδιψάσουμε» (σελ. 56).

Και έτσι τελικά αυτή η γενιά διασώζει την ενοχή της από τα «αμαρτήματα» που συνόδευσαν την ηχηρή της άνοδο και την πτώση της από τη δεκαετία του ’80 έως σήμερα.

*Σύμβουλος επικοινωνίας-ποιητής


● Η πρώτη έκδοση από τις εκδόσεις Θράκα εξαντλήθηκε ήδη. Ωστόσο το βιβλίο πρόκειται να επανεκδοθεί το αμέσως προσεχές διάστημα, αυτή τη φορά από τις εκδόσεις Ενύπνιον.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Εγραψα για την οικογένειά μου με θάρρος, ενσυναίσθηση και νηφαλιότητα»
Με αφορμή το νέο της μυθιστόρημα, η Ρέα Γαλανάκη μας μιλά για το έργο αλλά και για τόπους και πρόσωπα που έπρεπε να προσκαλέσει η μνήμη στο συγγραφικό εργαστήρι.
«Εγραψα για την οικογένειά μου με θάρρος, ενσυναίσθηση και νηφαλιότητα»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Σιμωνίδεια αφηγήματα προς τη μεριά του αφρισμένου πελάγου
Η έννοια της παραποίησης και της επισφάλειας βρίσκεται στον θεματικό πυρήνα της νουβέλας και εξακτινώνεται και στα τέσσερα (επίσης ασαφώς παρουσιαζόμενα ως προς τα όριά τους) χρονικά επίπεδα που την αρθρώνουν.
Σιμωνίδεια αφηγήματα προς τη μεριά του αφρισμένου πελάγου
ΝΗΣΙΔΕΣ
H Ελληνική Επανάσταση και η σημασία της
Στο νέο του βιβλίο ο Αλέξης Ηρακλείδης ασχολείται με τις ελληνοαλβανικές σχέσεις, στο «Βορειο- ηπειρωτικό», στην ελληνική μειονότητα στην Αλβανία και στο ακανθώδες ζήτημα των Τσάμηδων.
H Ελληνική Επανάσταση και η σημασία της
ΝΗΣΙΔΕΣ
Και οι νεκροί ας θάψουν τους νεκρούς τους
Η ίδια η κυριολεξία των λέξεων στο βιβλίο του Αλμπάτη αρκεί για να ενδυναμώσει τα νοήματα, κάτι αρκετά δύσκολο ειδικά στη συγγραφή, καθώς απαιτεί ταλέντο στη γραφή.
Και οι νεκροί ας θάψουν τους νεκρούς τους
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ενας συλλέκτης στιγμών
Ο συγγραφέας του βιβλίου «Στους κόλπους των πόλεων» συλλαμβάνει θραυσματικές εικόνες τεσσάρων πόλεων και παρουσιάζει μικρά στιγμιότυπα ζωής στην αιχμή μιας αστραπής.
Ενας συλλέκτης στιγμών
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η οργή του Πάγου
Ο «Πάγος» είναι το νέο μυθιστόρημα του Καρίλ Φερέ που στο αποκορύφωμα της τέχνης του πραγματοποιεί μια συγγραφική στροφή από την «Τριλογία της Λατινικής Αμερικής» στο μυστηριώδες αρκτικό λευκό της Σιβηρίας.
Η οργή του Πάγου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας