Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Δικαιώματα υπό απειλή
AP Photo / Alessandra Tarantino)
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Δικαιώματα υπό απειλή

  • A-
  • A+

Οι προτεραιότητές μας διχάστηκαν: δημόσια υγεία ή οικονομία; Αλλά πέραν αυτού, μπροστά μας έχουμε τώρα ένα ακόμη δίλημμα που έχει και αυτό διχάσει πάλι τον κόσμο σε δύο στρατόπεδα. Στη μια μεριά είναι αυτοί που δίνουν προτεραιότητα στη δημόσια υγεία και στη άλλη αυτοί που δίνουν προτεραιότητα στη δημοκρατία.

Τι έχει φέρει αυτή τη φαινομενικά περίεργη διάσταση απόψεων;

Η απάντηση έχει να κάνει με το νέο σύστημα apps που εντοπίζει αυτούς που έχουν προσβληθεί από τον κορονοϊό και ειδοποιεί εγκαίρως όλους αυτούς που έχουν έλθει σε επαφή μαζί τους για να πάρουν όλα τα αναγκαία μέτρα αυτοπροστασίας τους.

Η επαφή με το κάθε έναν γίνεται με δορυφορική ραδιοπλοήγηση (GPS) μέσω των κινητών τηλεφώνων.

Τα πρώτα βήματα προς αυτή την κατεύθυνση έγιναν την 1η Απριλίου με την εισαγωγή ενός πανευρωπαϊκού συστήματος ανίχνευσης εγγύτητας με παράλληλη προστασία της ιδιωτικής ζωής (PEPP-PT) – οι σχετικές πληροφορίες των χρηστών, όπως ανακοινώθηκε, θα περνούν τόσο σε έναν κεντρικό όσο και σε αποκεντρωμένους φορείς.

Οι ανησυχίες για τις νέες εξελίξεις εμφανίστηκαν αμέσως. Μόλις την επόμενη ημέρα, η Διεθνής Αμνηστία και άλλες εκατό οργανώσεις αξίωσαν την αποδεδειγμένη προστασία των υπό συγκέντρωση στοιχείων, το μοίρασμά τους με άλλους μόνο βάσει νόμου και τον τερματισμό της παρακολούθησης με τον τερματισμό της κρίσης. Η Ελβετία και η Ισπανία ζήτησαν την αποκεντρωμένη εφαρμογή του.

Οι Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα, από πλευράς τους, επέμειναν ότι το σύστημα πρέπει να προστατεύει την ανωνυμία των πηγών πληροφοριοδότησής τους και να συγκεντρώνει πληροφορίες που έχουν να κάνουν μόνο με την πανδημία.

Ταυτόχρονα πολλοί πανεπιστημιακοί οργανισμοί της Ευρώπης αποσύρθηκαν από αυτό το υπό εκκόλαψη πανευρωπαϊκό σύστημα ελέγχου, το οποίο, όπως δήλωσαν, δεν είχε διαφάνεια και δεν σεβόταν την ιδιωτικότητα. Ενας αριθμός επιστημόνων και τεχνοκρατών της Ευρωπαϊκής Ενωσης ζήτησε, επίσης, από την Apple και την Google να συμβουλευτούν το σύστημα ελέγχου της πανδημίας που δεν θα παρεισφρήσει στην ιδιωτική ζωή των χρηστών του πάνω στο οποίο δούλευαν οι ίδιοι.

Το νέο διαλειτουργικό σύστημα ελέγχου των Google και Apple ανακοινώθηκε στις 10 Απριλίου και βασίζεται στο τεχνολογικό δίκτυο της Bluetooth. Θα είναι προσιτό στους χρήστες του μέσω των κινητών τηλεφώνων του iPhone και του Android.

Η ανακοίνωση ήλθε μαζί με τη διαβεβαίωση ότι η παρακολούθηση θα γίνεται μέσω ενός κρυπτογραφικού συστήματος που θα προστατεύει την ιδιωτική ζωή και θα αρθεί τη στιγμή που δεν θα χρειάζεται άλλο. Αναμένεται να μπει σε λειτουργία στα μέσα του ερχόμενου μήνα.

Οποιος συνδεθεί εθελοντικά με αυτό μέσω του iPhone ή του Android θα πληροφορείται αυτόματα ποιος από τους ανθρώπους με τους οποίους έχει έλθει σε φυσική επαφή έχει προσβληθεί από τον ιό.

Και αυτό διότι το σύστημα, η κρυπτογραφία και τα τεχνικά όρια του οποίου δεν είναι ακόμη γνωστά, θα γνωρίζει με ποιους ανθρώπους έχει κάποιος συναντηθεί, καθώς και το πότε και πού τους έχει συναντήσει.

Η ενημέρωση θα δίνει στον παραλήπτη της τη δυνατότητα να πάρει όλα τα αναγκαία μέτρα για την αυτοπροστασία του εναντίον του ιού καθώς επίσης και ένα πιστοποιητικό ανοσίας που θα του επιτρέψει να γυρίσει στη δουλειά του. Με την έννοια αυτή, το σύστημα είναι πολύ χρήσιμο, όπως έδειξε άλλωστε η χρήση παρόμοιων apps σε πολλές χώρες.

Τα στοιχεία που θα συγκεντρώνει αυτή η νέα τεχνολογία παρακολούθησης και εντοπισμού των μιανθέντων θα ελέγχονται, λένε οι Google και Apple, αποκλειστικά και μόνον από τα δύο δίκτυα. Κυβερνήσεις δεν θα μπορούν να τα οικειοποιηθούν.

Αλλά, όπως πολλοί ανησυχούν, ποιες υπηρεσίες πληροφοριών θα παραγνωρίσουν τη δυνατότητα υφαρπαγής του συστήματος έτσι ώστε να ενημερώνονται για το ποιους συνάντησες, πού τους συνάντησες, πόσο συχνά τους συναντούσες και για πόση ώρα;

Οι υπέρμαχοι του συστήματος επιμένουν ότι τα στοιχεία που θα συγκεντρώνονται θα ανωνυμοποιηθούν διά της διαγραφής των προσωπικών στοιχείων του καθενός. Αλλά κανένας κατ' αρχάς δεν μπορεί να είναι σίγουρος ότι οι πληροφορίες θα ανωνυμοποιηθούν διότι, εκτός των άλλων, μόνο λίγα στοιχεία από τα ανωνυμοποιημένα δεδομένα επαρκούν για να βρεθεί η ταυτότητα «ανωνυμοποιημένου».

Και κανένας δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι θα καταστραφούν οι φάκελοι όταν ξεφύγουμε από την κρίση ή ότι η κατασκόπευση των ιδιωτικών τηλεφώνων θα τερματιστεί όταν υποχωρήσει η πανδημία του κορονοϊού. Το πιο πιθανό ή το σχεδόν βέβαιο είναι ότι θα συνεχιστεί και μελλοντικά, αυτή την φορά από μυστικές υπηρεσίες, χάκερ ή ακόμη και από γιγαντιαίες μονάδες έρευνας της αγοράς. Ή από κυβερνήσεις που αναζητούν νέες ευκαιρίες για να χτυπήσουν νόμιμες πολιτικές κινήσεις που δεν τους αρέσουν.

Η επέκταση των μέτρων πέραν της προβλεπόμενης διάρκειας δεν είναι κάτι αδιανόητο. Εγινε φανερή, για παράδειγμα, τότε που η Ευρωπαϊκή Ενωση διατήρησε τις έκτακτες εξουσίες επιτήρησης που είχε πάρει μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις του 2015-2017. Και αυτό παρά την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου της 21ης Δεκεμβρίου 2016 διά της οποίας η τήρηση ορισμένων προσωπικών στοιχείων χαρακτηρίστηκε παράνομη.

Από την άλλη μεριά, η κλοπή και χρήση από τρίτους ηλεκτρονικών αρχείων και φακέλων κάθε άλλο παρά αποκλείεται. Την έχουμε ήδη δει και στο απώτερο παρελθόν, το 2005, τότε που ξέσπασε στην Ελλάδα αυτό το τεράστιο σκάνδαλο με τη Vodafone.

Πράκτορες της CIA υπέκλεπταν τότε από το δίκτυο της εταιρείας τον έλεγχο περισσότερων από 100 τηλεφώνων, μεταξύ αυτών του πρωθυπουργού Κώστα Καραμανλή, υπουργών, του διευθυντή της ΕΥΠ, των αρχηγών των Ενόπλων Δυνάμεων και άλλων εξεχόντων παραγόντων, έως τις αρχές Μαρτίου 2005, όταν η υποκλοπή ανακαλύφθηκε. Πιθανώς από τον Κώστα Τσαλικίδη, τον 39χρονο σχεδιαστή δικτύου και διευθυντή τεχνολογίας της Vodafone.

Η ανακάλυψη της υποκλοπής ακολουθήθηκε από μια θυελλώδη σύσκεψη στα κεντρικά γραφεία της Vodafone στο Χαλάνδρι και λίγες ώρες αργότερα την «αυτοκτονία» του Τσαλικίδη. Η μητέρα του τον βρήκε νεκρό στις 7.35 το πρωί της 9ης Μαρτίου, κρεμασμένο στο σπίτι του.

Οι δολοφόνοι του, που εξακολουθούν να παραμένουν άγνωστοι, δεν ήταν διατεθειμένοι να διακινδυνεύσουν τις αποκαλύψεις που ανέμεναν ότι θα έκανε ο Τσαλικίδης είτε ως ο «αδύνατος κρίκος» στην αλυσίδα του σκανδάλου είτε ως ένας έντιμος πολίτης. Η Εισαγγελία Πρωτοδικών Αθηνών άσκησε ποινική δίωξη για ανθρωποκτονία από πρόθεση κατ' αγνώστων δεκατρία ολόκληρα χρόνια μετά τον θάνατό του.

Παρόμοια παρέμβαση, στην Ουκρανία αυτή τη φορά, είδαμε και το 2014, όταν η κυβέρνησή της πήρε υπό τον έλεγχό της όλες τις κινητές τηλεφωνικές συσκευές για να εξακριβώσει ποιοι συμμετείχαν σε μια αντικυβερνητική διαδήλωση.

Οι φόβοι ότι εισερχόμαστε σε μια νέα εποχή μαζικής αστυνομικής επιτήρησης της ζωής μας συνεχίζουν, έτσι, να εντείνονται. Και αυτό διότι ο έλεγχος των κινητών τηλεφώνων είναι ποικιλόμορφος.

Τα κινητά τηλέφωνα, ατυχώς, δεν έχουν φτιαχτεί για να εξασφαλίσουν μυστικότητα και ασφάλεια. Τα εθνικά συστήματα ασφάλειας μπορούν εύκολα να ανιχνεύουν τις κινήσεις και να ξέρουν κάθε στιγμή πού βρίσκονται οι κάτοχοί τους, να ελέγχουν και να ηχογραφούν συζητήσεις, να καταγράφουν ονόματα, αριθμούς τηλεφώνων και γραπτών μηνυμάτων και να παρακολουθούν τις έρευνες ιδιωτών στο διαδίκτυο.

Και όλα αυτά χωρίς ο κάτοχός τους να έχει ιδέα για το τι συμβαίνει.

Μπορούν επίσης να δραστηριοποιούν μικρόφωνα εντός των κινητών τηλεφώνων για τον έλεγχο και τη μαγνητοφώνηση συζητήσεων, όπως έκανε ο Γιάνης Βαρουφάκης όταν, ως υπουργός Οικονομικών το 2015, συναντούσε τους ομολόγους του της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Ο έλεγχος των κινητών τηλεφώνων από τις υπηρεσίες ασφάλειας είναι, έτσι, κάθε άλλο παρά θεωρητικός.

Και γι' αυτό τριακόσιοι πανεπιστημιακοί από πολλές χώρες του κόσμου τόνισαν, σε ένα κείμενο που διένειμαν στις 20 Απριλίου, ότι η εισαγωγή αυτού του νέου, κεντρικά ελεγχόμενου ηλεκτρονικού συστήματος που παρέχει μια χωρίς προηγούμενο δυνατότητα «παρακολούθησης» της κοινωνίας θα οδηγήσει σε καταστροφική διάβρωση των δημοκρατικών θεσμών.

Εξ ου και ο Ευρωπαίος επίτροπος Τιερί Μπρετόν προειδοποίησε τις Google και Apple ότι οι Βρυξέλλες θα μελετούν εξονυχιστικά κάθε ενέργεια των ηλεκτρονικών γιγάντων για να βεβαιωθούν ότι δεν θα παραβιάζουν τα δικαιώματα των πολιτών.

Την ίδια στιγμή, η Αμερικανική Ενωση Πολιτικών Ελευθεριών (ACLU) προειδοποίησε ότι η προσέγγιση του προβλήματος από τις Google και Apple, αν και έχει μετριάσει τους χειρότερους κινδύνους εις βάρος της ιδιωτικής ζωής και των ατομικών ελευθεριών, δεν είναι ακόμη αυτή που πρέπει.

Η αντίθεση στην αστυνόμευση της ζωής δεν προέρχεται πάντως μόνον από τον δημοκρατικό χώρο. Εναντίον της είναι ακόμη και η ευρωπαϊκή Ακροδεξιά, όπως δείχνει, για παράδειγμα, η τοποθέτηση του Vox, του κόμματος των Ισπανών νοσταλγών του Φράνκο.

Οπως δημοσιεύθηκε πρόσφατα στους «F.T.», το νέο ηλεκτρονικό σύστημα ελέγχου της ζωής μας έχει ήδη γίνει δεκτό και από την κυβέρνηση και θα εισαχθεί σύντομα και στην Ελλάδα.


 

ΝΗΣΙΔΕΣ
Πανδημίες, υπερ-καπιταλισμός και οι αγώνες του αύριο
Ο θεωρητικός του αστικού χώρου, ιστορικός και πολιτικός ακτιβιστής Μάικ Ντέιβις, συγγραφέας πάνω από 20 βιβλίων, απάντησε σε μια σειρά ερωτήσεων από τον δημοσιογράφο Σαρίφ Αμπντέλ Κουντούς εκ μέρους του...
Πανδημίες, υπερ-καπιταλισμός και οι αγώνες του αύριο
ΝΗΣΙΔΕΣ
Φρόνιμοι και υπάκουοι
Αμπαρωθείτε μέσα κι αφήστε τους να σας κόψουν ακόμη και τον αέρα που αναπνέετε (μολυσμένος είναι) για να ανακάμψει μεθαύριο μια οικονομία η οποία πάλι εκείνους θα ταΐζει όσο εσείς θα ζητιανεύετε.
Φρόνιμοι και υπάκουοι
Η ΑΠΟΨΗ ΤΗΣ «ΕΦ.ΣΥΝ.»
Πόσο θα μας στοιχίσει αυτή η κυβέρνηση;
Ο κόσμος άρχισε να καταλαβαίνει πώς λειτουργεί η κυβέρνηση και της γυρίζει την πλάτη. Αυτό φαίνεται στις έρευνες. Ταυτόχρονα όμως την πληρώνει. Πόσο ακριβά, αυτό θα φανεί σύντομα.
Πόσο θα μας στοιχίσει αυτή η κυβέρνηση;
Η ΑΠΟΨΗ ΤΗΣ «ΕΦ.ΣΥΝ.»
Ολιγωρίες και επικίνδυνος εφησυχασμός
Οι πολίτες δεν είναι επ' ουδενί εφησυχασμένοι -πολλώ δε μάλλον, δεν νιώθουν ασφαλείς- ούτε ως προς την πανδημία, ούτε προς την οικονομία. Και τώρα πια δεν χωράνε καθόλου ψέματα κι ας πέσουν στον γιαλό...
Ολιγωρίες και επικίνδυνος εφησυχασμός
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η αφή παράπλευρη απώλεια της πανδημίας;
Το σενάριο αρχίζει με τις πρώτες προειδοποιήσεις για τον κορονοϊό, αρχές Μαρτίου: Δυο άνθρωποι συναντιούνται στον δρόμο και, καθώς ο ένας επιχειρεί να πλησιάσει τον άλλον για ένα φιλί, μια αγκαλιά ή έστω μια...
Η αφή παράπλευρη απώλεια της πανδημίας;
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ενεργειακή πολιτική και υγειονομική κρίση
«Μεσούσης της πανδημίας της νόσου Covid-19 μια ομάδα Ελβετών ερευνητών του Ομοσπονδιακού Ινστιτούτου Τεχνολογίας της Ζυρίχης αναζητά τη σωστή πολιτική για την ενέργεια και το κλίμα και υπογραμμίζει την απόλυτη...
Ενεργειακή πολιτική και υγειονομική κρίση

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας