• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    15°C 13.2°C / 16.8°C
    1 BF
    57%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    14°C 10.6°C / 16.0°C
    2 BF
    53%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    16°C 13.0°C / 16.0°C
    3 BF
    59%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    7°C 6.9°C / 9.2°C
    1 BF
    76%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 8.9°C / 9.6°C
    0 BF
    81%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    13°C 12.3°C / 15.4°C
    2 BF
    54%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    7°C 6.4°C / 10.0°C
    1 BF
    53%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    16°C 15.1°C / 17.6°C
    2 BF
    51%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 14.9°C / 19.8°C
    5 BF
    65%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    10°C 9.9°C / 9.9°C
    3 BF
    60%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.9°C / 19.6°C
    5 BF
    52%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    19°C 19.0°C / 19.0°C
    1 BF
    42%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    20°C 19.9°C / 19.9°C
    1 BF
    64%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    8°C 7.9°C / 7.9°C
    0 BF
    81%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    14°C 13.7°C / 13.7°C
    1 BF
    60%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 18.8°C / 21.0°C
    4 BF
    36%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    15°C 13.4°C / 17.0°C
    1 BF
    64%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 11.5°C / 16.0°C
    1 BF
    58%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    13°C 10.7°C / 16.1°C
    2 BF
    57%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    7°C 6.8°C / 6.8°C
    1 BF
    50%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Σαράντα χρόνια δότης ζωής

  • A-
  • A+
Στην αυγή του νέου αιώνα διαισθάνεται κανείς περισσότερο παρά ποτέ ότι από την Αριστερά θα ανατείλουν οι νέες ιδέες. Οτι κάποια στιγμή θα γίνει επιτέλους κατανοητό το χρέος της Αριστεράς να προτείνει το άλλο, το αλλιώτικο, το διαφορετικό. Μόνο έτσι θα ισορροπήσει ψυχικά και ηθικά ο άνθρωπος, ο τόσο καταπιεσμένος. Ο χρόνος όμως κυλάει δίχως να γίνεται αντιληπτή η αξία του
Ακολουθήστε μας στο Google news

Δεν σταματάνε εύκολα οι παλμοί μιας καρδιακής σχέσης. Αντίκριζε τον κόσμο του πολιτισμού με μια παρθενικότητα και τον αυθορμητισμό μιας φιλοσοφίας καινούργιας σ’ εμένα. Και ποτέ ξέχωρα την τέχνη από τη ζωή. Συμπληρώθηκαν, στις 24 Απριλίου, δύο χρόνια από τον θάνατό του. Οταν το διάστημα που σε χωρίζει από ένα αγαπημένο σου πρόσωπο δεν είναι μεγάλο, τότε ο χωρισμός γίνεται πιο δυνατά αισθητός.

Το όνομά του είχε ουράνια καταγωγή κι αποστολή. Η φυγή του ήταν ένα προμήνυμα ότι ο ουρανός θα πάρει απόσταση από τη γη. Εδωσε δημιουργική πνοή και στις αρχαιολογικές του ανασκαφές.

Γνωριστήκαμε την άνοιξη του 2000 όταν, ως αρχισυντάκτρια της πολιτιστικής εκπομπής «9+1 Μούσες», της Διεύθυνσης Διεθνών Τηλεοπτικών Εκπομπών της ΕΡΤ, αποφάσισα να προβάλω το έργο του. Μη φανταστείτε ότι τον συνάντησα πίσω από ξυλόγλυπτες πόρτες με χρυσά χερούλια και πολυτελή έπιπλα. Το γραφείο του βρισκόταν στο υπόγειο του μουσείου. Ενας χώρος γεμάτος από βιβλία, έγγραφα, φακέλους… Κι αυτός απλός, φιλικός, προσιτός να μ’ αγκαλιάζει λες και γνωριζόμασταν από χρόνια.

Ο λόγος του, ήταν λιτός, δυνατός, αλλά με ποικιλία εκφράσεων σαν τη μουσική του Χατζιδάκι, τον οποίο θαύμαζε, που κι οι πιο απλές νότες του εμπεριέχουν σοφία. Αυτή την καθολική γέννηση που ανακάλυπτα στο Μουσείο Μπενάκη, το πρόσωπο του Ελληνισμού μέσα από συλλογές, αντικείμενα, δωρεές ήθελα να καταγράψω σε μια ταινία διάρκειας μιάμισης ώρας. Τέσσερις μήνες διήρκεσε η προετοιμασία και για πρώτη φορά ο Αγγελος Δεληβορριάς μίλησε για το όραμά του. Ολες οι κριτικές ήταν εγκωμιαστικές. Στη μαγεία των συναντήσεων και ξεναγήσεων ανακάλυπτα έναν δότη ζωής στον πολιτισμό μας. Είχε μια θεϊκή ακτινοβολία, ενός γενναιόδωρου, μοναδικού ανθρώπου, που κατέκτησε έναν ολόκληρο κόσμο, αλλά δεν επαναπαύτηκε στη νίκη του. Δούλευε από τις 5 το πρωί έως τις 12 τα μεσάνυχτα. Ολη η ανάπτυξη του μουσείου, τα παραρτήματα, η οργάνωση, η αναγέννησή του οφείλονται στον Αγγελο.

Στόχος του ήταν η αποκέντρωση. Χτιζόταν το Μουσείο Ισλαμικής Τέχνης στον Κεραμεικό. Ενα τεράστιο κτίριο στην οδό Πειραιώς. Ενα νεοκλασικό κτίριο στο Φάληρο, όπου θα στεγαζόταν η συλλογή παιχνιδιών παιδικής ηλικίας αλλά και προσωπικοτήτων, από το ξύλινο αλογάκι του Βενιζέλου ώς τις κούκλες της βασίλισσας Ολγας.

Μας εντυπωσίασε το τμήμα συντήρησης έργων τέχνης, όπου άνθρωποι εξειδικευμένοι στη φροντίδα του ξύλου, του υφάσματος, των εικόνων, των μετάλλων, του χαρτιού τα προστατεύουν. Είδαμε ένα στολίδι, το νεοκλασικό κτίριο που αποτελούσε τόπο συναντήσεων προσωπικοτήτων της πνευματικής και πολιτικής ζωής, το σπίτι της Πηνελόπης Δέλτα στην Κηφισιά. Φιλοξενεί αρχεία των ποιητών Ελύτη, Ρίτσου, Σικελιανού κι άλλων ανθρώπων του πνεύματος. Λειτουργεί με άρτιο σύστημα αρχειοθέτησης. Αλλωστε στους χώρους του κεντρικού Μουσείου Μπενάκη, της οδού Κουμπάρη, φιλοξενούνται στις προθήκες του χιλιάδες συλλογές από αγάλματα, εικόνες, πολύτιμα σκεύη κ.λπ.

Τον ρώτησα κάποτε με ποια κριτήρια επιλέγει τους συνεργάτες του. Μου απάντησε ότι το πρώτο είναι η επιστημονική τους αξία και το δεύτερο η ποιότητά τους ως ανθρώπων. Ενώ για το μυστικό μιας χρηστής διοίκησης έλεγε πως δεν ένιωσε ποτέ ότι γεννήθηκε με μια καρέκλα για να κάθεται αιώνια. «Δεν υπάρχει ιεράρχηση στο Μουσείο Μπενάκη. Αισθάνομαι φίλος με όσους δουλεύουν σ’ αυτό». Θαύμαζε τους ανθρώπους που πιστεύουν σ’ έναν στόχο και δίνουν μάχες για να τον υποστηρίξουν, είτε είναι ιδεολογία, είτε γνώση, είτε επάγγελμα.

Συναντιόμασταν πολύ τακτικά. Είχα στην τύχη να γνωρίσω από τον Αγγελο διακεκριμένους ανθρώπους με τους οποίους διατηρώ ακόμα φιλικές σχέσεις. Δεν ξεχνούσε ποτέ τους δασκάλους του: Θέμη και Χρήστο Καρούζο, Γιάννη Κακριδή, Μαρίνο Καλλιγά.

Στις 9 Ιουνίου 2016 η Ακαδημία Αθηνών τον εξέλεξε τακτικό μέλος στην έδρα «Αρχαιολογία-Μουσειολογία». Η Αρχαιολογική Εταιρεία με την Ακαδημία Αθηνών πραγματοποίησαν τον Φεβρουάριο του 2020 ένα συνέδριο τιμώντας τη μνήμη του με θέμα: «Αρχαιολογία και Μουσεία». Η προσέγγιση και οι γενικές διαπιστώσεις πρόκειται σύντομα να εκδοθούν με τα πρακτικά του συνεδρίου.

Ενα από τα πολύ αγαπημένα του κείμενα ήταν κάποιο του Γκέτε που λέει: «Οι αρχαίοι παράστησαν την ύπαρξη, εμείς συνήθως παρασταίνουμε την εντύπωση που κάνει. Εκείνοι ζωγράφιζαν το τρομερό, εμείς ζωγραφίζουμε τρομερά. Εκείνοι το ευχάριστο, εμείς ευχάριστα. Απ’ αυτού βγαίνει όλη η υπερβολή, όλη η επιτήδευση, όλη η ψεύτικη χάρη. Γιατί όταν ένας άνθρωπος δουλεύει την εντύπωση για την εντύπωση, δεν πιστεύει ποτέ ότι την έκανε αρκετά αισθητή».

Οταν τον ρώτησαν αν είναι αισιόδοξος για τη νέα γενιά, απάντησε: «Η γενιά μου δεν έχει την πολυτέλεια της απαισιοδοξίας. Αν αναφερθούμε στην Αριστερά του ’50 και τις προδομένες θυσίες της, νομίζω ότι δεν ήρθε ακόμα η ώρα της. Στην αυγή του νέου αιώνα διαισθάνεται κανείς περισσότερο παρά ποτέ ότι από την Αριστερά θα ανατείλουν οι νέες ιδέες. Οτι κάποια στιγμή θα γίνει επιτέλους κατανοητό το χρέος της Αριστεράς να προτείνει το άλλο, το αλλιώτικο, το διαφορετικό. Μόνο έτσι θα ισορροπήσει ψυχικά και ηθικά ο άνθρωπος, ο τόσο καταπιεσμένος. Ο χρόνος όμως κυλάει δίχως να γίνεται αντιληπτή η αξία του».

Η άποψή του για την έννοια πολιτισμός ήταν: «Οταν λέμε πολιτισμός εννοούμε κάτι πολύ πιο σύνθετο -όχι μόνο τους χρωστήρες και τα τελάρα ή τις νότες και τα πεντάγραμμα, ούτε μόνο το θέατρο, την ποίηση και το βιβλίο ή την παιδεία, την επιστήμη και τη συμπεριφορά. Αυτό που οπωσδήποτε δεν εννοούμε είναι ο διαχωρισμός των γραμμάτων από τις τέχνες, η διάκριση των επιστημών σε ανθρωπιστικές και σε απάνθρωπες, η ανυπαρξία βιβλιοθηκών και ερευνητικών κέντρων, η υποβάθμιση της επιστημονικής έρευνας.

Από το σύνολο του πολιτιστικού προϊόντος έχει πριμοδοτηθεί και προικοδοτηθεί, τσιγκούνικα και πάλι, μόνο η μουσική. Η πολιτιστική πολιτική δεν έχει όμως καμία σχέση με την μπακαλική και τις ζυγαριές, με τη λογική τού τι αποδίδεται σήμερα και τι εξαργυρώνεται μακροπρόθεσμα, αλλά με ένα ενιαίο σώμα από εκφράσεις και δράσεις. Οι άνθρωποι του πνεύματος, οι επιστήμονες και οι καλλιτέχνες είναι από την ίδια τους τη φύση δεμένοι με το ευρύτερο κοινωνικό σώμα, είτε το διακηρύσσουν ευθέως, είτε προτιμούν τη σιωπή των αποχωρητηρίων τους.

Ο πνευματικός, ο επιστημονικός και ο καλλιτεχνικός κόσμος -ο κόσμος του πολιτισμού-, όταν δεν χρησιμοποιείται ως άλλοθι για άλλους σκοπούς, παραμένει πάντοτε ο τελευταίος τροχός στις άμαξες των εκάστοτε κυβερνήσεων. Είτε συσπειρωμένος είτε ασυσπείρωτος. Ο πολιτισμός δεν είναι άλλωστε σαν τις γενικές συνταγές αμέσου εφαρμογής, αλλά τρόπος ζωής που σε τελική ανάλυση δεν επιλέγουμε οι ίδιοι, αλλά μας επιβάλλεται από τις περιστάσεις».

Σε μία από τις πολλές συνεντεύξεις μου μαζί του τον ρώτησα αν είναι ευχαριστημένος που είδε τα σχέδιά του να υλοποιούνται. «Ανήκω σ’ αυτούς που δεν ευχαριστιούνται εύκολα. Πάντα θα υπάρχει και κάτι άλλο που θέλεις να κάνεις. Βέβαια αυτό δε σημαίνει ότι δεν χαίρομαι όταν χαίρονται οι άλλοι. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι στην Ελλάδα αναμεταδίδονται με καθυστέρηση τα μηνύματα των επιτευγμάτων και των προσπαθειών που γίνονται σε άλλες χώρες και σε άλλους τόπους. Εδώ συνηθίζουμε να θεωρούμε πρωτοποριακό κάτι που στο Παρίσι, στη Νέα Υόρκη ή στο Λονδίνο έχει συμβεί προ 25 ετών».

Ο Αγγελος Δεληβορριάς ήταν ένα ίνδαλμα χωρίς να επιβάλει καμιά ωραιοποίηση. Με τη δύναμη του έργου του, των αποφάσεών του, τον αποδέχτηκε ο κόσμος σαν ένα φωτεινό σύμβολο. Εναν μήνα πριν πάει να συναντήσει τον Ελύτη, τον Ρίτσο, τον Λουντέμη, τον Σικελιανιό, τον Τέτση είχαμε ραντεβού στο Μουσείο Μπενάκη. Εγραφε την ομιλία που θα προσφωνούσε στην ολομέλεια της Ακαδημίας Αθηνών με τίτλο: «Η ανθρώπινη μορφή στην αρχαία ελληνική τέχνη». Είχα συγκεντρώσει τις δεκάδες συνεντεύξεις μας για να εκδώσουμε ένα βιβλίο με τίτλο «Κουβεντιάζοντας μ’ έναν Αγγελο», αφιερωμένο στον εγγονό του.

Η ζωή όμως είναι απρόβλεπτη, Αγγελε. Δεν θ’ άντεχες την πανδημία. Οχι τον αποκλεισμό, αυτόν θα τον ξεπερνούσες κλεισμένος στο μουσείο. Αλλά θα υπέφερες που δεν θα μπορούσες ν’ αγκαλιάσεις, να φιλήσεις, να χαϊδέψεις, να κοιτάξεις στα μάτια τούς ανθρώπους μ’ εκείνο το βαθύ γαλάζιο χρώμα τους και να τους κάνεις να νιώθουν ότι είναι μοναδικοί σ’ αυτόν τον κόσμο.

Αγγελε. Απόλυτη ερημιά, ούτε ήχος, η μέρα κρατάει ανέγγιχτες τις χάρες της. Σαγηνευτική και μόνη της… Χωρίς ανθρώπους… Σαν να ξέχασε να πάρει αναπνοή ετούτη η μέρα. Η ζωή μέσα στο άδειο, του ουρανού…

Ξέρω ότι ήταν από τα αγαπημένα σου όταν σου το έλεγα. Είναι άλλωστε τόσο επίκαιρο. Η αισιόδοξη όμως ματιά σου, που ήταν εναρμονισμένη με την τέχνη και την ευαισθησία, θα μας καθοδηγεί πάντα.

ΝΗΣΙΔΕΣ
Η Αιώνια Πόλη αποκαλύπτεται στην Πόλη των Αγγέλων
Μια μεγάλη έκθεση, από τις μόνιμες συλλογές του μεγαλύτερου μουσείου στις δυτικές Ηνωμένες Πολιτείες, του Μουσείου Τέχνης της Κομητείας του Λος Αντζελες, διερευνά τη Ρώμη ως τόπο, ιδέα, κέντρο καλλιτεχνικής...
Η Αιώνια Πόλη αποκαλύπτεται στην Πόλη των Αγγέλων
ΝΗΣΙΔΕΣ
Σαν καλοκαιρινές καρτ ποστάλ
Ειδυλλιακές εικόνες, ήσυχες ακτές, πίνακες με φανταστικές αποδράσεις. Ενα σπίτι χαμένο στο πράσινο μιας αυλής, ο ουρανός και η θάλασσα. Οι άπειρες όψεις του ωκεανού γίνονται νοσταλγικές συνθέσεις που...
Σαν καλοκαιρινές καρτ ποστάλ
ΝΗΣΙΔΕΣ
Εικαστική παρέμβαση... στην κυριολεξία!
Ο διεθνούς φήμης Αμερικανός καλλιτέχνης Στέρλινγκ Ρούμπι θα κάνει μία εικαστική παρέμβαση εντός της μόνιμης συλλογής του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης.
Εικαστική παρέμβαση... στην κυριολεξία!
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η Ιστορία μας στην κόψη του ξυραφιού
Η ρατσιστική εκτίμηση της Ακροδεξιάς στην παρουσίαση της αρχαιοελληνικής και της ρωμαϊκής Ιστορίας στηρίζεται στη διαστρέβλωση της αλήθειας.
Η Ιστορία μας στην κόψη του ξυραφιού
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ταραχοποιοί της τέχνης με νέες οπτικές γλώσσες
Νέα διαδικτυακή έκθεση του Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης με θέμα την πολιτική δέσμευση, τον ατρόμητο και πρωτοποριακό οπτικό πειραματισμό και τις ουτοπικές φιλοδοξίες των καλλιτεχνών στις αρχές του...
Ταραχοποιοί της τέχνης με νέες οπτικές γλώσσες

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας