Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Κάτι κρυφό μυστήριο, 200 χρόνια μετά…
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Κάτι κρυφό μυστήριο, 200 χρόνια μετά…

  • A-
  • A+

«Ενας άνθρωπος επιστρέφει στην πατρίδα του πιστεύοντας ότι θα τον σκοτώσουν και τον σκοτώνουν».

Αυτή τη φράση του T.S.Eliot διάλεξε η συγγραφέας Καρολίνα Μέρμηγκα για προμετωπίδα στο τελευταίο της μυθιστόρημα «Κάτι κρυφό μυστήριο», που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Μελάνι· είναι αδύνατον να μη χαμογελάσει πικρά όποιος το διαβάζει αφού το βιβλίο αναφέρεται στον Ιωάννη Καποδίστρια. Ξεκινάει από τον θάνατο και από την αρχή της ζωής του. Ο θάνατος και η αρχή, μαζί, τα δυο ορόσημα που καθορίζουν τη ζωή όλων των όντων. 3 χρόνια, 8 μήνες και 21 μέρες διακυβέρνησε την Ελλάδα ο Καποδίστριας.

Από τον αγώνα και την απόλυτη δόξα κατέληξε αποτρόπαια δολοφονημένος από ελληνικό χέρι. Ο ρόλος των ισχυρών ξένων δυνάμεων και οι βλέψεις τους για την αποικιοποίηση ενός νεογέννητου κράτους κατάφεραν να χτυπήσουν εκεί που πονά κάθε λαός: στον διχασμό.

Το βιβλίο περιγράφει γλαφυρά, με πολύ προσωπικό αφηγηματικό τόνο, κάθε γεγονός που καθόρισε και διαμόρφωσε αυτόν τον σπουδαίο άντρα. Η Κ. Μέρμηγκα δεν μας δίνει μόνο μια αρκετά μελετημένη βιογραφία του Καποδίστρια, μας μεταφέρει το αποτύπωμα μιας σπουδαίας ανθρώπινης διαδρομής στα ιστορικά γεγονότα της Ελλάδας και της Ευρώπης.

Στην πατρική γη, στην τσαρική αυλή, στον έρωτα της Ρωξάνδρας Στούρτζα, στη Βενετία και στο σαλόνι της Ισαβέλλας Θεοτόκη, στη Βιέννη με τον Μέτερνιχ όταν έπεφτε ο Μέγας Ναπολέων, στο Παρίσι, με τον Σολωμό, τον Κάλβο και τον Πούσκιν, με τον Υψηλάντη, με τη Μαντώ Μαυρογένους, με τους μεγάλους και μικρούς πρωταγωνιστές της Ελληνικής Επανάστασης, στις μεγάλες λύπες και στη χαρά της απελευθέρωσης, στην Αίγινα όπου ξεκίνησε το κράτος, στο Ναύπλιο όπου τελείωσαν όλα. Ο Ιωάννης Καποδίστριας είναι παντού. Οι άνθρωποι που τον γνώρισαν μιλούν και κυρίως σκέφτονται γι' αυτόν. Και οι τόποι «μιλούν» με τον τρόπο τους σ’ αυτό το ιδιαίτερο, ενδιαφέρον και συναρπαστικό μυθιστόρημα.

«Ο μόνος αντίπαλος που δεν νικιέται είναι ο έντιμος. Και τέτοιος είναι ο Καποδίστριας» είχε γράψει ο Μέτερνιχ στην ερωμένη του για τον Κερκυραίο πολιτικό που αναστάτωνε με το πάθος και την προσωπικότητά του τις πολιτικές αυλές των Ευρωπαίων ηγετών της εποχής και συνέχισε λέγοντας: «Αχ αυτός ο Ελληνας Κόμης… Ο ισορροπημένος χαρακτήρας του και η σπάνια ικανότητά του να καταλαβαίνει και τα πιο δύσκολα θέματα… Το βλέμμα του είναι τόσο διαπεραστικό και βαθύ, η ψυχή του τέτοια ψυχή φιλοσόφου, που δεν διστάζει να διακηρύττει ότι τίποτα δεν υπάρχει στον κόσμο που να έχει μεγάλη αξία εκτός από τον άνθρωπο…». Ενας τέτοιος άνθρωπος μόνο απειλή θα μπορούσε να είναι για τα μεγάλα συμφέροντα. «Είκοσι εννέα οι υποψήφιοι δολοφόνοι του» και η αμοιβή μεγάλη: 2.000 ισπανικά τάλιρα.

Φτάνοντας προς το τέλος του μυθιστορήματος, η συγγραφική δεινότητα της Κ. Μέρμηγκα με έβαλε μέσα στην ιστορία ως άμεσο παρατηρητή που ωστόσο του είναι αδύνατον να μείνει αμέτοχος μπροστά σε ένα τέτοιο συναισθηματικό φορτίο. Η Ιστορία σε καλεί, σε προσκαλεί να πάρεις θέση στα γεγονότα. Αυτό συμβαίνει πάντα όταν διαβάζεις ένα καλό βιβλίο. Πώς να διαφωνήσεις με τη Ρωξάνδρα Στουρτζα, όταν στο Ναύπλιο, την Κυριακή 27 Σεπτεμβρίου 1831, 06.00 π.μ., λέει: «Πουθενά τέτοιο φως. Κι αυτό το ήξερες πάντα. Γι' αυτό το φως, όπως για κάθε τι μοναδικό, υπάρχει και το τίμημα - ναι, αυτό είναι: αυτή η χώρα δεν υπάρχει χωρίς το τίμημά της που πρέπει να πληρωθεί. Ετσι την κερδίζεις. Αυτή η χώρα, αυτή η Ελλάδα, που το βάρος της μετριέται με το τίμημα που πληρώνεις για να τη λες πατρίδα σου».

Δεν ξέρω αν ποτέ θα μπορέσει να αποτιμηθεί το τίμημα που πλήρωσε ο Ιωάννης Καποδίστριας για να λέει πατρίδα του την Ελλάδα. Το έργο του πολυδιάστατο και δύσκολο. Υπήρξε αναμφισβήτητα ένας τολμηρός ηγέτης. Εξαιρετικά επίκαιρο το γεγονός ότι τους πρώτους μήνες της διακυβέρνησής εμφανίστηκε επιδημία πανώλης στα νησιά του Αργοσαρωνικού, στην Υδρα πρώτα και μετά στις Σπέτσες. Μία από τις πρώτες αποφάσεις που έλαβε ήταν να κλείσει τον Απρίλιο του 1828 τις εκκλησίες στις περιοχές όπου είχαν εμφανιστεί κρούσματα ή ήταν πιθανόν να εμφανιστούν. Οι εκκλησίες έκλεισαν για αόριστο χρονικό διάστημα.

Αξίζει επίσης να ξαναθυμηθούμε σήμερα ότι διέθεσε όλη του την περιουσία για τους σκοπούς του κράτους και αρνήθηκε να δεχθεί μισθό. Οι Ελληνες τον σέβονταν, τον θαύμαζαν και κυρίως τον εμπιστεύονταν. «Κάτι κρυφό μυστήριο» όμως θα πλανάται πάντα γύρω από το όνομά του.

Σε έναν χρόνο θα συμπληρωθούν διακόσια χρόνια από εκείνη την ιστορική στιγμή που η Ελλάδα απαίτησε από τους ανθρώπους της να γίνουν ήρωες. Οσα χρόνια κι αν περάσουν, ο πρώτος κυβερνήτης της θα της δίνει πάντα λίγο από τη δύναμή του και το πάθος του.

Βιβλία σαν κι αυτό που έγραψε η Καρολίνα Μέρμηγκα θα μας το θυμίζουν:

«Μα πόσο χρόνο θέλετε πια, Κυβερνήτη;»
«Θέλω τον χρόνο που χρειάζονται πάντα οι Ελληνες για να διαφωνήσουν και να απορρίψουν και να μην εφαρμόσουν τίποτα απ' όσα τους ζητούνται. Και μετά να το ξανασκεφτούν και να το δουν διαφορετικά και σιγά σιγά να το αποδεχθούν. Και στο τέλος να το επαινέσουν. Χρειάζεται πολύς χρόνος γι' αυτό».
«Ετσι που το λέτε, ναι, υποθέτω...»
«Και χρειάζεται και κάποιος να πεθάνει. Για να μπορούν να λένε, μετά, ότι αυτός ο κάποιος ήταν ο πιο καλός».
Για πρώτη φορά το βλέμμα του Γερμανού είναι λιγότερο επιφυλακτικό: «Τι εννοείτε;»
«Χρειάζεται κάποιος να πεθάνει».

ΝΗΣΙΔΕΣ
«Μια ζωή γεμάτη» - μια ζωή κερδισμένη
Οταν άρχισα το διάβασμα του βιβλίου του Φοίβου Ι. Ιωαννίδη «Μια ζωή γεμάτη», ήθελα μέσα μου να βρω κάτι άλλο και το βρήκα. Ομως άρχισα ανάποδα.
«Μια ζωή γεμάτη» - μια ζωή κερδισμένη
ΝΗΣΙΔΕΣ
Το κορίτσι και το λιμάνι
Tο «Κορίτσι του τεκέ» θα το βάλετε στην καρδιά σας. Ηταν μια μαχήτρια της ζωής που πήγε κόντρα στην ανδροκρατούμενη κοινωνία της εποχής και, παρότι εκπορνεύτηκε, δεν έχασε την ψυχή της.
Το κορίτσι και το λιμάνι
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο παράξενος «Υποκόμης» της Αργεντινής
Το «Περί της εν ύπνω κομψότητος» είναι αδύνατον να το αφήσετε από τα χέρια σας. Φημολογείται πως είναι το ημερολόγιο του μεγαλύτερου αδελφού του.
Ο παράξενος «Υποκόμης» της Αργεντινής
ΝΗΣΙΔΕΣ
Από τα αποκαΐδια και τα χαλάσματα
Εχοντας ως κύριο θέμα της την πυρκαγιά του ’17 στη Θεσσαλονίκη, η συγγραφέας Φρειδερίκη Φαντίδου-Σιδηροπούλου δημιούργησε ένα άρτιο μυθιστόρημα, όπου το ατομικό γίγνεσθαι πλέκεται με το συλλογικό
Από τα αποκαΐδια και τα χαλάσματα
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο ρόλος του Τύπου και η αποστασία του 1965
55 χρόνια από τα Ιουλιανά Στο βιβλίο του Μανώλη Χαιρετάκη επιχειρείται η κάλυψη μιας υποφωτισμένης διάστασης της πολιτικής κρίσης του 1965: η καθοριστική σημασία των εφημερίδων στην πορεία προς τα Ιουλιανά και...
Ο ρόλος του Τύπου και η αποστασία του 1965
ΝΗΣΙΔΕΣ
Οταν η Χολλυγούνδη αγαπούσε τα Χανιά
Ενας άγνωστος στους πολλούς ερευνητής με διακόσιες εβδομήντα σελίδες μεγάλου σχήματος δίνει τη χαρά και το μάθημα: η ακούραστη δουλειά, το μεράκι, η αγάπη, «Από τα Χανιά στη Χολλυγούνδη» του Λευτέρη Λαμπράκη.
Οταν η Χολλυγούνδη αγαπούσε τα Χανιά

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας