Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Μη φεύγεις, μείνε λίγο ακόμα

Ο Αλέξανδρος Σχισμένος, διδάκτωρ Φιλοσοφίας του Παν/μίου Ιωαννίνων, αναζήτησε «ιστορικές και φιλοσοφικές αναπαραστάσεις και προσλήψεις του έρωτα στο πλαίσιο του ερωτήματος του ερωτικού χρόνου»

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Μη φεύγεις, μείνε λίγο ακόμα

  • A-
  • A+
Ο συνδετικός κρίκος του έρωτα με το εκάστοτε αντικείμενο του πόθου είναι η Αγάπη σε αυτό για το οποίο αφοσιωνόμαστε. Αντίθετα, η έλλειψη του έρωτα και άρα της επιθυμίας, οδηγεί σε δυο αντιδράσεις. Ή στην απόσυρση, στη ρουτίνα, στο βόλεμα και στο βάλτωμα ή στην αναζήτηση πρόσκαιρων συντρόφων και ενασχολήσεων χωρίς κανένα νόημα

Μέσα από τις σελίδες του βιβλίου του Αλέξανδρου Σχισμένου, με τίτλο «Μικρή πραγματεία για τον ερωτικό χρόνο» (εκδ. red marks, 2018), διατρέχουμε την έννοια του έρωτα στον δυτικό κόσμο, διαμέσου των αιώνων μέχρι τη σύγχρονη ψυχολογία και τη γυναικεία χειραφέτηση. Μια χειραφέτηση που μπορεί να ολοκληρωθεί μόνο εντός του ερωτικού ιδιοχρόνου, μεταξύ δυο αυτόνομων ανθρώπων, στην οποία, όπως λέει η Εμμα Γκόλντμαν, «το σύνθημα δεν θα πρέπει να είναι “συγχωρήστε ο ένας τον άλλον”, αλλά “κατανοήστε ο ένας τον άλλον”».

Ερωτικός χρόνος: επικοινωνία, βίωμα και αυτονομία

Ομως, τι είναι ο χρόνος; Καταπώς φαίνεται έχει αρκετές έννοιες και πολλές διαστάσεις. Αφενός είναι ο υποκειμενικός χρόνος, ο οποίος συνδέεται με το βίωμα (χαρά, λύπη, κίνηση, διασκέδαση, εκπαίδευση, προσωπικός χρόνος, κ.λπ.), αφετέρου είναι ο αντικειμενικός, ο οποίος έχει σχέση με το πέρασμα του χρόνου, την αλλοίωση και τη φθορά. Ομως, είναι και ο ιστορικο-κοινωνικός χρόνος, όπως λέει ο Καστοριάδης, ο οποίος ρυθμίζει τη ζωή μας (για παράδειγμα μια κοινωνική συνάντηση ή ο πολιτικός χρόνος ή ο χρόνος εργασίας κ.λπ.) και εκδηλώνεται με την ανθρώπινη δημιουργικότητα. Μέσα σε αυτούς τους χρόνους υπάρχει και ο ερωτικός, που είναι η επικοινωνία δυο ανθρώπων που αποφασίζουν να δημιουργήσουν κάτι καινούργιο, με όλο το προσωπικό και ιστορικό φορτίο που φέρουν (δυο ψυχών, δυο σωμάτων, δυο κόσμων, δυο ιστοριών), ο οποίος διαμεσολαβείται από την κοινωνία.

Και εδώ τίθεται το επόμενο ερώτημα: Τι είναι έρωτας;

Ετυμολογικά, η λέξη «έρωτας» προέρχεται από το αρχαίο ελληνικό ρήμα Εραμαι/εράω-ερώ, που σημαίνει επιθυμώ έντονα, αγαπώ με πάθος. Και το ρήμα, σε αντίθεση με το ουσιαστικό, δείχνει ενέργεια, αναζήτηση και δημιουργικότητα, επειδή η ερωτική επιθυμία δίνει νόημα στη ζωής μας. Είναι μια φλόγα που μας περιβάλλει. Είναι η ίδια η ζωή. Γι’ αυτό, ο έρωτας και ο θάνατος θέτουν πάντα το ζήτημα του χρόνου, επειδή μέσα από τον έρωτα ψάχνουμε την αθανασία. Είναι οι δυο όψεις του ίδιου νομίσματος. Ο δε συνδετικός κρίκος του έρωτα με το εκάστοτε αντικείμενο του πόθου είναι η Αγάπη σε αυτό για το οποίο αφοσιωνόμαστε. Αντίθετα, η έλλειψη του έρωτα και άρα της επιθυμίας, οδηγεί σε δυο αντιδράσεις. Ή στην απόσυρση, στη ρουτίνα, στο βόλεμα και στο βάλτωμα ή στην αναζήτηση πρόσκαιρων συντρόφων και ενασχολήσεων χωρίς κανένα νόημα.

Εχουμε ανάγκη τον έρωτα επειδή αποτελεί κινητήρια δύναμη. Είναι ένα ρίγος που μας διαπερνά, μια έξαρση, το σφίξιμο στο στομάχι, ένα χαμόγελο, ο περιβάλλων χώρος, ο πόθος για το άλλο, η συνεχής σκέψη, η αμηχανία της στιγμής. Είναι τότε που λέμε «την πατήσαμε».

Ταυτόχρονα, όλα αυτά τα στοιχεία είναι που τον διαφοροποιούν από τη φιλία. Διότι, ο έρωτας συνδέεται με την αίσθηση του πόθου της απουσίας του υποκειμένου και άρα με την επιθυμία της παρουσίας του, σε αυτό το «λίγο ακόμη». Αντίθετα, η φιλία συνδέεται με την παρουσία και τη διάρκειά της στον χρόνο. Ετσι, «αν ο χρόνος είναι αρκετός και η ευμένεια ειλικρινής, τότε ο έρωτας θα εκπληρωθεί σε φιλία», όπως λέει ο συγγραφέας. Και γι’ αυτό, ο έρωτας προς ηδονή διαφέρει από τον έρωτα που οδηγεί στη φιλία, επειδή αποβλέπουν σε διαφορετικά πράγματα. Στην πρώτη περίπτωση, της ηδονής, έχει να κάνει με χρησιμοποίηση και ευχαρίστηση (κατώτερη μορφή), ενώ στη δεύτερη είναι αυτοσκοπός και όχι μέσον, πράγμα που προϋποθέτει υπέρβαση της ετερότητας και άρα μια σχέση αναγνώρισης του άλλου ως αυτόνομου, η οποία σκοπεύει, όπως η φιλία, στο καλό του φίλου για χάρη του ίδιου του φίλου (ανώτερη μορφή).

Τέλος, να υπενθυμίσουμε ότι ήταν το επαναστατικό κίνημα και οι αγώνες των γυναικών για χειραφέτηση που αμφισβήτησαν το πατριαρχικό μοντέλο, ανέδειξαν τα δικαιώματα των γυναικών και αναζωογόνησαν τις σχέσεις, αναδεικνύοντας τον έρωτα ως ελευθερία και αυτονομία. Με βάση αυτή την προοπτική, της συνύφανσης του Ερωτα με την Αυτονομία, κατακτάται η «ερωτική συν-θεση με τον άλλο», καθώς το ατομικό υπερβαίνεται δίχως να καταργείται, και «δημιουργεί έναν ιδιαίτερο ερωτικό χρόνο», ο οποίος «είναι συνάμα κοινός και ιδιαίτερος, μυστικός και μοιρασμένος, προσωπικός και διαπροσωπικός». Ετσι, ο ερωτικός χρόνος της αυτονομίας εμφανίζεται «ως χρόνος συν-δημιουργίας με βάση την αρχή της ελευθερίας» και σηματοδοτεί μια ζωή που αξίζει να ζει κανείς.

Τελικά, τι είναι ο άνθρωπος χωρίς την επιθυμία του έρωτα και την ολοκλήρωση της αγάπης;

* Επιστημονικός συνεργάτης στο Ινστιτούτο Εργασίας της ΓΣΕΕ (ΙΝΕ-ΓΣΕΕ)

Στείλτε το κείμενό σας

ID 72893651 © Maglara | Dreamstime.com

Κάτι ο κορονοϊός, κάτι το καλοκαίρι –που μπορεί να είναι ο καλύτερος φίλος του βιβλίου αλλά όχι και των ομιλιών σε στενές αίθουσες- οι παρουσιάσεις βιβλίων θα αργήσουν ακόμα να επιστρέψουν στη ζωή μας.

Αν αυτόν τον καιρό διαβάσατε κάποιο βιβλίο που σαν κέντρισε το ενδιαφέρον, ή που ίσως θα θέλατε με κάποιο τρόπο να σχολιάσετε, στείλτε μας την κριτική σας, σαν να ήσαστε εσείς ο ομιλητής στην παρουσίασή του. Και να θυμάστε, ο συγγραφέας δεν θα κάθεται στο διπλανό μικρόφωνο, μπορείτε να μιλήσετε άφοβα και να μοιραστείτε με τους συναναγνώστες σας ό,τι νιώσατε διαβάζοντας αυτό το βιβλίο.

Στείλτε το κείμενό σας στο [email protected] Οι Νησίδες είναι εδώ, κυκλοφορούν ανάμεσά σας, χωρίς πάσης φύσεως μάσκες και παρωπίδες.

 

ΝΗΣΙΔΕΣ
Γράφοντας για τη «σοφία των άλλων»
Ενα πολύτιμο βιβλίο είχα την ευκαιρία να διαβάσω –με την προσοχή που του αξίζει– τις μέρες των πασχαλινών διακοπών. Πρόκειται για το «Η σοφία των άλλων» του Θανάση Γιαλκέτση. Ο συγγραφέας...
Γράφοντας για τη «σοφία των άλλων»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ενας συγγραφέας με τρεις υποστάσεις
Το 2018, με τη συμπλήρωση εκατόν πενήντα ετών από τη γέννηση του Κώστα Κρυστάλλη (1868-1894), ήταν επόμενο να πραγματοποιηθούν λογοτεχνικές εκδηλώσεις και επιστημονικές συναντήσεις για τη ζωή και το έργο του....
Ενας συγγραφέας με τρεις υποστάσεις
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ολοι οι καλοί έχουν πεθάνει;
Ο Γ. Μπέκας ζει στο Βερολίνο, είναι πολιτολόγος, πεζογράφος και θεατρικός συγγραφέας. Τα έργα του έχουν ανέβει στις σκηνές του Maxim Gorki Theater, του Theater Augsburg, καθώς και στην Πειραματική Σκηνή του...
Ολοι οι καλοί έχουν πεθάνει;
ΝΗΣΙΔΕΣ
Οι συγγραφείς του Εύμαρου γράφουν 42 κείμενα καραντίνας
Eνα ενδιαφέρον, ιδιαίτερο και επίκαιρο βιβλίο κυκλοφόρησε αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Εύμαρος με 42 κείμενα που έγραψαν συγγραφείς, φίλοι και συνεργάτες των εκδόσεων με την έναρξη του εγκλεισμού.
Οι συγγραφείς του Εύμαρου γράφουν 42 κείμενα καραντίνας
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η συγκλονιστική ιστορία της Σύριας Ντουάα αλ Ζάμιλ
Το βιβλίο «Μια ελπίδα πιο δυνατή απ' τη θάλασσα» αφηγείται την περιπετειώδη ζωή της Σύριας Ντουάα αλ Ζάμιλ που είδε τον κόσμο της να ανατρέπεται το 2011, όταν ξέσπασε ο σκληρός εμφύλιος πόλεμος στην πατρίδα...
Η συγκλονιστική ιστορία της Σύριας Ντουάα αλ Ζάμιλ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας