• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 19.3°C / 22.4°C
    2 BF
    53%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 16.0°C / 19.9°C
    1 BF
    75%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    22°C 19.5°C / 22.0°C
    1 BF
    62%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 17.5°C / 17.9°C
    2 BF
    63%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.9°C / 18.9°C
    3 BF
    42%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    19°C 16.0°C / 20.0°C
    2 BF
    66%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 15.6°C / 17.2°C
    2 BF
    59%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 20.2°C / 21.6°C
    2 BF
    66%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    20°C 18.8°C / 23.2°C
    2 BF
    82%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 19.9°C / 19.9°C
    3 BF
    68%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 20.5°C / 22.4°C
    4 BF
    64%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 16.2°C / 19.7°C
    2 BF
    68%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 19.9°C / 20.9°C
    0 BF
    64%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 19.5°C / 21.9°C
    2 BF
    53%
  • Λαμία
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    18°C 17.8°C / 20.0°C
    2 BF
    67%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 22.7°C / 23.8°C
    3 BF
    55%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 18.1°C / 23.6°C
    0 BF
    53%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 15.5°C / 18.3°C
    0 BF
    80%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 16.1°C / 20.7°C
    2 BF
    66%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 16.8°C / 16.8°C
    1 BF
    61%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Σκοτώνοντας την Ελένη στον λόγο, στον χρόνο και στον χώρο

  • A-
  • A+
Βασανίζοντας μια γυναίκα, ένας ψυχικά αποσταθεροποιημένος άνθρωπος απολαμβάνει την κυριαρχία πάνω στο θύμα του. Ετσι, κατά τη διάρκεια του βασανιστηρίου, γίνεται φορέας απόλυτου ελέγχου, ενώ παράλληλα ο όποιος δεσμός που συνάπτει με τον Αλλο περνά μέσα από τον ξυλοδαρμό ή τη σεξουαλική βία. Μέσω της σεξουαλικής κακοποίησης και της γυναικοκτονίας επιβεβαιώνεται το φύλο του θύτη ως αρσενικού, δηλαδή ως φορέα απόλυτης εξουσίας πάνω στη ζωή του θηλυκού

To 2016, η 16χρονη Λουσία Περέθ απήχθη, βιάστηκε και ξυλοκοπήθηκε μέχρι θανάτου από μια ομάδα νεαρών αγοριών στη Μαρ ντελ Πλάτα, επαρχία του Μπουένος Αϊρες. Ηταν η δική τους Ελένη Τοπαλούδη. Με τη διαφορά πως στην Αργεντινή, η γυναικοκτονία είχε από καιρό θεσπιστεί ως ξεχωριστό ποινικό αδίκημα, κάτι που δεν έχει συμβεί ακόμα στην Ευρώπη, δεδομένου πως αμφισβητείται η αναγκαιότητα διαχωρισμού της ανθρωποκτονίας γυναικών έναντι της ανθρωποκτονίας εν γένει.

Γιατί οι άνθρωποι εξακολουθούν ακόμα και στα προηγμένα δυτικά κράτη να σκοτώνουν μια Ελένη στον χώρο, στον χρόνο και στον λόγο μόνο και μόνο γιατί γεννήθηκε ή έγινε γυναίκα, μια γυναίκα που αξίζει ακόμα και τον θάνατο όταν παύει να «φορά» τον κοινωνικά προκαθορισμένο ρόλο της;

Στη Γαλλία, τα τελευταία 4 χρόνια, έχουν δολοφονηθεί περίπου 500 γυναίκες από άνδρες του περιβάλλοντός τους, ενώ βάσει πρόσφατων στοιχείων μία γυναίκα θανατώνεται κάθε τρεις ημέρες από τα χέρια οικείου της προσώπου, γένους αρσενικού. Κι όμως, ο όρος «γυναικοκτονία» δεν εμφανίζεται στον γαλλικό ποινικό κώδικα. Οπως ούτε στον ελληνικό. Παρόλο που στη χώρα μας τους πρώτους τρεις μήνες του 2020, πέντε γυναίκες δολοφονήθηκαν, στην πλειονότητά τους από τους ίδιους τους συντρόφους τους.

Τι τρέχει τελικά με τις γυναίκες τον 21ο αιώνα; Σκοτώνουμε έναν άνθρωπο μόνο και μόνο επειδή είναι γένους θηλυκού; Είναι, τελικά, το κύμα έμφυλης βίας μια αποτρόπαιη αντανάκλαση της αντίστασης του πατριαρχικού συστήματος στις αλλαγές που συντελούνται, όπως έχουν υποστηρίξει οι ειδικοί αναλυτές;

Η απάντηση μοιάζει να βρίσκεται τόσο στις παθογένειες του κυρίαρχου οικογενειακού μοντέλου όσο και στις ατομικές παθογένειες που ενισχύονται από κοινωνικές παθογένειες και πολιτισμικές ιδεοληψίες.

Τα έμφυλα στερεότυπα συμβάλλουν, ως γνωστόν, στη δημιουργία ενός σύμπαντος «ματσισμού», όπου η βία και ο αποκλεισμός των γυναικών κανονικοποιούνται.

Για ποιον λόγο ο κυρίαρχος ανδρικός λόγος συνεχίζει να χλευάζει ή να υποτιμά τη θηλυκότητα; Είναι αυτός ο χλευασμός του θηλυκού προάγγελος της βίας εφόσον διασταυρωθούν οι πολιτισμικές συγκυρίες με τους αρχαϊκούς φόβους;

Βάσει της ανάλυσης του Ζαν Κουρνί, πρώην προέδρου της Ψυχαναλυτικής Εταιρείας του Παρισιού, η αντρική κυριαρχία πάνω στις γυναίκες έχει τις ρίζες της σε έναν αρχαϊκό φόβο, στον περίφημο «τρόμο του ευνουχισμού» κατά τον Φρόιντ. Με αυτόν τον τρόπο εξηγεί ο Γάλλος ψυχαναλυτής το γεγονός πως από τις πιο πρωτόγονες μέχρι τις πιο προηγμένες κοινωνίες οι γυναίκες βρίσκονται πάντα «υποκείμενες σε ειδικό καθεστώς». Ακόμα και στο δυτικό πολιτισμικό πλαίσιο η γυναίκα -ως υποκείμενο- συγκροτήθηκε ως ελλειμματική εκδοχή του ανδρικού υποκειμένου, με αποτέλεσμα να αξίζει κάποιο είδος «τιμωρίας» όταν παραβιάζει τον πατριαρχικό κανόνα θηλυκής υποτέλειας στην ανδρική εξουσία, όταν δηλαδή παύει να συμπεριφέρεται με τον τρόπο που θα έπρεπε ως «καλό κορίτσι, αφοσιωμένη μητέρα, πιστή ερωμένη» στα μάτια του εκάστοτε άνδρα θύτη.

Δεν μπορούμε, ωστόσο, να μη λάβουμε υπόψη μας το κοινωνικό-πολιτισμικό-πολιτικό πλαίσιο του εκάστοτε τόπου όπου λαμβάνει χώρα ένα έγκλημα. Ούτε φυσικά μπορούμε να αγνοήσουμε τους ψυχοπαθολογικούς παράγοντες όταν μιλάμε για ένα τέτοιο «συμβάν».

Τι κάνει, λοιπόν, έναν άντρα να αντλεί απόλαυση μέσα από την κακοποίηση και τη θανάτωση μιας γυναίκας;

Βασανίζοντας μια γυναίκα, ένας ψυχικά αποσταθεροποιημένος άνθρωπος απολαμβάνει την κυριαρχία πάνω στο θύμα του. Ετσι, κατά τη διάρκεια του βασανιστηρίου γίνεται φορέας απόλυτου ελέγχου, ενώ παράλληλα ο όποιος δεσμός που συνάπτει με τον Αλλο περνά μέσα από τον ξυλοδαρμό ή τη σεξουαλική βία. Μέσω της σεξουαλικής κακοποίησης και της γυναικοκτονίας επιβεβαιώνεται το φύλο του θύτη ως αρσενικού, δηλαδή ως φορέα απόλυτης εξουσίας πάνω στη ζωή του θηλυκού.

Στον «Κόσμο ανάποδα», ο Ουρουγουανός συγγραφέας Εντουάρντο Γκαλεάνο σημείωνε πως «η γυναίκα φοβάται τη βία του άνδρα και ο άνδρας την άφοβη γυναίκα». Μέσα σε αυτή τη φράση του Λατινοαμερικανού στοχαστή κρύβεται, ενδεχομένως, μια εξήγηση για ένα φαινόμενο που δεν ρίχνει αυλαία ούτε στην ψηφιακή εποχή.

Δεδομένου πως στόχος μας δεν είναι το ψυχογράφημα ενός γυναικοκτόνου ως πράξη που δεν αφορά την κοινωνική πραγματικότητα, δεν θα μπούμε στη διαδικασία να αναλύσουμε εάν οι θύτες έχουν υπάρξει στο παρελθόν θύματα βασανισμού ή εάν πρόκειται για άτομα με ναρκισσιστική διαταραχή προσωπικότητας, δίχως ενσυναίσθηση.

Το βέβαιο είναι -σύμφωνα με την ψυχαναλυτική θεωρία- πως για τους βιαστές και τους γυναικοκτόνους, οι γυναίκες έχουν την υπόσταση αντικειμένου προς ανάλωση. Το ψυχοπαθολογικό υπόβαθρο «ταΐζεται» πάντα από το κοινωνικοπολιτισμικό πλαίσιο, απόρροια της ανισότιμης αντιμετώπισης των γυναικών στον χώρο των γλωσσικών αναπαραστάσεων. Ακόμα και όσον αφορά την έννοια της γυναικείας συναίνεσης.

Χωρίς συναίνεση

Πριν από μερικά χρόνια, η Ινδή εγκληματολόγος Μαντχουμίτα Παντέι είχε αποφανθεί, έπειτα από μια τριετή έρευνα, πως η συντριπτική πλειονότητα των βιαστών στη χώρα της δεν κατανοούσαν την έννοια της συναίνεσης, δηλαδή πως δεν συνειδητοποιούσαν ότι αυτό που έκαναν είναι βιασμός. Η Ινδή επιστήμονας είχε καταλήξει στο παραπάνω συμπέρασμα αφού πρώτα πραγματοποίησε συνεντεύξεις με 100 καταδικασμένους βιαστές στο πλαίσιο της διδακτορικής διατριβής της, κατά τη διάρκεια της περιόδου που η Ινδία βρισκόταν στα πρωτοσέλιδα του διεθνούς Τύπου για τη δολοφονική βία εναντίον των γυναικών.

Εχουν περάσει περισσότερα από 20 χρόνια από τότε που σημειώθηκε η πρώτη μαζική γυναικοκτονία στον σύγχρονο κόσμο. Στις 6 Δεκεμβρίου του 1999, στην Πολυτεχνική Σχολή του Μόντρεαλ του Καναδά, 14 γυναίκες θανατώθηκαν από έναν άνδρα που -όπως εξηγούσε στο σημείωμα που άφησε- «μισούσε τις φεμινίστριες». Παραδόξως, η εγκυρότητα του όρου γυναικοκτονία συνεχίζει να διχάζει νομικούς και κοινωνικούς επιστήμονες. Δεν παύει, ωστόσο, να είναι ένα ανθρωπολογικό και εγκληματολογικό φαινόμενο που αφορά την πιο ακραία εκδήλωση σεξιστικής βίας σε βάρος μιας γυναίκας.

Θα έπρεπε να ήταν περιττό και ανεπίκαιρο να μιλάμε για σεξιστική εγκληματικότητα και για γυναίκες-θύματα εν έτει 2020. Δεν είναι όμως, από τη στιγμή που οι γυναίκες κακοποιούνται ή θανατώνονται απλά για εκείνο που ενσαρκώνουν ή γιατί «δεν συμβάδισαν με τον κοινωνικά προκαθορισμένο ρόλο τους».

Η πολιτικοποίηση του όρου γυναικοκτονία και η ανάγκη ανάδυσής του στον δημόσιο λόγο είναι, λοιπόν, περισσότερο από αναγκαία, έτσι ώστε να αναδειχθεί ο πολιτικός χαρακτήρας του συγκεκριμένου εγκλήματος, με δεδομένο πως όλα αρχίζουν… στη γλωσσική διεπίδραση σε κάθε μικρή ή μεγάλη κοινωνία. Διότι μέσω της γλώσσας παγιώνονται οι κοινωνικές διακρίσεις, μέσω της γλώσσας νομιμοποιείται ή ακόμα και ωθείται το ανδρικό χέρι να γίνει τσεκούρι.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ
Η Δικαιοσύνη μίλησε, ας σωπάσουν οι υπόλοιποι
Ισόβια και επιπλέον 15ετής κάθειρξη για καθέναν από τους δύο κατηγορουμένους για τον ομαδικό βιασμό, την κακοποίηση και την εκ προθέσεως δολοφονία της 21χρονης Ελένης Τοπαλούδη ήταν η χθεσινή ετυμηγορία των...
Η Δικαιοσύνη μίλησε, ας σωπάσουν οι υπόλοιποι
ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ
«Ο ένας έβρισκε τα κορίτσια και ο άλλος έβαζε τα λεφτά»
Σε μία σκηνή ενός λεπτού συμπυκνώθηκε όλη η αποδεικτική διαδικασία της δίκης για τον βιασμό και τη δολοφονία της φοιτήτριας Ελένης Τοπαλούδη, όταν η εισαγγελέας τούς έδωσε τη δυνατότητα να απευθύνουν ερωτήματα...
«Ο ένας έβρισκε τα κορίτσια και ο άλλος έβαζε τα λεφτά»
ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ
«Ξεκινήσαμε για το νοσοκομείο, από σφάλμα την πήγαμε στα βράχια»
Παρά τα συντριπτικά στοιχεία σε βάρος του, ο ο κατηγορούμενος Μ.Κ. αρνήθηκε τον βιασμό της Ελένης Τοπαλούδη και επέρριψε στον συγκατηγορούμενό του την ευθύνη για τη δολοφονία της.
«Ξεκινήσαμε για το νοσοκομείο, από σφάλμα την πήγαμε στα βράχια»
ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ
Κατηγορούμενος σε παραλήρημα
Ξυπόλητος και μονολογώντας ο 23χρονος Μ.Κ., που κατηγορείται για τον βιασμό και τη δολοφονία της Ελένης Τοπαλούδη στάθηκε δίπλα στον συγκατηγορούμενό ενώπιον του Μικτού Ορκωτού Εφετείου Αθηνών.
Κατηγορούμενος σε παραλήρημα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας