Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Για τη χαμένη «αραβική άνοιξη»
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Για τη χαμένη «αραβική άνοιξη»

  • A-
  • A+

Ο Νικόλας Καλόγηρος συστήθηκε στο αναγνωστικό κοινό μέσα από το βιβλίο «Σλάλομ». Το «Κάιρο, Μητέρα του κόσμου» αποτελεί το δεύτερο βιβλίο του. Μια ιστορία που μπλέκει τη γενιά της κρίσης που άφησαν πίσω τους τα συντρίμμια της ισχυρής Ελλάδας και έζησε την έκρηξη του Δεκέμβρη του 2008 με την «αραβική άνοιξη». Από τον χειμώνα της ελληνικής κατάρρευσης στην άνοιξη που προσπάθησε να κερδίσει ξανά τη δημοκρατία και ταρακούνησε ακόμα και τα πιο, επιφανειακά, ακλόνητα καθεστώτα στον αραβικό κόσμο. Το ταξίδι ενός νέου ανθρώπου που μετά την έκρηξη του 2008 επιλέγει να βρεθεί στο Κάιρο και να συμβάλει στον αγώνα ενάντια στο καθεστώς Μουμπάρακ.

Αφηγητικά ένα τολμηρό εγχείρημα σίγουρα. Αν το καλοσκεφτούμε όμως, όχι αυθαίρετο. Τόσο στην έναρξη της «αραβικής άνοιξης» όσο και στον Δεκέμβρη του 2008 βρίσκεται η κρατική καταστολή και αυθαιρεσία. Μια καταστολή που μέσα από εντελώς διαφορετικές διαδρομές καταλήγει και στη μία και στην άλλη περίπτωση στον θάνατο. Σε έναν θάνατο όμως που δεν μένει βουβός, δεν μένει στο σκοτάδι. Αντιθέτως, φωτίζει το σύνολο των κοινωνικών αντιθέσεων, φωτίζει την αδικία και τις ανισότητες, φωτίζει την κατάρρευση των προσδοκιών και το αίτημα για δημοκρατία. Ενας θάνατος που και στις δύο περιπτώσεις συναντιέται με μια γενιά που δεν θα δεχτεί σιωπηλά το αδιέξοδο. Αν σκεφτούμε μάλιστα ότι ποτέ δεν διαβάζουμε ένα κείμενο έξω από τις συνολικές μας αναπαραστάσεις, η σημερινή συγκυρία της εξέγερσης στην Αμερική μετά τη δολοφονία του Τζ. Φλόιντ ίσως προσθέτει άλλο ένα στοιχείο υπεράσπισης των παραπάνω. Βλέπουμε ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο σε διαφορετικές συγκυρίες και γωνιές του κόσμου, που μας δείχνει ότι παρά τις ιδιαιτερότητες υπάρχει κάτι κοινό.

Η βασική αίσθηση που σου αφήνουν οι σελίδες του βιβλίου είναι ότι ο συγγραφέας νιώθει αυτά που γράφει. Τα νιώθει όχι γιατί απλά ηλικιακά ανήκει στη γενιά της κρίσης ή γιατί είχε την τύχη να εργαστεί στην Αίγυπτο. Οι σελίδες του βιβλίου δεν έχουν γεμίσει από μια ουδέτερη ματιά ενός εξωτερικού παρατηρητή. Είναι η ζωντανή ματιά του ανθρώπου που λέει μια ιστορία που ξέρει ότι τον αφορά. Εδώ ίσως βρίσκεται μία από τις βασικές αρετές του βιβλίου.

Με τον κίνδυνο να προχωρήσω σε παρατηρήσεις μακριά από τη σκέψη του συγγραφέα, θα ήθελα να σταθώ σε δυο σημεία.

Μέσα από τις σελίδες του βιβλίου βλέπουμε μια διαφορετική αφήγηση για την ιστορία του Ισλάμ από αυτήν που έχουμε συνηθίσει τα τελευταία χρόνια. Μια ξεχασμένη ιστορία για το πολιτικό Ισλάμ που αποτέλεσε ένα από τα εργαλεία του κινήματος υπεράσπισης των δικαιωμάτων της μαύρης κοινότητας στις ΗΠΑ την περίοδο του 1960-1970. Εύκολα θυμόμαστε τον Μάλκολμ Χ, δύσκολα θυμόμαστε ότι εκπροσωπούσε μια ολόκληρη κοινότητα. Ενα κίνημα που επέλεξε μία θρησκευτική «γλώσσα» για να μιλήσει για την αδικία και τις κοινωνικές ανισότητες. Δεν θα έπρεπε αυτό να μας προκαλεί εντύπωση. Είναι ίσως πολύ πιο εύκολο να μιλήσουμε για τη θεολογία της απελευθέρωσης στη Λατινική Αμερική. Αντικειμενικά οι σελίδες του βιβλίου φέρνουν ξανά στην επιφάνεια το ερώτημα για έναν διάλογο που πολλές φορές η Αριστερά φοβάται να κάνει. Εναν διάλογο όμως απαραίτητο αν συμφωνούμε ότι η πολιτική γίνεται με την πρώτη ύλη που σου δίνει η ζωή και όχι με αυτή που εμείς αυθαίρετα θα επιθυμούσαμε. Μας υπενθυμίζουν επίσης ότι οι κοινωνικές αντιθέσεις πάντα βρίσκουν έναν δρόμο έκφρασης, ακόμα και σε οργανισμούς όπως τα θρησκευτικά ρεύματα.

Το δεύτερο στοιχείο που υπάρχει παντού στο βιβλίο είναι ο πολιτισμός, η κουλτούρα, η μουσική. Οι βασικοί χαρακτήρες του βιβλίου, οι ήρωες της εξέγερσης, δεν υπάρχουν χωρίς την ποίησή τους, τη λογοτεχνία που διαβάζουν, τη μουσική που τους συντροφεύει σε δύσκολα και εύκολα. Είναι τόσο απαραίτητα όσο και το οξυγόνο. Κάπως έτσι κάνεις και τις συγκρίσεις με τη σημερινή πολιτική Αριστερά, που μάλλον αντιλαμβάνεται τα ζητήματα κουλτούρας ως άλλη μια υποχρεωτική ποσόστωση όταν καταρτίζει ψηφοδέλτια ή την προσθήκη σε μια πολιτική εκδήλωση και λίγης μουσικής διασκέδασης. Λες και θα μπορούσε ποτέ να υπάρχει αγώνας για μια πιο όμορφη και ανθρώπινη ζωή και αυτός να μην είναι δεμένος με τον πολιτισμό.

Θα αποτελούσε παράλειψή μου να μην αναφερθώ στo ίχνος του έργου του Τσίρκα που βρίσκεται στις σελίδες του βιβλίου. Είναι ένα ίχνος που δεν προσπαθεί να κρυφτεί ούτε να μιμηθεί. Ενα ίχνος σεβασμού που ανοιχτά δηλώνει μια οφειλή που κανένας δεν θα μπορούσε να ξεχρεώσει.

Είμαι σίγουρος ότι έχουμε να διαβάσουμε ακόμα πολλές όμορφες σελίδες από τον Νικόλα στο μέλλον. Εξίσου σημαντική όμως είναι η υπενθύμιση ότι υπάρχει μια ολόκληρη γενιά που έζησε τη δεκαετία της ελληνικής κρίσης και δεν έχει χαθεί. Μια γενιά ανθρώπων με κοινά βιώματα, που παρά τις διαφορετικές διαδρομές έχει δημιουργήσει μια δική της γλώσσα επικοινωνίας. Μια γενιά που, όπως είπε ένας καλός φίλος σε μια συζήτηση για το συγκεκριμένο βιβλίο, «είναι παντού».

ΝΗΣΙΔΕΣ
Οι βαλίτσες ενός ακτιβιστή
Η ιστορία ξεκινάει όταν πέφτουμε στο παγόβουνο της κρίσης. Τον Κωστή Παπαϊωάννου τον διάβαζα όπου πετύχαινα κείμενά του και, από το 2008 και μετά, συστηματικά στο μπλογκ του, το «Αντίφωνο». Αυτή η κουβέντα...
Οι βαλίτσες ενός ακτιβιστή
ΝΗΣΙΔΕΣ
Μυστικά των δρόμων της φιλοσοφίας σε Ανατολή και Δύση
Από τις εκδόσεις Εκκρεμές εκδόθηκε και κυκλοφορεί, μια συναρπαστική εξιστόρηση της γένεσης και της πορείας ανάπτυξης της φιλοσοφίας σε Ανατολή και Δύση μέχρι τον 12ο αιώνα.
Μυστικά των δρόμων της φιλοσοφίας σε Ανατολή και Δύση
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Μια ζωή γεμάτη» - μια ζωή κερδισμένη
Οταν άρχισα το διάβασμα του βιβλίου του Φοίβου Ι. Ιωαννίδη «Μια ζωή γεμάτη», ήθελα μέσα μου να βρω κάτι άλλο και το βρήκα. Ομως άρχισα ανάποδα.
«Μια ζωή γεμάτη» - μια ζωή κερδισμένη
ΝΗΣΙΔΕΣ
Το κορίτσι και το λιμάνι
Tο «Κορίτσι του τεκέ» θα το βάλετε στην καρδιά σας. Ηταν μια μαχήτρια της ζωής που πήγε κόντρα στην ανδροκρατούμενη κοινωνία της εποχής και, παρότι εκπορνεύτηκε, δεν έχασε την ψυχή της.
Το κορίτσι και το λιμάνι
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο πόνος, ο χρόνος και η μνήμη
Αυτό το «α, ρε μαμά!» με πόσους τρόπους το λέμε; Με αγάπη, με παράπονο, με νεύρα, με παραδοχή... Με όλους τους τρόπους το έχει πει η Ελένη Θωμά και το ‘κανε τίτλο στο πρώτο της βιβλίο.
Ο πόνος, ο χρόνος και η μνήμη
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο παράξενος «Υποκόμης» της Αργεντινής
Το «Περί της εν ύπνω κομψότητος» είναι αδύνατον να το αφήσετε από τα χέρια σας. Φημολογείται πως είναι το ημερολόγιο του μεγαλύτερου αδελφού του.
Ο παράξενος «Υποκόμης» της Αργεντινής

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας