Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Φως, ελευθερία και σαγηνευτική ομορφιά

Καμίλ Πισαρό, «Plum Trees in Blossom, Éragny» (The Painter's Home), 1894.

© Ordrupgaard, Copenhagen. Photo: Anders Sune Berg
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Φως, ελευθερία και σαγηνευτική ομορφιά

  • A-
  • A+
Η έκθεση που παρουσιάζεται στις μεγάλες γκαλερί του Burlington House της βρετανικής πρωτεύουσας, αποκαλύπτει τον θησαυρό των ιμπρεσιονιστικών έργων της Συλλογής Ordrupgaard, που ταξίδεψε από την Κοπεγχάγη. Τα 60 αριστουργήματα φέρνουν τις ανάσες της άνοιξης, με καλλιτέχνες όπως οι Μονέ και Ντεγκά, προ-ιμπρεσιονιστές όπως οι Κορό και Κουρμπέ, δημιουργούς που συνδέονται με τη Σχολή Μπαρμπιζόν, όπως οι Ντιπρέ και Ντομπινί, και βέβαια μια εκπληκτική σειρά μετα-ιμπρεσιονιστικών έργων του Πολ Γκογκέν, που καλύπτουν την καριέρα του.

Ιmpression! Αμεση εντύπωση! Αντίληψη, συναίσθημα, συνείδηση. Φωτεινά χρώματα, έντονες πινελιές και επαναστατικό πνεύμα!

Ιμπρεσιονισμός είναι το καλλιτεχνικό ρεύμα που ξεκίνησε στη Γαλλία από τα μέσα του 19ου αιώνα, επηρεάζοντας αρχικά τον χώρο της ζωγραφικής αλλά και τη λογοτεχνία, μαζί και τη μουσική. Οι δημιουργοί αρνούνταν τους περιορισμούς και εστίαζαν στο συναίσθημα, απορρίπτοντας όμως τον ρομαντισμό.

Οι ιμπρεσιονιστές ζωγράφοι χρησιμοποιούν ζωντανά χρώματα και παίζουν με το φως σε εξωτερικούς χώρους. Οι καλλιτέχνες αυτής της αριστουργηματικής περιόδου δεν προσπαθούσαν να ζωγραφίσουν μια αντανάκλαση της πραγματικής ζωής, αλλά μια «εντύπωση» για το πώς έμοιαζαν το άτομο, η φωτεινότητα και οι σκιές, η ατμόσφαιρα, το αντικείμενο ή το τοπίο. Και γι' αυτό βέβαια ονομάστηκαν ιμπρεσιονιστές! Προσπάθησαν να συλλάβουν την κίνηση και τη ζωή αυτού που είδαν και να μας το δείξουν σαν να συνέβαινε μπροστά στα δικά μας μάτια.

Αποτυπώνουν την καθημερινότητα κλείνοντας ένα στιγμιότυπο του χώρου και των αντανακλάσεων στον καμβά, τοποθετώντας μέσα στην καρδιά του πίνακα το συναίσθημα με λαμπρά χρώματα, παίζοντας με τη μεταβαλλόμενη επίδραση του φωτός σ’ ένα μοναδικό και άμεσα αναγνωρίσιμο εικονογραφικό στιλ.

Πριν από τον ιμπρεσιονισμό, τα τοπία στην τέχνη ήταν τις περισσότερες φορές φανταστικά. Τέλεια τοπία ζωγραφισμένα στα κλειστά, σκοτεινά στούντιο. Οι ιμπρεσιονιστές τα άλλαξαν όλα. Πήραν τα καβαλέτα και τους καμβάδες τους και ζωγράφισαν σε εξωτερικούς χώρους.

Καθώς ήταν έξω, κάτω από τον ουρανό, αναγνώρισαν πώς το φως και το χρώμα άλλαξαν την οπτική τους και τις σκηνές που αποτύπωναν. Τις περισσότερες φορές βέβαια ζωγράφιζαν με πυκνό χρώμα, παχιές στρώσεις και χρησιμοποιούσαν γρήγορες (και αρκετά «βρόμικες» από προηγούμενο χρώμα) πινελιές. Στους περισσότερους πίνακες πριν από τον ιμπρεσιονισμό σίγουρα δεν μπορούμε να δούμε καθόλου τις πινελιές, οι ιμπρεσιονιστές καλλιτέχνες όμως δεν φοβήθηκαν να βάλουν μπόλικο χρώμα. Ο τρόπος που ζωγράφιζαν τους επέτρεπε ταυτόχρονα και σε «ισότιμη βάση» να αποτυπώνουν τον ουρανό, το νερό, τα κλαδιά, το έδαφος, τις σκιές, τις φιγούρες. Εβαλαν γενναιόδωρα και χωρίς δισταγμό χρώματα και φως για να μη χαθούν η στιγμή, η ανάσα της σκηνής, η πρώτη εντύπωση.

Οι Γάλλοι ιμπρεσιονιστές ζωγράφοι έφεραν την ελευθερία και την ανανεωτική πνοή στην τέχνη και επηρέασαν όλη την Ευρώπη, φτάνοντας στην άλλη άκρη του Ατλαντικού, στην Αμερική. Οι καλλιτέχνες σε όλα τα μέρη του κόσμου εμπνεύστηκαν από αυτήν την ιδέα, της σχεδόν φωτογραφικής σύλληψης σκηνών της καθημερινής ζωής.

Το φως του ήλιου να λαμπυρίζει στη θάλασσα, τα παιδιά στην παραλία, το πικνίκ στον κήπο που μοσχοβολάει, νοσταλγικά ηλιοβασιλέματα με υπερμεγέθεις σκιές, δροσερά πρωινά, σκηνές στους δρόμους, ασυνήθιστα γυμνά, ντελικάτες χορεύτριες, εξωτικά πλάσματα, η νυχτερινή ζωή και τα κέντρα διασκέδασης της εποχής, εκφραστικές προσωπογραφίες και χαρούμενες ρομαντικές γυναίκες χώρεσαν στους ιριδίζοντες καμβάδες φέρνοντας καθαρότητα στο μάτι και αναζωογόνηση στην ψυχή.

Μαγεία και ενθουσιασμός, καθώς οι καμβάδες των ιμπρεσιονιστών σκορπούν απλόχερα αναζωογονητική πνοή, γίνονται η χαρά της ζωής και της αισιοδοξίας μας.

Οι καλλιτέχνες του ιμπρεσιονισμού είναι η υπερηφάνεια και η χαρά κάθε μουσείου στις μέρες μας. Ωστόσο, η αγορά στην εποχή τους απαιτούσε μεγάλο θάρρος και τεράστια διαίσθηση. Τις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα ένα πλούσιο ζευγάρι από τη Δανία, οι Wilhelm (1868-1936) και Henny (1870-1951) Hansen, δημιούργησαν μια απαράμιλλη συλλογή έργων ζωγραφικής.

Ο Wilhelm, μεγάλος ασφαλιστής της εποχής, χρησιμοποίησε τον αξιοσέβαστο κριτικό τέχνης Théodore Duret (1838-1927) ως οδηγό του στις προσωπικές επαφές του με τους καλλιτέχνες, τους απογόνους και τους κληρονόμους τους (συμπεριλαμβανομένης και της συζύγου του Πολ Γκογκέν (1848-1903), η οποία ήταν δανέζικης καταγωγής και είχε ήδη επιστρέψει στο σπίτι της με τους πίνακές του μετά την αναχώρηση του καλλιτέχνη για τη Νότια Θάλασσα) και προχώρησε σε εκπληκτικές αγορές.

Εξαιρετικά επιτυχημένος επιχειρηματίας, χωρίς κάποια επίσημη κατάρτιση γύρω από τις τέχνες, αλλά με «πείνα» για να μάθει, άρχισε να συλλέγει με μια ιδεαλιστική αντίληψη ζωγραφικά έργα, πάντα με τη ματιά του άδολου οραματιστή. Με το ξέσπασμα του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, η Δανία παρέμεινε ουδέτερη και ενώ οι τιμές των έργων έπεφταν, η συλλογή των Hansen κυμαινόταν από τον Ζαν-Μπατίστ Καμίλ Κορό (1796-1875) έως τον Πολ Σεζάν (1839-1906), με 12 πίνακες από καθέναν από τους σημαντικούς δασκάλους του 19ου αιώνα, εξερευνώντας βήμα προς βήμα το ταξίδι προς τον μοντερνισμό.

Συνέχισε το 1916 να προσθέτει στη συλλογή του έργα υψηλού επιπέδου: Κλοντ Μονέ (1840-1926), Καμίλ Πισαρό (1830-1903), Αλφρεντ Σίσλεϊ (1839-1899) και Πιερ Ογκίστ Ρενουάρ (1841-1919).

Αριστερά: Πολ Γκογκέν, «Blue Trees, (Your Turn Will Come, My Beauty!)», 1888 | Δεξιά: Εντγκάρ Ντεγκά, «Woman Arranging her Hair», 1894

Το 1918, όταν η περιουσία του Εντγκάρ Ντεγκά (1834-1917) βγήκε προς πώληση, οι Hansen υπέβαλαν προσφορά και αγόρασαν πάνω από 46 έργα, κάποια από τα οποία μεταπώλησαν, αλλά την αφρόκρεμα την κράτησαν.

Μέχρι το τέλος του πολέμου, η συλλογή τους απαιτούσε μια νέα γκαλερί για να στεγαστεί. Ξανάχτισε ένα καλοκαιρινό σπίτι κοντά στην Κοπεγχάγη, στο Ordrup -όπου τα έργα παραμένουν μέχρι σήμερα, με μια νέα επέκταση του 2005 που σχεδιάστηκε από την Ιρακινο-Βρετανή αρχιτέκτονα Ζάχα Χαντίντ (1950-2016). Δημιούργησε λοιπόν μια από τις καλύτερες συλλογές γαλλικής τέχνης του 19ου αιώνα εκτός Γαλλίας, με όραμα, αποφασιστικότητα και άφθονο χρήμα.

Το 1922, μόλις τρία χρόνια μετά το επίσημο άνοιγμα του σπιτιού και μάλιστα με ελεύθερη είσοδο για το κοινό, η «Landsmansbank», η μεγαλύτερη ιδιωτική τράπεζα της Δανίας, χρεοκόπησε. Μεταξύ των οφειλετών της: η κοινοπραξία του και ο Hansen προσωπικά. Τότε προσέφερε στο κράτος ολόκληρη τη συλλογή του χωρίς να θέλει να την «πειράξει» σε μια πολύ μειωμένη τιμή. Τον απέρριψαν. Αρχισε να πουλά.

Μέσα σε 18 μήνες ήταν -με τη δική του περιγραφή- πάλι ελεύθερος άνθρωπος. Αλλά αυτή η υπέροχη συλλογή είχε «κοπεί» στη μέση. Τα περισσότερα έργα του αποκτήθηκαν από τον Ιάπωνα επιχειρηματία Kojiro Matsukata (1865-1950) -μέρος της συλλογής του βρίσκεται στο Εθνικό Μουσείο Δυτικής Τέχνης στο Τόκιο.

Κατά τα επόμενα οκτώ χρόνια, ο Hansen θα αντισταθμίσει μερικές από τις απώλειές του. Αυτές οι αγορές ήταν μέτριες σε αριθμό, αλλά εντυπωσιακές. Ωστόσο, δεν «συγχώρεσε» ποτέ την άρνηση του κράτους της Δανίας να τον βοηθήσει να παραμείνει μεγάλη και ενιαία η συλλογή του. Οταν πέθανε, άφησε τα πάντα στη γυναίκα του. Μόνο τη δεκαετία του 1950, με τον θάνατό της, το κράτος πήρε τελικά την Πινακοθήκη Ordrupgaard και τη συλλογή των Hansen.

Αριστερά, Πιερ Ογκίστ Ρενουάρ, «Le Moulin de la Galette, Sketch», 1875-76. Αριστερά, Πιερ Ογκίστ Ρενουάρ, «Le Moulin de la Galette, Sketch», 1875-76

Η άνοιξη έκανε τη θεαματική εισβολή της παρά το πρόβλημα της πανδημίας και στη βόρεια Ευρώπη. Στο Λονδίνο τα μουσεία προς το παρόν είναι κλειστά, όμως οι γκαλερί και οι αίθουσες προετοιμάζουν τις θεαματικές εκθέσεις τους που θα είχαν ήδη ξεκινήσει και παρατείνονται σε μελλοντική διάρκεια.

Με 60 αριστουργηματικά έργα της Συλλογής Ordrupgaard, που ταξίδεψαν από την πάλαι ποτέ θερινή κατοικία των Hansen έξω από την Κοπεγχάγη, γέμισαν οι μεγάλες αίθουσες της Βασιλικής Ακαδημίας Tεχνών (Royal Academy of Arts) στο Burlington House της βρετανικής πρωτεύουσας, καθώς αποκαλύπτεται για πρώτη φορά στο Ηνωμένο Βασίλειο ο θησαυρός των ιμπρεσιονιστικών έργων.

Κλοντ Μονέ, «The Chailly Road through the Forest Fontainebleau», 1865 | Πολ Γκογκέν, «Portrait of a Young Girl (Vaïte ‘Jeanne’ Goupil)», 1896

Μέχρι τις 18 Οκτωβρίου, μοναδικά έργα, ανάσες δροσιάς, ευεξίας και ψυχολογικής ανάτασης, από καλλιτέχνες όπως οι Μονέ και Ντεγκά και η υπέροχη Μπερτ Μοριζό (1841-1895), ο θεμελιωτή της μοντέρνας τέχνης Εντουάρ Μανέ (1832-1883), προ-ιμπρεσιονιστές όπως οι Κορό και Γκιστάβ Κουρμπέ (1819-1877), δημιουργοί που συνδέονται με τη Σχολή Μπαρμπιζόν, όπως οι Ζιλ Ντιπρέ (1811-1889) και Σαρλ Φρανσουά Ντομπινί (1817-1878), και βέβαια μια πραγματικά εκπληκτική σειρά μετα-ιμπρεσιονιστικών έργων του Πολ Γκογκέν, που καλύπτουν την καριέρα του, θα απολαύσει ομαδοποιημένα το κοινό.

Ο συγκλονιστικός ιμπρεσιονισμός! Σειρές από κάθετες και οριζόντιες πινελιές που με μαεστρία χρωμάτισαν επιφάνειες ξεκινώντας από τις άκρες και τις γωνίες του τελάρου περιγράφουν αριστοτεχνικά την οπτική και την ψευδαίσθηση του δημιουργού, δίνοντας σε υπέροχες εναλλαγές πανδαισίας χρωμάτων και σκιών τον εξωτερικό και τον εσωτερικό κόσμο, με τον καμπύλο ρυθμό τους να ζωντανεύει μια απλή τεντωμένη επιφάνεια, τον καμβά.

📍 Μένουμε σπίτι!

Ξεναγούμαστε διαδικτυακά, για την έκθεση και σε όλη την Ακαδημία.
«Gauguin and the Impressionists», Βασιλική Ακαδημία Tεχνών (Royal Academy of Arts), Πικαντίλι, Λονδίνο

ΝΗΣΙΔΕΣ
Αγκαλιάζοντας δραματικά το σκοτάδι
Μια μεγάλη έκθεση του αυτοδίδακτου Βέλγου ζωγράφου Λεόν Σπίλιερτ στις μεγάλες γκαλερί του Burlington House, στο μέχρι προ κορονοϊού πολύβουο Πικαντίλι της βρετανικής πρωτεύουσας, φέρνει για πρώτη φορά...
Αγκαλιάζοντας δραματικά το σκοτάδι
ΝΗΣΙΔΕΣ
Μυθικά πλάσματα με έντονο πάθος και λυρική ένταση
Επειτα από 300 χρόνια, η «Ποίηση», η εμβληματική σειρά του Ιταλού μάστερ της Αναγέννησης Τιτσιάνο ξανάσμιξε στις υπέροχες αίθουσες του κεντρικού κλασικού κτιρίου της Εθνικής Πινακοθήκης του Λονδίνου.
Μυθικά πλάσματα με έντονο πάθος και λυρική ένταση
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η «Παναγία των Βράχων» συναντά τη virtual reality
Τέσσερις μεγάλες γκαλερί στο ισόγειο της Πινακοθήκης στην πλατεία Τραφάλγκαρ γίνονται με τη βοήθεια της τεχνολογίας στούντιο ζωγραφικής, ένα φανταστικό παρεκκλήσι, ένα μεγάλο δωμάτιο πειραματισμών με...
Η «Παναγία των Βράχων» συναντά τη virtual reality
ΝΗΣΙΔΕΣ
Οι ψυχογραφικές σέλφι του Λούσιαν Φρόιντ
Η Βασιλική Ακαδημία Tεχνών του Λονδίνου άνοιξε τις αίθουσές της για να φιλοξενήσει περισσότερα από 50 έργα ζωγραφικής, εκτυπώσεις και σχέδια, στα οποία ο σύγχρονος δάσκαλος της βρετανικής τέχνης στρέφεται...
Οι ψυχογραφικές σέλφι του Λούσιαν Φρόιντ
ΝΗΣΙΔΕΣ
Τα πορτρέτα του ναρκισσιστή Γκογκέν
Η έκθεση «Gauguin Portraits», που παρουσιάζει μέχρι τις 26 Ιανουαρίου 2020 η Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου, μας δίνει την ευκαιρία να θαυμάσουμε τα υπέροχα πορτρέτα του Γάλλου μετα-ιμπρεσιονιστή ζωγράφου.
Τα πορτρέτα του ναρκισσιστή Γκογκέν
ΝΗΣΙΔΕΣ
Μυστήρια με σκιές και χρώματα
Μια μεγάλη έκθεση -με πάνω από 80 έργα και εκτυπώσεις- φέρνει για πρώτη φορά στο βρετανικό κοινό ολοκληρωμένο το έργο του αριστοτέχνη Ελβετού ζωγράφου Φελίξ Βαλοτόν της ομάδας Ναμπί.
Μυστήρια με σκιές και χρώματα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας