Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Τίποτα δεν χάνεται
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Τίποτα δεν χάνεται

  • A-
  • A+
«Oταν ήμουν πέντε χρονών αναρωτιόμουν γιατί η ζωή είναι τόσο άδικη. Oταν ήμουν εφτά χρονών έλεγα μέσα μου ότι αν ήταν δίκαιη θα είχε χάσει όλο της το νόημα, γιατί δεν θα τρέφαμε την ελπίδα ότι θα καλυτερέψει. Oταν ήμουν οχτώ χρονών έψαχνα απεγνωσμένα ένα μέσο να επανορθώσω τις αδικίες – αλλά δεν το βρήκα ποτέ γιατί οι περισσότερες αδικίες είναι ανεπανόρθωτες, και γι’ αυτό τόσο ανυπόφορες. Στα εννιά μου χρόνια αποφάσισα να σταματήσω να θέτω στον εαυτό μου ερωτήματα».

Αναρωτιέμαι αν η Κλοέ Μεντί, συγγραφέας του βιβλίου «Τίποτα δεν χάνεται» (εκδόσεις Πόλις, μετάφραση Γιάννης Καύκιας), βάζοντας τις παραπάνω φράσεις στο στόμα του εντεκάχρονου Ματιά, είχε κατά νου τον Σοπενάουερ και το «Ο κόσμος ως βούληση και ως παράσταση». Εκεί ο πεσιμιστής φιλόσοφος αποδίδει στη βούληση τον ρόλο του βασικού κινήτρου των ανθρώπων. Η ζωή, λέει, δεν είναι τίποτα άλλο από ένα εκκρεμές που κινείται μεταξύ πόνου και απελπισίας.

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Στο οπισθόφυλλο του βιβλίου ο μικρός Ματιά μάς περιγράφει, ως άλλος Σέρλοκ Χολμς, τον τόπο, τον χρόνο και την ατμόσφαιρα της ιστορίας του:

«Μια μικρή πόλη όμοια με τόσες και τόσες άλλες... κι έπειτα, κάποια μέρα, κατάχρηση εξουσίας... ένας αστυνομικός έλεγχος που παίρνει άσχημη τροπή... Ονομαζόταν Σαΐντ. Ηταν δεκαπέντε χρονών. Και είναι νεκρός. Εγώ, ο Ματιά, έντεκα χρονών, δεν τον γνώρισα. Μετά, όμως, είδα το μίσος να με περιτριγυρίζει, τη λύπη και την τρέλα να κατατρώει την οικογένειά μου μέχρι τη διάλυσή της... Αργότερα, ενώ παράξενα άτομα που μοιάζουν με μπάτσους με γυροφέρνουν, αναγνώρισα το πρόσωπο του Σαΐντ ζωγραφισμένο στους τοίχους της συνοικίας. Γκράφιτι με κόκκινη μπογιά και συνθήματα που απαιτούσαν δικαιοσύνη! Κι εκείνη τη στιγμή θα μπουν στο χορό, για να σπάσουν τη σιωπή, οι άνθρωποι της γειτονιάς, οι μάνες, οι αδερφές, οι φίλοι. Οπότε εγώ, ο Ματιά, ένα αγόρι έντεκα χρονών, μαζεύω τα κομμάτια του παζλ, προσπαθώ να καταλάβω και βλέπω ότι, ακόμα και νεκρό, το παρελθόν δεν είναι ποτέ αληθινά θαμμένο! Και κανένας δεν είπε ότι αυτό είναι δίκαιο...».

Κλοέ Μεντί

«Τίποτα δεν χάνεται»

Mετάφραση Γιάννης Καύκιας Εκδόσεις Πόλις

Από τις πρώτες σελίδες διακρίνεις πως η σιωπή παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο. Οπως σε κάθε καλό νουάρ. Και η Κ. Μεντί τής δίνει γλαφυρές περιγραφές: «Η σιωπή νιώθει άβολα, καταφεύγει στο μπάνιο. Τη φαντάζομαι λουφαγμένη, έτοιμη να ορμήσει ξανά με την παραμικρή ένδειξη αδυναμίας, σαν αγρίμι που κυνηγάει τη λεία του. Σηκώνομαι όρθιος. Γυρεύω το βλέμμα της μα δεν βρίσκω παρά το μισοσκόταδο που γλιστράει ύπουλα μέσα στις κόρες των ματιών της για να με εμποδίσει να δω καθαρά μέσα τους. Χαμογελάει στο κενό. Η σιωπή δοκιμάζει ήδη ένα βήμα έξω από το κρησφύγετό της. Κάνω μια προσπάθεια (αξιοθρήνητη) να τη διώξω. – Καλά; – Φυσικά. Η σιωπή ορμά ξανά και μας συντρίβει με τον άμορφο όγκο της».

Ο Ματιά, δίπλα στον νυχτοφύλακα κηδεμόνα του, μυείται στη γαλλική ποίηση, προσπαθεί να καταλάβει την ψυχολογική διαταραχή που του στέρησε τον αληθινό του πατέρα, και να βρει την άκρη του νήματος στη δολοφονία του 15χρονου Σαΐντ. Τον οικογενειακό φίλο Σαΐντ που ένας αστυνομικός σκότωσε σε έναν απλό έλεγχο ταυτότητας, που συνηθίζεται πια για όλους τους ισλαμόφωνους. Η αθώωση του αστυνομικού έδειξε ακόμα μια φορά τη θέση τους στη Γαλλία: η απόλυτη αδυναμία. Εκείνο το βράδυ έχασε τον πατέρα του. Κι ας αυτοκτόνησε πέντε χρόνια αργότερα στην ψυχιατρική κλινική.

Εχει μεγάλο ενδιαφέρον το πώς περιγράφει η συγγραφέας τη ζωή ενός μικρού αγοριού ισλαμικής καταγωγής στην καθημερινότητά του: στο σχολείο, στην πόλη, στις κοινωνικές συναναστροφές. «Ολα αναπαράγονται ασταμάτητα. Τίποτα δεν χάνεται, τίποτα δεν δημιουργείται». Νάτος πάλι ο Σοπενάουερ: Τίποτα δεν αλλάζει, όποιος έχει διαβάσει Ηρόδοτο, έχει διαβάσει όλη την ανθρώπινη ιστορία.

Εχει, επίσης, μεγάλο ενδιαφέρον για το πώς στήνεται μια σχέση αγάπης και εμπιστοσύνης ανάμεσα σε έναν θετό γονιό και ένα υιοθετημένο παιδί. Μια σχέση όπου, σε αντίθεση με τη βιολογική συγγένεια, πρώτα έρχεται η εμπιστοσύνη και μετά η αγάπη. Επίσης, το ζήτημα των ψυχικά άρρωστων ανθρώπων θίγεται στο βιβλίο με εξαιρετικά αριστοτεχνικό τρόπο.

Δικαίως το «Τίποτα δεν χάνεται» τιμήθηκε με πολλά βραβεία (Prix Mystere de la critique 2017, Prix Dora Suarez 2017, Prix Etudiant du polar 2016, Prix Blues & Polar και Prix Mille et Une feuilles Noires). Είναι σίγουρο πως η νεαρή συγγραφέας, γεννημένη μόλις το 1992 στα προάστια της Λιόν, θα μας απασχολήσει πολύ στο μέλλον.

Μπορεί τίποτα να μη χάνεται, όπως λέει και ο τίτλος του βιβλίου, αλλά και τίποτα δεν είναι όπως φαίνεται, και αυτό είναι πάντα η αρχή για ένα αστυνομικό μυθιστόρημα όπως αυτό. Θα σας κρατήσει το ενδιαφέρον αμείωτο μέχρι τις τελευταίες σελίδες. Εξακολουθώ ακόμα, μέρες μετά την ανάγνωση του βιβλίου, να σκέφτομαι τον μικρό Ματιά και τον τρόπο που αναλύει τον κόσμο.


 

ΝΗΣΙΔΕΣ
«Η βαθιά συγκίνηση είναι η μαμή της τέχνης»
Τα «Διηγήματά» της, που κυκλοφόρησαν από τις εκδόσεις Καστανιώτη αμέσως μετά την άρση των περιοριστικών μέτρων για τον κορονοΐό, ήταν η αφορμή για αυτήν την συνέντευξη. Καθώς ετοιμάζω τις ερωτήσεις έχω δεκάδες...
«Η βαθιά συγκίνηση είναι η μαμή της τέχνης»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο ψυχανατόμος των καιρών
Μαζί με τον Ζοζέ Σαραμάγκου και τον Ζοζέ Καρντόζο Πίρες, ο Αντούνες συμπληρώνει την τριάδα των κορυφαίων σύγχρονων Πορτογάλων συγγραφέων. Ομως ο Αντούνες, ψυχίατρος ο ίδιος, στέκεται με περισσότερο πάθος στην...
Ο ψυχανατόμος των καιρών
ΝΗΣΙΔΕΣ
Σέξπιρ, ο σύγχρονός μας
Στο βιβλίο του Κοτ θα βρείτε αποσαφηνισμένα όλα τα έργα του μεγάλου δραματουργού και το πώς οι ήρωές του αυτονομήθηκαν από τον δημιουργό τους και εξελίχτηκαν από σύγχρονους σκηνοθέτες και δραματουργούς.
Σέξπιρ, ο σύγχρονός μας
ΝΗΣΙΔΕΣ
Πόσο αγαπάμε τον... Κορτάσαρ
Οταν ο Χούλιο Κορτάσαρ πέθανε από καρκίνο τον Φεβρουάριο του 1984, η εφημερίδα El Pais της Μαδρίτης τον χαιρέτησε ως έναν από τους μεγαλύτερους συγγραφείς.
Πόσο αγαπάμε τον... Κορτάσαρ
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο μεγάλος ίσκιος του Ζάουμε Καμπρέ
Ο Ζάουμε Καμπρέ είναι ένας από τους πιο ιδιαίτερους συγγραφείς που έχω συναντήσει ποτέ. Γράφει εκπληκτικά, περίπλοκα και εξαιρετικά μυθιστορήματα όπως το βιβλίο του «Η σκιά του ευνούχου».
Ο μεγάλος ίσκιος του Ζάουμε Καμπρέ
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο χρυσός αιώνας της ρωσικής λογοτεχνίας
Με τα διηγήματα «Η πιστολιά» και «Η χιονοθύελλα» του Πούσκιν αρχίζει τη μύηση του αναγνώστη ο Γιάννης Μότσιος στο πραγματικά εντυπωσιακό δίτομο έργο του «Ανθολογία Ρωσικού Διηγήματος» (από το 1830 έως το...
Ο χρυσός αιώνας της ρωσικής λογοτεχνίας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας