• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    30°C 27.6°C / 31.2°C
    3 BF
    36%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 26.8°C / 30.6°C
    3 BF
    61%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    31°C 31.0°C / 31.0°C
    2 BF
    55%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 25.9°C / 25.9°C
    0 BF
    61%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    29°C 28.9°C / 28.9°C
    4 BF
    39%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    28°C 27.7°C / 30.0°C
    1 BF
    63%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    26°C 24.2°C / 26.4°C
    2 BF
    44%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    29°C 28.5°C / 28.5°C
    1 BF
    46%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.8°C / 28.8°C
    4 BF
    63%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.2°C / 26.9°C
    3 BF
    54%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.8°C / 27.2°C
    5 BF
    63%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.2°C / 26.7°C
    0 BF
    61%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    31°C 30.9°C / 30.9°C
    4 BF
    48%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 28.4°C / 29.9°C
    3 BF
    42%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    30°C 27.5°C / 29.9°C
    2 BF
    43%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    30°C 29.8°C / 29.8°C
    3 BF
    48%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    29°C 27.5°C / 31.0°C
    2 BF
    36%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 25.3°C / 27.7°C
    2 BF
    79%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    31°C 28.4°C / 30.7°C
    1 BF
    60%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.6°C / 24.6°C
    1 BF
    55%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο πόλεμος ως κανονιστικό πλαίσιο

  • A-
  • A+

«Υπάρχει άραγε άλλο πεπρωμένο για τον Λίβανο από εκείνο του Σίσυφου, του καταδικασμένου να ανεβάζει αιωνίως έναν βράχο μέχρι την κορυφή ενός βουνού δίχως να μπορεί να τον εμποδίσει να ξανακυλήσει κάτω;». Αυτό το ερώτημα είχε εκφράσει πριν από χρόνια –μιλώντας στο γαλλικό περιοδικό L’ Express- ο Λιβανέζος καθηγητής Ψυχιατρικής Ελί Καράμ, ο οποίος μελετούσε την ψυχική υγεία των πληθυσμών που έχουν βιώσει απανωτούς πολέμους.

Στην περίπτωση του Λιβάνου, αυτό που αξίζει να μελετηθεί είναι η διαγενεακή μεταβίβαση των τραυματικών βιωμάτων και ο ρόλος τους στη διαμόρφωση της ενδοψυχικής πραγματικότητας των επόμενων γενεών. Διότι ο πόλεμος μοιάζει εδώ και πολλές δεκαετίες με κανονικότητα, αν όχι με κανονιστικό πλαίσιο ζωής. Ξεκινά, σταματά και ξαναρχίζει. Σαν μέσα από τις συγκρούσεις να καλύπτεται η ανάγκη των κατοίκων για συνοχή και ισχυροποίηση της συλλογικής τους ταυτότητας. Δεν παύει, ωστόσο, να παραβιάζει όλα τα στοιχεία που συγκροτούν την ατομική και κοινωνική ζωή.

Η ύφεση είχε προηγηθεί της έκρηξης νιτρικού αμμωνίου, που άφησε πίσω της εκατόμβη νεκρών, εκατοντάδες τραυματίες και περίπου 300.000 άστεγους.

Δεν ήταν η πρώτη φορά που οι άνθρωποι έγιναν προσάναμμα στη Βηρυτό. Αυτή είναι η ιστορία της πόλης, η ιστορία της χώρας. Πριν και μετά τον εμφύλιο. Ο εμφύλιος, που διήρκησε από το 1975 μέχρι το 1990, ισοπέδωσε τον Λίβανο. Εκτός από τους 120.000 θανάτους, προκάλεσε τη μαζική έξοδο ενός εκατομμυρίου ανθρώπων από τη χώρα.

Το 2005, στον μεταπολεμικό Λίβανο, η έκρηξη ενός παγιδευμένου αυτοκινήτου πλήττει τη διερχόμενη αυτοκινητοπομπή του πρωθυπουργού Ραφίκ Χαρίρι. Η δολοφονία ανατρέπει τις υπάρχουσες ισορροπίες και η χώρα εισέρχεται σε έναν νέο κύκλο αίματος.

Ακολουθεί ο πόλεμος με το Ισραήλ, το 2006. Αργότερα οι Σύροι, που κάποτε ήταν κυρίαρχοι στη χώρα, επιστρέφουν ως πρόσφυγες. Ο αντίκτυπος είναι τεράστιος και πολυσήμαντος. Οπως ήταν και στο παρελθόν, όταν μετατοπίστηκαν οι Παλαιστίνιοι στην περιοχή και άλλαξε η δημογραφική ισορροπία υπέρ του μουσουλμανικού πληθυσμού κόβοντας τον Λίβανο στα δύο.

Δεν μπορούμε να αφηγηθούμε την ιστορία της Βηρυτού μέσα σε μια σελίδα, μια ιστορία συνδεδεμένη με όλα τα εύφλεκτα σημεία της Μέσης Ανατολής και με όλες τις μονοθεϊστικές θρησκείες που τη συνθέτουν.

Ο Λίβανος είναι η μοναδική αραβική χώρα όπου συνυπάρχουν 18 διαφορετικά θρησκεύματα, αναγνωρισμένα από το κράτος. Οι χριστιανοί μαρωνίτες συνυπάρχουν μαζί με τους μουσουλμάνους σουνίτες και σιίτες στη Βηρυτό. Μήπως οι πόλεμοι είναι η ασυνείδητη έκφραση των Λιβανέζων να διεκδικήσουν να ανήκουν σε ένα ενιαίο σύνολο με κοινά συλλογικά χαρακτηριστικά;

Σαν να αναβιώνει, σε κάθε κρίση, ένα διχαστικό πρότυπο που εμποδίζει την ανα-κατασκευή ενός λαού- που ταλαντεύεται ανάμεσα στις διαφορετικές εκδοχές της «πατρικής εξουσίας», με τη φροϊδική έννοια του όρου.

Μια χώρα ορφανή από Πατέρα

Μήπως φταίει το ότι ο Λίβανος είναι ορφανός από Πατέρα με τη συμβολική έννοια του όρου; «Οι κάτοικοι πνίγονται μέσα σε μια ποικιλία εικόνων του Πατέρα πλήρως αντιφατικές μεταξύ τους», γράφει η ψυχαναλύτρια Nadine Chakar, εξηγώντας τους λόγους για τους οποίους ο πόλεμος σε αυτό τον τόπο δεν είναι ούτε θρησκευτικός, ούτε πολιτικός, ούτε ιδεολογικός.

Πώς δομήθηκαν οι σχέσεις εξουσίας και οι διαδικασίες υποκειμενικοποίησης κατά τη διάρκεια των πολέμων; Και με ποιον τρόπο έχουν επιβιώσει οι πόλεμοι στον ψυχισμό των σύγχρονων Λιβανέζων;

Αυτό θα πρέπει να διερευνηθεί για να «μετατοπιστεί» ο πληθυσμός της χώρας σε άλλη «υποκειμενική θέση», όπου θα είναι δυνατή η οικοδόμηση μιας συλλογικής ταυτότητας, έτσι ώστε να μην αναβιώνει ο διχασμός κάθε φορά που οι κάτοικοι θα έρχονται αντιμέτωποι με μία κρίση. Διότι, εξ ορισμού, ο διχαστικός λόγος αποδίδεται σχεδόν πάντα στον Αλλο ιδίως όταν υπάρχει οδύνη ή αποσταθεροποίηση. Και, ως γνωστόν, η χώρα βρίσκεται εδώ και καιρό σε πολιτική και οικονομική αποσύνθεση. Με την έλευση της πανδημίας, η ανεργία εκτινάχτηκε στο 30% και το κρατικό νόμισμα έχασε το 80% της αξίας τους. Η έκρηξη έβγαλε ξανά τους Λιβανέζους στον δρόμο, στρέφοντας για άλλη μια φορά τον έναν απέναντι στον Αλλο. Ενας μέρος του Τύπου στοχοποιεί τη Χεζμπολάχ και οι θεωρίες συνωμοσίας σε μια πολιτικά χρεοκοπημένη χώρα «πρακτόρων» εντείνονται. Η επίσκεψη Μακρόν, του Αποικιοκράτη, όπως τον αποκαλεί σημαντικό μέρος του πληθυσμού, διχάζει επιπροσθέτως τον ήδη διχασμένο λιβανέζικο λαό, ενώ η χώρα βαδίζει προς τον επίσημο υπερπληθωρισμό, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του Steve Hanke, καθηγητή Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Johhs Hopkins.

Και αν συμβεί αυτό θα είναι η πρώτη φορά που υπερπληθωρισμός συμβαίνει στη Μέση Ανατολή και θα σημαίνει πως τα τρία τέταρτα του πληθυσμού θα βασίζονται σε διανομές τροφίμων για να επιβιώσουν. «Εχουμε δει πρωτόγονες ορδές που φέρονται όπως οι αγέλες ζώων, για μικρές ομάδες, που ιδρύονται στο όνομα ιδεολογίας ή θρησκείας και εν συνεχεία αποδεικνύεται πως δεν απαντούν σε καμία πολιτική και ιδεολογία. Αυτό συμβαίνει όταν μια χώρα δεν έχει πια κράτος δικαίου» σχολίαζε παλαιότερα ο Chawki Azouri αναφερόμενος σε μια παλαιότερη αλλά αντίστοιχη συνθήκη. Η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται αλλά επιστρέφει, ξανά και ξανά, στη Μέση Ανατολή. Με τη διαφορά πως «ο πόλεμος στο Λίβανο είναι αδελφοκτόνος και θανατηφόρος» όπως καταλήγει ο Λιβανέζος ψυχαναλυτής.

Και η Βηρυτός φέρει την πολλαπλότητα των σχέσεων με το παρελθόν. Είναι η πόλη που μας δείχνει με τον πιο σκληρό τρόπο ότι τα θραύσματα του παρελθόντος μορφοποιούνται ανάλογα με τους δαίμονες του παρόντος.

Το τραύμα της ταπείνωσης, ο ξεριζωμός και η διάσπαση της κοινότητας συνθέτουν το «εθνικό μυθιστόρημα» της χώρας που δεν πολεμά εξαιτίας του ενστίκτου θανάτου και καταστροφής, όπως υποστήριζε ο Σίγκμουντ Φρόιντ στην προσπάθεια να ερμηνεύσει τους πολέμους, αλλά πολεμά, όπως όλα δείχνουν, εξαιτίας της ανάγκης των ανθρώπων για συνοχή και ισχυροποίηση της συλλογικής ταυτότητας. Πέραν των ενστίκτων επιβίωσης...

 

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ
Πολύωρες συγκρούσεις στη διαλυμένη Βηρυτό
Οι χθεσινές εικόνες στη Βηρυτό θύμιζαν ημέρες του εμφυλίου (1975-90), σε έναν Λίβανο που ούτως ή άλλως κοχλάζει εδώ και μήνες, εν μέσω πολιτικο-κοινωνικού αδιεξόδου και κατάρρευσης της εθνικής οικονομίας.
Πολύωρες συγκρούσεις στη διαλυμένη Βηρυτό
ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ
Νέο μπλόκο στην έρευνα της φονικής έκρηξης στη Βυρητό για χάρη πρώην υπουργών
Για δεύτερη φορά μέσα σε λίγες εβδομάδες ανεστάλη η έρευνα για την ασύλληπτη καταστροφή στην πρωτεύουσα του Λιβάνου, τον Αύγουστο του 2020, μετά από νέα προσφυγή κατά του επικεφαλής δικαστή.
Νέο μπλόκο στην έρευνα της φονικής έκρηξης στη Βυρητό για χάρη πρώην υπουργών
ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ
Νέα κυβέρνηση στο Λίβανο
Έπειτα από μια περίοδο 13 μηνών που σηματοδοτήθηκε από ατελείωτες πολιτικές διαβουλεύσεις οι οποίες επιδείνωσαν την πρωτοφανή οικονομική κρίση που αντιμετωπίζει η χώρα εδώ και δύο χρόνια.
Νέα κυβέρνηση στο Λίβανο
ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ
Έρχονται διώξεις κατά πρώην και νυν κυβερνώντων για την καταστροφή στη Βηρυτό
Σε ανάκριση προτίθεται να καλέσει τον παραιτηθέντα πρωθυπουργό ο ανακριτής που έχει αναλάβει τη διερεύνηση της φονικής έκρηξης στο λιμάνι της λιβανέζικης πρωτεύουσας στις 4 Αυγούστου του 2020.
Έρχονται διώξεις κατά πρώην και νυν κυβερνώντων για την καταστροφή στη Βηρυτό
ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ
Βηρυτός: Ο πρωθυπουργός και 3 πρώην υπουργοί κατηγορούνται για τη φονική έκρηξη
Ποινική δίωξη για αμέλεια και αμεριμνησία άσκησε ο εισαγγελέας που διενεργεί την έρευνα για την τραγωδία στο λιμάνι της πρωτεύουσας του Λιβάνου, στον υπό παραίτηση πρωθυπουργό, Χασάν Ντιάμπ και σε 3 πρώην...
Βηρυτός: Ο πρωθυπουργός και 3 πρώην υπουργοί κατηγορούνται για τη φονική έκρηξη
ΚΟΣΜΟΣ
Σύνοδος κορυφής για τη Βηρυτό
Διαδικτυακή σύνοδο δωρητών για τη Βηρυτό διοργανώνει σήμερα ο Εμανουέλ Μακρόν ● Ενας νεκρός και πάνω από 700 τραυματίες στις χθεσινές αντικυβερνητικές συγκεντρώσεις ● Προς πρόωρες εκλογές οδεύει η χώρα.
Σύνοδος κορυφής για τη Βηρυτό

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας