Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Οταν γράφεις για να σώσεις μια ζωή
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Οταν γράφεις για να σώσεις μια ζωή

  • A-
  • A+
«Η ιστορία του Λούις Τιλ, του γιου του Εμετ, η δική μου, του πατέρα μου, της οικογένειάς μου θα μπορούσε να αρχίζει και να τελειώνει εδώ. Με μια ιστορία για μια ποσότητα κλεμμένης ζάχαρης. Με έναν φόρο αίματος που επιβλήθηκε για την κλοπή. Με οργή. Με παραίτηση. Με θλίψη. Πένθος. Με τα αρχαία τα καταραμένα τα ψέματα να στριφογυρίζουν μέσα μου. Μια κραυγή που έπνιξα. Σιωπηλές κραυγές των επονείδιστων νεκρών που βρίσκονται ταξινομημένοι σε κουτιά κάτω από τα πόδια μου. Χαμένα ονόματα. Χαμένα πρόσωπα»

Το 1963, ο Μπομπ Ντίλαν έγραψε το τραγούδι «Ο θάνατος του Εμετ Τιλ» (The death of Emmett Till). Στους στίχους του τραγουδιού ο Ντίλαν αφηγείται με λεπτομέρειες τη δολοφονία και τη δίκη που ακολούθησε:

«Ηταν κάτω στο Μισισιπή όχι πολύ καιρό πριν
Οταν ένα νεαρό αγόρι από την πόλη του Σικάγου πέρασε μέσα από μια πόρτα του Νότου
Τη φοβερή τραγωδία αυτού του αγοριού μπορώ ακόμα να θυμάμαι καλά
Το χρώμα του δέρματός του ήταν μαύρο και το όνομά του ήταν Εμετ Τιλ…
(...)
Είδα τα πρωινά φύλλα, αλλά δεν άντεχα να τα βλέπω
Τα χαμογελαστά αδέλφια να βαδίζουν κάτω από τις σκάλες του Δικαστικού Μεγάρου
Για τους ενόρκους ήταν αθώα και τ’ αδέλφια αφέθηκαν ελεύθερα
Ενώ το κορμί του Εμετ επέπλεε στον αφρό της θάλασσας του Νότου του Τζιμ Κρόου
Αν δεν μπορείς να μιλήσεις ενάντια σ’ αυτό, ένα έγκλημα τόσο άδικο
Τα μάτια σου είναι γεμάτα σκόνη νεκρού, το μυαλό σου γεμάτο με σκόνη
Τα χέρια και τα πόδια σου πρέπει να είναι σε δεσμά και αλυσίδες, και το αίμα σου πρέπει ν’ αρνηθεί να ρέει
Για να αφήσεις αυτή την ανθρώπινη φυλή να πέσει έτσι, φοβερέ Θεέ, χαμηλά!».

Το τραγούδι έγινε σύμβολο και ύμνος για όλους τους καταπιεσμένους Αφροαμερικανούς.

«Ιστορίες του πολέμου. Ιστορίες της θάλασσας. Ιστορίες της αγάπης. Ο φάκελος Τιλ είναι γεμάτος ιστορίες. Ψέματα και αλήθειες. Ταρακούνησέ τα. Αδειασέ τα στο τραπέζι. Κι ύστερα τι. Γιατί. Δεν της κάθισε της χώρας σαν το κόκαλο στον λαιμό ο Λούις Τιλ. Τον έχει ξεχάσει τον Λούις Τιλ η Αμερική, δεν τρέχει τίποτα. Εγώ φταίω. Εγώ είμαι αυτός που δεν μπορεί να ξεχάσει. Οι δικοί μου οι πόλεμοι. Οι δικοί μου οι έρωτες. Ο φόβος μου για τον βίαιο θάνατο. Το φοβάμαι ότι μπορεί να τον κουβαλάω μέσα μου τον Λούις Τιλ. Φοβάμαι ότι κάποιος που τον αναζητάει θα 'ρθει και θα με σκίσει στα δυο».

Το 1955 ο Αφροαμερικανός Τζον Εντγκαρ Γουάιντμαν -αργότερα συγγραφέας του βιβλίου «Γράφοντας για να σώσω μια ζωή» (Πόλις, μετάφραση Αθήνα Δημητριάδου)- ήταν δεκατεσσάρων χρόνων. Σε ένα περιοδικό είδε την αποκρουστική φωτογραφία ενός συνομήλικού του νεκρού μαύρου αγοριού, του Εμετ. Ο Εμετ Τιλ είχε πάει το καλοκαίρι στο Μισισίπι και επέστρεψε στη μητέρα του στο Σικάγο μέσα σε κάσα. Τον δολοφόνησαν με αποκρουστικό τρόπο οι λευκοί του Νότου. Το έγκλημά του ήταν ότι είχε σφυρίξει με θαυμασμό σε ένα λευκό κορίτσι.

Στην κηδεία η μητέρα του, Μέιμι Τιλ, στέκεται δίπλα στο φέρετρό του με το γυάλινο κάλυμμα. Γυάλινο για να μπορούν όλοι να δουν το παραμορφωμένο από την κακοποίηση πρόσωπο του νεκρού παιδιού. Στη δίκη που διεξήχθη στο Μισισίπι οι δύο κατηγορούμενοι για τη δολοφονία του αγοριού αθωώθηκαν. Ο λόγος ήταν πως 11 χρόνια πριν οι λευκοί Αμερικανοί στρατιώτες είχαν στείλει στην αγχόνη τον πατέρα του, τον Λούις Τιλ, με τις κατηγορίες του φόνου και του βιασμού. Ο Λούις Τιλ αναπόφευκτα θα βρεθεί στην καρδιά του βιβλίου, αφού εξαιτίας μιας τυχαίας αναφοράς στα πρακτικά της δίκης ο συγγραφέας θα μετατοπίσει το κέντρο βάρους από την τραγωδία του Εμετ στην τραγωδία του Λούις. Να θυμίσουμε πως οι καταδικασθέντες σε θάνατο στρατιώτες -όπως ο Λούις Τιλ- στη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου ήταν στην πλειονότητά τους έγχρωμοι και οι ένορκοι, μέχρι το 1945, αποκλειστικά λευκοί. Μπορείτε να βγάλετε τα ανάλογα συμπεράσματα.

Η «καλή» Αμερική το είδε σαν θεία δίκη. Βεβαίως οι δολοφόνοι του αργότερα παραδέχτηκαν δημοσίως την ενοχή τους σε μια συνέντευξή τους στο περιοδικό Look.

Ο Γουάιντμαν δεν ξέχασε και εξήντα χρόνια μετά αποφασίζει να ερευνήσει την υπόθεση του Λούις Τιλ. Εγραψε το βιβλίο ακριβώς για να κάνει αυτό που λέει ο τίτλος, για να σώσει μια ζωή. Αποκαλύπτονται επιτέλους τα κενά και οι σιωπές της ιστορίας, κυρίως η σιωπή του Λούις Τιλ. Ταυτίζεται τόσο μαζί του που ο αναγνώστης νιώθει πως ο συγγραφέας παλεύει για τη δική του ζωή. Μας καθηλώνει με την αφηγηματική του ικανότητα, αναμειγνύοντας ιστορικά και αυτοβιογραφικά γεγονότα και καταφεύγοντας, όπου χρειάζεται, στην ποιητική λογοτεχνική γραφή. Το βιβλίο είναι σπαρακτικό και δραματικά επίκαιρο. Οχι μόνο για την αμερικανική κοινωνία που μέσα από τη βιομηχανία του θεάματος αποτελεί για πολλές δεκαετίες πρότυπο πολιτισμού και όνειρο ζωής για εκατομμύρια ανθρώπους, αλλά και για κάθε γωνιά της Γης όπου καλλιεργούνται σήμερα ο ρατσισμός, η αδικία και η βία. Το βιβλίο αυτό αποτελεί ένα ιστορικό ντοκουμέντο για τη συλλογική μνήμη. Παρ' ότι περιγράφει με ωμότητα τις σκληρές συνθήκες της εποχής, καταφέρνει με τον πολύ διακριτικό και προσωπικό λυρισμό του συγγραφέα να διαβάζεται από μας με μεγάλο λογοτεχνικό ενδιαφέρον. Λέξεις διαλεγμένες και παύσεις όπου χρειάζεται. Ανασυνθέτει το σκηνικό, ανασύρει μαρτυρίες και φωτίζει τα πρόσωπα.

Λέει σε ένα σημείο: «Η ιστορία του Λούις Τιλ, του γιου του Εμετ, η δική μου, του πατέρα μου, της οικογένειάς μου θα μπορούσε να αρχίζει και να τελειώνει εδώ. Με μια ιστορία για μια ποσότητα κλεμμένης ζάχαρης. Με έναν φόρο αίματος που επιβλήθηκε για την κλοπή. Με οργή. Με παραίτηση. Με θλίψη. Πένθος. Με τα αρχαία τα καταραμένα τα ψέματα να στριφογυρίζουν μέσα μου. Μια κραυγή που έπνιξα. Σιωπηλές κραυγές των επονείδιστων νεκρών που βρίσκονται ταξινομημένοι σε κουτιά κάτω από τα πόδια μου. Χαμένα ονόματα. Χαμένα πρόσωπα».

Ο χειμαρρώδης όμως λόγος του συγγραφέα έφερε αποτελέσματα και δικαίωσε την προσπάθειά του. Η κραυγή του ακούστηκε. Ο αντίκτυπος ήταν μεγάλος.

Τον Ιούλιο του 2018 δημοσιεύτηκε στους New York Times η είδηση πως η κυβέρνηση των ΗΠΑ είχε ήδη αρχίσει ενέργειες για την αναψηλάφηση της δίκης σχετικά με τη δολοφονία ενός 14χρονου Αφροαμερικανού, του Εμετ Τιλ, το καλοκαίρι του 1955 – σχεδόν εξήντα τρία χρόνια μετά τον θάνατό του. Σύμφωνα με το υπουργείο Δικαιοσύνης, είχαν ανακύψει καινούργια στοιχεία για την υπόθεση.

Το «Γράφοντας για να σώσω μια ζωή» είναι ένα βιβλίο που πραγματικά δεν θα ξεχάσετε ποτέ τελειώνοντας την ανάγνωσή του.

ΝΗΣΙΔΕΣ
Η ιστορία του κόσμου γραμμένη αλλιώς
Η ιστορία του κόσμου όπως την έγραψαν οι λαοί. Οπως την περιγράφει και την καταγράφει ο Βρετανός ιστορικός, αρχαιολόγος και πολιτικός ακτιβιστής Νιλ Φόκνερ στο βιβλίο «Μια ριζοσπαστική ιστορία του κόσμου».
Η ιστορία του κόσμου γραμμένη αλλιώς
ΝΗΣΙΔΕΣ
Κάτι κρυφό μυστήριο, 200 χρόνια μετά…
Η Κ. Μέρμηγκα στο τελευταίο της μυθιστόρημα «Κάτι κρυφό μυστήριο» δεν μας δίνει μόνο μια αρκετά μελετημένη βιογραφία του Καποδίστρια, μας μεταφέρει το αποτύπωμα μιας σπουδαίας ανθρώπινης διαδρομής στα ιστορικά...
Κάτι κρυφό μυστήριο, 200 χρόνια μετά…
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η ζωή είναι το μυθιστόρημα του Θεού
Μπροστά σε θεμελιώδη ερωτήματα για την ανθρώπινη υπόσταση βρέθηκε ο νομπελίστας συγγραφέας Iσαάκ Mπάσεβις Σίνγκερ όταν έγραφε το βιβλίο «Σώσα» που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις «Κίχλη» σε μετάφραση...
Η ζωή είναι το μυθιστόρημα του Θεού
ΝΗΣΙΔΕΣ
Για ένα δωμάτιο με θέα την Ακρόπολη
Στη σκιά του ιστορικού μνημείου πλέκεται η υπόθεση του νέου βιβλίου της Λουκίας Δέρβη «Θέα Ακρόπολη», που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.
Για ένα δωμάτιο με θέα την Ακρόπολη
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Επιστρέφω 25 αιώνες μετά για να σας ευχαριστήσω…»
Στο βιβλίο του, «Η λογοτεχνία στο τετράγωνο, Σημειώσεις για τη γραφή του Χόρχε Λουίς Μπόρχες» ο καθηγητής Νάσος Βαγενάς μάς επιτρέπει να ρίξουμε μια ματιά στις σημειώσεις που συγκέντρωνε τόσα χρόνια για τον...
«Επιστρέφω 25 αιώνες μετά για να σας ευχαριστήσω…»
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Αλίμονο στον συγγραφέα που θέλει να τα έχει με όλους καλά…»
Ενα ταξίδι στην Καβάλα με τη Μάρω Δούκα. Καλεσμένες του ΔΗΠΕΘΕ, του Δημοτικού Ωδείου και της Δημοτικής βιβλιοθήκης για να παρουσιάσουμε το καινούργιο βιβλίο της Μ. Δούκα «Πύλη Εισόδου».
«Αλίμονο στον συγγραφέα που θέλει να τα έχει με όλους καλά…»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας

ΚΛΕΙΣΙΜΟ