Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Μένουμε ασφαλείς
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Μένουμε ασφαλείς

  • A-
  • A+

Μετά το «μένουμε σπίτι» της καραντίνας, το νέο σλόγκαν που θα καθορίσει για κάμποσο καιρό την καθημερινότητά μας, με τη σταδιακή χαλάρωση των αυστηρών περιορισμών, είναι το «μένουμε ασφαλείς». Ασφαλής, σύμφωνα με το Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, είναι αυτός που δεν βρίσκεται σε κίνδυνο, επομένως αυτός που δεν είναι ανασφαλής, επισφαλής και ευάλωτος. Οπως λέει η νέα... ισχυρή σύσταση του κράτους προς τους πολίτες, εάν λάβουμε τα αναγκαία προστατευτικά μέτρα, θα μείνουμε ασφαλείς, δηλαδή δεν θα κινδυνεύσει η υγεία και η ζωή μας. Επίσης, ασφαλής είναι αυτός που δεν ενέχει κινδύνους, ο σίγουρος, αυτός που δεν θέτει άλλους σε κίνδυνο – λέμε «ασφαλής τοποθέτηση χρημάτων», ή «ασφαλής μετάβαση» κάπου. Ακόμα, ασφαλής είναι και ο βέβαιος, ο βάσιμος: τις «ασφαλείς πληροφορίες» επικαλούνται οι δημοσιογράφοι για να προσδώσουν βαρύτητα στον λόγο τους.

Ομως, η αρχική σημασία του επιθέτου «ασφαλής», είναι «αυτός που δεν σφάλλει» –η λέξη παράγεται από το στερητικό άλφα και το ρήμα «σφάλλω», που σημαίνει κάνω λάθος, αστοχώ, πέφτω έξω, αλλά και παραβιάζω ηθικό κανόνα, διαπράττω αδικία– η λέξη «σφάλμα» πρόερχεται από το «σφάλλω». Είναι ενδιαφέρον πως η αρχική σημασία του ρήματος «σφάλλω» είναι «κάνω κάποιον να πέσει παγιδεύοντας τα πόδια του, πεδικλώνω»! Κι αυτό είναι λογικό, μια και το «σφάλλω», προέρχεται από τον «σφαλό», ο οποίος ήταν ένας ξύλινος δίσκος με δυο τρύπες, όπου έκλειναν τα πόδια... Οπότε, ο ασφαλής, σύμφωνα με το Μείζον Ελληνικό Λεξικό, ήταν αρχικά ο αμετακίνητος, ο σταθερός, ο ασάλευτος, αυτός που δεν κλονίζεται, που δεν σκοντάφτει, ούτε τρεκλίζει.

Το να μείνουμε ασφαλείς λοιπόν, δεν σημαίνει μόνο να γλιτώσουμε τη ζωή μας, να μην αρρωστήσουμε από τον κορονοϊό, μεταδίδοντάς τον στους συμπολίτες μας. Πρέπει να μείνουμε και όρθιοι, οικονομικά, εργασιακά και κοινωνικά, κάτι που είναι αμφίβολο εάν εξασφαλίζεται με τα μέτρα που έλαβε η κυβέρνηση για την ομαλοποίηση της οικονομικής δραστηριότητας και τη στήριξη των πολιτών, οι οποίοι επέδειξαν υπευθυνόητα «μένοντας μέσα» την προηγούμενη περίοδο, με μεγάλο όμως κόστος γι’ αυτούς. Κι αν συνυπολογίσουμε και το νέο, υποχρεωτικό έξοδο της προμήθειας μασκών, που η αμέλεια χρήσης τους θα τιμωρείται με βαρύτατο πρόστιμο, τότε, η οικονομική μας ασφάλεια κινδυνεύει ακόμα περισσότερο. Είναι εύκολο να επινοείς ένα σύνθημα, ένα σλόγκαν για να κωδικοποιήσεις την πολιτική σου – το δύσκολο είναι να του δώσεις ένα ουσιαστικό περιεχόμενο. Εξίσου εύκολο είναι να βοηθήσεις τους πολιτικούς σου φίλους να κερδοσκοπήσουν πάνω στην πάνδημη ανάγκη για ασφάλεια και υγεία – το δύσκολο είναι να μην το κάνεις...

Και μια που μιλάμε για ασφάλεια, να πούμε πως είναι μια μεγάλη, πολυεπίπεδη λέξη. Κατ’ αρχάς είναι η κατάσταση στην οποία δεν υπάρχουν κίνδυνοι, όπου αισθάνεται κανείς ότι δεν απειλείται, όπως λέει το λεξικό. Είναι η αποτροπή κινδύνου ή απειλής, η εξασφάλιση σιγουριάς και βεβαιότητας, είναι η προφύλαξη από σφάλμα ή ολίσθημα. Είναι επίσης το μέσο, ο μηχανισμός που αποτρέπει τον κίνδυνο: η ηλεκτρική ασφάλεια, για παράδειγμα, η ασφάλεια στην πόρτα του αυτοκινήτου, η ασφάλεια στα όπλα, που εμποδίζει την εκπυρσοκρότησή τους κ.λπ. Επίσης, ασφάλεια σημαίνει επίσης κι εκείνη τη σύμβαση, τη συμφωνία μεταξύ ασφαλιστή και ασφαλιζομένου, με την οποία ο πρώτος αποζημιώνει τον δεύτερο σε περιπτώσεις ζημιών, καταστροφών, ή άλλων ατυχημάτων. Βεβαίως, Ασφάλεια, με το άλφα κεφαλαίο, είναι εκείνο το ειδικό Σώμα της Αστυνομίας που μεριμνά για τη διατήρηση της ησυχίας και της δημόσιας τάξης. Τώρα βέβαια, «τάξη και ησυχία» στην πραγματικότητα σημαίνει τη διατήρηση του στάτους κβο σε μια κοινωνία. Εάν το καθεστώς εδράζεται στην αδικία και την εκμετάλλευση, η Ασφάλεια ασφαλώς και θα υπερασπιστεί την υφιστάμενη τάξη πραγμάτων – οι Ασφαλίτες της Δικτατορίας, και παλιότερα οι Ταγματασφαλίτες, δηλαδή οι Γερμανοτσολιάδες των Ταγμάτων Ασφαλείας της Κατοχής, είναι δυο καλά παραδείγματα για τις εφαρμοστικές χρήσεις της λέξης «Ασφάλεια».

Ομως, επειδή ακριβώς η λέξη ασφάλεια ειναι πολυσχιδής, δεν μπορούμε να μην παρατηρήσουμε το ότι πολλοί διανοητές ασχολήθηκαν μαζί της, τοποθετώντας την απέναντι από τη λέξη ελευθερία. «Ασφάλεια και ελευθερία είναι και οι δύο τους αξίες αναγκαίες, αλλά βρίσκονται σε σύγκρουση μεταξύ τους. Το τίμημα που πρέπει να πληρώσουμε για μεγαλύτερη ασφάλεια είναι λιγότερη ελευθερία και το τίμημα μιας μεγαλύτερης ελευθερίας είναι λιγότερη ασφάλεια. Οι περισσότεροι άνθρωποι προσπαθούν να βρουν μιαν ισορροπία, χωρίς να το καταφέρουν» είχε δηλώσει ο Πολωνός στοχαστής Ζίγκμουντ Μπάουμαν, συνεχίζοντας, κατά κάποιον τρόπο, τη σκέψη του Βενιαμίν Φραγκλίνου: «Οσοι θυσιάζουν στοιχειώδεις ελευθερίες για λίγη ασφάλεια, δεν αξίζουν ούτε ελευθερία ούτε ασφάλεια».

Βέβαια, και οι δύο αναφέρονται στο δίπολο της πολιτικής ελευθερίας και ασφαλείας, όχι στην ασφάλεια από τη νόσο του Covid-19, που υπονοεί το μότο «μένουμε ασφαλείς» της νέας καμπάνιας. Ομως, ακόμα και σ’ αυτή την περίπτωση, δεν είναι δυνατόν να είμαστε απόλυτα ασφαλείς – η θνητότητά μας πάντα θα υποσκάπτει τις βεβαιότητές μας. Αλλωστε, ο Επίκουρος ήταν σαφής: «Προς μεν τάλλα δυνατόν ασφάλειαν πορίσασθαι, χάριν δε θανάτου πάντες άνθρωποι πόλιν ατείχιστον οικούμεν». Δηλαδή, «απέναντι σε όλα τα άλλα πράγματα μπορούμε να εξασφαλιστούμε, όμως εξαιτίας του θανάτου όλοι οι άνθρωποι ζούμε σε μια πόλη ανοχύρωτη».

Να μείνουμε ασφαλείς, ναι, το χρωστάμε στους εαυτούς μας, στους οικείους μας, στην κοινωνία μας, είναι δικαίωμα και υποχρέωσή μας, οπωσδήποτε. Αλλά να μην ξεχνάμε πως «ο μεγαλύτερος κίνδυνος στη ζωή είναι ότι ίσως παίρνουμε υπερβολικά πολλές προφυλάξεις», όπως είχε πει ένας μεγάλος ερευνητής της ανθρώπινης ψυχής. Ισως ο Αυστριακός ψυχίατρος Αλφρεντ Αντλερ είχε κατά νου αυτά τα συγκλονιστικά «τείχη» του Κωνσταντίνου Καβάφη, που κάποιοι κτίστες, που κόπτονται για την ασφάλειά μας, «ανεπαισθήτως (μας) έκλεισαν από τον κόσμον έξω».

ΝΗΣΙΔΕΣ
Η αφή παράπλευρη απώλεια της πανδημίας;
Το σενάριο αρχίζει με τις πρώτες προειδοποιήσεις για τον κορονοϊό, αρχές Μαρτίου: Δυο άνθρωποι συναντιούνται στον δρόμο και, καθώς ο ένας επιχειρεί να πλησιάσει τον άλλον για ένα φιλί, μια αγκαλιά ή έστω μια...
Η αφή παράπλευρη απώλεια της πανδημίας;
ΝΗΣΙΔΕΣ
Παρέα
«Mέχρι τα ουράνια σώματα / με πομπούς και με κεραίες / φτιάχνουν οι Ελληνες κυκλώματα / κι ιστορία οι παρέες», έγραφε το 1983 ο Διονύσης Σαββόπουλος στο τραγούδι του «Ας κρατήσουν οι χοροί».
Παρέα
ΚΟΣΜΟΣ
ΠΟΥ: Ποια μαθήματα από την Ασία πρέπει να πάρουν Ευρώπη και Β. Αμερική
Την ανάγκη η Ευρώπη και η Βόρεια Αμερική να επιμείνουν στην εφαρμογή μέτρων κατά του κορονοϊού και να θέτουν σε καραντίνα όποιον έρχεται σε επαφή με επιβεβαιωμένα κρούσματα, τόνισε ο Μάικ Ράιαν, κορυφαίος...
ΠΟΥ: Ποια μαθήματα από την Ασία πρέπει να πάρουν Ευρώπη και Β. Αμερική
ΑΠΟΨΕΙΣ
Φυλακισμένες ζωές
Σήμερα οι άνθρωποι, θανάσιμα τραυματισμένοι, βαριά πληγωμένοι και μόνιμα ανασφαλείς, προσπαθούν να ανακαλύψουν την αλήθεια ανάμεσα στο ψέμα και το κουράγιο μέσα από τη διάψευση των ονείρων τους.
Φυλακισμένες ζωές
ΕΜΕΙΣ ΚΙ ΑΥΤΑ
Της Αλλοπάρ*
Οσο και να προσπαθούν οι ειδικοί επιστήμονες να σας πείσουν για την τήρηση των μέτρων κάποια περίεργα στελέχη της κυβέρνησης επιδεικνύουν στο πανελλήνιο τη μη συμμόρφωσή τους προς αυτά.
Της Αλλοπάρ*

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας