Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Από τα αναβρυτήρια… στα σιντριβάνια

Από το 1874 το Κέρας της Αμάλθειας κοσμεί την πλατεία Εθνικής Αντίστασης

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Από τα αναβρυτήρια… στα σιντριβάνια

  • A-
  • A+
Αναμφίβολα ο χρόνος κύλησε αφήνοντας ορατά τα σημάδια του στα σιντριβάνια της πόλης. Από τη μία η διάσωση αυτών των ιστορικών στοιχείων βρίσκεται σε τεράστιο κίνδυνο, από την άλλη παρουσιάζουν φθίνουσα λειτουργικότητα. Η συνεχής οξείδωση των μετάλλων κατασκευής τους, αλλά και η μη πλήρης λειτουργία των υδραυλικών και φωτιστικών στοιχείων τους δείχνουν την έλλειψη ρεαλιστικής μελλοντικής διαφύλαξής τους ● Ο Καβάφης, σε επίσκεψή του στην Πάτρα για θερινές διακοπές, αναφέρεται στην πλατεία Γεωργίου συγκρίνοντάς τη σε μέγεθος με την πλατεία Ομονοίας. Επίσης με ειδική αναφορά επικαλείται τα δύο «μνημεία» της πλατείας από μπρούντζο ή από σίδερο, όπως σημειώνει χαρακτηριστικά

Η Πάτρα ευτύχησε στα τέλη του 19ου αιώνα να συμπέσουν άνθρωποι με ιδέες και οικονομική ευμάρεια. Η δράση τους θα προίκιζε ως μοναδική κόρη την Πάτρα και θα την παρέδιδε στον χρόνο θαυμαστή, τόσο για κατοίκους όσο και για επισκέπτες.

Δεν είναι προφανώς τυχαίο ότι ακόμα και ο Αλεξανδρινός Καβάφης, σε επίσκεψή του στην πόλη μας για θερινές διακοπές, αναφέρεται στην πλατεία Γεωργίου συγκρίνοντάς τη σε μέγεθος με την πλατεία Ομονοίας. Επίσης με ειδική αναφορά επικαλείται τα δύο «μνημεία» της πλατείας από μπρούντζο ή από σίδερο, όπως σημειώνει χαρακτηριστικά.

Αναμφίβολα η σκέψη του οποιουδήποτε καταλήγει αποκλειστικά στα σιντριβάνια που έφερε από τη Γαλλία η εταιρεία ίδιας προέλευσης έχοντας αναλάβει τα υδραυλικά έργα στην πλατεία με συνολικό κόστος 70.000 δρχ., ποσό υπέρογκο για τις οικονομικές δυνατότητες της τότε Ελλάδας.

Το κάθε σιντριβάνι κοσμείται από τέσσερα θαυμάσια μπρούντζινα φτερωτά λιοντάρια, ενώ στην κορυφή του μεν «κάτω» σιντριβανιού στέκεται μια υδροχόος, του δε «πάνω» σιντριβανιού ένας αυλητής.

Ο Τύπος της εποχής

Στις 28 Ιουνίου 1874 η αθηναϊκή εφημερίδα «Στοά» αναδημοσιεύει την ακόλουθη περιγραφή της πατρινής εφημερίδας «Σκύλος» για το πρώτο αναβρυτήριο (σιντριβάνι) της πλατείας Γεωργίου:

«Το κοινόν της πόλεως από τινών ημερών συρρέει περίεργον εις την πλατείαν του Γεωργίου προς θέαν των υδραυλικών έργων της Γαλλικής εταιρείας. Μέχρι της ημέρας ταύτης εστήθη το εν των αναβρυτηρίων, περί ου οι ειδότες λέγουσι ότι είναι όμοιον των εν Παρισίοις.

Η αξία αυτού ανεβαίνει τας 25.000 δραχμών, εκτός της μαρμάρινης λεκάνης και λοιπής εργασίας. Το ύψος αυτού ανέρχεται εις 7 μέτρα, συνίσταται δε εις στήλην πλατείαν εξ ορυχάλκου, εν μέσω της οποίας εύρηται κυκλοτερής πλατεία βάσις, ην υποβαστάζουσι πέντε λέοντες ή σφίγγες πτερωταί, ικανού μεγέθους, εκ των στομάτων των οποίων θέλει εξέρχεσθαι ύδωρ.

Ανωθι δε της κυκλωτερούς ταύτης βάσεως εξακολουθεί η στήλη και επί της κορυφής αυτής επικάθηται εν μεγέθει ανθρωπίνου σώματος νεανίας ορειχάλκινος παίζων τον αυλόν. Εκ του αυτού δε, ως και εκ του στόματος πέντε άλλων μικροτέρων λεόντων υποβασταζόντων τον νεανίαν τούτον θέλει εξέρχεσθαι ωσαύτως ύδωρ.

Η εργασία είναι ωραιοτάτη και η προσπάθεια του εμφυσώντος τον αυλόν νεανίου είναι εκφραστικωτάτη, ως φαίνεται δε παριστά ούτος τον Φαύστον, όστις διά του αυλού του εσαγήνευε τας νύμφας. Περί τα μέσα της προσεχούς εβδομάδος θέλει εγερθή και το δεύτερον επί της πλατείας ταύτης αναβρυτήριον, το οποίο αποτελείται εξ άλλου συμπλέγματος.

Ωσαύτως δε την πλατεία ταύτην διαφωτίζουσι 52 φανοί φωταερίου και το σύνολον παριστά μαγευτικότατον θέαμα. Οι ιδόντες τας εργασίας της εταιρείας ταύτης και της των Αθηνών ομολογούσιν ότι ο Δήμος Πατρέων επέτυχε την καλυτέραν, διό ανέλαβεν αύτη όμοια έργα και εν Πειραιεί». [Χρονικό του Πατραϊκού Τύπου (1840-1940), Ν. Πολίτη]

Τα δύο σιντριβάνια της πλατείας Γεωργίου στοίχισαν συνολικά 70.000 δρχ. της εποχής εκείνης. 

Εξάλλου, στο Ιστορικό Λεξικό του Τριανταφύλλου, στο λήμμα «αναβρυτήρια», αναφέρεται σχετικά:

«Εις πλατείαν Γεωργίου Α’ εστήθησαν την 28-6-1874. Ηλθον εκ Γαλλίας. Το εν έχει Πάνα και το άλλον αρχαίαν κόρην αμφότερα με λέοντες. Ηλθον το 1874 από την Γαλλικήν Εταιρείαν υδραυλικών έργων της εποχής εν Πάτραις, εδείχθη ενδιαφέρον και τα ηγόρασεν ο Δήμος Πατρέων και τα δύο και αντί 70.000 δρχ. τότε.».

Τοπόσημα

Σε δύσκολες οικονομικά εποχές η πόλη, έχοντας ξεπεράσει πολεμικές συγκρούσεις, ζητούσε να αποκτήσει διακριτά χαρακτηριστικά. Οι τοποθετήσεις των σιντριβανιών δεν ήταν απλές τοποθετήσεις. Η πόλη ουσιαστικά αναζητούσε τοπόσημα που θα έδιναν τόσο στον μόνιμο κάτοικο όσο και στον επισκέπτη τη δυνατότητα να τα «θαυμάσει». Ας μην ξεχνάμε ότι οι πρώτες τοποθετήσεις στα τέλη του 19ου αιώνα συμπίπτουν με την εποχή όπου η πόλη άλλαζε αρχιτεκτονική όψη με τη ραγδαία κατασκευή νεοκλασικού τύπου οικημάτων.

Η επιλογή τού τότε δημάρχου Γ. Ρούφου, που έλαβε την απόφαση, καθόρισε την Πάτρα δημιουργώντας για την πόλη ένα ισχυρό τοπόσημο, ένα αξιοθέατο και ένα σημείο δίνοντας το έναυσμα να ευημερήσουν γύρω από αυτά τα τότε εις πληθώρα καφενεία που συγκέντρωναν τους κατοίκους για μια απολαυστική απόδραση.

Το σκηνικό συμπλήρωνε το καταπληκτικό αναβρυτήριο της πλατείας Εθνικής Αντιστάσεως με τους καταπράσινους κήπους. Η πόλη επεκτεινόταν οικιστικά και έτσι επεκτάθηκε και η συνδεδεμένη με την ιστορία της παρουσία των ξακουστών σιντριβανιών της. Ηταν πανελληνίως γνωστή η πλατεία των Υψηλών Αλωνίων με τους υψηλούς πίδακες και την πολυχρωμία των υδάτων που στα μάτια των μικρών παιδιών αποτυπώνονταν για μια ζωή.

Στην Τριών Ναυάρχων άλλη μία πέτρινη κατασκευή κοσμεί την περιοχή, που σε συνδυασμό με το άρωμα των ανθισμένων νεραντζιών έκανε μια ανοιξιάτικη βόλτα πρόκληση όλων των αισθήσεων. Αντίστοιχα στη διαδρομή μας στον χρόνο και στον χώρο παλαιότεροι θα θυμούνται το σιντριβάνι στην Τριών Ναυάρχων ή τα κατακάθαρα νερά του σιντριβανιού της πλατείας Μαρούδα.

«Ακρωτηριασμένα»

Τα σιντριβάνια λοιπόν ή αναβρυτήρια, σύμφωνα με γλωσσικές αναφορές, έχουν κοινό στοιχείο το νερό και η έλλειψή του τα καθιστά «ακρωτηριασμένα».

Αναμφίβολα ο χρόνος κύλησε αφήνοντας ορατά τα σημάδια του στα σιντριβάνια της πόλης. Από τη μία η διάσωση αυτών των ιστορικών στοιχείων βρίσκεται σε τεράστιο κίνδυνο, από την άλλη παρουσιάζουν φθίνουσα λειτουργικότητα. Η συνεχής οξείδωση των μετάλλων κατασκευής τους, αλλά και η μη πλήρης λειτουργία των υδραυλικών και φωτιστικών στοιχείων τους δείχνουν την έλλειψη ρεαλιστικής μελλοντικής διαφύλαξής τους.

Η επιμέλειά τους φυσικά και ανήκει στον Δήμο Πατρέων και είναι ηθική υποχρέωση και θέληση του κάθε Πατρινού η διατήρησή-διάσωσή τους. Αναγνωρίζοντας τα πραγματικά προβλήματα λόγω έλλειψης οικονομικών πόρων και εξειδικευμένου προσωπικού του δήμου, θα μπορούσε η εταιρεία που διαχειρίζεται και είναι συνδεδεμένη με τη διαχείριση των υδάτινων πόρων της πόλης, η κερδοφόρος ΔΕΥΑΠ, μέσω του υψηλά καταρτισμένου προσωπικού να τα «υιοθετήσει» και να αναλάβει τη διατήρηση των σιντριβανιών μας τουλάχιστον στην αποκατάσταση και τη συντήρηση των ηλεκτροϋδραυλικών στοιχείων τους. Ασφαλώς απαιτείται και εξειδικευμένο προσωπικό συντηρητών με ειδίκευση στα μέταλλα για να αποκατασταθούν οι φθορές που έχουν προκύψει στα σιντριβάνια της πλατείας Γεωργίου.

Η πρόταση

Η ΔΕΥΑΠ είναι η δημοτική επιχείρηση που είναι συνυφασμένη με την προσφορά στη συνείδηση του πατραϊκού λαού και μπορεί να συμβάλει στη διαχείριση των σιντριβανιών, αφού έχοντας κοινό στοιχείο το νερό, τη χρηστική πλευρά του οποίου ήδη διαχειρίζεται η ΔΕΥΑΠ, μπορεί να αναλάβει και την αισθητική που είναι το σιντριβάνι. Ανάλογο έργο είχε πράξει πρόσφατα με την τοποθέτηση αρκετών κρουνών σε σημεία της πόλης.

Συνεπώς η πρότασή μας είναι να ληφθεί σχετική απόφαση είτε από το δημοτικό συμβούλιο είτε από το Δ.Σ. της ΔΕΥΑΠ για να αναλάβει την πρωτοβουλία και τη μέριμνα ώστε να γίνονται οι απαιτούμενες ενέργειες συντήρησης των σιντριβανιών της πόλης, τουλάχιστον στο θέμα λειτουργικότητας ή/και αποκατάστασης φθορών όπου αυτό είναι τεχνικά εφικτό. Αντίστοιχες ενέργειες έχουν γίνει και σε άλλους δήμους της χώρας κατά το παρελθόν, όπου οι τοπικές ΔΕΥΑ συνέδραμαν οικονομικά για τη συντήρηση των σιντριβανιών των πόλεών τους.

Η αξία της διαφύλαξης της νεότερης σύγχρονης πολιτιστικής μας κληρονομιάς θα δείξει την ιστορική συνέχεια της πόλης μέσω των διάσπαρτων τοπόσημων που αποτελούν τα σιντριβάνια της, αλλά θα αναδείξει και την άρτια συνολική διαχείριση των υδάτων της πόλης από τη ΔΕΥΑΠ.

Η ανάδειξη της ιστορίας της πόλης μας δεν είναι ζήτημα πολυτέλειας αλλά αναγκαιότητα διατήρησης της συλλογικής μνήμης του παρελθόντος.

* Mέλη του συντονιστικού της «Ωρα Πατρών»

ΝΗΣΙΔΕΣ
Γιορτινές εκδηλώσεις σε όλη την Ελλάδα
Δεκάδες εκδηλώσεις, καλούν μικρούς και μεγάλους να αφήσουν για λίγο πίσω τις έγνοιες της καθημερινότητας μπαίνοντας στο πνεύμα των Χριστουγέννων. Η αντίστροφη μέτρηση έχει αρχίσει και εδώ θα πάρουμε μία γεύση...
Γιορτινές εκδηλώσεις σε όλη την Ελλάδα
ΝΗΣΙΔΕΣ
Τι κρύβεται πίσω από τα σχέδια «ανάπλασης»
Το κείμενο αυτό θέλει να υπερασπιστεί την πλατεία, γενικώς, και την πλατεία του Αϊ Γιάννη της Αγίας Παρασκευής ειδικώς. Σε αντίθεση με όσα ακούγονται, η πλατεία του Αϊ-Γιάννη αποτελεί τον πιο επιτυχημένο...
Τι κρύβεται πίσω από τα σχέδια «ανάπλασης»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Παρακαλώ, μην κοροϊδευόμαστε…
Ο κορονοϊός, η «καλή» προετοιμασία του υπουργείου αλλά και οι επικοινωνιακές ανάγκες μιας κυβέρνησης που απολαμβάνει τη στήριξη των ΜΜΕ επέσπευσαν την υλοποίηση του στόχου για τα «ψηφιακά ΚΕΠ».
Παρακαλώ, μην κοροϊδευόμαστε…
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Το εργοστάσιο του «χρυσού»
Το κτιριακό συγκρότημα δεσπόζει στη διασταύρωση της λεωφόρου Οθωνος και Αμαλίας με την Τριών Ναυάρχων και είναι είναι μία από τις σταφιδαποθήκες που συνδέονται με τη χρυσή εποχή της Πάτρας.
Το εργοστάσιο του «χρυσού»
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Αποκλεισμός της εθνικής Πατρών–Πύργου την προσεχή Τρίτη
Στον αποκλεισμό της εθνικής οδού Πατρών - Πύργου, στον κόμβο της βιομηχανικής περιοχής, θα προχωρήσει ο δήμος Πατρέων την Τρίτη 21 Ιανουαρίου, στις 11.00 το πρωί.
Αποκλεισμός της εθνικής Πατρών–Πύργου την προσεχή Τρίτη
ΕΜΕΙΣ ΚΙ ΑΥΤΑ
Πώς έκανα φίλους μου τα αδέσποτα σκυλάκια
Ζώντας τις πέντε από τις επτά μέρες της βδομάδας στον Μαραθώνα έχω παρατηρήσει μια εντυπωσιακή αλλαγή της συμπεριφοράς των κατοίκων της περιοχής απέναντι στα αδέσποτα σκυλιά.
Πώς έκανα φίλους μου τα αδέσποτα σκυλάκια

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας