Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Το πρωταρχικό στην τέχνη είναι η συγκίνηση του καλλιτέχνη»
ΦΩΤ.: Robert McCabe
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Το πρωταρχικό στην τέχνη είναι η συγκίνηση του καλλιτέχνη»

  • A-
  • A+
Ο Αλέξης Βερούκας είναι ένας από τους σημαντικότερους ζωγράφους της γενιάς του. Στα έργα του συχνά συναντάμε τις φοβίες και τις ανομολόγητες επιθυμίες μας. Μια υποδόρια ευαισθησία αναδεικνύει τις σκοτεινές φιγούρες του και μια ανομολόγητη βία υπογραμμίζει τα ειρηνικά τοπία του. Τον γνώρισα στο αγαπημένο του νησί, την Υδρα. Ανάμεσα σε πολλές συζητήσεις για τη ζωγραφική και την τέχνη, του είχα πει τότε πως θα ήθελα να διαβάσουν και οι αναγνώστες κάποια από αυτά που είπαμε. Και δέχτηκε με χαρά. Ο Βερούκας παρατηρεί, καταγράφει, εκφράζει και αναδεικνύει στο έργο του την πραγματικότητα. Συχνά την αποτυπώνει πάνω στο ανθρώπινο σώμα. Η έμπνευσή του είναι αδιάκοπη και το καλλιτεχνικό του έργο πολύπλευρο. Συχνά θα το συναντήσουμε σε ένα εξώφυλλο δίσκου ή στο εξώφυλλο ενός βιβλίου. Τον απασχολούν και τον ενδιαφέρουν όλες οι τέχνες. Στα έργα του υπάρχει πάντα μια υπαινικτική διαλεκτική σχέση ανάμεσά τους. Εν μέσω καραντίνας αρχίσαμε να φτιάχνουμε αυτή τη συνέντευξη. Και θα διαβάσετε παρακάτω όλα όσα συζητήσαμε για τη ζωή, τη ζωγραφική, την καραντίνα ενός ζωγράφου και τη σχέση του με τον τόπο όπου ζει. Καλή ανάγνωση.

Πότε πιάσατε το πινέλο, το μολύβι, κι είπατε εγώ από δω και πέρα θα ζωγραφίζω;

Σαν πιτσιρίκι παρατηρούσα τους μάστορες που βάφανε τα γειτονικά διαμερίσματα στην Κυψέλη. Μου φαινόταν ότι γινόταν ένα θαύμα όταν στέγνωνε η μπογιά κι ο τοίχος έμενε φρεσκοβαμμένο ολοκαίνουργιο σεντόνι χωρίς βουρτσιές, γυαλίσματα, σημάδια. Μου άρεσε κι η μυρωδιά των χρωμάτων. Η λαδομπογιά και τα βερνίκια ακόμη περισσότερο. Πάντως στο Δημοτικό είχα μια συγκεκριμένη δραστηριότητα όταν σερβίρανε τον καφέ σε κάθε μεγάλο τραπέζι. Ο πατέρας μου πρότεινε στους ξένους καλεσμένους να μου ποζάρουν για μισή ή μία ώρα για να τους φτιάξω το σκίτσο τους. Καμάρωνε μάλλον με αυτήν την «ατραξιόν» γιατί όντως αυτά τα σχεδιάκια τούς μοιάζανε πολύ και τους άρεσαν. Αυτό γύρισε μπούμερανγκ και για τους δυο μας, όταν στη Γ' Γυμνασίου το είχα πάρει εγώ στα σοβαρά και ανακάλυψε ότι φοιτούσα κρυφά σε φροντιστήριο σχεδίου και σκόπευα να πάω στη Σχολή Καλών Τεχνών. Μετακόμισα στο σπίτι της γιαγιάς μου κι εκτός από λίγα διαλείμματα, κάναμε δέκα χρόνια να συμφιλιωθούμε.

Εχουν αλλάξει τα πράγματα πλέον στην Ελλάδα. Κάποτε η ζωγραφική δεν ήταν ένα «επάγγελμα», για να το θέσω έτσι, στην ελληνική κοινωνία. Μόνο οι αναγνωρισμένοι ζωγράφοι ήταν στα πράγματα.

Μπορεί. Υπήρχε πάντως η ειδικότητα του στρατιωτικού ζωγράφου εκστρατείας, του δικαστικού σκιτσογράφου, τέλος πάντων, αστειεύομαι. Πράγματι μέχρι τη μεταπολίτευση υπήρχαν τέσσερις γκαλερί και άλλες τόσες αίθουσες και «σαλόνια» για την τέχνη. Λίγο πριν και κατά τη διάρκεια της μεταπολίτευσης, αυτό άλλαξε με βασικούς καταλύτες την Ωρα του Μπαχαριάν, την Αίθουσα Τέχνης Αθηνών της Μαριλένας Λιακοπούλου και τις Νέες Μορφές. Σήμερα υπάρχουν πάνω από 100 γκαλερί στην Αθήνα, στο Κολωνάκι, στο ιστορικό κέντρο, στο Μεταξουργείο και τελευταία στον Πειραιά. Πιστεύω ότι νοσταλγούμε τη Ζουμπουλάκη των καθηγητών και τις Νέες Μορφές του Τέτση και τη Βακαλό, τον Δεσμό του Παυλίδη. Και όταν άνοιξε και η Bernier στα σκαλάκια της Πλουτάρχου, η Αθήνα παρακολουθούσε εκθέσεις «γεγονότα». Από τον Γκίκα και τον Μόραλη στην Ντάβου, τον Τσόκλη, τον Ξαγοράρη, τον Τιγκελί, τον Τάκη ώς τον Κουνέλη και τον Τάπιες. Κυριολεκτικά συμπλήρωναν αξιόπιστα το κενό της έλλειψης του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, που μετά από μισό αιώνα αγώνων και καρτερίας υλοποιείται. Από μια λίστα προσκλήσεων στα εγκαίνια 200-300 ατόμων, φτάσαμε στις δύο χιλιάδες και στο δεδομένο σχεδόν κάθε πτυχιακή με άριστα να αποτελεί αυτόματα και την πρώτη ατομική των νέων με εντυπωσιακά εμπορικά αποτελέσματα. Μέχρι την επιβολή των μνημονίων τουλάχιστον. Κατά τη γνώμη μου η ζωγραφική δεν είναι, με την τρέχουσα έννοια έστω, επάγγελμα, ή είναι τόσο όσο η φιλοσοφία, η ποίηση ή η κλασική μουσική. Γι' αυτό και η απόπειρα κατά Μπουρντιέ να αναλυθούν η παραγωγή και η στόχευση του έργου τέχνης με κριτήρια της αγοράς και της κοινωνικής αναγκαιότητας πέφτει μάλλον στο κενό της εκζήτησής της. Οταν ο δημιουργός του έργου τέχνης προαιρείται το οικονομικό κέρδος, το ισοπεδώνει ουσιαστικά με το χειροτέχνημα. Το ότι το έργο τέχνης αυτόνομα έχει τη δυνατότητα να προκαλεί εμπορεύσιμη υπεραξία προκάλεσε το ενδιαφέρον ενός πολύ διευρυμένου και ανανεωμένου κοινού συλλεκτών που εμφανίστηκε την τελευταία περίοδο ευμάρειας πριν από την κρίση. Αυτό είναι όλο.

Είδα την Υδρα σας στο νέο Μουσείο Γουλανδρή. Πώς προέκυψε ο έρωτας με το νησί;

Εκεί με ξεγέλασε ο έρωτας. Αυτό το νησί έχει συνάψει μια μυστική συμφωνία με τη «διεθνή» των καλλιτεχνών. Είναι παράξενο δίπλα σε τόπους μεγάλης δόξας και αρχοντικής πολυτέλειας του 19ου, στα ιδανικά ρομαντικά τοπία των νησιών και του απόκρημνου ιταλικού Νότου, ένα νησί με τον φρυγανισμένο βράχο να μαγνητίζει ακαταμάχητα για εκατό χρόνια σχεδόν το σύμπαν της τέχνης απ’ όλον τον κόσμο. Είναι σαν το less is more να βρίσκει εφαρμογή σε όλες τις διαστρωματώσεις μιας φαινομενικής πληρότητας, εξοικείωσης με τη θαλασσινή φύση, ουσιώδους κοινοτικής διαβίωσης και διαρκούς ενδοσκόπησης και δημιουργικού οίστρου.

Ετοιμάζετε φέτος κάποιες εκδηλώσεις συμβολικού χαρακτήρα…

Πριν από την εξάπλωση του χτικιού, τα σχέδιά μας ήταν περισσότερα, αλλά για τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο κρατάμε την ολοκλήρωση του αφιερώματος στον Μίλτο Σαχτούρη με τη διεξαγωγή του δεύτερου μέρους του. Ενα μικρό συνέδριο με ποιητές, λογοτέχνες και θεωρητικούς της λογοτεχνίας που θα παρουσιάσουν δικά τους κείμενα, εμπνευσμένα αυτήν τη φορά από τον ποιητή και το έργο του. Μαζί με το υλικό του περσινού α’ μέρους θα συγκεντρωθούν σε έναν μικρό τόμο που θα κυκλοφορήσει από την ΚΕΔΥ του Δήμου Υδρας πριν από τα Χριστούγεννα. Στο εργοτάξιο της παλιάς Δημοτικής Αγοράς, θα οργανωθεί μια έκθεση με προσωπικά ενθυμήματα και έργα εμπνευσμένα από την ποίησή του και τη μορφή του. Θα παρουσιαστεί σε α’ προβολή ένα πρωτότυπο φιλμ του Παναγιώτη Ράππα, βασισμένο σε ένα ποίημά του, και θα προβληθούν ξανά τα δύο αφιερώματα του Λευτέρη Ξανθόπουλου στον Σαχτούρη. Τέλος, η Αγγελική Πετροσπετσιώτη με την ομάδα της από το Λονδίνο θα παρουσιάσουν ένα θεατρικό δρώμενο για τον ποιητή στο θεατράκι «Μίλτος Σαχτούρης» στο Καμίνι. Το μεγάλο γεγονός που ετοίμαζε το ΔΕΣΤΕ με τον Jeff Koons στα σφαγεί αναβλήθηκε για το 2021, καθώς και οι περισσότερες εκδηλώσεις μέχρι τον Ιούλιο. Εχουμε βέβαια ενώσει όλοι τις δυνάμεις για την προετοιμασία των αφιερωμάτων και εκδηλώσεων για το '21, που το περιμένουμε αμόλυντο και ανοσιοποιημένο!

HYDRA IV, 2016

«Η τέχνη δεν είναι αυτό που βλέπεις, αλλά αυτό που κάνεις τους άλλους να δουν» είχε πει ο Edgar Degas. Σας έχει συμβεί να προσλάβουν εντελώς διαφορετικά ένα έργο σας;

Θα πρότεινα μια μικρή παράφραση: Είναι συμπυκνωμένα όλα αυτά που έχεις δει σε μια αντίστοιχη αφορμή και κάνεις τους άλλους να τα δουν. Νομίζω ότι οι διαφορετικές προσλήψεις ενός έργου με «αυτάρκεια» είναι όσες και τα βλέμματα που θα πέσουν επάνω του ή θα το επεξεργαστούν πιο προσεκτικά.

Τις περισσότερες λοιπόν φορές δεν θα μπορούσες καν να φανταστείς τις ιδέες και τις εξηγήσεις που αραδιάζονται μπροστά σε έναν πίνακα. Κάποιες απογοητευτικές με την απλοϊκότητά τους, άλλες υπεράνω κάθε προσδοκίας για τη διεισδυτικότητά τους. Να αλλάζουν τα φύλλα των μορφών κατά βούληση, να τους μοιράζουν ρόλους σχετικούς με ό,τι ξεθολώσει στον νου τους στιγμιαία από σκόρπιες γνώσεις ιστορίας, μυθολογίας κ.λπ. Αλλες φορές μπορεί να είναι και για σένα αποκαλυπτικές. Πάντως είναι ακαταμάχητη η πρόκληση να στήνεις «αυτί» δίπλα σε ένα κρεμασμένο έργο σου όταν μπορείς. Εχει μεγάλη πλάκα.

Ο κριτικός οφείλει να εκπαιδεύει το κοινό. Ο καλλιτέχνης οφείλει να εκπαιδεύει τον κριτικό; Υπάρχει εποικοδομητική κριτική στην τέχνη ή ισχύει το κυνικό παιχνίδι των συμφερόντων;

Χωρίς να είναι πάντα απαραίτητος, ο κριτικός είναι ένας κομβικός παράγοντας στην επίδραση του έργου και ανταποδοτικά στο κοινό που θα το υποστηρίξει. Είναι όμως μια εύθραυστη συνθήκη η μεσολάβηση αυτή. Γόνιμη και καρποφόρα είναι επί το πλείστον η κριτική όταν προκύπτει από την αποδοχή και τον θαυμασμό για να μπορέσει να στρέψει τον φακό της σε εκείνες τις πτυχές του έργου όπου φωλιάζουν οι μεγάλες ουσίες του και μπορεί να μη γίνονται άμεσα αντιληπτές. Ο καλός κριτικός που έχει γνώση, διαίσθηση και ποιητική ελευθερία έχει ανάγκη το καλό και μεγάλο έργο για να συμπληρώσει τη ζύμωση της δημιουργίας και της προβολής του. Το αξεπέραστο παράδειγμα του προοδευτικού Μποντλέρ για τον Ντελακρουά χάραξε τη μια όψη της πέτρας της Ιστορίας, ενώ στην άλλη έμεινε για πάντα η άγονη ανθρωποφαγική διαμάχη του Ράσκιν με τον Γουίστλερ, όπου ο δηλητηριώδης κλασικιστής παρέσυρε στην καταστροφή τον ιδιοφυή κι ευαίσθητο μοντερνιστή καλλιτέχνη στο αμφιλεγόμενο βικτωριανό κατεστημένο. Πρέπει και οι δυο, καλλιτέχνης και κριτικός, να είναι σφουγγάρια του ίδιου βυθού για να δώσουν ζωή στα κοινά τους οράματα. Ή αλλιώς καλύτερα ο ένας να αποφεύγει τον άλλο.

Στο σύγχρονο τοπίο υπάρχουν ομάδες έργων που είναι κάπως αποκρυφικά (π.χ. αμερικανική εννοιολογική τέχνη, ο Judd, o Marden) και χρειάζεται ένας «εξηγημένος» κωδικός για το διάβασμά τους που κάνει απαραίτητη τη μεσολάβηση του κριτικού ή του ιστορικού της τέχνης. Το ίδιο συνέβαινε στα σύμβολα της εικονογραφίας ώς την εποχή του μπαρόκ. Από την άλλη θα μπορούσε η κριτική να σηκώνει ένα οδόφραγμα στα φαινόμενα της εξόφθαλμης χειραγώγησης της αγοράς με την κερδοσκοπική υπερπαραγωγή των ακίνδυνα ανόητων έργων του mainstream, αλλά εκεί, εκτός λίγων εξαιρέσεων, η κυρίαρχη τάξη των κριτικών μοιάζει σκανδαλωδώς με τον γνωστό πίνακα της Ακαδημίας των Πιθήκων του Φον Μαξ.

Πιστεύετε στη χρηστική λειτουργία της τέχνης; Ο Σοπενχάουερ είχε πει ότι ο χαρακτηρισμός του ανώφελου σημαδεύει τα έργα της μεγαλοφυΐας.

Η οχύρωση στο απόλυτο του Σοπενχάουερ μπορεί να είναι θεμελιώδης για τις δικές του αρχές και ιδέες, αλλά στην τέχνη υπάρχουν διαβαθμίσεις και αποχρώσες ενδείξεις που κάνουν τη διαφορά ή τη μεγάλη εξαίρεση. Πολλές φορές σκεφτόμουν, τους δυο μήνες της καραντίνας που είχα την ευκαιρία κλεισμένος στο σπίτι να βάλω λίγη τάξη στα έργα της μικρής μου συλλογής, πόσο απαραίτητα γίνονταν μέσα στο κλειστό δοχείο του σπιτιού σαν εναύσματα μακρινών διαδρομών της φαντασίας. Ενώ βέβαια δεν είναι στοιχεία ούτε υγιεινής συνθήκης ούτε επιβίωσης, όπως η τροφή, ο ψυχοθεραπευτικός τους ρόλος σε έναν εγκλεισμό ήταν σημαντική βοήθεια για μένα. Αρα όντως το ανώφελο γίνεται κάποτε ζωτικό. Για τη χρηστική της αξία επίσης γενικά συμφωνώ ότι όποτε προέκυψε «στρατευμένη» τέχνη στην υπηρεσία της κοινωνικής και πολιτικής αναγκαιότητας, ήταν σε βάρος της καλλιτεχνικής της ποιότητας και της δύναμής της. Το Ποτέμκιν όμως ο Αϊζενστάιν στα σοβιέτ δεν το δημιούργησε; Ο Σοστακόβιτς παρ’ όλη τη σχέση πάθους και καταδίωξης στα σοβιέτ δεν αφιέρωσε τα έργα του;

Βέβαια σε καμία περίπτωση δεν ισχύει το αντίθετο. Δεν πιστεύω ότι η ιστορικοπολιτική συγκυρία, όσο μεγάλη και να 'ναι, μπορεί από μόνη της να ανάψει το φανάρι του Γκόγια στην εκτέλεση της 3ης Μαΐου, ούτε να φτιάξει μια Γκουερνίκα. Τριάντα χρόνια καλλιτεχνικών κατακτήσεων μιας μεγαλοφυΐας υπάκουσαν στο πρόσταγμα της ιστορικής ευκαιρίας να ενορχηστρωθούν στον καμβά.

Θεμελιώδους σημασίας και πρωταρχικό στοιχείο τέχνης είναι όντως η συγκίνηση του κοινού;

Πρωταρχικό στοιχείο στην τέχνη είναι η συγκίνηση του καλλιτέχνη. Από εκεί ξεκινούν όλα. Θα μπορούσε ο Τσαρούχης να ζωγραφίσει βυζάκια κοριτσιού με τον τρόπο που μίλησε για τ’ αγόρια; Ο Πάρις του είχε δώσει το μήλο στ’ αγόρια απ’ την αρχή. Θεμελιώδους σημασίας είναι η συγκίνηση του κοινού όπου ενώ το έργο ακολουθεί τη διαδρομή του, αυτή είναι η μόνη που μπορεί να το απογειώσει.

Τι θα αφήσει λέτε στον κόσμο της τέχνης η τελευταία υγειονομική κρίση;

Εχει αρχίσει να φαίνεται ότι πρόκειται για μια κρίση που θα αφήσει πολλά συντρίμμια και στον τομέα της τέχνης. Σε όλον τον κόσμο ώς τον Σεπτέμβριο ακυρώθηκαν όλα τα εγκαίνια εκθέσεων και φουάρ και προσπάθησαν ένα διαδικτυακό υποκατάστατο να σώσει ό,τι απομένει. Δεν είχαν άλλη επιλογή. Οταν δεν έχεις ανάλογο βίωμα, δεν συνειδητοποιείς τις διαστάσεις του. Μια οικονομική κρίση σαν της Lehman βρήκε μια διέξοδο και λέγαμε τότε ότι παρ’ όλη την κατάρρευση του οικονομικού κολοσσού, στο Μετροπόλιταν, τα αριστουργήματα της συλλογής της ίδιας οικογένειας, της δωρεάς Lehman, θα αντιστέκονται στον αιώνα. Τώρα μαθαίνουμε ότι δημοτικά μουσεία και πινακοθήκες στις ΗΠΑ προχωρούν σε μερική εκποίηση των συλλογών τους για επιβίωση. Κανένα μουσείο στον κόσμο δεν θα επιβιώσει χωρίς πετυχημένες εκθέσεις και συνωστισμό κοινού στις αίθουσές του. Κανένας δημόσιος φορέας δεν θα αντέξει. Από εκεί που καμαρώναμε τα νέα κτίρια σε υποβαθμισμένες περιοχές των πόλεων, PS1 στο Κουίνς, New Museum στο Μπρονξ, τώρα το MoΜΑ εγκαταλείπει κτίρια λόγω έλλειψης πόρων. Ας ελπίσουμε να είναι αναστρέψιμο. Και θέσεις εργασίας του πεδίου της τέχνης και της θεωρίας της τέχνης εξανεμίζονται. Πάντως σίγουρα ο δημόσιος χώρος για την τέχνη θα συρρικνωθεί την επόμενη δεκαετία. Επί του παρόντος, εμάς μας κόστισε την αναβολή της μεγάλης αναδρομικής του Τάκη στο Κυκλαδικής μετά την Tate και το Bilbao, και τον Jeff Koons στην Υδρα που αναβλήθηκε.

ergo 0001 4c

Υπάρχει κάτι που θέλετε να ζωγραφίσετε και όλο το αναβάλλετε;

Τον κήπο του σπιτιού στην Υδρα.

Ανάμεσα στους μικρούς ζωγράφους που μουντζουρώνουν αυτή τη στιγμή τα σχολικά βιβλία μπορεί να υπάρχει και μια ιδιοφυΐα της τέχνης αυτής. Πώς θα το καταλάβει ένας δάσκαλος, ένας γονιός, και πώς μπορεί να βοηθήσει αυτό το παιδί να εξελιχθεί;

Την ιδιοφυΐα δεν μπορεί κανείς να την αντιληφθεί. Θα παρουσιαστεί και θα αποδειχθεί μόνη της. Υπάρχουν κάποια παιδιά που δείχνουν μια εμμονή και μια ευχέρεια να γεμίζουν με τα κραγιόνια μεγάλες επιφάνειες και κάποιες φορές με εντυπωσιακή σχεδιαστική δεινότητα. Το θάρρος είναι και δείγμα ψυχικής ευεξίας κ.λπ., η ευκολία είναι ένδειξη ταλέντου. Ομως η επιθυμία και η αφοσίωση θα ανάψουν τη φωτιά για να γίνει η λάσπη κεραμίδι. Μόνο να παίξουμε τον ρόλο του θαυμαστικού κοινού μπορούμε και χωρίς βιασύνη να του προσφέρουμε όσο μπορούμε περισσότερο χώρο και χρόνο να εξασκείται ελεύθερα. Τώρα παρακολουθώ έναν συμμαθητή του γιου μου που σχεδιάζει εντυπωσιακά. Ελπίζω να μην τα παρατήσει αυτό το παιδί. Ηπιες πάντως εκπαιδευτικές παρεμβάσεις μπορούν να γίνουν ώς τα 14. Κυρίως να μην κάνουμε τα παιδιά να χάσουν το κέφι τους γι' αυτό.

Κύριε Βερούκα, ποιος είναι για σας ο ζωγράφος με Ζ κεφάλαιο όλων των εποχών;

Θα χρειαζόμουν μάλλον όλο το αλφάβητο για να απαντήσω. Αν είχε όμως τα χέρια και τη σαγηνευτική μελαγχολία του Βελάσκεθ και τα πόδια και το σαρκαστικό στομάχι του Γκόγια, θα ήταν σίγουρα ένα ακόμη ανώτερο είδος.

Κι αν τον είχατε απέναντί σας τι θα τον ρωτούσατε;

Μετά; Τι έγινε;

INFO Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1968. Το 1985 παρακολούθησε το εργαστήριο γραφικών τεχνών CERULEUM στη Λωζάννη. Από το 1986 έως το 1988 σπούδασε Ιστορία της Τέχνης στο Institut d’Art et Archéologie, Σορβόνη, Paris IV. Από το 1988 έως το 1993 σπούδασε ζωγραφική (εργαστήριο Leonardo Cremonini) και λιθογραφία (εργαστήριο Abraham Hadad) στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών (ENSBA) του Παρισιού. Ατομικές εκθέσεις του έχουν φιλοξενηθεί στην Galerie Flak (Παρίσι), στην Αίθουσα Τέχνης Αθηνών, στην Γκαλερί Βουρκαριανή (Κέα), στην Γκαλερί Εψιλον (Θεσσαλονίκη), ενώ το 2004 στην Exposition PIAC κέρδισε το Βραβείο του Εθνικού Συμβουλίου του Μονακό.

 

 

ΝΗΣΙΔΕΣ
Τι σημαίνει να μην ενθαρρύνεις την καλλιτεχνική δημιουργία
Τον Φεβρουάριο του 2015, ο εξειδικευμένος συντάκτης σε θέματα πολιτισμού, Μαρκ Μπράουν, διαπίστωνε με θλίψη στο άρθρο του στην Guardian πως οι τέχνες αποσύρονταν σταδιακά από τα βρετανικά σχολεία.
Τι σημαίνει να μην ενθαρρύνεις την καλλιτεχνική δημιουργία
ΝΗΣΙΔΕΣ
Εικονική περιήγηση στο Μουσείο
Η εικονική περιήγηση στους χώρους του Μουσείου της Πόλεως των Αθηνών είναι πραγματικότητα, με τη βοήθεια της τεχνολογίας –μέσω Γυαλιών Επαυξημένης Πραγματικότητας (VR glasses)–, δίνοντας τη δυνατότητα σε...
Εικονική περιήγηση στο Μουσείο
ΝΗΣΙΔΕΣ
Τα παιδιά ζωγραφίζουν την άμμο, τον ήλιο και τη θάλασσα
Εκθεση παιδικής ζωγραφικής, με θέμα «Τι πρέπει να προσέχω όταν βρίσκομαι στην παραλία και στη θάλασσα» γίνεται στο πλωτό μουσείο HELLAS LIBERTY στον Πειραιά. Εννέα από τα έργα των παιδιών βραβεύτηκαν και τα...
Τα παιδιά ζωγραφίζουν την άμμο, τον ήλιο και τη θάλασσα
ΝΗΣΙΔΕΣ
Μέσα σε αβέβαιο μέλλον
​Ρατσισμός, σεξισμός, διαθεματικότητα, λογοκρισία, διακρίσεις, συστημική καταπίεση, επιτήρηση και φυσικά αντίσταση. Ρεαλισμός και ουτοπία. Συγκρούσεις και ελπίδα. Ολα όσα απασχολούν τον σύγχρονο άνθρωπο...
Μέσα σε αβέβαιο μέλλον
ΝΗΣΙΔΕΣ
Από την ανωνυμία στη συλλογική μνήμη
Ενας μικρός δρόμος, «βαφτίστηκε» από τον Δήμο Ζωγράφου «οδός Δραχμής» και ενδύθηκε μανδύα τέχνης. Ετσι, σαν μια μικρή απόδοση φόρου τιμής. Μοναδική απαίτηση του δήμου, η καλλιτεχνική ενότητα του όλου...
Από την ανωνυμία στη συλλογική μνήμη

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας