Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Υγεία
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Υγεία

  • A-
  • A+

«Με τις υγείες/υγειές σου» λέμε σε κάποιον που φταρνίστηκε, ή «γείτσες». Μάλλον λέγαμε, στο παρελθόν, διότι τώρα, με την πανδημία, εάν ακούσουμε κάποιον να φταρνίζεται κοντά μας, πιθανότατα θα απομακρυνθούμε έντρομοι από κοντά του, λούζοντάς τον όχι με ευχές για την υγεία του, αλλά ίσως και με κατάρες για την ανευθυνότητά του.

Η πανδημία του κορονοϊού αλλάζει σταθερά, εκτός των άλλων, και τις κοινωνικές μας σχέσεις και συνήθειες ανάγοντας πλέον σε αδιαφιλονίκητο πρώτο και κύριο αγαθό την υγεία, καθώς είδαμε πως ο ιός ίσως θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως ο απόλυτος δημοκράτης: πλήττει τους πάντες από τους μεγιστάνες του πλούτου, των μίντια και του ποδοσφαίρου μέχρι τους εσχάτους. Οπότε, εφόσον η υγεία, όπως λέμε στα σοβαρά τώρα, είναι το παν, ας δούμε μερικά πράγματα γι’ αυτή την κόρη του Ασκληπιού και της Ηπιόνης, της αδελφής της Αθηνάς. Οι αρχαίοι καλλιτέχνες την απεικόνιζαν ως μια όμορφη, νέα γυναίκα, ενώ οι ύμνοι που γράφτηκαν γι’ αυτήν, όπως αυτός ο Ορφικός, είναι εντυπωσιακοί: «Ιμερόεσσα, ερατή, πολυθάλμιε, παμβασίλεια, κλύθι μάκαιρ’ Υγίεια, φερόλβιε, μήτηρ απάντων...»

Οι αρχαίοι Ελληνες την είχαν σε μεγάλη υπόληψη, και όχι μόνο εξαιτίας του σεβασμού που έδειχναν στον πατέρα της. Ενώ ο Ασκληπιός ήταν ο θεός της θεραπείας των ασθενειών,η Υγεία συνδέθηκε με την πρόληψή τους και τη διατήρηση της κατάστασης της υγείας τόσο του σώματος όσο και του πνεύματος. Ωστόσο, το περίφημο «νους υγιής εν σώματι υγιεί» δυστυχώς (για κάποιους...) δεν είναι αρχαιοελληνικό. Η αυθεντική ρήση είναι (Οrandum est ut sit) mens sana in corpore sano. Την είχε γράψει ο Ρωμαίος σατιρικός ποιητής Ιούνιος Γιουβενάλης (60-127 μ.Χ.), στο έργο του «Σάτιρες», προσπαθώντας να πείσει τους συμπατριώτες τους να ακολουθήσουν τον δρόμο της αρετής, και σημαίνει πως «[πρέπει να ευχόμαστε να υπάρχει] νους υγιής μέσα σ’ ένα υγιές σώμα».

Η μετάφρασή του στα αρχαία ελληνικά μάλλον ξέφυγε από το πνεύμα του Γιουβενάλη και έγινε σλόγκαν κάποιων που επιχείρησαν να ντύσουν με τον μανδύα της αρχαιολατρίας και αρχαιοπρέπειας τις επονείδιστες ιδέες τους περί φυλετικής ανωτερότητας, όπως οι διοργανωτές των Ολυμπιακών Αγώνων στο Βερολίνο του 1936...

Αυτή η ολιστική θεώρηση της υγείας από τους αρχαίους αντανακλάται στον ορισμό της από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, όπως διατυπώθηκε στο καταστατικό του το 1946: «Η κατάσταση της πλήρους σωματικής, ψυχικής και κοινωνικής ευεξίας και όχι μόνο η απουσία ασθένειας ή αναπηρίας». Μεγάλη κουβέντα αυτή, καθώς οι κοινωνικοί παράγοντες που διαμορφώνουν την υγεία των ανθρώπων, στο πνεύμα και στο σώμα, είναι πολλοί. Ποιος μπορεί να είναι στ’ αλήθεια υγιής όταν το περιβάλλον του, το φυσικό και το ανθρωπογενές, είναι αφιλόξενο ή ανθυγιεινό, όταν οι πόλεις του είναι απάνθρωπες και αγχώδεις, όταν το φαγητό του είναι σκάρτο, όταν η γη που πατάει, ο αέρας που αναπνέει και το νερό που πίνει ή που κολυμπάει είναι μολυσμένα και νοσηρά; Ποιος μπορεί να έχει νου υγιή εν σώματι υγιεί, όταν είναι πάμφτωχος, αδικημένος ή καταπιεσμένος; Είναι δυνατόν ένας πρόσφυγας, ένας άστεγος ή ένα θύμα του τράφικινγκ να είναι υγιές άτομο;

Τελικά, ποιος είναι απολύτως υγιής σήμερα; Σ’ αυτή την ερώτηση το Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας έχει μόνο μια ετυμολογική απάντηση να δώσει. Λοιπόν, «υγιής» είναι αυτός που χαρακτηρίζεται από υγεία, αυτός που έχει ψυχική και πνευματική υγεία, που δεν εμφανίζει ψυχικά ή διανοητικά προβλήματα, αυτός (ο θεσμός, εννοείται) που λειτουργεί σύμφωνα με τις αρχές του, χωρίς παρεκκλίσεις, όπως ας πούμε η «υγιής οικονομία», που δεν έχει ελλείμματα ή πληθωρισμό και -εν τέλει- υγιής είναι ο ηθικώς αποδεκτός, όπως για παράδειγμα η υγιής νοοτροπία.

Η λέξη υγεία, στα αρχαία «υγίεια», προέρχεται από το αρχαίο επίθετο «υγιής». Αυτό είναι μια σύνθετη λέξη ινδοευρωπαϊκής προέλευσης από τον όρο «su-gwiy-es», όπου το «su» σημαίνει «ευ, καλώς», ενώ η σημασία του «gwiy-e» είναι «ζωή, βίος». Η λέξη θα έβρισκε ακριβές αντίστοιχο στο «ευζωία», λέει το Λεξικό.

Συνεπώς, όπως η ευζωία, το περίφημο ευ ζην, παραμένει ένα ζητούμενο σήμερα, για πάρα πολλούς ανθρώπους σ’ όλη τη Γη, έτσι και η υγεία γενικώς λείπει, είναι ένα ουσιώδες εν ανεπαρκεία αγαθό, όταν στον κόσμο μας περισσεύει η φτώχεια, ο πόνος, η ανισότητα και η δυσαρμονία. Γι’ αυτό οι εκφράσεις που εμπεριέχουν τη λέξη υγεία είναι τόσο σημαντικές, τόσο βαρύνουσες στη ζωή μας. «Στην υγειά σου», λέμε τσουγκρίζοντας το ποτήρι με τους φίλους. Οταν βρίσκουμε λύση σ’ ένα πρόβλημα που μας απασχολεί αναφωνούμε «βρήκα την υγειά μου!», είτε όταν αναφερόμαστε στην αγορά άνετων παπουτσιών, είτε όταν καθιερώνουμε ένα καθημερινό απογευματινό περίπατο.

Ακόμα και όταν δεν τα καταφέρνουμε σε κάποια μας επιδίωξη, ακόμα κι όταν βλέπουμε τα έργα μας να έχουν αποτύχει, τα σχέδια της ζωής μας να βγαίνουν όλα πλάνες, όπως έγραφε ο Κωνσταντίνος Καβάφης στο «Απολείπειν ο Θεός Αντώνιον», τότε δεν έχει νόημα να «θρηνήσουμε ανοφέλετα», παρά να πούμε «και εις άλλα με υγεία». Δηλαδή θα μας συμβούν άλλα, πιο ευχάριστα πράγματα, θα τα καταφέρουμε την επόμενη φορά, αρκεί να έχουμε την υγεία μας για να προσπαθήσουμε και να απολαύσουμε τους κόπους μας.

Δεν θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για την υγεία, αυτό τον καιρό της πανδημίας, εάν δεν αναφερθούμε στους ήρωες των ημερών, στους εργαζομένους στον χώρο της Δημόσιας Υγείας, στους γιατρούς, τους νοσηλευτές και τους διοικητικούς, που δίνουν τον αγώνα τον καλό υπερβαίνοντας εαυτούς, σε πείσμα όλων των αντιξοοτήτων. Ο κορονοϊός μάς βοήθησε να καταλάβουμε, πέραν πάσης αμφιβολίας, πως το Εθνικό Σύστημα Υγείας είναι κάτι πολύ μεγάλης αξίας για να το εμπιστευτούμε στα χέρια των αργυρώνητων ανθρώπων της αγοράς, κάποιων αγοραίων ανθρώπων που προσκυνούν το Κέρδος και όχι τον Ανθρωπο.

ΝΗΣΙΔΕΣ
Η περίπτωση των ασθενών με ήπια συμπτώματα
Η κήρυξη πανδημίας από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας για την αντιμετώπιση του νέου κορονοϊού οδήγησε τόσο το Συμβούλιο της Ευρώπης όσο και πολλές Εθνικές Επιτροπές Βιοηθικής στη λήψη αποφάσεων σχετικά με τα...
Η περίπτωση των ασθενών με ήπια συμπτώματα
ΕΥΡΩΠΗ
Τεστ αντοχής για τα ακρωτηριασμένα συστήματα υγείας
Τα ανατριχιαστικά μηνύματα που έρχονται από την Ιταλία και από άλλες χώρες έρχονται να επιβεβαιώσουν το εξής: Τα μνημόνια και οι πολιτικές λιτότητας βλάπτουν σοβαρά την υγεία.
Τεστ αντοχής για τα ακρωτηριασμένα συστήματα υγείας
ΚΟΣΜΟΣ
ΠΟΥ: «Κανένα εμβόλιο δεν θα εγκριθεί αν δεν είναι ασφαλές και αποτελεσματικό»
Την ανησυχία του για την κούρσα παρασκευής εμβολίου και τον «εθνικισμό» των εμβολίων εξέφρασε ο γενικός διευθυντής του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους. Συμφωνα με τον ΠΟΥ, κανείς...
ΠΟΥ: «Κανένα εμβόλιο δεν θα εγκριθεί αν δεν είναι ασφαλές και αποτελεσματικό»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η αφή παράπλευρη απώλεια της πανδημίας;
Το σενάριο αρχίζει με τις πρώτες προειδοποιήσεις για τον κορονοϊό, αρχές Μαρτίου: Δυο άνθρωποι συναντιούνται στον δρόμο και, καθώς ο ένας επιχειρεί να πλησιάσει τον άλλον για ένα φιλί, μια αγκαλιά ή έστω μια...
Η αφή παράπλευρη απώλεια της πανδημίας;
ΚΟΣΜΟΣ
Αργεί ακόμα η άσπρη ημέρα...
Ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγεσούς προειδοποίησε ότι η πανδημία του νέου κορονοϊού εξακολουθεί να επιταχύνεται και οι επιπτώσεις της θα γίνονται αισθητές για δεκαετίες ακόμη.
Αργεί ακόμα η άσπρη ημέρα...
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ
Τα γάντια αυξάνουν τον κίνδυνο λοίμωξης από τον κορονοϊό
Aπό την αρχή της πανδημίας μέχρι σήμερα, η χρήση μάσκας και πλαστικών γαντιών υπήρξε αντικείμενο σοβαρών διενέξεων μεταξύ των γιατρών.
Τα γάντια αυξάνουν τον κίνδυνο λοίμωξης από τον κορονοϊό

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας