Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Θείο δράμα και μπαρόκ δυναμισμός από τη Ρώμη

Μικελάντζελο Μερίζι ντα Καραβάτζο, «Ο Ακάνθινος στέφανος», (1603) | Vienna, Kunsthistorisches Museum 

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Θείο δράμα και μπαρόκ δυναμισμός από τη Ρώμη

  • A-
  • A+
Μια μεγάλη έκθεση με περισσότερα από 70 αριστουργήματα προσφέρει στο κοινό το εθνικό μουσείο της ολλανδικής πρωτεύουσας, δημιουργίες του διάσημου ζωγράφου Καραβάτζο, του φημισμένου γλύπτη Μπερνίνι και ταλαντούχων συγχρόνων τους. Εισάγοντας μια νέα, κομψή γλώσσα στα έργα τους με βάση το συναίσθημα, έφεραν επανάσταση στη δυτική τέχνη, που ξεκίνησε στις αρχές του 17ου αιώνα στην ιταλική πρωτεύουσα και αντήχησε σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Στην Ολλανδία οι αρχές της χώρας δεν προχώρησαν σε πολύ αυστηρά μέτρα εξαιτίας της πανδημίας λόγω του COVID-19. Εκλεισαν σχολεία και καταστήματα αλλά στους πολίτες της χώρας απλά δόθηκαν εντολές να μην κυκλοφορούν και να αποφεύγουν τις συγκεντρώσεις. Με αυξημένο αριθμό κρουσμάτων και δυστυχώς αριθμό νεκρών, η χώρα με τους περίπου 17.000.000 κατοίκους βασίζεται περισσότερο στην ατομική ευθύνη των πολιτών της.

Στο Αμστερνταμ, την πρωτεύουσα στις Κάτω Χώρες, η ζωή πλέον κινείται με χαμηλότερες ταχύτητες. Oι ποδηλατόδρομοι που καταλαμβάνουν χιλιόμετρα μήκους σαφώς με λιγότερη κίνηση, τα πανέμορφα κανάλια σχεδόν άδεια από σκάφη και κάθε πλακόστρωτη γωνιά του κέντρου ερημική από τα πλήθη που συνωστίζονταν μέχρι «χθες».

Αφράτα σύννεφα ταξιδεύουν βιαστικά στον ουρανό από τους δυνατούς ανέμους που φυσούν από την παγωμένη ακόμα Βόρεια Θάλασσα και τον Αρκτικό. Οι τροφαντές μπλε καρακάξες έχουν καταλάβει την πόλη μαζί με τα ολόμαυρα κοράκια και η άνοιξη αρχίζει δειλά να στέλνει τα πρώτα μηνύματα με το τραγούδι αντίστασης των κοτσυφιών περιμένοντας να ξεσπάσει η πανδαισία χρωμάτων από τις τουλίπες, που φυλακισμένες στο χώμα προσμένουν το σύνθημα από το χάδι του ζωοδότη ήλιου.

Στην όμορφη πόλη λοιπόν του ποταμού Αμστελ όλα προσμένουν την αναμενόμενη επιστροφή της άνοιξης αλλά και της άρσης των μέτρων. Υπάρχουν όμως κι αυτοί που αγνοούν τις συστάσεις και γεμίζουν τα πανέμορφα πάρκα και τους υπαίθριους βοτανικούς κήπους. Δυστυχώς ακόμα και σήμερα κάποιοι πιστεύουν τη θεωρία για την «ανοσία της αγέλης» και γεμίζουν το πάρκο και τους χώρους στη μεγάλη Πλατεία των Μουσείων που βρίσκεται στο νοτιοανατολικό τμήμα της ολλανδικής πρωτεύουσας.

Εκεί βρίσκονται το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Stedelijk, το Moco Museum με μοντέρνα και σύγχρονη τέχνη, το Μουσείο Διαμαντιών, η μεγάλη αίθουσα συναυλιών Royal Concertgebouw, κτίρια με ξένες πρεσβείες, ακριβώς στο κέντρο το εξαιρετικό Μουσείο Βαν Γκογκ, λαμπερό πετράδι στην εικαστική κορόνα της περιοχής, αλλά και το Rijksmuseum, το εθνικό μουσείο της ολλανδικής πρωτεύουσας.

Το υπέροχα επιβλητικό κρατικό μουσείο το αγκαλιάζει ένας υπέροχος κήπος και έχει πάνω από 1.000.000 πολύτιμα εκθέματα στις μόνιμες συλλογές του. Στο κέντρο του το διαπερνούν ποδηλατόδρομοι και πεζοδρόμια που ενώνουν τις δυο πλευρές της πόλης.

Τη μεγαλύτερη επισκεψιμότητα σαφώς και έχει το αριστούργημα του Ρέμπραντ «The Night Watch» (Νυχτερινή περίπολος ή Ο λόχος της πολιτοφυλακής υπό τη διοίκηση του λοχαγού Φρανς Μπάνινκ Κοκ), (1642), που βρίσκεται σε αίθουσα της πτέρυγας Philips. Από τον περασμένο Ιούλιο μάλιστα οι λάτρεις της τέχνης μπορούν και παρακολουθούν την αποκατάσταση του διάσημου έργου ζωντανά στην γκαλερί ή μέσω κάμερας στο διαδίκτυο (το έργο βανδαλίστηκε από επισκέπτες το 1975 με μαχαίρι και το 1990 ψεκάστηκε με οξύ).

Στην πτέρυγα Philips μάλιστα αυτήν την εποχή και μέχρι τις 7 Ιουνίου οι παρακείμενες αίθουσες φιλοξενούν μια μεγάλη έκθεση με τίτλο «Caravaggio-Bernini. Baroque in Rome».

Το μουσείο αυτό το διάστημα, όπως και τα περισσότερα μουσεία και γκαλερί σ’ ολόκληρο τον κόσμο, είναι προσωρινά κλειστό και δεν έχει ανακοινωθεί ακόμη αν η έκθεση θα παραταθεί όταν μπει ξανά σε λειτουργία.

Απλωμένα στις γκαλερί περισσότερα από 70 αριστουργήματα, έργα του διάσημου ζωγράφου Καραβάτζο (1571-1610), του φημισμένου γλύπτη Μπερνίνι (1598-1680) αλλά και ταλαντούχων συγχρόνων τους, που συγκεντρώθηκαν από ιδιωτικές συλλογές και άλλα μουσεία. Εισάγουν το κοινό σε μια νέα, κομψή γλώσσα μπαρόκ με βάση το συναίσθημα.

Τα έργα και η τεχνοτροπία τους έφεραν επανάσταση στη δυτική τέχνη, που ξεκίνησε στις αρχές του 17ου αιώνα στην ιταλική πρωτεύουσα και αντήχησε σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Το μπαρόκ, αυτό το θεαματικό καλλιτεχνικό ύφος, το γεμάτο δράμα και δυναμισμό, πυροδότησε στενές υπέροχες συνεργασίες μεταξύ της ζωγραφικής, της γλυπτικής και της αρχιτεκτονικής. Τα έργα που εκτίθενται λένε μια ιστορία τεράστιας καλλιτεχνικής δυναμικής για τη ριζική ανανέωση των τεχνών που εκτυλίχθηκε στη Ρώμη κατά την περίοδο από το 1600 έως το 1640.

Ως τρόπος έκφρασης, το μπαρόκ από την Ιταλία εξαπλώθηκε επιτυχημένα σε ολόκληρη την Ευρώπη, έχοντας σε μεγάλο βαθμό τη στήριξη της Καθολικής Εκκλησίας, που χρησιμοποίησε την τεχνοτροπία του για να προβάλει το μεγαλείο και το δέος του δραματικού ύφους του σε πολλά θρησκευτικά θέματα. Σκοπός του να εξυψώσει τον άνθρωπο μέσα από τα πάθη και τα συναισθήματά του.

Στις εικαστικές τέχνες τα κύρια χαρακτηριστικά του στιλ είναι οι καμπύλες γραμμές, η δραματική χρήση του φωτισμού με έντονες αντιθέσεις και φωτοσκιάσεις, η αλληγορική συναισθηματική και θρησκευτική απεικόνιση η οποία απευθύνεται περισσότερο στην καρδιά παρά στο μυαλό και βέβαια η χρήση τεχνικών «οπτικής απάτης» (trompe l'oeil).

Ο Μικελάντζελο Μερίζι ντα Καραβάτζο με την ταραχώδη ζωή προκαλούσε αίσθηση καθώς με την τεχνική του κιαροσκούρο κατάφερε να ενισχύσει το δραματικό στοιχείο και τον μυστηριακό χαρακτήρα της πίστης στα έργα του, ενώ συνολικά η επαναστατική τεχνική των δραματικών φωτοσκιάσεων που εισήγαγε σφράγισε την μπαρόκ σχολή της ζωγραφικής. Η ριζοσπαστική του τέχνη έγινε κίνημα (καραβατζισμός) με πολλούς οπαδούς. Διάσημοι καραβατζιστές υπήρξαν ο πατέρας και η κόρη Οράτσιο και Αρτεμίζια Τζεντιλέσκι, ο Οράτσιο Μποργκιάνι, ο Μπαρτολομέο Μανφρέντι, ο Γκουερτσίνο, ο Τζιοβάνι Μπαλιόνε και ο Ματία Πρέτι, καθώς και οι Ολλανδοί καλλιτέχνες Χέντρικ τερ Μπρούγκεν, Χέριτ φαν Χόντχορστ και Ντιρκ φαν Μπαμπούρεν.

Λίγα μόλις χρόνια μετά τον θάνατο του Καραβάτζο, ο σπουδαίος γλύπτης Τζαν Λορέντσο Μπερνίνι ήρθε στο προσκήνιο με μια σειρά εντυπωσιακών και τεχνικά δεξιοτεχνικών γλυπτών που κλείνουν μέσα τους το δράμα, φυσική ζωτικότητα και κίνηση. Τις δεκαετίες που ακολούθησαν, το γλυπτό του έργο έδωσε νέα ώθηση στην κληρονομιά του Καραβάτζο, που άλλαξε ριζικά το πρόσωπο της Ρώμης. Οι αριστουργηματικές καινοτομίες του γλύπτη γίνονται αισθητές μέχρι σήμερα σε όλες τις καλλιτεχνικές εκφράσεις του, όπως τα ζωντανά πορτρέτα, τα μεγάλα συμπλέγματα, τα γλυπτά σιντριβάνια και η εκκλησιαστική αρχιτεκτονική.

Στην έκθεση συναντάμε υπέροχες χαρακτηριστικές δημιουργίες όπως ο «Νάρκισσος», (1600), το «Αγόρι δαγκωμένο από σαύρα», (1597-98) και το γεμάτο ρεαλιστικό πάθος έργο «Ακάνθινος στέφανος» (1603) του Καραβάτζο, η υπέροχη «Μέδουσα» (1638-40), αλλά και τα εντυπωσιακά μαρμάρινα πορτρέτα του Τόμας Μπέικερ και του καρδιναλίου Ρισελιέ από τον Μπερνίνι, την «Εκσταση της Μαρίας Μαγδαληνής» (1620-25) ζωγραφισμένη υπέροχα από την Αρτεμίζια Τζεντιλέσκι, το καταπληκτικής ομορφιάς έργο «Η Ιουδήθ με το κεφάλι του Ολοφέρνη» (1610) του Κάρλο Σαρασένι και τον αριστουργηματικό και συγκλονιστικό «Χριστό που επιδεικνύει τις πληγές του» (1625-35) του Τζιοβάνι Αντόνιο Γκάλι (Λο Σπανταρίνο), που, έτοιμος να βγει από τον καμβά, μας κοιτάει κατάματα, βάζοντας το δάχτυλό του στην ανοιχτή πληγή, θέλοντας με το διαπεραστικό του βλέμμα να πείσει τους «άπιστους Θωμάδες» πως αναστήθηκε.

Παρά το βιβλικό τους περιεχόμενο, οι πίνακες φαίνονται σχεδόν μη θρησκευτικοί. Η ψυχολογία και το συναίσθημα περνούν πάνω από το ιερό σ’ αυτήν την αξιοθαύμαστη συλλογή έργων. Συναρπαστικές δημιουργίες με σύνθετες ιστορίες ενός πρωτοποριακού καλλιτεχνικού στιλ, στήνουν γιορτή για τις αισθήσεις μας, καταφέρνοντας να οικοδομήσουν με αληθινή σοφία μοναδικές εικόνες, γεμάτες μυστήριο και πάθος.


📍 «Caravaggio-Bernini. Baroque in Rome», Rijksmuseum, Αμστερνταμ. Μέχρι 7 Ιουνίου.
Μένουμε σπίτι! Λόγω κορονοϊού τα περισσότερα μουσεία, ακολουθώντας τις επιταγές των δύσκολων καιρών μας, είναι κλειστά για κάποιο διάστημα. Το Rijksmuseum μας ξεναγεί διαδικτυακά.

ΝΗΣΙΔΕΣ
O ψυχωσικός μετα-ιμπρεσιονιστής Βίνσεντ βαν Γκογκ
Μια υπέροχη έκθεση στο πανέμορφο μουσείο Van Gogh του Αμστερνταμ παρουσιάζει την αριστουργηματική αυτοπροσωπογραφία του μάστερ Βαν Γκογκ, που πρόσφατα οι ερευνητές απέδειξαν την αυθεντικότητά της.
O ψυχωσικός μετα-ιμπρεσιονιστής Βίνσεντ βαν Γκογκ
ΝΗΣΙΔΕΣ
Τα πολλά πρόσωπα της μοναδικής Μαρία Λάσνιγκ
Με 200 έργα, το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Stedelijk της ολλανδικής πρωτεύουσας παρουσιάζει τη συνεχή έμπνευσή της για πάνω από εβδομήντα χρόνια προσφοράς της φεμινίστριας Αυστριακής καλλιτέχνδας στον εικαστικό...
Τα πολλά πρόσωπα της μοναδικής Μαρία Λάσνιγκ
ΝΗΣΙΔΕΣ
Αισθησιασμός στο... μαύρο
Με μια μεγάλη έκθεση που διοργανώνει η Tate Britain και φέρει απλώς το όνομά του, «Aubrey Beardsley», τιμάται η σύντομη αλλά εκπληκτική καριέρα του χαρισματικού εικονογράφου.
Αισθησιασμός στο... μαύρο
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ανάμεσα στον χαμένο παράδεισο και την κοινωνική ουτοπία
Μια μεγάλη έκθεση στο Μουσείο Καλών Τεχνών (ΜMFA), του Μόντρεαλ μάς μεταφέρει στο Παρίσι του 19ου και του 20ού αιώνα με τη συντροφιά των μεγάλων μετα-ιμπρεσιονιστών δασκάλων.
Ανάμεσα στον χαμένο παράδεισο και την κοινωνική ουτοπία
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η αντισυμβατική τέχνη του Μαρσέλ Ντισάν
Η ζωή και η κληρονομιά του ανατρεπτικού Γάλλου δημιουργού περνούν μέσα από 50 έργα που παρουσιάζονται για πρώτη φορά στο κοινό από το Smithsonian Hirshhorn Museum and Sculpture Garden της Ουάσινγκτον.
Η αντισυμβατική τέχνη του Μαρσέλ Ντισάν
ΝΗΣΙΔΕΣ
Γιορτή χαράς λουσμένη με φως και χρώματα
Για πρώτη φορά σε 25 χρόνια, με αφορμή την 150ή επέτειο από την ίδρυση του Μουσείου Καλών Τεχνών στη Βοστόνη, παρουσιάζονται στο κοινό και οι 35 πίνακες του «πατέρα του ιμπρεσιονισμού» Κλοντ Μονέ
Γιορτή χαράς λουσμένη με φως και χρώματα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας